HarmonyTalk
home
About HarmonyTalkYour PostsJournal
فاصله ها در موسيقي
قصد دارم طي چند مطلب مروري روي هارموني موسيقي بخصوص Jazz و همچنين رنگ آميزي آكوردها داشته باشم. اما قبل از پرداختن به بحث آكوردها و رنگ در هارموني بهتره كه فاصله هاي موسيقي رو يك بار باهم دوره كنيم. هرچند شايد بارها و بارها اينها رو تو كتابها خونده باشيم اما بايد بدونيم كه خوندن و حفظ كردن اصلا" بدرد نميخوره تا از اونها درك درستي بدست نياريم و در عمل استفاده نكيم هيچ فايده اي نداره و بهتر كه حافظه و مغزمون رو براي كارهاي ديگه مصرف كنيم. فاصله در موسيقي رو ميشه به بياني فضاي ميان دو نتي است كه با همديگه مقايسه ميشند. حالا اين دوتا نت يا باهم نواخته ميشه (بصورت آكورد) يا بطور متوالي (بصورت ملودي) دنبال هم نواخته ميشه. به شكل زير دقت تا توضيح مختصري راجع به فاصله ها داده بشه.

- در گام دو ماژور فاصله ميان نتهاي دو تا ر بمل يعني از C تا Db رو بهش دوم كوچك ميگيم كه معادل نيم پرده است. حالا اگر پايه گام شما مثلا" سل باشه ميشه فاصله G تا Ab كه بازهم دوم كوچك هستش.

- فاصله بين نت دو تا نت ر يعني از C تا D رو فاصله دوم بزرگ گفته ميشه كه يك پرده كامل هستش. حالا همين رو اگه تو گام مثلا" Eb ماژور كه تو Jazz زياد هم بكار ميره بخوايم استفاده كنيم فاصله دوم بزرگ چيزي نيست جز فاصله ميان Eb و F (نت فا) كه اين فاصله هم دوم بزگ هستش.

- در همون گام دوماژور فاصله ميان نت دو و بمل شده نت مي يعني C تا Eb رو سوم كوچك ميگيم كه صداي كاملا" آشنايي داره و مشخص كننده آكورد مينور هستش. همين فاصله رو اگه بخوايم تو يه گام ديگه مثلا" سي ماژور پيدا كنيم ميشه B تا D كه در واقع نت ر همون D#b هست. اين فاصله سوم كوچك از يكي از دو مهمترين فاصله ها در موسيقي هست كه شامل يك ونيم پرده ميشه.

- فاصله ميان دو و مي در گام دو ماژور يعني C تا E بنام سوم بزرگ هست كه دو پرده كامل هست. اين فاصله هم در ساختن آكوردها بسيار مهمه. نكته اينكه بايد گوشمون بتونه راحت فاصله هاي سوم كوچك و بزرگ رو از هم تشخيص بده كاريش هم نميشه كرد جز تمرين.

intervals.JPG

- فاصله بعدي در گام دو ماژور فاصله چهارم درست (يا perfect) هست يعني بين C و F. كه دوستان گيتاريست احتمالا" اگه از آكوردهاي Suspended مانند sus4 استفاده كرده باشند اين فاصله رو ميشناسند. همين فاصله در گام لا ماژور ميشه ازA تا D كه معادل دو و نيم پرده هستش.

- فاصله مهم بعدي در گام دو ماژور فاصله اي معروف به tritone هست كه بعدها اگر زنده بوديم مي بينيم كه چه طوري اين فاصله ميتونه يه جورايي جايگزين آكورد پنجم گام بشه. اين فاصله در واقع افزوده شده چهارم درست هست يعني سه پرده. يعني در همين گام دو ماژور بيايين فاصله چهارم درست (‍C-F) رو نيم پرده اضافه كنيد ميشه tritone كه بهش چهارم افزوده يا augmented 4th هم گفته ميشه. يا تو يه گام ديگه مثلا" در ر ماژور كه فاصله چهارم درست از D هست تا A اگه لا رو نيم پرده بالا ببريم به D-A# ميرسيم كه چهارم افزوده شده ميشه. اين فاصله رو ميشه حاصله دو فاصله سوم كوچك يك و نيم پرده اي دونست كه دونستنش خيلي مهمه.

- فاصله پنجم كه از همه معروف تره، در گام دو ماژور از دو تا سل يا در گام مي ماژور از مي تا سي و الي آخر هست. اين فاصله كه معادل سه و نيم پرده هست معمولا" تو هارموني ازحاصل جمع يك فاصله سوم بزرگ با يك سوم كوچك درست ميشه. توي گام معتدل (گامي كه همه نيم پرده ها مساوي هستند) اگه از اين فاصله نيم پرده كم كنيم به همون فاصله قبلي يعني tritone خواهيم رسيد. بهش اغلب diminished 5th گفته ميشه. فاصله پنجم افزوده هم خيلي كاربرد داره كافي نيم پرده فاصله پنجم درست رو بالا ببريم ميشه augmented 5th يعني از ‍C تا G#. (خوراك pink floyd)

- فاصله بعدي ششم بزرگ هست يعني از دو تا لا يا در گام لابمل ماژور از Ab تا F اين فاصله معادل نه تا نيم پرده هست. از اين فاصله اگه نيم پرده كم كنيم به minor 6th يا ششم كوچك ميرسيم كه در موسيقي زياد استفاده ميشه. همينطور اگه نيم پرده به اون اضافه كنيم به ششم افزوده يا augmented 6th خواهيم رسيد.

- فاصله بعدي خب معلومه هفتم بزرگ هست. ميشه از دو تا سي يا در گام سي بمل ماژور از Bb تا A. اين فاصله از يازده نيم پرده تشكيل شده. ميشه اونو تركيب دو فاصله سوم بزرگ و يك سوم كوچك هم دونست. باز گيتاريست ها اين فاصه رو تو آكورد هايي مانند CMaj و ... زياد استفاده ميكنند.

- فاصله خيلي خيلي متداول ديگه تو Jazz كه به جرات ميشه گفت اگه آكوردي رنگ خاصي نداشته باشه بايد حد اقل اينطوري باشه هفتم كوچك هستش. يعني در دو ماژور اگر فاصله دو تا سي رو نيم پرده پايين بياريم و به دو تا سي بمل برسيم به يك فاصله هفتم كوچك رسيديم. يا تو گام مي بمل ماژور به Eb تا Db ميرسيم. اين فاصله معلومه ديگه از يازده نيم پرده تشكيل ميشه.

- فاصله بعدي همون اكتاو يا هشتم هست معادل فاصله يك نت با هر نت يك اكتاو بالاترش هست.

حالا چند تا نكته مهم. اول اينكه اين فاصله ها رو نبايد حفظ كرد. بتدريج كه آگاهي آدم تو موسيقي بالا بره خيلي راحت وقتي ساز ميزنه يا جلوتر كه رفت وقتي راجع به موسيقي يا هارموني فكر ميكنه اين فاصله ها به ذهنش مياد. لذا بيخودي نبايد راه بريم و اونها رو حفظ كنيم، در عوض بايد سعي كرد اونها رو درك كرد. يه راه ساده براي اينكه دركمون از موسيقي كه داريم ميزنيم بيشتر بشه اينه كه روي كاغذ يا تو ذهن اونو تحيلي هارمونيك يا ملوديك كنيم. كه يك قسمت از اين تحيلي ميتونه شناسايي فاصله ميان نت هاي آكورد ها يا پرشهاي ملودي باشه كه حتما" حتما" لازمه.

(از همگي معذرت ميخوام چون متن طولاني شده و يقينا" غلط املايي داره. ممنون ميشم اگه تذكر بديد تا درستش كنم.)

May 22, 2004

نظرات شما
- dobare salam, mamnoon az in webloget, damet garm, kheili bahal bood. montazere update badit hastam, darzamn az emailet kheili mamnoon. lotfan agar yahoo messenger ya msn messenger estefade mikoni, idto behem bede. omidvaram bishtar bebinamet.
babak , May 23, 2004
- راجع به اين فاصله ها همونطوری که گفتی تو کتابها زياد خونديم ولی هيچ وقت کاربردش رو نفهميديم, ميشه حالا قبل از اينکه حالا يه روزی بهش بپردازی مختصر مفيد بگی به چه دردری ميخوره. آخه مثل اينه که بگيم اسم اين رنگ آبيه اسم اين قرمز ٫اين يکی زرد و ... . خب فايدش چيه فقط يه نامگذاريه؟
امير , May 22, 2004
- توماج عزيز فكر كنم در دو يا سه مطلب ديگه راجع به آكوردهاي 9 و 11 و 13 صحبت كنم. احتمالا" مطلب تئوري بعدي چند مثال راجع به اين فاصله ها و بعديش راجع به Inverted Chords و بالاخره بعدي راجع به اين آكوردهاي 9،11 و 13 خواهد بود. اميدوارم كه خيلي دير نشه. از لطفت خيلي ممنونم.
خودم , May 22, 2004