HarmonyTalk
home
About HarmonyTalkYour PostsJournal
نگاهی به سبک فرامرز پایور
Paayvar
فرامرز پایور و محمد رضا شجریان(1358)
سبک و شیوه استاد پایور را از دو بعد می توان بررسی کرد: اول از بعد سنتورنوازی ایشان و دوم از بعد آهنگسازی.

نحوه سنتورنوازی پایور، سبک جدیدی است که کمی هم رنگ و لعاب سبک حبیب سماعی را به خود گرفته است و آن هم به دلیل تعلیمات استاد صبا بوده است. البته استاد صبا در نوازندگی سنتور مهارت و چیره دستی حبیب را نداشت ولی توانست از نظر اطلاعات پایه ای و شناخت ردیف موسیقی کمکهای شایانی به استاد پایور بنماید.

سبک نوازندگی استاد پایور از همان ابتدا ( به استناد آثار باقیمانده از آن زمان) تا به حال، تقریبا" ثابت مانده است. بدون تردید با گذشت زمان بر مهارت و چابکی نوازندگی اش افزوده شده است ولی سبک کلی وی ثابت بوده است.

چابکی و سرعت مضرابهای وی و در عین حال شمرده بودن ریزهایش (چنانکه معروف است که میگویند" در عین سرعت می توان تعداد ریزهایش را شمرد!")، ویژگی خاص نوازندگی اوست. دقت بالای استاد پایور چنان است که به ندرت دیده شده که نتی را به اشتباه اجرا کند. نگهداری و تنظیم صحیح وزن قطعات در اجراهایش همیشه مورد توجه بوده است. سر ضربها (آکسان ها) را به طور دقیق اجرا می کند و سرعت و تمپو قطعه تا پایان به خوبی حفظ می شود. استفاده از درابهای زیبا و در عین حال مشکل (سه نت با فاصله)، و تکیه های پاکیزه، از تخصصهای وی در نوازندگی است. همینطور پاملخی ها و جفت مضرابهای غیر معمول و ابداعی اش، چنانکه چهارمضراب معروف اصفهان وی بدلیل برخورداری از تمام این ویژگیها، یکی از مشکل ترین و سنگین ترین چهارمضرابها برای سنتور محسوب می شود و یا قطعه «پژواک» که وی آن را در ریتم لنگ نوشته، در عین سختی از ملودی بسیار زیبایی نیز برخوردار است.

audio file قسمتی از چهارمضراب اصفهان را با سنتور فرامرز پایور و تمبک محمد اسماعیلی ببینید

از دیگر ویژگیهای سنتورنوازی وی می توان به کم و زیاد کردن و یا خفه کردن مناسب و به موقع صدای سنتور اشاره کرد که تبحر وی درآن، زبانزد خاص و عام است. استاد پایور هیچگاه در اجرای یک قطعه، خود را دربند یک اکتاو نمی کند و همیشه تا حد امکان از تمام اکتاوها و قابلیتهای سنتور استفاده می کند. وی مهارت ویژه ای نیز در اجرای پاساژهای مشکل و جابجایی اکتاوها دارد. علاوه بر اینها، وی در قسمتهای آوازی قدرت بداهه نوازی بالایی نیز دارد و هیچ گاه بداهه نوازی هایش ملال آور و کسل کننده نیست و همینطور جواب آوازهایش، بسیار دقیق و حساب شده است که خود بسیار نیز روی این موضوع تاکید می کند.

Hossein Dehlavi, Faramarz Payvar, Hossein Tehrani
حسین تهرانی، فرامرز پایور و حسین دهلوی
جدا از تمام این ویژگیها استیل و فرم زیبای دستان و بدن او در هنگام نوازندگی بسیار زیبا است. بدون تردید، پایور معرف بهترین استیل را در نوازندگی سنتور بوده است. صاف نشستن پشت سنتور، تحرک کم بدنش حتی در موقع اجرای قطعات سنگین همگان را شیفته خود می کند.

سبک آهنگسازی پایور نیز سبک جدیدی است که باید آن را از 2 بعد بررسی کرد: اول قطعاتی که وی مخصوص سنتور نوشته است و دوم قطعات مخصوص ارکستر.

به طور کل استاد پایور با ساخت اولین آهنگ خود (ترانه)، نشان داد که سبک جدید و متفاوتی نسبت به سبک قدما دارد. شیوه ای که شاید منشاء آن سبک علینقی وزیری باشد. ساخت قطعاتی چون audio file گفتگو ، « audio file پرنیان » و « audio file رهگذر» علاوه بر نشان از آگاهی و تسلط کافی وی بر ردیف موسیقی، نشان دهنده آشنایی کامل او با سازهایی چون ویولن و تار و فلوت است و حتی سازهای دیگر، چون وی قطعات را برای همه سازها در ارکستر خود تنظیم می نمود.

قطعاتی چون audio file «فریبا» (قطعه ای با نگرش پیانویی برای سنتور) و audio file «پوپک» نیز از زیباترین ساخته های استاد مخصوص سنتور است که در زمان خود قطعاتی جدید و نو بوده اند. قطعه audio file «پراکنده» نیز قطعه ای جالب، زیبا و فنی است. به طوریکه استاد در آن به ده گام راست پنجگاه به زیبایی اشاره کرده است.

Paivar & Tehrani in shiraz
حسین تهرانی و فرامرز پایور (حافظیه 1349)
استاد پایور به تمبک بسیار بها می داد و در این راستا، در بین برنامه هایش به اجرای سئوال و جواب سنتور و تمبک می پرداخت. وی این کار را با حسین تهرانی آغاز کرد ولی در زمان محمد اسماعیلی آن را گسترش داد تا جایی که قطعات مستقلی چون: "پرنده"، audio file "پرچین" و "پرستو" را در همین این زمینه ساخت.

چهارمضرابهای وی نیز زیبایی و لطافت خاص خود را دارند و شاید بیشتر وی را با چهارمضرابهایش بشناسند. پایور بوسیله معلومات بالایی که از ردیف موسیقی داشت، برای دستگاهها، آوازها و حتی گوشه هایی که حالت ضربی داشتند، چهارمضرابهای بسیار زیبایی ساخت که علاوه بر دارا بودن ملودی زیبا، از تکنیک خاصی نیز برخوردار بودند که اجرای آن برای نوازنده بسیار مشکل است. پایور از اتودهای فراوان مضرابی در چهارمضرابهایش استفاده کرده است که به نوبه خود بسیار جالب است و باعث پرورش دست نوازنده می شود.

استاد پایور پیش درآمد و رنگهای متعددی نیز (چه برای راست کوک و چه چپ کوک) ساخته است که از ریتمها و ملودیهای مختلف در آنها استفاده شده است. از بهترین آنها می توان به پیش درآمدهای:" اصفهان"، "شور"، « audio file ابوعطا » ، "دشتی" و "همایون" و رنگهای" دشتی"،" بیات ترک"، "سه گاه" و" ابوعطا" نام برد که هر کدام به تنهایی از شاهکارهای موسیقی ایرانی بشمار می آیند. وی در عرصه تصنیف سازی هم بسیار فعال بوده است که علاوه بر تنظیمهای تصنیفهای قدیمی، به ساخت تصنیفهای زیبایی نیز دست زده است که با خوانندگان مختلف اجرا نمود.

وی سالهای سال توانست با ارکستر مخصوص خود به اجرای برنامه بپردازد و هیچگاه خللی در آن بوجود نیامد به طوریکه نوازندگان آن همیشه ثابت ماندند (عکس گروههای امروزی!). و این امر فقط و فقط حاکی از نظم و ترتیب استاد پایور در کارهایش است.

audio file دو نوازی فرامرز پایور با محمد اسمائیلی در سه گاه

حامد رائیجی

مطلب مرتبط :
خداوندگار سنتور (قسمت اول)
خداوندگار سنتور (قسمت دوم)
"گفتگو" اثری از پایور
اردوان کامکار و سنتور نوازی معاصر
دئو برای سنتور
شبدیز برای دو سنتور

January 14, 2006

نظرات شما
- با سلام از اینکه سبک استاد پایور را به صورت اجمالی والبته دقیق مورد بررسی قرار داده اید بسیار متشکرم برای من که بسیار مفید و قابل استفاده بود.
, February 28, 2006
- سلام خواهشمند است در صورت امکان راهکاری برای دریافت نسخه ی کامل فیلمهای نوازندگی استاد پایور ارائه بفرمایید با تشکر
kaveh , February 28, 2006
- in matlab az matalebe ghablie shoma kheily behtar bood... lotfan edame bedid.
ali , January 31, 2006
- very good... tanx
, January 31, 2006
- مطالبي كه شما در مورى استاد مي نويسيد واقعا جالب هستند. خيلي خيلي ممنونم. ولي اي كاش فيلمها را به طور كامل قرار مي داديد.
مضراب , January 30, 2006
- سلام خواهشمند است در صورت امکان راهکاری برای دریافت نسخه ی کامل فیلمهای نوازندگی استاد پایور ارائه بفرمایید با تشکر salam khaheshmand ast rah kari dar rastaye dastresi be noskhe ye kamele filmhaye navazandegie ostad payvar eraee befarmaeed
behrooz , January 29, 2006
- kheili ziba & jaleb bood... mamnoon
setayesh , January 29, 2006
- Salaam, agha kheili be khoda damet garm! emrooz "chonaan mastam man emrooz" maro kardi! cheers...
Amaan , January 28, 2006
- ممنون از مطالب مفيد ادامه بديد و خسته نباشيد
saeed kamali dehghan , January 17, 2006
- با تشکر از مطالب و قطعات زیبای استفاده شده در این سایت . من یک سال سنتور را آموزش دیده ام و الآن می خواهم تحت نظر استادی مجرب ادامه دهم . لطف کنید مرکز و استاد مجربی را معرفی نمایید.لطفا" سی دی های سنتورنوازی اساتید محترم (که الان این سی دی ها در بازار موجود باشند)را معرفی نمایید
یاسمن غلامی , January 14, 2006
- چقدر زیبا سبک استاد پایور را بررسی کردید. بسیار ممنونم
اشکان , December 17, 2005
- سلام مطلب فوق العاده و بي نظير بود. از آقاي رائيجي خيلي خيلي ممنونم. بدرود
محمد امين , December 11, 2005
- سلام. خیلی عالی بود.
جابر , November 29, 2005
- سلام از استاد پایور روز 22 آبان در همایش چهره های ماندگار ،شبکه 2 بخاطر زحمات ایشان تقدیر و تشکر بعمل می آید یادتون نره ببینید، ساعت 6 عصر
kamal , November 13, 2005