HarmonyTalk
home
About HarmonyTalkYour PostsJournal
نوشته های شما : سرگذشت پیانو در ایران (قسمت دوم)

Morteza Mahjoobi
مرتضی محجوبی

از اولین نوازندگانی که با استفاده از امکانات کامل پیانو اقدام به نواختن موسیقی ایرانی کرد می توان به مرتضی محجوبی اشاره کرد. وی از آهنگسازان و نوازندگان اصلی رادیو و برنامه گلها بود و با بزرگانی چون بنان و قوامی همکاری میکرد. محجوبی جزو اولین کسانی بود که آکوردهای مخصوص موسیقی ایرانی را روی پیانو اجرا کرد و توانست توجه موسیقیدانان ایرانی را به پیانو بعنوان یک ساز با قابلیت های موسیقی ایرانی به خود جلب کند. از ساخته های او میتوان به تصنیف های کاروان، پیش درآمد دشتی و نوای نی اشاره کرد. قابل توجه این که شیوه نوازندگی و آهنگسازی مشیرهمایون شهردار و جواد معرفی که از نوازندگان شاخص رادیو در آن زمان بودند نیز تحت تاثیر مجوبی بوده است. عکس سمت راست تصویر آقای مرتضی محجوبی را نشان میدهد.

جواد معروفی پس از دریافت دیپلم موسیقی از هنرستان فعالیتهای خود برای تاسیس انجمن موسیقی را آغاز کرد و همواره بعوان سولیست آن ارکستر ایفای نقش میکرد. وی با وجود آنکه شیوه خاص برای نوازندگی داشت از مرتضی محجوبی و مشیر همایون هم الهام گرفته بود. معروفی در کنار نواختن پیانو رهبر ارکستر رادیو و رهبر ارکستر بزرگ گلها هم بود. از شاگردان موفق جواد معروفی میتوان از انوشیروان روحانی نام برد که برای کمتر کسی در ایران گمنام است. وی در 18 سالگی برای ادامه تحصیل موسیقی به کنسرواتوار پاریس رفت و پس از پایان تحصیلات به ایران برگشت و عضو شورای موسیقی رادیو تلویزیون ایران شد. انوشیروان روحانی نقش مهمی در معرفی پیانو بعنوان یک ساز برای موسیقی مردم پسند ایرانی ایفا کرد و قطعات و ساخته های او هنوز جزو زیباترین و خاطره انگیزترین قطعات مردمی میباشد.

اردشیر و انوشیروان روحانی ، سامان احتشامی و ... که اغلب از شاگردان جواد معروفی بودند در این میان جزو گروهی از نوازندگان بودند که بخاطر نواختن اتودهای کلاسیک از تکنیک بالای برخوردار شدند. اغلب این پیانیستها که قطعات ایرانی مینواختند در حین تنظیم موسیقی به نکات خاصی در هارمونی موسیقی ایرانی دست پیدا میکردند که تا آن موقع کمتر برای کسی مشخص بود. بخصوص دستگاهها و گامهایی که کمتر آهنگسازی سراغ آنها می رفت مانند سه گاه، بیات ترک و ... اما این پیانیستها همیشه با تغییر کوک و آزمون و خطا راه حلهایی برای چند صدایی کردن دستگاههای موسیقی ایرانی می یافتند. با دقت به این روش متوجه میشویم که، یکی از ضعف های موسیقی ایرانی که ضعف هارمونی بود بتدریج در حال رفع شدن بود.

خوشبختانه پس از انقلاب به علت بها دادن به موسیقی ایرانی، نوازندگی پیانو ایرانی به قویترین حد خود از لحاظ تکنیک و دانش موسیقی رسید بطوری که کارهای ایشان در مواردی به مراتب برتر از کارهای نوازندگان سایر سازهای ایرانی بود. کلاسیک بودن ساز پیانو از یکطرف و وجود مطالب و قطعات زیاد موسیقی کلاسیک برای این ساز در ایران به تدریج نوازندگی پیانو را از حالت ایرانی به سمت کلاسیک سوق داد. اتفاقی که برای سایر سازها مانند ویلن در ایران نیفتاد، شاید به این خاطر که بیان احساسات ایرانی با توجه به توانایی های فیزیکی ویلن امکانپذیرتر بود تا با پیانو، به بیان دیگر شاید یک دلیل کشیده شدن نوازندگان پیانو به سمت موسیقی کلاسیک در ایران عدم توانایی ساز در بیان احساسات ایرانی همانند یک نوازنده ویلن بود.

در هر صورت امید است موسیقی ایرانی تنها مصرف کننده موسیقی کلاسیک و غربی نباشد و بتواند با استفاده از تکنیک ها و دانش آن حرف های جدید و زیباتری از گذشته برای بیان داشته باشد. به قطعات زیر گوش دهید بطور حتم نفوذ موسیقی کلاسیک و غربی را در بیان احساسات یک ایرانی میتوانید در آنها مشاهده کنید.

از جواد معروفی audio.gif از انوشیروان روحانی audio.gif از اردشیر روحانی audio.gif

با تشکر مجدد از سجاد دوست خوبم برای تهیه این مطالب.

June 06, 2004

نظرات شما
- عجب موضوع جالب و خوندی رو انتخاب کردید این دفه ...
saleh , June 07, 2004
- آهنگهای قدیمی پیانو که ایرانی اصیل هستند بیشتر شبیه سنتور نتظیم شدند. چون من کمی سنتور میدونم اینرو راحت حس میکنم شاید بخاطر این باشه که نزدیکترین ساز ایرانی به پیانو همین سنتور باشه. اجرای چهارگاه های ضربی با پیانو فوق الاده شبیه سنتور هستش بخصوص اگر ضرب همراهش باشه.
سعید , June 07, 2004
- فکر نمیکردم آقای انوشیروان روحانی تحصیلات موسیقی داشته باشه ولی الان که این حرف رو خوندم وقتی فکرش رو میکنم و موسیقی هایی رو که ایشون آفریده در نظر میگیرم میبینم بدون داشتن دانش و آگاهی از تئوری موسیقی و هارمونی امکان خلق این اثرها نیست، موفق و موید باشید.
امیر , June 06, 2004
- salam. rastesh ba inke az moosighi hichi sar dar nemiyaram ama khob..piano!! zooraki mikahn yademoon bedana! ama man too mokham in chiza nemire! vase in chiza IQ payine!!:D ama khob matlabetoono khondam. age too deletoon kalamate mohabat amiz nesaram nemikonid! begam zooraki khondam chon shoma veblogamo khoondid ha!! goftim halal haroom nashe oon donya maro pich mohre konan!! bazam merc be hayat kahlvatam sar zadid. sabz bashid ya ali
hoda , June 06, 2004