HarmonyTalk
home
About HarmonyTalkYour PostsJournal
مصالحه فیزیک و موسیقی (قسمت دوم)
خب گفتیم که مشکل از اینجا پیش اومد که در یک گام ماژور نسبت فرکانس نتها به نت پایه بصورت یکنواخت بالا نمیرفت یعنی برای هر فاصله نسبت فرکانس نت به فرکانس نت پایه اینطوری بود :

فاصله : اول دوم کوچک دوم بزرگ سوم کوچک سوم بزرگ چهارم درست
نسبت : 1/1 25/24 9/8 6/5 5/4 4/3
مقدار : 1.0000 1.0417 1.1250 1.2000 1.2500 1.3333


فاصله : پنجم کاسته پنجم درست ششم کوچک ششم بزرگ هفتم کوچک هفتم بزرگ هشتم اکتاو
نسبت : 45/32 3/2 8/500 5/3 9/5 15/8 2/1
مقدار : 1.4063 1.5000 1.6000 1.6667 1.8000 1.8750 2.0000

حالا میشه خیلی ساده از روی این جدول نسبت فرکانس هر نت رو به نت نیم پرده قبلیش حساب کنیم.

که نتیجه اعداد غیر مساوی بدست میاد که همه اونها بین 1.04 تا 1.08 هستند. اگه همین الان یه کمی دقت کنید میشه به مشکل این گام ماژور پی برد گامی که در اون فاصله نیم پرده های بین نتها یکسان نیست. اگر چه ممکنه که برای گوش خیلی محسوس نباشه و اصلا" به این گام عادت کنه ولی پیاده سازی اون برای سازهایی مثل پیانو و گیتار غیر قابل تحمله!

راه حل خیلی ساده بود اینکه بیایم و فاصله یک اکتاو رو که میخواهیم 12 نیم پرده باشه، به گونه ای تقسیم کنیم که نسبت نتها یکی از آب در بیاد. کافیه یه تصاعد هندسی در نظر بگیرم و قدر نسبت رو حساب کنیم مثلا" برای نت C4 با فرکانس 261.63 هرتز که همون دو وسط هست و C5 با فرکانس 523.25 هرتز، نتیجه قدر نسبتی معادل 1.05946 در میاد. اختلافی که بدست میاد معادل حداکثر 5 هرتز بالا یا پایین تر از فرکانس اصلی نت هست. البته این مقدار کم نیست چون گوش حساس کاملا" میتونه اونو تشخیص بده اما به مرور زمان که استفاده از گام های غیر معتدل منسوخ شده گوش مردم و موسیقیدانان به گام معتدل آشنا شده و دیگه احساس بد صدایی از این گام ها بروز نمیکنه.

ما در این بحث از چند نکته خیلی ساده گذشتیم، اول اینکه این نسبت ها مثل 9 به 8 برای دوم بزرگ یا 3 به 2 برای پنجم درست و ... از کجا آمده اند؟ حداقل برای الان این موضوع خارج از مقوله هستش اما اگه خیلی مختصر بخوام اشاره کنم وقتی شما تاری رو مرتعش میکنید یا درون یک لوله صوتی میدمید این دو، علاوه بر فرکانس تشدید خودشون یک سری هارمونی هایی از فرکانس اصلی رو هم تولید میکنند. از قویترین هارمونی ها میشه به فاصله اکتاو و پنجم درست نام برد که خودشون رو خوب نشون میدند و ..... خلاصه اینطوری بگم که تمام این فواصل موسیقی که بوجود اومده پشتش محاسبات و قوانین فیزیک خوابیده یعنی این نسبت ها از روی هوا نیومده. حتما" یه روز راجع به اونها هم خواهم نوشت.

اما یک نکته دیگه که باز ساده از اون گذشتیم این بود چرا آمدیم و یک اکتاو رو به 12 قسمت تقسیم کردیم؟ که جواب این رو هم در فرصت مناسب خواهم آورد، حتما" راجع بهش فکر کنید.

مطلب مرتبط :
مصالحه فیزیک و موسیقی (قسمت اول)

June 15, 2004

نظرات شما
- کاملا" درسته دوست خوبم وقتی میگیم نتی رو نیم پرده بالا میبریم یعنی فرکانس اونو در 1.05946 ضرب میکنیم یا اگر در فاصله اکتاو در نظر بگیرم چون از 12 نیم پرده تشکیل شده پس قاعدتا" اگر 1.05946 رو دوازده بار در خودش ضرب کنیم باید به عدد 2 برسیم که اینطور هم میشه.
kamran , June 16, 2004
- hala gereftam chi shod! che jaleb...pas mishe intor dar nazar gereft ke masalan estelahe "nim parde" dar moosighi dorost nist,,,chon aslan frequence ro nesf nemikone.....yek nesbate dige hast, ke khodetam be oon eshare kardi..,
Babak , June 16, 2004
- خواستم سلامی عرض کنم، مثل همیشه این مطلب هم جالب بود، یکی از ویژگیهای این سایت تنوع و مفید بودن مطالب اون هستش. موفق باشید.
امیر , June 15, 2004
- جالبه، خیلی از گام ها هم هست که مثلا" 5 تا نت داره او نجیزی که ظاهرا" تو همه این گام ها مساویه که در فاصله اکتاو فرکانس نت دو برابر میشه....
سعید , June 15, 2004
- فیزیک استاده ، بنطر من فیزیک چون هم تجربیه و هم به ریاضی وابسته است قدرت خارق العاده ای داره و میتونه همه چی رو مدل کنه. ببین لامصب چی کار کرده فکرش رو هم نمی کردم
عیلی , June 15, 2004