HarmonyTalk
home
About HarmonyTalkYour PostsJournal
Percussions

percussion-collection.jpg
انواع سازهای کوبه ای

به پیشنهاد یکی از دوستان قرار شد طی چند مطلب (نه پشت سر هم) راجع به سازهای کوبه ای بنویسم. مطلب ایندفعه مروری مختصر بر این سازهاست ولی از دفعات آتی به تفکیک و تفصیل بیشتر راجع به این سازها صحبت خواهیم کرد. سازهای کوبه ای از قدیمی ترین سازهایی هستند که از هزاران سال پیش تمدن بشری از اونها استفاده میکرده. اولین استفاده بشر از سازهای کوبه ای برای برقراری ارتباط راه دور بوده و بتدریج برای مراسم شادی، عزا، تشریفات مذهبی و ... از اونها استفاده شده. سازهای کوبه ای به همراه سازهای بادی برنجی از زمانهای دور در خدمت موسیقی بوده اند که این نشان دهنده لزوم وجودی آنها در موسیقی هستش. ریتم نیاز طبیعی هر انسان هستش و شاید یادآوری این مطلب براتون جالب باشه که تو هر فرهنگ و کشوری که نگاه کنید، کودکان علاقه مفرط دارند تا با چوب روی سطل یا شی مشابه بکوبند که این مسئله نیاز فطری انسان به ریتم رو نشون میده.

اصطلاح سازهای کوبه ای یا Percussion از ریشه Percutere لاتین به معنی to strike (ضربه زدن) هست. اما در مجموع به تمامی سازهای که بوسیله ضربه زدن، تکان دادن و یا کشیدن با دست یا وسیله ای شبیه چکش، صوت تولید میکنند ساز کوبه ای گفته میشود. گروهی از آنها که صوت خاصی را تولید نمیکنند بعنوان المانهای تولید کننده ریتم و تزئین در تنظیم و ارکستراسیون کاربرد بسیار دارند. انواع دیگر آنها که نت خاصی تولید میکنند برای نواختن ملودی بکار میروند. سازهای کوبه ای با ارتفاع صوتی نا مشخص جزو جدایی ناپذیر ارکسترهای بزرگ جهان هستند و اگر کارهای بزرگ ارکسترال رو دیدیه باشید حتما" در قسمت انتهایی نوازنده های سازهای بادی را مشاهده کردید که چگونه یک تنه در دادن ریتم به موسیقی یا تاکید برملودی سایر سازها نقش ایفا میکنند.

عنصر تولید کننده صوت در این سازها یک غشای پوسته ای کشیده شده یا صفحه ها و میله های فلزی یا چوبی و ... هستند که بوسیله مرتعش شدن تولید صوت میکنند. سازهای کوبه ایی در انواع سبکهای کلاسیک و ارکسترال به هنگام به اوج رسیدن موسیقی کاربرد بسیار دارند و شور و هیجان موسیقی را بیشتر میکنند. آنچه بطور قطع مشخص است اینکه از اواخر قرن نوزدهم با روی کار آمدن موسیقی Jazz و بعدها Rock و ... ، استفاده از سازهای کوبه ای به مراتب نسبت به قبل رواج بیشتری پیدا کرد. بطوریکه امروزه عنصر جدایی ناپذیر از کارهای کوچک و بزرگ موسیقی بشمار می آیند.

از سازهایی که نت مشخصی دارند میتوان به Timpani اشاره کرد که در ارکسترهای بزرگ بسیار کاربرد داره مثالا" هکتور برلیوز آهنگساز بزرگ فرانسوی در یکی از کارهاش از شانزده Timpani استفاده کرده. شاید براتون جالب باشه که بدونید Naqara همون ناقره خودمون در واقع یک نوع Timpani هست که در خاورمیانه استفاده میشه. هندی ها ساز بسیار خوش صدایی دارند بنام Tabla که حتما" صدای اونو شنیدید که این ساز هم کوک میشه و به قولی pitched هست. از دیگر سازهایی که بصورت واضح نت مشخص تولید میکنند و در این گروه قراردارند میشه به Xylophones و سازهای مشابه اون در سایر کشورها مثل Marimba در آمریکای لاتین نام برد. این سازها از قدیم الایام در موسیقی Jazz کاربرد بسیار داشته و داره.

اما از معروفترین سازهایی که نت مشخص تولید نمیکنند میشه به آنچه که امروزه Drum معروف هست اشاره کرد که خودش انواع مختلف داره مانند bass یا snare. جالب هست که بدونید در موسیقی آمریکای لاتین از نوعی drum استفاده میشه که درون اون پر از آب هستش!! تعداد سازها در این قسمت بسیار زیاد و متنوع هست مثل انواع Cymbals (همون سنج خودمون) ، Triangle (همون مثلث) و .... باز شاید جالب باشه بدونید که دقیقا" نمونه ساز دف که در کشور ما مورد استفاده قرار میگره در ایرلند نیز مورد استفاده هستش.

دقت کنید که یک نوازنده سازهای کوبه ای اغلب باید توانایی نوازندگی تمامی این سازها رو باهم داشته باشه و از طرف دیگر توانایی درک انواع ریتم های موسیقی و نگه داشتن اونها رو. به همین دلیل برخلاف آنچه به ظاهر بنظر میاد نوازندگی کوبه ای ها میتونه بسیار دشوار باشه. خیلی خودمونی بخوایم حرف بزنیم باید اقرار کنم که زدن ریتم های لنگ، پیچیده و مملو از ضد ضرب اونهم با brush در موسیقی Jazz کار هر کسی نیست، اگر حداقل موسیقی رو حرفه ای گوش بدید یقینا" این حرف رو قبول خواهید کرد. بگذریم، شکل زیر تعدادی از این سازها را نمایش میدهد.

percussions.jpg

June 27, 2004

نظرات شما
- سازهای کوبه ای ایرانی غیر از اون دو تایی که شما گفتید رو نمیشناسم ولی در مورد xylophone کاملا" اون چیزی که بچه ها در مدارس موسیقی با اون کار میکنند از همین خانواده هستش.
خودم , June 28, 2004
- rasti...hsni jadid ro shenidin??? age nashnidin in adresse balaro click konin.
Babak , June 28, 2004
- I guess Drums should be the hardest instrument to play...Speccially in Jazzzzzzz
Babak , June 28, 2004
- سلام كامران جان خوبي آقا ؟ من مخلص شما هستم مممنون كه سر مي زني و از احوال من جويا مي شي . من مشغول امتحانات هستم و خيلي سرم شلوغه اينقدر كه من در طي امتحانام مطلب مي نوشتم كه پرشين بلاگ قبول نمي كرد ! ولي حالا ديگه فرصت سر خاروندن رو هم ندارم . در هر صورت به يادت هستم و تمام مطالب رو از اونجايي كه نخونده بودم خوندم . در مورد سازهاي كوبه اي بايد بگم هر نوازنده اي بايد يك ساز كوبه اي رو بلد باشه !!! البته اين نظر منه . موفق باشي .
- FEKR KONAM HATA AGE DO TA TEKE CHOOB RO HAM BE HAM BEZANIM VA TOYE MOSIGHI AZ OON ESTEFADEH KONIM JOZVE SAZHAYE BADI HESAB BESHAN, ALBATE MAN MUSIC NEMIDONAM VALI HATAM DAYERE ZANGI HAM JOZVE HAMIN DASTE BAYAD BASHE
HAMID , June 27, 2004
- Xylophones شبیه اون سازی هستش که بچه ها توی کلاس های موسیقی استفاده میکنند. درسته؟ همونه؟ و جالب اینجاست که در تقسیم بندی سازهای کوبه ای بحساب میاد؟
امید , June 27, 2004
- از سازهای کوبه ای ایرانی میشه نام تنبک، دف رو نام برد درسته؟ آیا چیز دیگه ای هم ما داریم
sadegh , June 27, 2004