HarmonyTalk
home
About HarmonyTalkYour PostsJournal
تئوری اطلاعات، ترمودینامیک و موسیقی (قسمت اول)
Bill Evans نوازنده پیانو و آهنگساز Jazz عصر حاضر که سبک و طریقه خاصی در آهنگسازی برای خودش داره معتقد هست که موسیقی عامل اصلی غنای روح انسان بوده و باعث میشه که انسان توان شناخت قسمتی از وجود خودش رو که قبل از درگیری با موسیقی نشناخته بوده پیاده کنه. او معتقد است که تفکر و تعمق تنها باعث شناخت ابعادی از وجودی انسان هست که کم و بیش همه با اونها آشنا هستند اما هنر و بخصوص موسیقی ابعادی ناشناخته از وجود انسان رو برای هر کس هویدا میکند که این یکی از مهمترین رسالت های هنر و موسیقی هست.


قانون دوم ترمودینامیک نشون میده وقتی دو جسم
با دماهای Tc و Th کنار هم قرار میگریند،
آنتروپی مجموعه چگونه تغییر میکند.

حالا به این بهانه میخواهم چند کلمه ای راجع به اثر موسیقی بر روی روح و روان انسان صحبتی داشته باشیم، چراکه اگه نظر شخصی من رو بخواهید موسیقی وجودی است که بدور از تعریف های متفاوتی که بشر تحت عنوان زبان از اونها استفاده میکنه میتونه در روح انسان های مختلف در گوشه و کنار جهان نفوذ کنه و اثری رو که باید بگذاره، بگذاره. برای این منظور لازم هست که گریز مختصری به ترمودینامیک و شاید تئوری اطلاعات بزنیم. مطمئن باشید که به هیچ وجه وارد بحث های پیچیده فیزیک و ریاضی نخواهم شد.

بحث جالب در تئوری اطلاعات وجود داره که اینجا به اون اشاره میکنیم. اگر دقت کرده باشید دو نفر فقط و فقط وقتی با هم راجع به موضوع خاصی شروع به صحب و اظهار عقیده میکنند که اطلاعاتشون در این زمینه یکی نباشه و قاعدتا" اونقدر بحث رو ادامه میدهند که طرفین احساس کنند دیگه کافی هست و هر دو به اندازه کافی راجع به این موضوع اطلاعات لازم رو کسب کرده اند. این دو نفر اگر باز هم در روزهای آتی راجع به موضوع مورد نظرشون صحبت کنند نشان این هست که هنوز هردو به درک یا توافق مشترک از موضوع نرسیده اند. به هر حال آنچه مشخص است در پایان مذاکره چه یک روز، چه یکسال، هر دو به نتیجه واحدی و درکشون از موضوع به یک سطح خواهند رسید. نکته مهم همین هست که در پایان دوره مذاکره سطح دانش و اطلاعات این دو در باره موضوع فوق تقریبا" یکی خواهد شد. اصلا" اگر دو نفرراجع به موضوعی اطلاعات یکسان داشته باشند دلیلی نداره که در اون باره با هم صحبت کنند.


کلاود شنون بنیان گذار تئوری اطلاعات

برای درک بهتر موضوع میشه سراغ فیزیک الکتریسیته بریم. دو نقطه با بار الکتریکی متفاوت رو در نظر بگیرید، وقتی این دو نقطه رو از لحاظ الکتریکی به هم متصل میکنیم بار الکتریکی از نقطه پرظرفیت به نقطه کم ظرفیت حرکت میکنه و اونقدر این حرکت ادامه پیدا میکنه تا اختلاف پتانسیل بار الکتریک بین دو نقطه به صفر برسه، این که دیگه واضح هست از ابتدایی ترین اصول فیزیک هست که قبلا" راجع به اون خوندیم. اگه به پارگراف قبلی که راجع به صحبت کردن بود برگردیم، دقیقا" همین موضوع رو خواهیم دید. چرا که اطلاعات هم مانند جریان بارهای الکتریکی از جایی که بیشتر هست به سمت جایی که کمتر هست حرکت میکنه. مثال ساده اینکه در کلاس درسی که استاد در حال صحبت کردن هست، جریان اطلاع از سمت او به سمت دانشجویان خواهد بود و انتظار میره که در پایان کلاس تا حد امکان معلومات دانش آموزان به سطح معلومات استاد در اون موضوع خاص برسه.

در مباحث ترمودینامیک هم همین موضوع مطرح هست شما وقتی یک جسم سرد و گرم را کنار هم قرار میدهید بدور از روشهای اثبات فیزیک و ریاضی، پر واضح هست که جسم گرم، گرمتر نمیشود و یا جسم سرد سردتر. یک مثال جالب که تو کتاب فیزیک هالیدی خونده بودیم رو هیچ وقت فراموش نمی کنم و اون اینکه "امکان نداره در یک روز تابستان با گرمتر شدن دمای اطراف استخر، آب استخر یخ بزنه!" هیچ وقت این مثال رو فراموش نکردم.

پس تا اینجا جمع بندی اینکه چه در رابطه با اطلاعات، چه در رابطه با الکتریسیته و چه در رابطه با انرژی حرارتی، جریان همواره از سوی پتانسیل بیشتر به سوی پتانسیل کمتر جاری خواهد شد تا هر دو نقطه مورد نظر به سطح پتانسیل یکسان برسند. حالا اینها چه ربطی به موسیقی داره، بزودی خواهید فهمید، فقط این نکته رو اشاره کنم این حرفها همه نظریه هایی علمی هست و پشتش هزار و یک استدلال فیزیکی و ریاضی نهفته اگه کسی علاقه فنی داشت میشه بیشتر راجع به اون صحبت کرد.

مطالب مرتبط:
تئوری اطلاعات، ترمودینامیک و موسیقی (قسمت سوم)
تئوری اطلاعات، ترمودینامیک و موسیقی (قسمت دوم)


کاوه رهنما

July 16, 2004

نظرات شما
- من خیلی به ریاضیات فکر میکنم بنظر من ریاضیات توان مدل کردن همه چی رو داره دلیلش هم ساده است چون از جزئیات شروع به مدل کردن میکنه و لذا هیچ دلیلی نداره که نشه نفوذ موسیقی در روح رو نشه با اون توجیح کرد. حالا ببینیم ایشون چی مینویسه.
امیر , July 17, 2004
- هيچوقت به ارتباط رياضيات با موسيقی فکر نکرده بودم ميشه بيشتر راجع به آن صحبت کنيد .ممنون
حنانه , July 17, 2004
- جالبه , دوست دارم بدونم .... زيبا و راحت مينويسيد . مرسی
ساناز , July 17, 2004
- نفهمیدم چون ریاضی فیزیک = 0
, July 17, 2004
- these are right, the good example of saman's talk is that bach was mathematition too and if he didn't knew matematic he could not compose thoese serious pieces.
tima , July 16, 2004
- شک ندارم موسيقي به رياضيات خيلي وابسته هست خيلي دوست دارم اگه بشه راجع به رياضيات موسيقي اکه مطلبي داريد اطلاعات بيشتري بديد. ممنون.
سامان , July 16, 2004
- عجب تکنیکی هست این مطلب چطوری به موسیقی وصل خواهد شد
Sadegh , July 16, 2004