HarmonyTalk
home
About HarmonyTalkYour PostsJournal
نی، وسیله یا هدف!
به بهانه مصادف شدن برگزاری همایش "نگرشی به میراث ساختار ساز نی " و جشنواره نی نوازان

هفته گذشته در آمفی تئاتر سازمان میراث فرهنگی کشور همایشی با حضور دکتر حسین عمومی برگزار شد و دو مورد از پیشنهادات ایشان در مورد سازهای نی و تنبک به نمایش گذاشته شد. در این جلسه که با حضور حسین دهلوی برگزار شد، حسین عمومی در مورد کلیدی صحبت کرد که ساخت آن به بیش از۳۰ سال پیش (کنسرت با گروه استاد پایور) باز می گردد و بوسیله آن نوازنده قادر است نت " سی" که یکی از نتهای مهم در تکنیک نی محسوب می شود را بوسیله این کلید (که در پایین نی نصب می شود) تولید کند. این نت در قسمت میانه گستره صوتی نی قرار می گیرد که عدم وجود آن موجب اجرا نشدن حرکتهای ساده ای مانند اجرای یک گام ساده یا یک پاساژ … می شود.


پس وجود چنین نتی در نی نقش حیاتی دارد و به هیچ وجه وجود آن به عنوان یک سرویس اضافه! مطرح نیست. (شاید اضافه کردن این کلید و تغییرات در بند آخر نی برای عده ای مانند اضافه کردن چند سیم به تنبک! برای اجرای ملودی باشد، ولی نباید فراموش کرد که اجرای یک گام بدون عیب و نقص جزء وظایف مسلم یک ساز ملودیک است)

اگر هم برا ی عده ای از نوازندگان عتیقه بودن از وسیله بودن ساز مهمتر است، سازهایی قدیمی تر از نی بدون کلید هست که بر نی هفت بند متداول هم از لحاظ تاریخی پیشی می گیرد! البته نوازندگان برجسته ای چون حسن کسایی ، حسین عمومی ، عبدالنقی افشارنیا ، جمشید عندلیبی و … این طرح را تحسین کردند؛ ولی بخاطر عدم وجود دیدگاه کلی در مورد ارزشهای موسیقی ، این تغییرات تا کنون به نتیجه نرسیده است.

Ney
نمای نزدیک از نی کلید
در این میان شایعاتی هم بوجود آمده که گذاشتن کلید روی نی، این ساز را به یک فلوت ناقص تبدیل می کند! این دیدگاه بسیار غیرحرفه ای و غلط است؛ چرا که اگر برای تمام نتهای نی هم کلید بگذاریم این ساز با دندان نواخته می شود و بالاخره رنگ صدایی نی تولید می شود! البته شاید دلیل مطرح کردن چنین مسائل غیر علمی ، علاقه بعضی از اساتید به ساز تخصصیشان باشد که این علاقه حالت تعصب پیدا کرده و ساز را از وسیله موسیقی به هدف موسیقیدان تبدیل کرده است.


لازم به ذکر است؛ آثار جاودان نی از جمله : آلبوم "از کران زنده رود" ،آلبوم "پیام عشق " و تکنوازیهای حسن ناهید و بهزاد فروهری … همگی با نی بدون کلید اجرا شده اند ولی این موضوع دلیل بر انکار مشکل بزرگ نی در اجرای گامها و مخصوصا"در ارکستر، نیست! اگر پارتیتورهای ارکستر ایرانی را مشاهده کرده باشید، نقش ضعیف نی را به راحتی احساس می کنید؛ بی شک با وجود اشکال یاد شده در ساز نی هیچ آهنگسازی حاضر به دادن نقش های مهم در اثرش به سازی ناقص نیست.

این روزها که شاهد برگزاری جشنواره نی نوازان بودیم و نوازندگان ایران با غرور در این جشنواره می نواختند که حتی اشخاص آماتور هم تفاوت فاحش نی نوازان ایرانی را با نی نوازان سایر کشورها احساس می کردند! آیا بهتر نیست این اشکال نی ایرانی هم رفع شود تا نی مانند یک ساز قدرتمند در ارکسترهای ایران و جهان حاضر شود؟



از سجاد پورقناد و علی نجفی ملکی

گفتگوی هارمونیک : نظر به تقاضای بسیاری از دوستان برای آشنایی بیشتر با سازهای مختلف موسیقی و خصوصیات فیزیکی آنها، بزودی ستون ویژه ای برای این منظور در سایت گفتگوی هارمونیک در نظر خواهیم گرفت که در آن ضمن نقد و بررسی تاریخچه و فیزیک سازهای مختلف به روند تکاملی آنها نیز اشاره خواهیم کرد. همچنین قصد آن داریم تا شما را از نتیجه بررسی های انجام شده توسط اساتید و موسیقیدانهای داخلی و خارجی برای بهبود و تکامل سازهای مختلف آگاه سازیم.

مطلب مرتبط :
گزارشی از همایش "نگرشی نو به ساختار ساز نی"

September 18, 2004

نظرات شما
- سلام به آقاي هنردوست...در مورد فرمايش شما بايد بگم:1.اگر شما با نام اين ساز مسئله اي داريد مي توانيد به اين ساز‏ ني كليد دار بگيد يا هر چيز ديگه!مهم كاري است كه ساز انجام مي ده نه اسمش!2.در متن اشاره شد كه ساز را اگر به عنوان وسيله اي ببينيم براي اجراي موسيقي‏ ناچاريم بهترين ابزار را براي بيان احساساتمان بكار ببريم(ولي شما مثل اينكه ني رافقط به عنوان يك ساز باستاني مي شناسيد كه باز همانطور كه گفته شد جاي اين ساز در موزه است 3.شما وقتي ني را از نيستان مي كنيد فلزي سر يا تهش هست؟ روي بندهاي آن چيزي بسته شده؟پس چرا ديدن اين كليد برايتان غير قابل تصور است؟
sadjad , September 27, 2004
- Ba salam, be in monasebat, dar in chand rooz "Jomalati Mozoon" be fekram khotoor kardeh, ke dar paien mibinid. Hich Edeaye Sher-Goftan ham nemikonam. Bishtar maghssodam mohtavaye in "Jomalat-e Mozoon" hast: [ Beshno az NEY ba kelidi inchenin, Dar NEYESTAN to nayabi inchenin.] ---- [ Ta mara ba in Kelid amikhtand, Mard-o Zan az didanam bogrikhtand.] ---- [ Har kassi az zanne khod shod yare man, Vasleye najoor zad andar paye man.] ---- [ Man haman NAYAM ke MOLANA begoft, Az Daroon-o HALEe man SAL-ha begoft.] ---- [ Doktori amad bekhanadash OMOUM, Ney bovad dar dast-o angoshtash cho moum.] ---- [ Vassleye najoor zad andar paye man, ba "khiyale khod" nazar kard nay-e man.] ---- [ Hafez-o Sadi-yo Molana che goft, NAGHMEH-ye NEY ra bovad RAZ-ash NAHOFT.] ---- [ To nayabi RAZ-e man az zaheram, Az daroone man bejoo RAZ-e saram.] ---- Ba Ehteram. Honardoust
Honardoust , September 27, 2004
- Ba Salam, NEY ghaziye-ash ba digar Saz-ha fargh mikoneh. Hamchenin, Jaygahe NEY nesbat be Saz-haye digar dar Farhang-o Adabiyate ma. Ma nabayad Farhang-o Adabiyate chandin-sad-saleman ra fadaye yek massaleye "fanni" konim, va be NEY yek "Vassleye Najooor" ezafeh konim. be serfe inke mikhahim sedaye NEY ra gostaresh bedim. Man ba gostaresh dadan mahdoodeye Sedaye NEY hich mokhalefati nadaram va hata lazem ham hast. Amma agar dar in Rasta shekle zaheriye NEY avaz shod, dige nabayad be ou NEY goft, Bayad "Esm-e digari" barash entekhab konad, massalan "NEY-Kelidi". Agar bekhahim baraye in "Saz ba Kelid" haman Esme NEY ra estefadeh konim, digar an NEY-i nist ke "MOLOVAI, HAFEZ, SADI, va digar Shaeran-e ma.." azash nam baordeand. Va yek "Na-hamgooni va na-Monasebati ba Ashar-e in "Peyambarane-Rasstin" bevojood miyad. Dige nemidoonim taklifemoon ba Massnavi che khahad bood. Dar hamye Kotob-e ghadim va jadid az "NEY va NAY-e Haft-Band" sohbat shodeh, va na dar yek zamane kootah, balke az chand-Sad-Saal e Pish ta be emrooz. Hich kodoom az in Bozorgan-e Adab-va-Mousighi az ghadim ta be hal az "Ney-ba-Kelid" sohbat nakardeand, va hamishe az "NEY, NAY, NAY-e Haftband" sohbat kardeand. NEY baraye ma va dar farhange ma va dar Ashar-e Shaerane ma be onvane yek SAZ-e-MOGHADASS mahsoob mishe. Paas biyaim va in esme NEY ra baraye haman NEY-Haft-Band bogzarim bemooneh, va agar taghirati dar in saz dadeh mishe, in "saze jadid" ra be "esme digari" benamim, ta inke "Esalate NEY" beja bemooneh. Aya kassi mitooneh dar NEYESTAN va NEYZAR yek "NEY-ba-Kelid" peyda koneh??? Aslan shayad ham be in kelid ehtiyaj nabashe va mahdoodeye sedaye ney ra mishe ba "technik-e digari" gostaresh dad, va ma az in technik hanooz bikhabarim. Dar ghadim NEY ra ba Lab minavakhtand, va NAYEB-ASDOLAH (agar eshtebah nakonam) NEY ra ba "Dandan" navakhat var dar vaghe "shiveye jadid" avord. Vali shekle ZAHERI-ye NEY ba yek "Shey-e Jamed (messle Kelid) ke dast-parvardeye-Ensan ast, taghiier nakard. Ba Ehteram. Honardoust
Honardoust , September 27, 2004
- سلام به آقاي هنردوست.باز توجه شما را به متن جلب مي کنم:...اگر هم برا ی عده ای از نوازندگان عتیقه بودن از وسیله بودن ساز مهمتر است، سازهایی قدیمی تر از نی بدون کلید هست که بر نی هفت بند متداول هم از لحاظ تاریخی پیشی می گیرد...اگر متن را با دقت خوانده باشيد حتما" متوجه شده ايد که مااز تمام سازها را به عنوان وسيله استفاده ميکنيم براي بهتر اجرا کردن موسيقي و ايده هايمان!درضمن کليدي که در اين تصوير مي بينيد(همانطور که از رنگش پيداست)فلزي نيست که البته اگر فلزي هم باشد مشکلي نيست
سجاد , September 25, 2004
- be in Sher tavajoh konid: "Razi ke na-goftand-o ni-ash naam nahadand, NEY dam zad az an Raz-o NEY-ash naam nahadand." Age bana shod ke taghirati dar NEY dadeh beshe, be khatere massael fani, pass dige nabayad an ra NEY benamand, balke yek "Esme digari" bayad barash entekhab konand. Ba Ehteram Honardoust
Honardoust , September 23, 2004
- BaSalam, Agar Kelid-i ke az "Metal" sakhteh shodeh be "NEY"-i, ke tabiatan az "Neyzar" gerefteh mishe, ezafeh konand, yek Na-Hamgooni bevojood miyad. "Beshno az NEY ba Kelid-e AHANIN, dar NEYESTAN to nayabi inchenin" Ya Hagh.
Honardoust , September 23, 2004
- babak jan, jaie alate moghadas va ia mirase farhangi dar ejraie music nist; asare bastani jashoon dar mooze hast va ma vasileie ejraie roohiatemoon ro dar moosighi lazem darim (hamoon tor ke dar neveshte gofte shode bood ma baiad farghe vasilamoono ba hadafemoon befahmim)
sadjad , September 20, 2004
- be nazare man in kamelan amri tabiyi ast ke taghyir dadane ney az tarafe besyari ba mokhlefat rooberoo beshe... dalilesh ham ine ke ney baraye ma tanha yek alate moosighi be hesab nemiad, balke faratar az in, ney yek mirase farhangi, tarikhi niz hast...besoorati az taghaddos barkhordare...
Babak , September 18, 2004
- yani ta konon ney yek saze naghes boode?
Babak , September 18, 2004
- راستش من خيلي ني رو نمي شناسم ولي اين کليد يک کمي اين ساز رو از حالت طبيعي در آورده و داره مدرنش ميکنه
saeed , September 18, 2004