HarmonyTalk
home
About HarmonyTalkYour PostsJournal
در باره مشکل کوک
اگر در جمع موسیقیدانان موسیقی ایرانی باشید، حتما" شنیده اید که گاهی نوازندگان به هم توصیه هایی راجع به بالاتر یا پائینتر بردن پرده های سازها می دهند و بعد از تغییر دستگاه، دوباره نوازنده را می بینیم که پرده ها را به جای اولیه خود باز می گرداند! حتما" این سوال برای شما پیش آمده که آیا جایگاه مشخصی برای نتهای مختلف در موسیقی ایرانی وجود ندارد؟ بهترین جواب برای این پرسش اجراهای دقیق جلیل شهناز و احمد عبادی است.

اگر با دقت به ساز این اساتید گوش کنید متوجه خواهیم شد که محل دقیق قرارگیری پرده ها برای این اساتید با عوض شدن دستگاه تغییر می کند.این اتفاق در سازهایی مانند ویلن و کمانچه و در آواز به صورت ناخوداگاه اتفاق می افتد، یعنی نوازنده یا خواننده بدون اینکه متوجه شود بطور ناخودآگاه نت تغییر یافته را کمی بالاتر یا پایینتر (زیرتر یا بمتر) اجرا می کند. البته این موضوع مختص موسیقی ایرانی نیست! (این موضوع را زمانی متوجه شدم که در حال اجرای همزمان با نواری از اجرای سونات ۱ باخ برای ویلن بودم؛ در یکی از تمرینها نت "می" را برای امتحان با سیم آزاد اول که همصدا بود چک کردم و متوجه شدم که همیشه بطور نا خودآگاه این نت را کم می گرفتم! و نوازنده آن اجرا هم که ویرتوزی مشهور بود این نت را کم می گرفت! بعد که آن نت را سرجایش گرفتم متوجه شدم، این قسمت دچار ضعف شد و دریافتم که "می" در آن قسمت به نت "ر" کشش داشته.) در موسیقی ایران که از نتهای ربع پرده ای هم استفاده می کند این موضوع نمود زیادی دارد. Audio File تکنوازی سه تار ، استاد احمد عبادی از آلبوم سلسله عشق

Ahmad Ebadi
کوک سه تار از احمد عبادی
چند سال قبل که استفاده از پرده های پلاستیکی متداول شده بود، عده ای از نوازندگان تار و سه تار بخاطر عدم جابجایی سریع این پرده ها توسط نوازنده لب به اعتراض گشوده بودند. (استفاده از پرده های نایلونی به خاطر عمر زیاد و اجرای آسان ویبره روی این پرده ها بود) البته در پایین دسته بخاطر نزدیک بودن نتها و نمود پیدا نکرن نتهایی که چند کوما فالش هستند (نسبت به آن دستگاه) این پرده ها هنوز بکار می رود.

پس نتیجه می گیریم که موسیقی ما هم از پرده های ریزتری نسبت به پرده ها ی رسمی تقسیم شده است، ولی احتمالا" بخاطر سختی انتقال این موضوع به مخاطب (مخاطب موسیقیدان)، هنوز نتها را به پرده و نیم پرده و ربع پرده (نه ریزتر!) تقسیم می کنیم و در بین نوازندگان آماتور و حتی موسیقیدانان کلاسیک غربی این مسئله جا نیفتاده و فقط گاهی بصورت تجربی بعضی نوازندگان از این تغییرات برای خوش صداتر شدن اجرای موسیقیشان استفاده می کنند. شاید یکی از دلایل شیرینتر شدن نوازندگی با استفاده از ویبره و اشاره در موسیقی بخاطر همین موضوع باشد.

از سجاد پور قناد

مطالب مرتبط :
Outside Playing ، قسمت اول

October 03, 2004

نظرات شما
- با عرض معذرت می خواستم ببینم این مطلب باموضوع چرا صدای پیانونها با هم فرق دارند از کجا گرفته شده؟ با تشکر
shimanadali , November 02, 2004
- مسئله كوك و گام از جمله مسائل بنيادين تئوري موسيقي است.انواع سيستم هاي تعيين فواصل و تعريف گام و غيره ارتباط بسيار مستقيمي با احساس (سايكو آكوستيك)و ساختار رياضي موسيقي دارد. در اين مورد مي توان جهت آشنايي با تعاريف - نظريه ها و اصول آن به دائره المعارف كوك و گام در اينترنت به آدرس : www.tonalsoft.com مراجعه كنيد.درباره موسيقي ايراني نيز در آن سايت مطلبي فرستاده ام تحت عنوان iranian segah mode كه براساس تعيين فواصل يكي از نمونه هاي سه گاه اجرا شده توسط استاد عبادي كه تعيين فواصل و تعيين ساختار گام سه گاه اجرا شده نتايج جالبي را به همراه دارد.
شاهين , October 05, 2004
- اين تکنوازي در آواز دشتي اجرا شده...در مورد اون دوستي هم که گفتن گام تعديل يافته باخ تکليفش چي ميشه!هم ما قبلا" در موردش صحبت کرديم و در آينده هم مي نويسيم
گفتگوي هارموني , October 04, 2004
- hi...thank you for this...specially for this beautiful setar solo...could you please tell me which iranian "goosheh" this solo is played in? its a very beautiful one...this is what faramarz assef uses in most of his sings...
Babak , October 04, 2004
- با توجه به اين دو مطلب پس يک داخل يا خارج خوند داريم که جداست - يک بحث فالش خوندن داريم که باز هم جداست - و يک بحث کوک داريم که اونهم جداست. اما هرکدام از اين موارد مي تونه براي گوش هاي مختلف به اندازه هاي مختلف صداي خوب يا بد بده درست ميگم - راجع به اون حرف آقاي سجاد هم من نشنيدم که پرده هاي موسيقي کلاسيک يکسان نباشه اگر هست پس اين گام معتدل باخ چي هست ؟
saman , October 03, 2004
- salam inke goftam beine mousighidanane classic manzooram, mousighidanhaie classic kare irani bood(hatman shenidid ke gahi vaghtha migan, mousighie irani jaie daghighe parde hash moshakhas nist va ostadanesh har jaiy deleshoon bekhad parde ha ro mikeshan!)
sadjad , October 03, 2004
- این حرف بزگی هست که می گویید در بین موسیقیدان های غربی هم هنوز جا نیفتاده باید دید منظور از موسیقیدان چیه؟ بیشتر توضیح دهید؟
صادق , October 03, 2004
- حقیقتش من خیلی متوجه نشدم اگه بشه بیشتر توضیح بدید ممنون میشم.
حمید , October 03, 2004