HarmonyTalk
home
About HarmonyTalkYour PostsJournal
دئو برای سنتور
paivar,dehlavi,sadeghi
پایور، دهلوی، صادقی
قطعه دیگری که تقریبا" همزمان با "گفتگو" تصنیف شد "دوئو برای سنتور" در سه گاه نام داشت که توسط حسین دهلوی حدود سال ۱۳۳۲ ساخته شد و توسط فرامرز پایور و داریوش صفوت اجرا و در ۱۳۳۶ منتشر شد. ممکن است این قطعه از "گفتگو" قدیمی تر باشد، ولی باید به این نکته هم توجه کرد که اجرای این قطعات گاهی سالها پس از ساخته شدن آنها اتفاق می افتاد و حتی بعضی بعد از اجرا هم چند بازنویسی می شد، تا به نقطه پایانی برسد؛ نمونه این اتفاق، قطعه "شبدیز" ساخته پژمان آذرمینا هست!

همچنین قبل از فرامرز پایور سنتور نوازی نبوده که به این سبک بنوازد و حسین دهلوی نوازنده سنتور نبوده و به گفته خود ایشان نه با تکنیک سنتورنوازی، بلکه با تکنیک آهنگسازی این قطعه تصنیف شده! پس در واقع اولین قطعه ای که دقیقا" با تکنیک سنتور ساخته شده "گفتگو" است؛ اینجا به این نکته هم اشاره باید کرد که یکسری از قطعات صبا زمانی که فرامرز پایور زیر نظر او تحصیل می کرد، توسط پایور برای دونوازی سنتور و ویلن تنظیم و اجرا شد.

به قسمتی از” دئو برای سنتور در سه گاه” گوش کنید : audio fileدئو سنتور

این قطعه بر روی مستند "باد صبا" که از مهمترین مستندهای تاریخ فیلمسازی ایران است و ساخته کارگردان بزرگ فرانسوی آلبر لاموریس (که جانش را در ضبط همین فیلم از دست داد!) است، به همراه آثاری از ابوالحسن صبا،حسن کسایی، حسین تهرانی و ... قرار گرفت که هنوز شهرت خود را از دست نداده است؛ مخصوصا" این قطعه روی قسمتی که دوربین وارد ساختمانی با آینه کاری های زیبا می شود بطور کامل شنیده می شود، که این تلفیق تصویر و موسیقی بسیار هوشمندانه و زیباست.

حسین دهلوی با ارکستر ابداعی خود (ارکستر مضرابی) که از سازهایی چون: (انواع) سنتور، تار، بمتار، عود، قانون در آن استفاده می شد، قطعاتی هم از پایور که در اصل برای سنتور سولو بود تنظیم کرد، که بسیار مورد توجه هنردوستان قرار گرفت.

از اتفاقات مهمی که در این دوران برای سنتور روی داد، تفکر ساخت سنتورهای مختلف بود که هنوز هم به رقم بازنشست شدن موسیقیدانان و سازگران آن روزگار همچنان کم و بیش خبرهایی در مورد طرحهای جدید برای بالابردن قابلیتهای سنتور می شنویم. سنتورهایی که حسین دهلوی در ارکسترش استفاده می کرد که سنتور کروماتیک و کروماتیک بم و ساخته ابرهیم قنبری مهر بود.

dehlavi
حسین دهلوی در حال رهبری ارکستر مضرابی
حسین دهلوی یک دئوی دیگر هم برای سنتور، همراه همسرش سوسن اصلانی در "نوا" ساخت که هنوز اجرا نشده است ولی قطعه ای از او که برای ، یک سنتور دو عدد تار و یک عود در مایه "اصفهان " تصنیف شده بود، برای ارکستر بزرگ مضرابی هم تنظیم شد که منتشر نشده ولی در سال ۱۳۷۲ در تالار وحدت اجرا شد(فیلم این کنسرت هم قرار هست به زودی منتشر شود). آخرین کنسرت این ارکستر در سال 1372 برگزار شد که پس از این اجرا در سال 1376 هم یکبار در بزرگداشتی برای چهلمین سالگرد درگذشت ابوالحسن صبا ، دهلوی برای آخرین بار چوب رهبری را به دست گرفت و ارکستر صبا را رهبری کرد.


پس از گذشت سالهایی که هنوز سنتورنواز قابلی در این سبک پا به میدان نگذاشته بود، شاگردان فرامرز پایور که اکثرا" از تحصیلات آکادمیک موسیقی برخوردار بودند، دست به تصنیف چند قطعه با این حال و هوا زدند که کمتر مورد تبلیغ قرار گرفت و اکثرا" در حد تدریس به شاگرد باقی ماند.افراد دیگری هم مانند، میلاد کیائی، پشنگ کامکار و پرویز مشکاتیان که مدتی شاگرد پایور بود، قطعاتی نزدیک به این سبک ولی به شیوه شخصی خودش تصنیف کرد ولی این آثار به خاطر مشکلات همیشگی موسیقی ایرانی چه در ساخت چه در تبلیغ و اجرا ... کمتر در میان نوازندگان جا باز کردند و رپرتوار شدند. این موج نوگرایی در سنتور نوازی ناگهان با درخشش جوان خوشنام سنتور نوازی ایران اردوان کامکار جانی تازه یافت. (ادامه دارد...)



از سجاد پورقناد

مطلب مرتبط :
"گفتگو" اثری از پایور
اردوان کامکار و سنتور نوازی معاصر
به رهبری دهلوی

November 18, 2004

نظرات شما
- سلام .دوست داشتم چنین کاری هم بکنیم ولی فعلا" کمتر موسیقیدانان تمایل دارند که نتهاشون در اینترنت قرار بگیره، در مورد بحثهای تکنیکی هم چون در این مقاله جاش نبود خیلی وارد جزئیات نشدم ولی در آینده هم در این زمینه می نویسیم
سجاد , November 23, 2004
- سلام آقای بورقناد .من مطالب شما رو با توجه به علاقه ام با سنتور خواندم.بسیار مفید و جامع بود و لی چند نکته در مورد تکمیلش بگم: 1-این که اگه مقدور باشه از ویژگی های این نوع نوازندگی هم اسمی ببرید. 2-اگر بشه نتهای این عزیزان رو در سایت بگذارید خیلی عالی میشه و سوم این که مهمترین اثر در این مورد البته از استاد÷ایور کنسرتینو برای سنتور و ارکستر است که توسط استاد حسین دهلوی تنظیم شده.مزاحم شدیم.رخصت.راستی من همون صاحب وبلاگ سنتور صدای ستاره های آسمان هستم.وقت داشتی سر بزن.
داداش کوچیکه , November 22, 2004
- بله فرمایش شما درست هست ولی من در مطلب قبلی و همین مطلب نوشته بودم که در این سبک (یعنی سبک کلاسیکی که پایور پایه گذارش بود). البته که قبل از پایور و همزمان با پایور کسانی بودند که قطعاتی روی سنتور ساختن و کارهاشون هم خوب بوده مثل سماعی، ورزنده ... ولی اینجا منظورمون شیوه های قابل تدریس و مکتب دار هست نه شیوه های فردی
سجاد , November 19, 2004
- agree with (!!! , November 18, 2004)
Hamid , November 19, 2004
- دستتون درد نکنه خوب توضیح داده بودید ولی چرا از حبیب سماعی اسمی برده نشد؟ خط اول پاراگراف دوم چی میخواد بگه؟میشه یه کمی توضیح بدید چون مسلما" هر کسی تکنیک خودشو داره و قبل از استاد پایور هم بزرگانی بودند که برای سنتور آهنگ ساختند.
شیدا , November 19, 2004
- chi boodim! chi shodim!!
!!! , November 18, 2004