HarmonyTalk
home
About HarmonyTalkYour PostsJournal
نامه سرگشاده یک تنبک نواز به اهالی موسیقی
موسیقی دارای سه بعد است :

1. لحن (ملودی)
2. ایقاع (ریتم)
3. ضرب اصل (آکسان)

از آنجایی که سازهای کوبه ای پوستی اصلی ترین سازها برای اجرای دورهای ایقاعی (یا به تعبیری همان میزانهای گوناگون موسیقایی) است، بررسی سازهای کوبه ای پوستی ایران از اهمیت ویژه ای برخوردار می شود. البته بررسی تمام سازهای کوبه ای پوستی ایران به دلیل تنوع فرهنگ موسیقایی در ایران چیزی نیست که در این مختصر بگنجد، لذا بحث خود را معطوف به تنبک و دف – که تنها سازهای کوبه ای پوستی و ملی محسوب می شوند- می کنیم.

تنبک از نظر ساز شناسی جزو طبلهای جام گونه شکل (goblet shaped drums) محسوب می شود که از این خانواده می توان به سازهای مشابه مانند داربوکا darbooka)) در کشورهای عربی و ترکیه وهمچنین زیربغلی در افغانستان اشاره کرد. قدمت تنبک با نام پهلوی دمبلک به پیش از اسلام می رسد و طبق نظر مرحوم دکتر معین دمبک صورت تحویل یافته همین نام است.

تمبک در چند دهه اخیر پیشرفت چشمگیری کرده و به عنوان سازی تکنواز و مستقل مطرح شده است؛ این پیشرفت مرهون زحمتهای بی دریغ و خالصانه استادان ارزشمند این ساز است که در این میان نقش استاد حسین تهرانی به قدری اهمیت می یابد که از او می توان با عنوان پدر تنبک نوازی نوین ایران یاد کرد. به هر حال با آنکه این ساز پیشرفت بسیار خوبی داشته است و امروز بصورت وسیعی از آن استفاده می شود، متاسفانه آنطور که باید به آن توجه نمی شود؛ مثلا" چرا تنبک به عنوان ساز تخصصی در رشته کارشناسی موسیقی در نظر گرفته نمی شود؟

دف از نظر سازشناسی جزو طبلهای چنبرگونه (frame drums) به حساب می آید که از این خانواده می توان به سازهای مشابه مانند دایره، رق (req) و بندیر (bendir) اشاره کرد. قدمت دف نیز با نام پهلوی دپ به پیش از اسلام می رسد و دف معرب دپ می باشد. دف که در قدیم برای موسیقی عرفانی در محفلهای انس عارفان نواخته می شد، امروز به صورت گسترده ای در انواع موسیقی های ایرانی بکار می رود؛ بصورتی که طبق نظر استاد محمد رضا درویشی (پژوهشگر برجسته موسیقی نواحی ایران) باید دف را نیز به مانند تنبک سازی ملی در نظر گرفت.

به هر حال وقتی به تنبک با آن درجه از اهمیت آنطور که باید توجه نمی شود، دیگر می توان حدس زد که تکلیف دف و دیگر سازهای کوبه ای پوستی چیست!

بنابر آنچه در بالا گفته شد راه کارهای زیر به منظور دستیابی به روش های علمی بهتر این سازهای کوبه ای پیشنهاد می گردد:

1. رشته ای تخصصی برای کارشناسی موسیقی در نظر گرفته شود که در آن ساز تخصصی دانشجوی مربوط، تنبک یا دف باشد. لازم به تذکر است که در بسیاری از کشورها رشته هایی مانند موسیقی کوبه ای (percussion music) به عنوان رشته ای دانشگاهی تدریس می شود.

2. جشنواره های بین المللی تخصصی برای سازهای کوبه ای پوستی با تاکید بر سازهای ایران برگزار گردد. به عنوان مثال هر سال فستیوالی تخصصی برای سازهای کوبه ای با نام "رنگهای کوبه ای" در اتریش برگزار می گردد.

3. کانون سازهای کوبه ای ایران به عنوان کانونی مستقل در خانه موسیقی تشکیل گردد.

با امید به اینکه موسیقی کوبه ای ایران بصورتی بین المللی در جهان مطرح گردد.


از پیمان ناصح پور

March 12, 2005

نظرات شما
- باسلام وعرض ارادت خدمت كليه نوازندگان سازهاي گوناگون خصوصا ويولون كه سازموردعلاقه وتخصصي من مي باشد من اين سازراابتدادرخدمت استادبزرگوارمرحوم اسداله ملك كه روحش شاد بادشروع به آموختن كردم درهمان ابتدا استاد فرمودندنيما اگرميخواهي سازرابراي امرارمعاش بياموزي راه اشتباهي را آمدي اگرميخواهي براي دلت سازبزني بسم اله درمملكت ما متاسفانه افرادي كه آهنگ شناس باشند كم هستند بيشترمردم ايران بزمي رادوست دارند يعني همينكه چشمشان به سازميافتد يادباباكرم و... ميافتند بايدعرض كنم كه هرآهنگي ويا قطعه كه نواخته ميشود حال وهواي خودش را مي خواهد وبه همين خاطربوده كه استاد جمله فوق را فرموده بودند انتظاردارم روزي فرابرسد كه انسانها هنررا براي ارزش معنوي اش بخواهند وباآموختن ومطالعه بيشتري هرهنري را براي ارزش معنوياش بخواهند بامصاحبه بااساتيد بزرگ موسيقي پي به درددلهايشان خواهيد برد بنظر ميرسدكه جوخيلي تغييركرده باشدونسبت به سال هاي قبل كه نواختن بعضي ازشاهكارها جرم محسوب ميشد درحال حاضر آزادي بيشتري وجودداشته باشد وتمامي كساني كه علاقمند به يادگيري ونواختن شاهكارهاي هنرمندان واساتيدبزرگ موسيقي نظير قطعات استادمرحومم ودرديگررشته ها ازهنرديگرهنرمندان نظيراستاد كيوان ميرهاديزاده و...آزادانه استفاده شود حيف است كه هنرموسيقي كه باعث شادي جسم وروح ميشوداستفاده بهينه نشودنقش واثر موسيقي درزمان جنگ موردتاييد قرارگرفت انشااله
نيما , April 03, 2005
- باسلام به تمامي موسيقي دوستان عالم تنبك وديگرآلات موسيقي كه باعث شادي وهيجان انسانها ميباشند هركدام به نوبه خود ازجايگاه ويژهاي برخوردارميباشند بطوركلي ميتوان گفت كه هرسازي براي خودازاهميت ويژهاي برخورداراست ودربعضي موارد نيزبه تنهايي باعث شادي انسانها ميگردد ولي درباره تنبك بايدعرض كنم كه اين وسيله تكميل كننده سازهاي ديگري ميباشد ولذت آنرا چندين برابرميكند انشاالله كه ازاين ساز به نحواحسنت استفاده شده ودرتوسعه آموزش آن تلاش بيشتري شود درجاز هم مشاهده ميشود كه تنبك نقش مهمي دارد خلاصه سازمهمي است
abdolreza , April 03, 2005
- با تشکر از آقای ناصح پور. امیدوارم که هممون روزهای درخشش شایسته موسیقی ایرانی رو در دنیا شاهد باشیم.
صبا , March 12, 2005
- be nazare man moshkel moosighi dar keshvar ma naboodan siasat haye kalan hastesh. har ghesmati yek joor va be delkhahe khodesh raftar mikone va in moshkel dar har sazi be no-ee motejali mishe.
Amir , March 12, 2005
- فکر مي کنم چون اساس سازهايي مانند drums و percusions ايجاد ريتم و حرکت در موسيقي است و به نوعي حالت مفرح و دارند در کشور ما با اين موضوع مشکل وجود داره. در حالي که گاهي اوقات که اين روزها از راديو آهنگهايي رو مي شنويم که واقعا چه از لحاظ محتواي معني و چه از لحاظ محتواي موسيقي هيچ حرفي براي گفتن ندارند و بطور فاحشي حالت طرب انگيز دارند. معلوم نيست مشکل چيه؟
saeed , March 12, 2005