HarmonyTalk
home
About HarmonyTalkYour PostsJournal
دیلان‌ به‌ روایت‌ هندریكس‌ - ۲
Jimmi Hendrix
مجسمه جیمی هندریکس در سیاتل
بررسی‌ ساختار ملودیك‌ و سولوی‌ گیتار
تونالیته‌ آهنگ‌ و آكوردهای‌ نواخته‌ شده‌ در آن‌ همانهایی‌ است‌ كه‌ دیلان‌ نوشته‌ بود و هندریكس‌توالی‌ آكوردها را به‌ همان صورت‌ که بود حفظ‌ كرد. تنها در یك‌ جا (همراه‌ كلمه‌ joke) به‌ جای‌ آكورد A ازآكورد #F مینور نسبی‌ استفاده‌ كرد.

جمله‌ (Phrase) ابتدایی‌ گیتار هندریكس‌ نشان‌ دهنده‌ مناسب‌ بودن‌ توالی‌ آكوردهای‌ (ChordProgression) دیلان‌ از لحاظ‌ ملودیك‌ است‌. این‌ قسمت‌ ملودیك‌ در حدود 9 ثانیه‌ پس‌ از شروع‌ آهنگ‌ به‌ گوش‌ می‌رسد و امروزه‌ به‌ یكی‌ از جملات‌ به‌ یادماندنی‌ در تاریخ‌ راك‌ تبدیل‌ شده‌ است‌. توجه‌ داشته‌ باشید كه‌ ریف‌ ها (Riff) آسان‌ تر به‌ یادمی‌ مانند چون‌ تكرار می‌ شوند ولی‌ خلق‌ جملاتی‌ كه‌ درخاطر شنونده‌ بماند دشوارتر است‌ .

audio file Intro

این‌ توجه‌ به‌ جزییات‌ و ظرایف‌ كار در ملودی‌ اصلی‌ گیتار بارزتر است‌. در واقع‌ هندریكس‌ خودمی‌دانست‌ كه‌ شاید به‌ عنوان‌ یك‌ ترانه‌ سرا یا خواننده‌ نتواند با دیلان‌ برابری‌ كند برگ‌ برنده‌ او همان ‌گیتارش‌ است‌.

سولوی‌ اصلی‌ گیتار بعد از 1:43 شروع‌ می‌شود و حدود یك‌ دقیقه‌ طول‌ می‌كشد. این‌ سولو را می ‌توان‌ به‌ 4 قسمت‌ مجزا تقسیم‌ كرد كه‌ هر كدام‌ لحن‌ خاص‌ خود را دارد و بر پایه‌ یك‌ ملودی‌ جداگانه‌خلق‌ شده‌ است‌. گذشته‌ از زیبایی‌ خارق العاده‌ این‌ قطعه‌ گیتار می‌توان‌ آن‌ را نمونه‌ جالبی‌ از ترفندهای‌ آهنگسازی‌ Keith Richards (گیتاریست‌ گروه‌ رولینگ‌ استونز) دانست‌ كه‌ می ‌گفت‌: باید هر 10 ثانیه ‌یكبار یك‌ چیز تازه‌ به‌ آهنگ‌ اضافه‌ كنی‌. بی‌جهت‌ نیست‌ كه‌ برخی‌ منتقدین‌ این‌ سولو را از بهترین ‌سولوهای‌ اجرا شده‌ توسط‌ هندریكس‌ می‌دانند.

بخش‌ اول‌ سولو (1:43 - 1:59) قطعه‌ای‌ ظریف‌ است‌ كه‌ تدریجاً از اكتاوهای‌ میانی‌ گیتار به ‌سمت‌ بالا حركت‌ می‌كند و با همان‌ نتی‌ تمام‌ می‌شود كه‌ برجستگی‌ جمله‌ ابتدایی‌ آهنگ‌ مدیون‌ آن‌است‌ (نت‌ درجه‌ نهم‌ گام‌).

audio file Solo #1

بخش‌ دوم‌ (2:00 - 2:14) به‌ صورت‌ یك‌ دوئت‌ بین‌ گیتار Slide و گیتار Bass تنظیم‌ شده‌است‌ (كه‌ گیتار Bass را هم‌ خود هندریكس‌ می‌زند). صدا و لحن‌ گیتار در این‌ قسمت‌ متفاوت‌ از بخش‌ اول‌ سولو است‌. یعنی‌ نرمتر است‌ و بیشتر حالت‌ legato دارد و هندریكس‌ برای‌ كش‌ دادن‌ نت‌های‌ طولانی‌ از حداقل‌ 2 نوع‌ اكو استفاده‌ می‌كند. گیتار Bass كه‌ تا قبل‌ از این‌ به‌ سبك‌ Jamie Jamerson نواخته‌ می‌شود در اینجا یك‌ الگوی‌ ساده ‌تكراری‌ به‌ خود می‌گیردك‌ نت‌ پایه‌ (Root) درجه‌ پنجم‌ و اكتاو كه‌ در سه‌ ضرب‌ تكرار می‌شود و یك ‌ضرب‌ هم‌ سكوت‌ بعد از آن‌ كه‌ فرصت‌ را برای‌ نواختن‌ گیتار Slide فراهم‌ میكند.

جالب‌ است‌ بدانید كه‌ هندریكس‌ این‌ قسمت‌ را با یك‌ فندك‌ نواخته‌ است‌! این‌ واقعیت‌ احتمال‌ خلق‌ البداهه‌ بودن‌ آن‌ را تقویت‌ می‌كند. چرا كه‌ اگر هندریكس‌ از قبل‌ می‌خواست‌ آهنگ‌ رابه‌ این‌ شكل‌ در بیاورد حتماً با خودش‌ یك‌ Bottleneck به‌ همراه‌ می‌آورد! البته‌ در مورد هندریكس‌ نمی توان‌ مطمئن‌ بود ولی‌ قطعاً رسوخ‌ چنین‌ ایده‌ای‌ در ذهن‌ بداهه‌ نواز خارالعاده‌ای‌ مانند هندریكس‌ می‌توانست‌ به ‌همان‌ راحتی‌ باشد كه‌ او فندكی‌ را از جیبش‌ درآورد.

audio file Solo #2

Jimmi Hendrix
جیمی هندریکس 1968
قسمت‌ سوم‌ سولو (2:16 - 2:32) كه‌ در آن‌ از پدال‌ wah - wah استفاده‌ شده‌ با ادای‌ hey شروع‌ می‌شود. Albert وBuddy Guy King هم‌ (كه‌ از گیتاریستهای‌ مورد علاقه‌ هندریكس‌ در سبك ‌Blues بودند) از عبارات‌ كلامی‌ كوتاه‌ در بین‌ نت‌ها استفاده‌ می‌كردند. بخصوص‌ Albert King كه ‌دوست‌ داشت‌ سولوهای‌ گیتارش‌ را به‌ صورت‌ عبارات‌ كوتاه‌ ریتمیك‌ و stacatto بنوازد و در بین‌ آنها از متن‌ ترانه‌ یا عباراتی‌ مانند ohhh و That's Rightو Now watch this و غیره‌ استفاه‌ كند. برای‌ نمونه‌ می‌توانید به‌ آهنگهای‌ Crosscut Saw و Oh Pretty Woman كه‌ در سال‌ 1967 و درآلبوم‌ Burn Under A Bad Sign ضبط‌ شده‌ مراجعه‌ كنید. البته‌ این‌ شگردهای‌ خوانندگی‌ را می‌توان‌ در آثار نوازندگان‌ نسل‌ اول‌ Blues مانند Son House و Charley Patton نیز پیدا كرد.

این‌ بخش‌ سولو بسیار مشابه‌ تریپلتهای‌ متداولی‌ است‌ كه‌ نوازندگان‌ پیرو كلاتون‌ از آن‌ زیاداستفاده‌ می‌كنند و اصطلاحاً widdling نامیده‌ می‌شود. تفاوت‌ هندریكس‌ در این‌ است‌ كه‌ گروههای‌غیرمتداولی‌ از نت‌ها را برای‌ نواختن‌ تریپلتها بكار می‌گیرد كه‌ ضمن‌ دادن‌ حالت‌ رسمی‌ به‌ این‌ بخش‌سولو آن‌ را در تضاد با سایر قسمتها قرار می‌دهد. وقفه‌ كوتاهی‌ كه‌ در حین‌ mix به‌ آهنگ‌ اضافه‌ شده‌ موجب‌ شده‌ تا نت‌ها به‌ نوعی‌ داخل‌ هم‌ جاری‌ شده‌ و درهم‌ بیامیزند.

audio file Solo #3

در بخش‌ چهارم‌ سولو (2:33 - 2:49) هندریكس‌ از جملاتی‌ استفاده‌ می‌كند كه‌ سایه‌ به‌ سایه‌آكوردها حركت‌ می‌كنند و با مالشهای‌ نامحسوسی‌ كه‌ به‌ سیم‌های‌ گیتار وارد می‌كند آنها را از هم‌ جدامیكند و سپس‌ با استفاده‌ از تكنیك‌ Unison Bends پاساژ نهایی‌ و صعودی‌ سولو را می‌نوازد كه‌ به‌ نت‌اكتاو گام‌ ختم‌ می‌شود (البته‌ این‌ نت‌ اكتاو در عمل‌ نواخته‌ نشده‌ بلكه‌ خود شنونده‌ آن‌ را در ذهنش‌ تصور می‌كند)

اما Unison Bends چیست‌؟ این‌ تكنیك‌ روشی‌ است‌ برای‌ تاكید بیشتر بر روی‌ یك‌ نت‌ بدین‌ترتیب‌ كه‌ نوازنده‌ به‌ جای‌ نواختن‌ صرفا یك‌ سیم‌ همان‌ نت‌ را همزمان‌ روی‌ سیم‌ پایین‌ نیز به‌ صدا درمی ‌آورد ولی‌ این‌ كار را با بالابردن‌ سیم‌ پایینی‌ انجام‌ می‌دهد و به‌ همین‌ جهت‌ فركانس‌ آن‌ مختصری‌ بافركانس‌ نت‌ سیم‌ بالاتر تفاوت‌ دارد كه‌ منجر به‌ ایجاد یك‌ افكت‌ psycho acoustic زیبا در گوش‌ شنونده‌ می‌شود. (مثلاً نواختن‌ همزمان‌ نت‌ E روی‌ سیم‌ های‌ اول‌ و دوم‌ كه‌ سیم‌ اول‌ همزمان‌ با فرت‌ پنجم‌ سیم‌ دوم‌ به‌ صدا در می‌آید) .

این‌ حالت‌ را می‌توان‌ به‌ زمانی‌ تشبیه‌ كرد كه‌ فردی‌ تصویری‌ را دو تا می‌بیند و یك‌ تصویر از دل ‌تصویر دیگری‌ بیرون‌ می‌آید در عین‌ حال‌ كه‌ فاصله‌ مشخصی‌ بینشان‌ نیست‌ و لبه‌های‌ آنها محومی‌شود. مهارت‌ نوازنده‌ در اجرای‌ این‌ تكنیك‌ باید به‌ گونه‌ ای‌ باشد كه‌ فاصله‌ دونت‌ همواره‌ كنترل‌ شده‌ باشد و گیتارست‌ چیره‌ دستی‌ مانند جیمی‌ هندریكس‌ به‌ خوبی‌ از عهده‌ آن‌ برمی‌آید.

audio file Solo #4

كیفیت‌ اصلی‌ كه‌ در تمام‌ این‌ سولو احساس‌ می‌شود وجود نوعی‌ اعمال‌ كنترل‌ ومهار حساب‌شده‌ از طرف‌ هندریكس‌ است‌. شاید ما آنقدر به‌ سولوهای‌ پر همهمه‌ و متظاهرانه‌ گیتار عادت‌ كرده‌ایم ‌كه‌ باید این‌ آهنگ‌ را بارها به‌ دقت‌ بشنویم‌ تا پی‌ به‌ نحوه‌ نواختن‌ هندریكس‌ ببریم‌. اینكه‌ او تاثیرشگرف‌ خود را تنها با نواختن‌ زیرپوستی‌ و بدون‌ هیچ‌ گونه‌ اغراِق و افاده‌ای‌ به‌ نمایش‌ می‌گذارد. (ادامه دارد ...)


مطالب مرتبط :
- دیلان‌ به‌ روایت‌ هندریكس‌ -۳
- دیلان‌ به‌ روایت‌ هندریكس‌ -۲
- دیلان‌ به‌ روایت‌ هندریكس‌ -۱

دلتا فریک

July 22, 2005

نظرات شما
- thnx. it was very well. I've heared so many covers of this song- even with Joe satriani, Bryan May and Steve Vay together- but I have never heared, what it was in Jimi Hendrix playing. That's always a great rock music.
rolling_stones , July 23, 2005
- واقعا بررسی فوق العاده جالبی بود اگر نتهای این قطعه هم بود خیلی خوب بود ممنون و متشکر
saman , July 22, 2005