HarmonyTalk
home
About HarmonyTalkYour PostsJournal
پایور و ارکستر سازهای ملی
Faramarz Paivar
فرامرز پایور
اگر سالها به عقب بازگردیم و به آنچه که به موسیقی ملی ما گذشت بنگریم، استادان زیادی را مشاهده میکنیم که دست به تشکیل یک گروه مستقل موسیقی زدند. ولی این کلنل وزیری بود که به طور رسمی برای اولین بار یک ارکستر کامل متشکل از سازهای ایرانی و غربی، در مدرسه عالی موسیقی خود در سال 1303 در تهران تشکیل داد و به ضبط و اجرای برنامه های زیادی دست زد. بعد از وی نیز استادان بزرگی چون روح الله خالقی, حسین یاحقی، جواد معروفی، حسین دهلوی و... ارکسترهایی را به رهبری خود تشکیل دادند و به اجرای برنامه پرداختند.

ولی در این میان ارکستری نبود که فقط از سازهای ایرانی (سازهای رسمی ایرانی) تشکیل شده باشد و رسما" به شکل کلاسیک به اجرا بپردازد، اما استاد فرامرز پایور در سال1343(بعد از تاسیس وزارت فرهنگ و هنر)، با استفاده از نوازندگان برجسته موسیقی که به درجه استادی رسیده بودند، در گروه خود یعنی «گروه سازهای ملی» و یا همان گروه وزارت فرهنگ و هنر، استفاده کرد.

در گروهی که فقط از سازهای ملی تشکیل شده بود: فرامرز پایور سنتور میزد و در عین حال سرپرست و آهنگساز گروه نیز بود، هوشنگ ظریف تار، رحمت الله بدیعی کمانچه، محمد اسماعیلی تمبک، حسن ناهید نی، محمد دلنوازی رباب، حسن منوچهری بربط (عود)، حسین فرهادپور, پروین صالح و پروین شکالور نیز قیچک و قیچک آلتو مینواختند.

پیامد تشکیل این گروه بوسیله استاد پایور، اجرای کنسرتهای متعددی در تالار رودکی و جشنهای هنر شیراز، اجرا در سری برنامه های گلها با همکاری خوانندگانی چون محمدرضا شجریان و عبدالوهاب شهیدی، ضبط آثار اساتید گذشته از قبیل درویش خان، رکن الدین مختاری، عارف قزوینی، علینقی وزیری، علی اکبر شهنازی، ابوالحسن صبا، علی اکبر شیدا و... که باعث جاودانگی این آثار ارزشمند شد و همینطور ضبط آثار زیبا و به یاد ماندنی استاد پایور بود.

در این میان تقریبا نمیتوان قطعه یا آهنگ خاصی را از اجراهای این گروه بهتر از دیگری دانست چون تمام این آثار هم بوسیله نوازندگان چیره دستی اجرا شده است و هم اینکه تنظیم سحرآمیز استاد پایور در آن جلب نظر میکند؛ ولی قطعاتی چون : رنگ audio file "پریچهر و پریزاد" و رنگ ابوعطا از درویش خان، "قطعه سه تار و ارکستر" از احمد عبادی، تصنیف audio file " از خون جوانان وطن" از عارف، "قطعه راز و نیاز"، رنگ دشتی و پیش درآمد همایون از استاد پایور، از زمره مشهورترین آنهاست. در این نوشته قصد دارم کمی به قطعه «راز و نیاز» ساخته استاد پایور در شور بپزدازم که بدون تردید یکی از زیباترین و بزرگترین قطعه هایی است که مخصوص ارکستر سازهای ملی نوشته شده است.(لازم به ذکر است که گروه پایور گاهی در ضبط قطعه از ویلن و آلتو بجای کمانچه و قیچک آلتو استفاده می کرد)

 farhang o honar (Payvar)
گروه وزارت فرهنگ و هنر
پس از شنیدن این آهنگ که در نوار "شور و ماهور" کانون پرورش فکری موجود است به چند نکته جالب برمیخوریم: اول اینکه در این قطعه، چند ریتم و وزن مختلف با سرعتهای گوناگون بکار رفته است به این ترتیب که ابتدای قطعه، آهسته آغاز میشود ولی با ریتمی متفاوت و با سرعتی بالا (شش هشتم سنگین) به پایان میرسد که در این میان توجه ما به تغییر ریتمهایی جلب میشود که استاد پایور آنها را به زیبایی خلق کرده است، چنانکه وقتی از سرعت آهسته به سرعت متوسط میرسیم احساس زیبایی از این تغییر ریتم به ما دست میدهد.

دوم هماهنگی بسیار بالا و استادانه گروه به خصوص در قسمت سوال و جواب بین سازهای مضرابی و آرشه ای که اوج زیبایی قطعه است و بدقت طراحی و اجرا شده است؛ و سوم میتوان به ملودی و آهنگ زیبا و دلربای راز و نیاز اشاره کرد. آهنگی که از همان ابتدا هوش از سر آدمی می برد. آهنگی با غم و شادی! که گویی رازو نیازیست میان ساز و نوازنده... استفاده استاد پایور از قطعه قوچانی «رشید خان» و ملودیهای قدیمی ردیف و جمله ای از رضا محجوبی، در کنار آهنگهای خود، به این اثر روح بزرگ و ملی داده است. چنانکه که شنونده با شنیدن هر قسمت از این آهنگ، به یاد دروه زمانی خاصی از تاریخ ایران می افتد. بشنوید این جادوی موسیقی را... Audio File قطعه راز و نیاز (شور)



حامد رائیجی

August 13, 2005

نظرات شما
- shayad goroh haye mesle gorohe asatid kheily kam bashe va agar ham ke bashe be salabate in goroh nemisrese shayad movafag tarin nemonehaye in goroh ha aref va sheida beshe ke bazan on ha ham sabke kareshon farg mikone ke on ham shayad az tafavote sabke kasany mesle ostad meshkatian ba ostad paivar bashe
pedram javadzade , September 21, 2005
- امید به بهبود حال استاد فرامرز پایور
سینا حسینی , September 17, 2005
- salam kheyly saite khoby darin valy jaye aghaye hosseyn malek dar in sait khalist mamnon khodahafez
samad khalili , August 23, 2005
- از نظرات جالب واین همه دقت شما در موسیقی ملی کشورمان ممنونم امیداورم که مطلب من توانسته باشه شما را کمی بیشتر با موسیقی ایرانی و استاد پایور آشنا کرده باشه به نظر من باید بیشتر از استاد پایور و فعالیتهای ارزشمند وی در این قسمت صحبت میشد و این کم لطفی از سوی بنده بود ولی قصد دارم که در یک مطلب جامع تر در مورد وی این کم لطفی را جبران کنم زیرا اساتیدی مانند پایور حق بزرگی بر گردن ما و موسیقی ما دارند به امید شفای هرچه زودتر ایشان
حامد رائیجی , August 20, 2005
- maghaleye besyar khoob va jameie bood montazere maghalehaye bishtar dar bareye ostad payvar hastim mamnoon va motshaker
arash bolouri , August 20, 2005
- خیلی خوب بود. امیدوارم باز هم به موسیقی ملی خودمون بپردازید و ما رو باهاش بیشتر آشنا کنید.
saeed1922 , August 18, 2005
- az matlabe khoobetoon khaily mamnoonam, hamchenin az gharar dadane ahange razoniaz ke vaghean ziba bood, vali haminja khoobe ke hame vase salmatie sostad paivar doa konim, mamnoon
shaghayegh , August 14, 2005
- متن خیلی خوبی بود در ضمن آهنگهای خیلی زیبایی هم انتخاب شده بود من تا حالا آثار این گروه را نشنیده بودم پریچهر و پریزاد و رازونیاز واقعا زیبا بودند. مرسی از مطلب خوبتون
فرهاد , August 14, 2005
- .ممنون، این قطعه راز و نیاز(شور) خیلی زیباست
آرسانا , August 14, 2005
- Besiar Ziba bood. Mamnoon
Babak , August 14, 2005
- سالها میگذرد و هنوز تالار به چنان صلابت و لطافت که می بینید و میدانید ندید ای دریغا! ای دریغا! ای دریغ!
کمانگری , August 14, 2005
- matlabe besyar khoobi bood .gheteye razoniaz az zibatarin va moshkeltarin ghata'atist ke man shenideam va motmaen hastam emroze ba in pishrafte tekniki va kesrate navazandegan kamtar groohi betavanad dar sathe orcestre ostad payvar be ejraye barname bepardazad.
saze ghesegoo , August 14, 2005