HarmonyTalk
home
About HarmonyTalkYour PostsJournal
ریتم در موسیقی Jazz - قسمت سوم
Swinging
Swinging به معنی تغییر و تحول
در کشش نتها هنگام اجرا است.

در مطالب قبل گفتیم مهمترین عاملی که به یک قطعه موسیقی فضای Jazz را القا می کند ریتم و نحوه اجرای آن موسیقی توسط نوازنده است.

همچنین بررسی کردیم عامل اصلی بوجود آمدن Groove موسیقی جز، نت های چنگی هستند که با حس نوازنده بصورتهای مختلف اجرا می شود. حال در ادامه بحث ریتم در موسیقی جز به بررسی موضوع Phrasing خواهیم پرداخت.

هنگام تعریف ریتم در موسیقی جز به اصطلاح مهمی بنام "swing" یا "swinging" برخورد می کنیم. بدون توجه به سبک موسیقی سوئینگ، نکته مهم در اجرای یک قطعه موسیقی جز تغییر دادن و یا کم و زیاد کردن کشش نتها - بخصوص نتهای چنگ - توسط نوازنده است. این پیچ و تاب دادن نت های چنگ کاملآ بستگی به حس و درک نوازنده از موسیقی دارد که به آن swinging گفته می شود.

دقت کنید برخلاف ملودی و هارمونی که با توجه به آنچه روی کاغذ نوشته شده بسادگی قابل تشخیص هست، تغییراتی که نوازنده برای بوجود آوردن فضا یا Groove جز در موسیقی اعمال می کند، بسادگی قابل بیان کردن نیست. اما براحتی می توان گفت که کدام اجرا حالت swinging ندارد. کافی است نوازنده عین نتهای ملودی را اجرا کند و بخصوص نتهای چنگ را با کشش مساوی مطابق آنچه روی کاغذ نوشته اجرا کند.

جمله بندی یا Phrasing
همانطور که می دانید هنگام خواندن یک جمله می توان با استفاده از ریتم، لحن، بالا و پایین کردن شدت صدا، تغییر نقاط تکیه و ... جمله را آنقدر دستخوش تغییرات کنیم که حتی معنی آن تغییر کند. مثلآ در بیان جمله "از شما متشکرم" می توان هم حس ادب و احترام را در آن گنجاند و هم حس بی ادبی! در اجرای موسیقی نیز به همین طریق با موضوعی بنام جمله بندی طرف هستیم. هرچند این اصطلاح خیلی کلی است اما با تغییر جمله بندی می توان احساسی را که از یک موسیقی بوجود می آید کاملآ متفاوت جلوه داد.

جمله بندی در موسیقی Jazz به عوامل مختلفی مربوط می شود که در اینجا سعی می کنیم مهمترین آنها را تشریح کنیم.

Articulation
با استفاده از خطوط اتصال بر روی ملودی می توان روشهای
مختلفی از اجرای آنرا مشخص کرد اما این خطوط برای بیان
لحن و احساس کافی نیستند.
Articulation
هر چند در فارسی شاید نتوان اصطلاحی معادل معنایی که ما در موسیقی از این لغت اسنتباط می کنیم پیدا کرد، اما نزدیکترین معنی شاید همان "لحن" باشد. اگر ساده نگاه کنیم Articulation چیزی جز روشی که یک نت موسیقی نواخته می شود، نیست. صفت هایی مانند "با آرامش"، "با عجله"، "با دقت"، "با شیطنت"، "پیوسته و بهم چسبیده"، "تفکیک شده" و ... در اجرای نتها می تواند این خصیصه را بیشتر توصیف کند.

Audio File Miles Davis - This is Jazz

اصطلاحات جا افتاده در موسیقی کلاسیک مانند استاکاتو (Staccato) یا لگاتو (Legato) تا حدی می توانند بیانگر لحن اجرای موسیقی یا همان Articulation باشند، اما اگر کمی فکر کنیم که میان این دو چه طیفی از اجراها می تواند قرار گیرد خواهیم دید که زبان نوشتاری موسیقی چقدر در بیان احساس توسط علامت های متداول، دارای ضعف است. بخصوص که در موسیقی Jazz نوازنده باید اغلب در میان این دو مرز حرکت کند.

نکته دیگری که باز در موسیقی جز به هنگام اجرای یک نت ارزش پیدا میکند، میزان علاقه نوازنده به اجرای زود هنگام و حمله ای یک نت از کم تا زیاد است. یعنی علاقه نوازنده به اینکه نت را با نجابت و سر فرصت اجرا کند و یا اینکه نه خیلی خشن و سریع از آن بگذرد.

Audio File Bill Evans Trio - Autumn Leaves

خصیصه Articulation می تواند کاملآ منحصر بفرد و شخصی باشد بعنوان مثال اگر به اجراهای چارلی پارکر دقت کنیم خواهیم دید که او علاقه بسیاری به اجراهایی دارد که بیشتر به سمت لگاتو می رود تا استاکاتو و برعکس کارهای تلونیوس مانک در این طیف بیشتر به سمت استاکاتو است تا لگاتو.

فراموش نکنید هرچند بکوشیم با مثال و توضیحات Articulation موسیقی Jazz را شرح دهیم، اما هیچ چیز به اندازه گوش دادن به موسیقی Jazz نمی تواند شما را با Articulation خاص موسیقی Jazz آشنا کند.(ادامه دارد ...)


مطالب مرتبط :
- ریتم در موسیقی Jazz - قسمت دوم
- ریتم در موسیقی Jazz - قسمت اول

کاوه رهنما

August 27, 2005

نظرات شما
- سلام آقای نظری احتمالا خیلی وقت نیست که با این سایت آشنا شده اید. دوستانی که قدیمی تر هستند و روزهایی که این سایت یک وبلاگ شخصی بود را به یاد دارن می دونن که مفصلا در این مورد صحبت شده. شما اگر یک نگاهی به مقالات قدیمی این سایت یعنی زمانی که هنوز تعداد مطالب به شماره 200 نرسیده بود نگاهی بیندازید مطالبی زیادی در این مورد خواهید دید...
سجاد , August 28, 2005
- سلام، تشبیه آرتیکولیشن به لهجه میتونه از برخی زوایا درست باشه چرا که بیان یک جلمه چه با لهجه تهرانی چه اصفهانی، موضوع را می رساند اما با دو آهنگ متفاوت. اما آرتیکولیشن بیش از این مسائل هست که او عبارت است از نحوه اعدای جملات چه موسیقی چه گفتاری که لهجه فقط گوشه ای از این موضوع هست. اما از نظر زینت دادن به نتها یا تغییر ملودی تنها در شرایط خاصی می تونه جزو آرتیکولیشن بحساب بیاد. اما جمله بندی خاص موسیقی جز به غیر از آرتیکولیشن به دینامک نوازندگی، تغییر کشش نتها و فاصله اندازی بین نتها، نوانس ها، تغییر اهمیت ضربهای قوی و ضعیف و ... ارتباط داره که به امید خدا در آینده مطرح خواهد شد.
کاوه , August 28, 2005
- Articulation همون چيزيه كه در اصطلاح موسيقي كلاسيك به اون "زينت"‌ميگن . البته در موسيقي كلاسيك "زينت" ها در notation قطعه آورده ميشه و نوازنده معمولا آزادي كمتري براي مانور داره. اين از زيبايي هاي موسيقي Jazz و به خصوص Blues هست كه كه به نوازنده كمك ميكنه تا با دو عنصر articulation و improvisation يا بداهه نوازي احساس خودش رو در قالب موسيقي بريزه.
rolling_stone , August 28, 2005
- سلام اگه ممکن مثال بزنید یعنی یک قطعه ملودی رو هم حالت عادی و هم حالت جز بزنید و توضیح بدید تفاوتشون در چی هست. از سایت خیلی مفیدتون هم ممنون هستم.
Ali Nazary , August 27, 2005
- سلام، اگه تو يک جمله بخوام بگم "آرتيکوليشن همون چيزي که بين اجراي ما و يک نوازنده حرفه اي تفاوت ميگذاره" يعني اينکه نکات ريز و ظريفي که نوازنده حرفه اي رعايت ميکنه و ما نمي کنيم. اگر يکبار يک قطعه رو خودتون بزنيد و ضبط کنيد و در کنارش يک اجراي حرفه اي از همونو گوش کنيد به تفاوتهاي آشکاري بين اونها مي رسين. که قسمت اعظم او مربوط به عدم رعايت آرتيکوليشن هست.
سعيد , August 27, 2005
- vaghti in matlab ro khoondam be in fekr oftadam ke shayad articulation chizi shabihe be lahje dar mokalemate rozmare ma bashe? chetore? tashbihe dorostie?
amir , August 27, 2005