HarmonyTalk
home
About HarmonyTalkYour PostsJournal
موسیقی بلوز - قسمت سوم
Muddy Waters
Muddy Waters , 1915 - 1983
سازشناسی
جدا از نحوه تکامل آوازهای بلوز باید به سازشناسی این سبک نیز اشاره ای گذرا داشته باشیم. ورود سیاهان به قاره سفید مواجهه با تمدنی جدید را به دنبال داشت و آشنایی با آلات مختلف موسیقی هم ارمغان این تمدن بود. این که چرا سیاهان به سازهای بادی روی خوش نشان دادند به آسانی قابل درک است. آنان با هدف حفظ ریشه های آوازی خود به طبع آزمایی دراین عرصه می پرداختند و در پی سازی بودند که بتوانند ملودی ها و شیوه های آوازی خود رابرروی آن پیاده کنند.

سازهای بادی بدین منظور انتخاب مناسبی بودند چون هم به اصوات حنجره انسانی نزدیک تر بودند وهم اساسا از قابلیت بیشتری برای ترجمان احساسات انسانی و ادای آن به زبان موسیقی برخوردار بودند. ضمن اینکه به خوبی از عهده همراهی با خواننده و سوال و جواب با آواز برمی آمدند. این بود که استفاده از هارمونیکا (سازدهنی) در بلوز و سایر سازهای بادی (ترومپت و ساکسیفون و کلارینت) در جز رواج یافت.

البته باید گفت که سیاهان مردمانی تنگدست و محنت کشیده بودند که همواره با ظلم و تعدی اربابان سفیدپوست و شدیدترین اشکال تبعیض نژادی دست به گریبان بودند و ماحصل بیگاری آنان حتی کفاف معاش روزمره شان را نمی داد تا چه برسد به اینکه بخواهند سازی هم بخرند! به همین خاطر اولین سازهایی که داشتند دست ساز - و من درآوردی - بود.

مثلا یک سیم فلزی را به دیوار اصطبل یا انبار می بستند و سعی می کردند با نواختن آن تک سیم الگوهای ریتمیک را روی آن اجرا کنند و از طرفی با لغزاندن تکه جداشده ای از سربطری (Bottleneck) یا یک چاقوی فلزی روی سیم صداهای مختلفی از آن سیم درآورند. همین شیوه ابداعی در نوازندگی بود که بعدها با نام Slide Guitar بر روی گیتار هم پیاده شد. در ابتدای قرن بیستم سیاهان به درجه ای از مهارت و تسلط در نواختن گیتار رسیده بودند که حتی آهنگهای بی کلام را هم میتوانستند روی گیتار پیاده کنند. برای نمونه به آهنگ "Dark Was The Night" از Blind Willie Johnson که با Slide اجرا شده توجه کنید.

Audio File Dark Was The Night

Junior Wells
Junior Wells , 1934 - 1997
به هرحال سیاهان معمولا سازهای ارزان قیمت و دست دوم برای خود دست و پا میکردند یا حتی در مواردی آنها رابه سرقت می بردند. برای نمونه می توان به تجربه جالب Junior Wells (نوازنده بزرگ هارمونیکا درسبک بلوز) دراین زمینه اشاره کرد.

وی می گوید: "می خواستم یک سازدهنی بخرم. ده سنت بیشتر نتوانستم جمع کنم. به مغازه سازفروشی رفتم و آن را امتحان کردم. قیمتش را پرسیدم. پنجاه سنت (نیم دلار) بود. ده سنت پول را روی پیشخوان انداختم. سازدهنی را برداشتم و دررفتم! فروشنده هم دنبالم گذاشت و مرا دست بسته پیش قاضی برد. وقتی قاضی دید که خوب ساز می زنم باقی پول مرد فروشنده را ازجیب خودش داد و اجازه داد من بروم."

Audio File Why Are People Like That

بیشک خیرخواهی و دوراندیشی آن قاضی سفیدپوست در مقطعی از تاریخ به کمک بلوز آمده است ولی شرایط دشوار اقتصادی را که درطول دوران شکوفایی و بالندگی بلوز همواره برای هنرمندان این سبک دردسرساز بوده است نباید فراموش کردو نباید تعجب کرد وقتی که Howlin' Wolf می گفت: "من بلوز را فقط محض خاطر پول می خوانم!". بوده اند آنهایی که نگاهی ورای ملاحظات مادی به بلوز داشته اند. چنان که Muddy Waters می گفت: " من بلوز رافقط به خاطر خود بلوز می خوانم."

Audio File You Shook Me

You know you shook me baby,you shook me all night long
You know you shook me baby,you shook me all night long
Oh, you kept on shakin' me darlin',
oh you messed up my happy home

You know you move me baby,just like a hurricane
You know you move me baby,just like a hurricane
Oh, you know you move me darling,
just like an earthquake moves the land

اما بد نیست به چگونگی اضافه شدن Harmonica (سازدهنی) هم به حلقه سازهای مهم و تاثیرگذار این سبک اشاره کنیم. وقتی در اوایل دهه 1860 نخستین محموله سازدهنی ساخت کارخانه Hohner آلمان ازطریق کشتی به بنادر آمریکا رسید به سرعت جای خود را دربین مردم پیدا کرد.

سازی بود کوچک و ارزان و قابل حمل که هم می شد با آن آهنگهای شاد و ریتمیک زد و هم از پس ترانه های غم انگیز برمی آمد و اینسان بود که وارد موسیقی محلی و فولکلورآمریکای اواخر قرن نوزدهم شد. John Steinbeck نویسنده مشهور نیز در کتاب "خوشه های خشم" به این مساله اشاره کرده است (فصل 23) .

Howlin Wolf
Howlin Wolf , 1910 - 1976
ورود سازدهنی به آمریکا تقریبا مصادف شد با پایان جنگ داخلی و صدور اعلامیه آزادی بردگان. البته این آزادی تغییر چندانی در اوضاع سیاهپوستان ایجاد نکرد. آزادی از قید بردگی تنها با نوع دیگری از اسارت عوض شده بود چرا که زمینها و املاک کماکان در دست سفیدپوستان باقی ماند و سیاهان تیره روز هم برای گذران زندگی ناچار بودند یا اجیر روزمزد اربابان حریص سفید شوند و یا حداکثر زمینی را از ارباب اجاره کنند و به درصد ناچیزی از سود محصول راضی باشند.

با این وجود پایان برده داری (به آن شکل بدوی) فرصت بیشتری در اختیار سیاهان گذاشت تا به فراگیری موسیقی بپردازند. دو آلت موسیقی بود که توجه آنها را بیشتر از بقیه به خود جلب می کرد: یکی بانجو چون سازی شبیه به آن را در آفریقای خودشان داشتند (بعدها سیاهان تکنیک های بانجو را به گیتار انتقال دادند) و دیگری سازدهنی که جدید و ناشناخته بود و بهای اندکی داشت (ده تا بیست سنت). سیاهان عملا این ساز را از آن خود کردند و توانستند با ابداع تکنیک های جدید به شیوه های نوینی از صدادهی در این ساز برسند.

صدای دلنشین سازدهنی هم خیلی خوب با بانجو و گیتار جفت و جور می شد و هم به واسطه برخورداری از تکنیک های متنوع اجرایی قابلیت کم نظیری در نزدیک شدن به صدای انسان و تقلید آن داشت (به طوریکه گفته می شود یک نت خاص را روی سازدهنی می توان به حداقل سی روش متفاوت بیان کرد!).

مجموعه این خصوصیت ها و مساعی بزرگانی چون Noah Lewis, Willy Shade, De Ford Bailey, Sonny Terry, Sonny Boy Williamson و دیگران باعث شد تا در اوایل قرن بیستم سازدهنی به یکی از عناصر لاینفک بلوز تبدیل شود و حتا با الکتریک شدن بلوز و در دوران بعد از جنگ نقش خود را – خصوصا در Chicago Blues- حفظ نماید.

در گروه های بلوز مدرن هم هارمونیکا هنوز نقش ویژه خود را حفظ کرده است. به قطعه ای از آهنگ "Texas" ساخته گروه "The Blues Disciples" (مریدان بلوز!) گوش دهید. (ادامه دارد ...)

Audio File Texas

مطالب مرتبط :
- موسیقی بلوز - قسمت دوم
- موسیقی بلوز - قسمت اول

گردآوری مطالب : Delta Freak

September 14, 2005

نظرات شما
- kheili mamnon.lotfan az talfighe jazz va flamenco sohbat konid.aya rishehayee moshtareki dar in do sabk peyda mishe ? ba tashakor az site khobeton ke to in doro zamone ghanjyee bare tarafdarayee mosighiee vagheii
meisam , September 26, 2005
- Blues emerged as a distinctive style in about early 1900s. In that time there was mainly 3 black music genres: blues,jazz,ragtime (u may also add Gospel). Pleas note that the players didn't call themsleves blues or jazz players,the just played! It was decades later that blues researchers & record collectors beginned 2 classify them. For eample "Country Blues" is a term introduced in 1959 by the blues & jazz investigator Sam Charters & by that he meant rural prewar black music with no geographic distinction.You see it's a very general term. Because we don't have any recordings of the 19th century it's hard to say which style came the first, but sure they made more progress after the Civil War. And because blues was so firmly rooted in the black folk music one can't say when it definitely bacame the blues. All we can say is that blues was primarily a rural black music while the jazz was an urban music played with big bands in the vaudeville theatres or concert halls. The whites were unaware of blues (especially in north) & even if aware didn't care much about it. This was also true about most of the Jazz musicians untill W.C.Handy & Ma Rainey & others get acquainted with the blues. Even after that urban people looked it with disdain. It was the music of the lowest social layers of the black community. Anyway,there's no clear-cut edge between the genres in the first decads of the 20th century & sometimes they're together called "The Acoustic Era". The typical Blues as we know today developed gradually over decades & enjoyed its heyday in the Chicago of 1960s. For example it was Muddy Waters who beginned to effectively use the "faltted 5th" as a blues scale degree in 1950s 'n that was a step forward to make the blues scale so differnet from the minor scales, because up to that time the flatted fifth wasnt used as much & blues musicians mainly singed/played the flatted 3rd/7th. On the other hand, the eraly Delta blues as played by Charley Patton was different from typical blues. It was a polyrhythmic music heavily influenced by african rhythms with a narrow melodic range which sometimes included no chord change or harmonic complexity at all! And it's structure was not a 12 bar pattern,it was mostly 1 13 1/2 bar blues! we will talk more about these aspects of the blues in the next part of the series. Anyway,both jazz & blues were a constantly changing & reforming music with mutual interactions. hope this helps,for more information about the history of Jazz, u may read Mr.Niousha Boghrati's recently published book: "Ketabe Jazz: Peydayesh va Sabkshenasi".
Delta Freak , September 17, 2005
- yes dear babak. it was jazz before blues. if you explore the story of the jazz, it retunes to George Gershwin I think, in thelatest decades of 19th century, if I'm right.
rolling_stone , September 17, 2005
- mer c. i Know that jazz and blues are different. in some parts of these articles (about blues) like in the first part the author talkes in a way that there was jazz before blues... this is what i'm askin, is that true? how was jazz before blues?
Babak , September 15, 2005
- Mr. Babak I gotta say:No, actually not. As mentioned in the first part, the first blues records was similar to jazz music, with this deference: blues used pentatonic scales and blue notes. Some branches of PRE-WAR blues was similar to jazz (like piano blues or even new orleans blues). We will describe it later. wait for later BLUES ;)
rolling_stones , September 15, 2005
- در موسیقی جز از لیک های بلوز خیلی استفاده می شه اما نه به این معنی که همانند بلوز شناسایی موسیقی با این لیک ها انجام بشه. خیلی بلوز رو نمیشناسم اما باشنیدن چند لیک در موسیقی میشه به بلوز بودن آن پی برد. اما جزیست ها معمولآ لیک های بلوز رو دچار تغییر و تحول می کنند بطوریکه یک شنونده غیر حرفه ای حتی شاید متوجه نشه که این قسمت از موسیقی جز که میشنوه از لیک های بلوز گرفته شده. جز مانند بلوز چهارچوب خاصی نداره به نوعی هر موسیقی ای که کلیشه های کلاسیک را نداشته باشه و نوازنده بتونه به سادگی اونو با عشق و احساس خودش متحول اجرا کنه می تونه جز باشه. البته موسیقی جز معمولا جدی هست و به نوعی شاید بشه گفت حرفه ای و همین تفاوت مهم این موسیقی با سبک پاپ هست.
حسین علیمرادی , September 15, 2005
- I used to think that jazz is compeletely originated from blues...so at the time of birth of the blues, there wouldn't be no jazz.. right? can you explain more about this? thank you.
Babak , September 15, 2005
- Mer C
Babak , September 15, 2005
- salam, in seri az maghalat vaghean ali hastan, adam lezat mibare mikhone. merci az delta freak va merci az harmonytalk.
amir , September 14, 2005