
موسیقی بلوز - قسمت سوم
|
سازشناسی
جدا از نحوه تکامل آوازهای بلوز باید به سازشناسی این سبک نیز اشاره ای گذرا داشته باشیم. ورود سیاهان به قاره سفید مواجهه با تمدنی جدید را به دنبال داشت و آشنایی با آلات مختلف موسیقی هم ارمغان این تمدن بود. این که چرا سیاهان به سازهای بادی روی خوش نشان دادند به آسانی قابل درک است. آنان با هدف حفظ ریشه های آوازی خود به طبع آزمایی دراین عرصه می پرداختند و در پی سازی بودند که بتوانند ملودی ها و شیوه های آوازی خود رابرروی آن پیاده کنند. سازهای بادی بدین منظور انتخاب مناسبی بودند چون هم به اصوات حنجره انسانی نزدیک تر بودند وهم اساسا از قابلیت بیشتری برای ترجمان احساسات انسانی و ادای آن به زبان موسیقی برخوردار بودند. ضمن اینکه به خوبی از عهده همراهی با خواننده و سوال و جواب با آواز برمی آمدند. این بود که استفاده از هارمونیکا (سازدهنی) در بلوز و سایر سازهای بادی (ترومپت و ساکسیفون و کلارینت) در جز رواج یافت. البته باید گفت که سیاهان مردمانی تنگدست و محنت کشیده بودند که همواره با ظلم و تعدی اربابان سفیدپوست و شدیدترین اشکال تبعیض نژادی دست به گریبان بودند و ماحصل بیگاری آنان حتی کفاف معاش روزمره شان را نمی داد تا چه برسد به اینکه بخواهند سازی هم بخرند! به همین خاطر اولین سازهایی که داشتند دست ساز - و من درآوردی - بود. مثلا یک سیم فلزی را به دیوار اصطبل یا انبار می بستند و سعی می کردند با نواختن آن تک سیم الگوهای ریتمیک را روی آن اجرا کنند و از طرفی با لغزاندن تکه جداشده ای از سربطری (Bottleneck) یا یک چاقوی فلزی روی سیم صداهای مختلفی از آن سیم درآورند. همین شیوه ابداعی در نوازندگی بود که بعدها با نام Slide Guitar بر روی گیتار هم پیاده شد. در ابتدای قرن بیستم سیاهان به درجه ای از مهارت و تسلط در نواختن گیتار رسیده بودند که حتی آهنگهای بی کلام را هم میتوانستند روی گیتار پیاده کنند. برای نمونه به آهنگ "Dark Was The Night" از Blind Willie Johnson که با Slide اجرا شده توجه کنید.
Dark Was The Night
Junior Wells , 1934 - 1997
به هرحال سیاهان معمولا سازهای ارزان قیمت و دست دوم برای خود دست و پا میکردند یا حتی در مواردی آنها رابه سرقت می بردند. برای نمونه می توان به تجربه جالب Junior Wells (نوازنده بزرگ هارمونیکا درسبک بلوز) دراین زمینه اشاره کرد.
وی می گوید: "می خواستم یک سازدهنی بخرم. ده سنت بیشتر نتوانستم جمع کنم. به مغازه سازفروشی رفتم و آن را امتحان کردم. قیمتش را پرسیدم. پنجاه سنت (نیم دلار) بود. ده سنت پول را روی پیشخوان انداختم. سازدهنی را برداشتم و دررفتم! فروشنده هم دنبالم گذاشت و مرا دست بسته پیش قاضی برد. وقتی قاضی دید که خوب ساز می زنم باقی پول مرد فروشنده را ازجیب خودش داد و اجازه داد من بروم."
Why Are People Like That
بیشک خیرخواهی و دوراندیشی آن قاضی سفیدپوست در مقطعی از تاریخ به کمک بلوز آمده است ولی شرایط دشوار اقتصادی را که درطول دوران شکوفایی و بالندگی بلوز همواره برای هنرمندان این سبک دردسرساز بوده است نباید فراموش کردو نباید تعجب کرد وقتی که Howlin' Wolf می گفت: "من بلوز را فقط محض خاطر پول می خوانم!". بوده اند آنهایی که نگاهی ورای ملاحظات مادی به بلوز داشته اند. چنان که Muddy Waters می گفت: " من بلوز رافقط به خاطر خود بلوز می خوانم."
You Shook Me
You know you shook me baby,you shook me all night long سازی بود کوچک و ارزان و قابل حمل که هم می شد با آن آهنگهای شاد و ریتمیک زد و هم از پس ترانه های غم انگیز برمی آمد و اینسان بود که وارد موسیقی محلی و فولکلورآمریکای اواخر قرن نوزدهم شد. John Steinbeck نویسنده مشهور نیز در کتاب "خوشه های خشم" به این مساله اشاره کرده است (فصل 23) .
Howlin Wolf , 1910 - 1976
ورود سازدهنی به آمریکا تقریبا مصادف شد با پایان جنگ داخلی و صدور اعلامیه آزادی بردگان. البته این آزادی تغییر چندانی در اوضاع سیاهپوستان ایجاد نکرد. آزادی از قید بردگی تنها با نوع دیگری از اسارت عوض شده بود چرا که زمینها و املاک کماکان در دست سفیدپوستان باقی ماند و سیاهان تیره روز هم برای گذران زندگی ناچار بودند یا اجیر روزمزد اربابان حریص سفید شوند و یا حداکثر زمینی را از ارباب اجاره کنند و به درصد ناچیزی از سود محصول راضی باشند.
با این وجود پایان برده داری (به آن شکل بدوی) فرصت بیشتری در اختیار سیاهان گذاشت تا به فراگیری موسیقی بپردازند. دو آلت موسیقی بود که توجه آنها را بیشتر از بقیه به خود جلب می کرد: یکی بانجو چون سازی شبیه به آن را در آفریقای خودشان داشتند (بعدها سیاهان تکنیک های بانجو را به گیتار انتقال دادند) و دیگری سازدهنی که جدید و ناشناخته بود و بهای اندکی داشت (ده تا بیست سنت). سیاهان عملا این ساز را از آن خود کردند و توانستند با ابداع تکنیک های جدید به شیوه های نوینی از صدادهی در این ساز برسند.
صدای دلنشین سازدهنی هم خیلی خوب با بانجو و گیتار جفت و جور می شد و هم به واسطه برخورداری از تکنیک های متنوع اجرایی قابلیت کم نظیری در نزدیک شدن به صدای انسان و تقلید آن داشت (به طوریکه گفته می شود یک نت خاص را روی سازدهنی می توان به حداقل سی روش متفاوت بیان کرد!). مجموعه این خصوصیت ها و مساعی بزرگانی چون Noah Lewis, Willy Shade, De Ford Bailey, Sonny Terry, Sonny Boy Williamson و دیگران باعث شد تا در اوایل قرن بیستم سازدهنی به یکی از عناصر لاینفک بلوز تبدیل شود و حتا با الکتریک شدن بلوز و در دوران بعد از جنگ نقش خود را – خصوصا در Chicago Blues- حفظ نماید. در گروه های بلوز مدرن هم هارمونیکا هنوز نقش ویژه خود را حفظ کرده است. به قطعه ای از آهنگ "Texas" ساخته گروه "The Blues Disciples" (مریدان بلوز!) گوش دهید. (ادامه دارد ...)
Texas
مطالب مرتبط : - موسیقی بلوز - قسمت دوم - موسیقی بلوز - قسمت اول |
September 14, 2005
نظرات شما
- kheili mamnon.lotfan az talfighe jazz va flamenco sohbat konid.aya rishehayee moshtareki dar in do sabk peyda mishe ? ba tashakor az site khobeton ke to in doro zamone ghanjyee bare tarafdarayee mosighiee vagheii
meisam , September 26, 2005
- Blues emerged as a distinctive style in about early 1900s.
In that time there was mainly 3 black music genres:
blues,jazz,ragtime (u may also add Gospel).
Pleas note that the players didn't call themsleves
blues or jazz players,the just played!
It was decades later that blues researchers &
record collectors beginned 2 classify them. For eample
"Country Blues" is a term introduced in 1959 by
the blues & jazz investigator Sam Charters & by that
he meant rural prewar black music with no geographic
distinction.You see it's a very general term.
Because we don't have any recordings of the 19th century
it's hard to say which style came the first, but sure
they made more progress after the Civil War.
And because blues was so firmly rooted in the black
folk music one can't say when it definitely bacame
the blues. All we can say is that blues was primarily
a rural black music while the jazz was an urban music played
with big bands in the vaudeville theatres or concert halls.
The whites were unaware of blues (especially in north)
& even if aware didn't care much about it.
This was also true about most of the Jazz musicians untill
W.C.Handy & Ma Rainey & others get acquainted with the blues.
Even after that urban people looked it with disdain.
It was the music of the lowest social layers of the black
community.
Anyway,there's no clear-cut edge between the genres in
the first decads of the 20th century & sometimes they're
together called "The Acoustic Era".
The typical Blues as we know today developed
gradually over decades & enjoyed its heyday in
the Chicago of 1960s. For example it was Muddy Waters
who beginned to effectively use the "faltted 5th"
as a blues scale degree in 1950s 'n that was a step
forward to make the blues scale so differnet from
the minor scales, because up to that time the
flatted fifth wasnt used as much & blues musicians
mainly singed/played the flatted 3rd/7th.
On the other hand, the eraly Delta blues as played
by Charley Patton was different from typical blues.
It was a polyrhythmic music heavily influenced by
african rhythms with a narrow melodic range which
sometimes included no chord change or harmonic
complexity at all! And it's structure was not a 12 bar
pattern,it was mostly 1 13 1/2 bar blues!
we will talk more about these aspects of the blues
in the next part of the series.
Anyway,both jazz & blues were a constantly changing
& reforming music with mutual interactions.
hope this helps,for more information about the history
of Jazz, u may read Mr.Niousha Boghrati's recently
published book: "Ketabe Jazz: Peydayesh va Sabkshenasi".
Delta Freak , September 17, 2005
- yes dear babak. it was jazz before blues. if you explore the story of the jazz, it retunes to George Gershwin I think, in thelatest decades of 19th century, if I'm right.
rolling_stone , September 17, 2005
- mer c. i Know that jazz and blues are different. in some parts of these articles (about blues) like in the first part the author talkes in a way that there was jazz before blues... this is what i'm askin, is that true? how was jazz before blues?
Babak , September 15, 2005
- Mr. Babak I gotta say:No, actually not. As mentioned in the first part, the first blues records was similar to jazz music, with this deference: blues used pentatonic scales and blue notes. Some branches of PRE-WAR blues was similar to jazz (like piano blues or even new orleans blues). We will describe it later. wait for later BLUES ;)
rolling_stones , September 15, 2005
- در موسیقی جز از لیک های بلوز خیلی استفاده می شه اما نه به این معنی که همانند بلوز شناسایی موسیقی با این لیک ها انجام بشه. خیلی بلوز رو نمیشناسم اما باشنیدن چند لیک در موسیقی میشه به بلوز بودن آن پی برد. اما جزیست ها معمولآ لیک های بلوز رو دچار تغییر و تحول می کنند بطوریکه یک شنونده غیر حرفه ای حتی شاید متوجه نشه که این قسمت از موسیقی جز که میشنوه از لیک های بلوز گرفته شده. جز مانند بلوز چهارچوب خاصی نداره به نوعی هر موسیقی ای که کلیشه های کلاسیک را نداشته باشه و نوازنده بتونه به سادگی اونو با عشق و احساس خودش متحول اجرا کنه می تونه جز باشه. البته موسیقی جز معمولا جدی هست و به نوعی شاید بشه گفت حرفه ای و همین تفاوت مهم این موسیقی با سبک پاپ هست.
حسین علیمرادی , September 15, 2005
- I used to think that jazz is compeletely originated from blues...so at the time of birth of the blues, there wouldn't be no jazz.. right? can you explain more about this? thank you.
Babak , September 15, 2005
- Mer C
Babak , September 15, 2005
- salam, in seri az maghalat vaghean ali hastan, adam lezat mibare mikhone. merci az delta freak va merci az harmonytalk.
amir , September 14, 2005
تقسیم بندی موضوعی
موسیقی کلاسیک نوشته های شما
تئوری موسیقی
موسیقی معاصر
موسیقی Jazz
مطالب عمومی
مصاحبه و گفتگو
Dark Was The Night
