HarmonyTalk
home
About HarmonyTalkYour PostsJournal
حسین دهلوی، هفت دهه تلاش برای موسیقی
 Hossein Dehlavi
حسین دهلوی
امروز 7 مهرماه تولد مرد خستگی ناپذیر موسیقی ایران حسین دهلوی است. با اینکه دهلوی به 78 سالگی می رسد و نشانه های پیری و افسردگی بخاطر مشقاتی که بر موسیقی (که همانا بزرگترین هم و غم اوست) گذشته در چهره اش پیداست، همچنان در حال تدریس موسیقی و تصحیح آثارش برای چاپ است.

سختیهایی که در این سالها دهلوی از طرف مخالفانش چه در زمینه موسیقی و چه مسئولان موسیقی ستیز موسیقی! دیده او را دچار بیماری های متعددی کرده که مصرف دارو های آن باعث بیماری فراموشی در او شده؛ بطوری که در اولین برخورد با هنرجویان یا افراد جدیدی که می بیند این جمله را میگوید:"اگر شما را بیرون از کلاس دیدم و به خاطر نیاوردم پیشاپیش عذر خواهی میکنم" اما جالب اینجاست که این فراموشی مربوط به زندگی روزمره اوست؛ دهلوی هنوز اتفاقات و تحولات مربوط به موسیقی را با دقت دنبال میکند و این بزرگترین عشق زندگی دهلوی امروز دیگر تمام فکر او را به خود اختصاص داده .

برکسی پوشیده نیست که دهلوی پرکارترین مرد موسیقی در زمینه استانداردهای موسیقی است. کتابهای متعدد در زمینه موسیقی با همفکری و همکاری او به چاپ رسیده که امروزه به عنوان کتابهای مرجع شناخته شده هستند. مخصوصا" کتاب " پیوند شعر و موسیقی آوازی " (برنده جایزه بهترین کتاب سال 1379) که شاید مهمترین کتاب موسیقی چاپ شده پس از انقلاب است و تجربه 50 سال تحقیق و تدریس اوست، جایگاه مهمی در موسیقی ما دارد (که پرداختن به این کتاب ارزشمند مجالی دیگر میطلبد)

قانونمندی، نظم و ادب در بطن وجود دهلوی است. اگر نگاهی به " پیوند شعر وموسیقی آوازی " بیندازیم، صفحه صفحه این کتاب گواه این اخلاق است.

H.Dehlavi
حسین دهلوی

حسين دهلوي رهرو آهسته و پیوسته است، همین خصوصیت بوده که حتی تندرو های پر سر و صدا ولی مقطعی، در آخر پیشتازی او را دیده اند.

این خصوصیت اخلاقی مربوط به تربیت دهلوی در سالهای قانونگرایی مردم ایران است و همین اصول تربیتی شخصیتی را بوجود آورده که همچون اسطوره ای از فرهیختگی و علم است.

دهلوی با وجود این دشمنان بسیاری دارد که با اینکه سالهاست مواضعشان ( با چشیدن سرم و گرم روزگار) نزدیک به دهلوی شده -و مخصوصا" در این اواخر که در امور موسیقی صاحب مسئولیت شدند-، درک مواضع و سیاستهای دهلوی برایشان قابل فهم تر است، هنوز هم در پی نادیده انگاشتن او و خدماتش هستند؛ احتمالا بخاطر اینکه "حرف مرد یکیست!"

البته این اتفاق در کشور ما مصداقهای زیادی دارد که ما کم و بیش با آن مواجه شدیم، مثلا" اوایل انقلاب به شدت با هنر رقص برخورد میشد، اما با گذشت زمان و جا افتادن این موضوع که حرکات بدن برای فهماندن یک موضوع یا ادای یک حالت جزو لاینفک زندگی ماست که در هنر رقص کنار هم قرار گرفته (همچون موسیقی که از دستچین شدن و کنار هم قرار گرفتن اصوات تولید میشود) به این موضوع رسیدند که رقص حتی با خود آنها غریبه نیست، ولی خودش را آوردند ولی اسمش را نیاوردند! پس "رقص" شد "حرکات موزون" چون حرف مرد یکیست!

دقیقا" این اتفاق برای دهلوی پیش آمد. نظرات دهلوی را پس از گذشت سالهای سال از مسئولین سابقا" سنتگرای موسیقی میشنویم : " موسیقی ایرانی باید آکادمیک شود"، " موسیقی شفاهی توانایی آموزش و حفظ همه زمینه های موسیقی را ندارد"، "هنرستان موسیقی باید تعداد هنرجویان سازها را مورد بررسی قرار دهد"، " نوازندگان در رشته های مختلف مثل: نوازنده دشیفر برای ضبط در استودیو، نوازنده گروه و نوازنده سولیست تربیت شوند" و ... جالب اینجاست که دهلوی از زمان مدیریت روح الله خالقی مشغول تدریس و آکادمیک کردن موسیقی ایران است و همیشه روی بالانس بودن جامعه موسیقی و نوازندگان هنرستان تاکید داشته (مثلا" هیچ وقت از 60 هنرجوی هنرستان 50 نفر را برای ساز تخصصی فلوت قبول نمی کرده) همچنین قبل از کشف اساتید امروز مبنی بر تربیت نوازندگان با تخصصهای مختلف، موسیقیدانان بسیاری تربیت کرده که هر کدام تمام این سه خصوصیت را یکجا دارند! ولی همچنان دهلوی را نمی ستایند چراکه یاد آور آرمانهای قبلیشان است که با گذشت زمان سست بودنش بر همه نمایان گشته.

audio file قسمتی از سوئیت بیژن و منیژه برای ارکستر زهی

امروز 7 مهر و هفتاد و هشتمین سال تولد مرد سخت کوشی است که با تمام فراز و نشیبهای زندگی هیچگاه دست از کار نکشید... نوشته ای که در ادامه می آید قسمتی از فعالیتهای حسین دهلوی است که از سال 1332 تا 1373 توسط محقق ارجمند علیرضا میرعلینقی گرد آوری شده:

H.Dehlavi
حسین دهلوی

1332: آغاز ساخت اولين قطعات ويژه موسيقي اركسترال ايراني : سبكبال ؛ در شور (حسين دهلوي ).

1333:ادامه ساخت و اجراي قطعات ويژه موسيقي جديد ايراني ، توسط حسين دهلوي ً دوئو سنتور ً درسه گاه (با اجراي فرامرز پايور و داريوش صفوت ). ً شور آفرين ً در ابوعطا براي اركستر .

1336:ً گفتگوي دل ً (حسين دهلوي). تفويض سرپرستي اركستر بزرگ اداره كل هنرهاي زيباي كشور (اركستر تحت سرپرستي صبا) به حسين دهلوي وتعويض نام اركستر به ً صبا ً . انتشار ً دوئو سنتور در سه گاه ً (حسين دهلوي).

ً1337 : كنسرتينو براي سنتور واركستر ، درچهار قسمت ؛اثر حسين دهلوي ، با همكاري ونوازندگي فرامرز پايور

1343: چهار نوازي مضرابي در اصفهان ؛(حسين دهلوي).

1344: بند باز: فانتزي براي تار و اركستر ، براساس قطعه بند باز اثر علينقي وزيري ً ،(حسين دهلوي).

1345: تصنيف قطعه ً سرباز ً براي آواز و گروهي و اركستر (اثر حسين دهلوي ، كلام از ابراهيم صفائي).

1347: پايه گزاري اركستر ايراني تالار رودكي به رهبري وسرپرستي حسين دهلوي.

1349:اجراي صحنه اپراي ً خسرو و شيرين ً (حسين دهلوي).

1350: تعطيل دوره عالي ً هنرستان عالي موسيقي ملي ً و كناره گيري حسين دهلوي انتشار ً آموزش تمبك ً ( به كوشش حسين دهلوي و جمعي ديگر)، با همكاري و راهنمايي حسين تهراني .

1354:اجراي موسيقي توصيفي ً بيژن و منيژه ً در تالار رودكي ،(حسين دهلوي).

1354:انتشار ً سبكبال ؛ در شور، براي اركستر ً (حسين دهلوي).

1355: انتشار مجموعه دوم ً نغمه هاي كودك ً (حسين دهلوي).

1356: ساخت ً سوئيت بيژن و منيژه ً براي اركستر زهي (حسين دهلوي ). انتشار ً شور آفرين (در ابوعطا) براي اركستر ً (حسين دهلوي). انتشار ً چهار نوازي مضرابي در اصفهان ً (حسين دهلوي).

1358: بازنشستگي حسين دهلوي از وزارت فرهنگ وهنر.

1358:به مناسبت درگذشت علينقي وزيري در 92 سالگي : برگزاري مجلس بزرگداشت او بااجراي موسيقي در تالار رودكي (به كوشش حسين دهلوي).

1360: انتشار ً كنسرتينو براي سنتور واركستر ً(حسين دهلوي – فرامرز پايور).

1363: انتشار فانتزي براي تار و اركستر براساس قطعه بند باز ، اثر علينقي وزيري (حسين دهلوي).

1363: انتشار ً بيژن ومنيژه : سوئيت براي اركستر زهي ً (حسين دهلوي).

1364: انتشار ً فانتزي براي گروه تمبك و اركستر ً (اثر حسين دهلوي ، بخش گروه تمبك از حسين تهراني).

1365: انتشار ً شوشتري براي ويولون و اركستر ، براساس اثر ابوالحسن صبا ً (حسين دهلوي).

1368: تجديد چاپ متن ويراسته شده ً آموزش تمبك ً (به كوشش حسين دهلوي ، همكاري حسين تهراني و جمعي ديگر). انتشار ً سرباز: قطعه اي براي آواز گروهي واركستر ً (حسين دهلوي / با كلام ابراهيم صفايي).

1370: انتشار ً بيژن ومنيژه : براي اركستر سمفونيك ً (حسين دهلوي).

1371 : انتشار ً گفتگو با حسين دهلوي – گفتگو با علي تجويدي ً(ناصر حريري). انتشار ً گفتگوي دل : براي آواز واركستر ً (حسين دهلوي).

1372: نخستين اجراء اركستر مضرابي به رهبري حسين دهلوي به همت مركز سرود و آهنگهاي انقلابي و حمايت انجمن موسيقي ايران (مهرماه).

1373: انتشار ً فروغ عشق : براي آواز واركستر ً (حسين دهلوي). انتشار ً نخست گلبانگ مضرابي : براي اركستر مضرابي ً(حسين دهلوي).

در آینده ای نزدیک گفتگویی با این هنرمند خواهیم داشت.

از سجاد پورقناد

مطالب مرتبط :
به رهبری دهلوی
آلبوم عکس به همراه موسیقی از مراسم تجلیل استاد دهلوی
مراسم تجلیل از دهلوی

September 29, 2005

نظرات شما
- درود. ممنون که از بزرگان موسیقی ایران یاد می کنید. استادان زیادی مثل استاد دهلوی در ورطه ی فراموشی هستند. با اینکه بزرگترین زحمت ها را در حفظ فرهنگ این مرز و بوم داشته اند. خداوند حفظشان کند.
بزرگمهر , October 03, 2005
- نوشته مفید و زیبا بود. امیدوارم به زودی مصاحبه با ایشان را بخوانم.
کورش , October 01, 2005
- ba tashakor az matlabe shoma.omidvaram ba aamadane aghaye rahbari be iran bakhshi az arezoohaye ostad dehlavi dar rabete ba ejraye karhayeshan baraavarde shavad...
saze ghesegoo , September 30, 2005
- maghaleye zibayi bood. mamnoon.
parnian , September 29, 2005
- استاد حسين دهلوي(كه به راستي نام استاد براي ايشان بس سزاوار است)مايه افتخار و سربلندي جامعه هنري ايران است. و من به عنوان يك ايراني ازاينكه با امثال دهلوي ها وپايورها و...هم وطن هستم به خود ميبالم. جالب است بدانيد كه پدر استاد دهلوي نوازنده تار بوده و بدين ترتيب ايشان از همان كودكي با ساز و موسيقي آشنا بودند.وبدين ترتيب عنوان اين مقاله درست و بجاست.
rahimi_S , September 29, 2005
- دهلوی منحصر بفرد است ولی عنوان مقاله کمی عجیب است! یعنی او از وقتی به دنیا آمده برای موسیقی تلاش کرده؟! عنوان چهار دهه دقیق تر است.
Ali , September 29, 2005