HarmonyTalk
home
About HarmonyTalkYour PostsJournal
کنسرتو ویولن بتهوون
Piano
کنسرتو ویلن بتهوون هنوز یکی از
مهمترین قطعات ویلن است
ضربات کوتاه تیمپانی آغازگر موسیقی ایست که گرچه در زمان حیات مصنف خود بیش از یک بار اجرا نشد و تا سالها بعد از آفرینشش فراموش گشت، امروزه جزو زیباترین شاهکارهای ویولن به شمار می آید.

"کنسرتو ویولن بتهوون" اپوس 61 در" ر" ماژور که در سال 1806 تصنیف شد، اولین بار توسط فرانتس کلمان نواخته شد و از آنجا که پیش از اجرای عمومی اثر، فرصتی برای تمرین کافی بوجود نیامد، کلمان این اثر را در شب اجرا بدون تمرین قبلی نواخت.


عدم ارائه مطلوب اثر به شنوندگان برای اولین بار و شکست ناشی شده از آن باعث شد، مصنف تا آخرعمر کنسرتوی دیگری برای این ساز نسازد و سالها بعد از آفرینش آن، ویولونیست بزرگ ژوزسف یواخیم(1831-1906) این اثر را دوباره احیا نمود و از آنروز این کنسرتو از معروفترین شاهکارهای این ساز به شمار می آید.

راز جاودانگی این اثر بیش از هر چیز به دو عنصر " تعادل" و"غنای" موسیقی آن وابسته است. در موومان اول این کنسرتو، همواره ارکستر و تکنواز، موسیقی را بگونه ای به دست یکدیگر می سپارند که بهترین شرایط برای ادامه یا تغییرفضای آنست و هیچگاه همنوایی این دو با یکدیگر در به اوج رسیدن و فرود آمدن ها با یکدیگر، باعث بوجود آمدن شکاف در موسیقی نمی گردد.

audio.gif قسمتی از موومان اول کنسرتو ویلن بتهوون به رهبری توسکانینی و ویلن هایفتز

تکنواز در زیباترین لحظات موسیقی از همراهی ارکستر بهره می جوید. چه آنگاه که تریوله های زیبای او در موومان اول با نجوای زیرکانه ارکستر همراه می گردد و چه آنگاه که با نواختن تریل های پیاپی وسوسه انگیز، ارکستر را برای نواختن موسیقی آن با خود همراه می سازد.

در میانه اولین موومان، گویی موسیقی باز آغازمی گردد. همانند اول بار، که تکنواز با لحنی خجولانه و آرام به میان آمد، موسیقی همانگونه و از بم ترین نت های ویولن آغاز می گردد. اما این بار تکنواز موسیقی را به چنان درجه ای از غنای خود می رساند که تنها با تعمق در آن می توان از کمال آن آگاه شد.

در سراسر این موومان، همواره بیشترین نقش را، لحن کششی و آوازگونه آن بیان می دارد که در تناسب کامل با ویولن و امکانات صدایی آن است و غنای موسیقایی این اثر در درجه اول وابسته به این لحن است و این شاهکار همواره به صورت ملودی های آوازگونه در ذهن به خاطر می آید.

audio.gif کادانس آوئر با اجرای هایفتز

روح موسیقایی موجود در این اثر، هیچگونه تاثر ازعواملی، جز از آنچه که می تواند "موسیقی ناب" نامیده شود، ندارد وبدین روی، هیچگاه در طول تاریخ آفرینش این اثر، تکنوازانی که به سطح والای شعور موسیقایی و تکامل در آن نرسیده اند، از اجرای آن سرافراز بیرون نیامده اند و همواره دستیابی به قله غنای موسیقایی آن، کلید کامیابی آن بوده است.

در این میان، عنصر" تعادل" میان تکنواز و ارکستر که پیشتر به آن اشاره شد، کمک شایانی در بوجود آوردن شرایط، برای بیان این موسیقی ناب فراهم می سازد و این ویژگی جالب این اثر است.

استفاده از دامنه وسیع صوتی ویولن و بخصوص بهره گیری از اکتاوهای بالایی این ساز وهمینطور استفاده از امکان نواختن گلیساندوهای زیبا و نت های فلاژوله (هارمونیک) درخشان خاص ویولن در جابجای این اثر، از دیگر عوامل دلنشینی این موسیقی است.

کادانس های زیبایی برای این اثر توسط نوازندگان معروف ساخته شده است. اولین آنها از لحاظ تاریخی، مربوط به یواخیم است. لئوپولد آوئر، فریتس کرایسلر نیز هر یک کادانس هایی را برای این کنسرتو ساخته اند که امروزه اجرای این کادانس ها، تبدیل به جزو لاینفک این اثر شده است.

در موومان دوم پس از تمی کوتاه که زهی های ارکستر آن را بسط می دهند، تکنواز به همراهی بادی ها شروع به بیان مقدمه ای می نماید که در نهایت ارکستر را به اوج می رساند. در اینجا گرچه زهی ها، همراه بادی ها می نوازند اما نقش آنها در کنار این گروه است.

در واقع اندیشه مصنف در این موومان، بعد از این اولین اوج ارکستر، توسط تکنواز آشکار می گردد. در اینجا تکنواز عمده ترین نقش را در بیان موسیقی دارد وبا زیبایی وصف ناپذیری شروع به بسط موسیقی که از آغاز این موومان دنبال گشته بود، می نماید.

دومین موومان این اثر در انتها، بدون قطع به موومان آخر متصل می گردد. روندویی شاداب برای موومان سوم، که پس از بارها و بارها شنیده شدن همچنان تازگی دارد وهمانند سایر روندوهای بتهوون، نهایت استادی او را در ساخت این فرم از موسیقی به اثبات می رساند. درسراسر این موومان، گویی تکنواز و ارکستر به بازی با یکدیگر مشغولند.

پس از چند بار که ملودی شوخ این قسمت توسط تکنوازوارکستر گسترش یافت و تکرار گشت، تکنواز تمی دلفریب و بخاطر ماندنی می نوازد و در اینجا نیز، فاگوت به همراهی با او می پردازد و فضای موسیقایی دلنشینی فراهم می گردد.
Toscanini & heifetz
هایفتز و توسکانینی دو اسطوره موسیقی کلاسیک


آخرین موومان این کنسرتو که در سنین جوانی آهنگساز تصنیف گشته، بی شک از بهترین و بی نقص ترین روندوهایی است که در قرن نوزدهم ساخته شده است و به بهترین شکل و در شکوه تمام توسط تکنواز و ارکستر پایان می پذیرد. امروزه از این کنسرتو، اجراهای فراوانی انجام گشته و نوازندگان معروف اجراهای زیبایی را از آن بعمل آورده اند.

معرفی یک اجرا

از زیباترین این اجراها، می توان به اجرایی اشاره نمود که دو استاد بزرگ موسیقی قرن، یاشا هایفتز و آرتور توسکانینی، به همراهی ارکستر سمفونیک - ان بی سی- ازاین اثر بعمل آورده اند.

audio.gif قسمتی از موومان سوم کنسرتو ویلن بتهوون به رهبری توسکانینی و ویلن هایفتز

در این اجرا که از رهبری فوق العاده حرفه ای توسکانینی برخوردار است، ارکستر در توازون کامل با سولیست می باشد و تمامی فراز و فرودهای آن با دقت و وسواس تمام رهبر، انجام می گردد.

هایفتز نیز نهایت ظرافت را، در نواختن تک تک جملات این موسیقی به انجام می رساند و می توان گفت از هیچ جمله ای به سادگی نمی گذرد مگر آنکه حق مطلب آنرا بجا آورده باشد و زیبایی موجود در آن جمله را بخوبی به معرض اجرا گذاشته باشد. در این اجرای هیستوریک، هایفتز کادانس تکنیکی و زیبایی را که آوئر برای این اثر ساخته با تسلط کامل می نوازد.

تکنیک بالای هایفتز، زیبایی و ظرافت گلیساندوهایی که توسط او اجرا می گردد و اجرای نوانس های خاص موسیقایی ، که از شاخصه های سبک هایفتز در نوازندگی ویولن می باشد، ازآن اجرایی ماندگار در تاریخ ویولن ساخته است.

از علی نوربخش

November 31, 2005

نظرات شما
- پس چرا کسی سالروز درگذشت هایفتز یادی از ایشون نکردند؟
siamak , December 11, 2005
- سیامک جان، برای جواب دادن دقیق به این قبیل سوالات شما، نیاز به نوشتن مقالات مختلف و مفصلی هست و طبیعتا امکان جواب دادن به اینگونه سوالات شما، در این قسمت از سایت_که اختصاص به "نظرات" خوانندگان دارد-وجود ندارد و جواب این دسته از سوالات از حوصله این ستون خارج است
نوربخش , December 08, 2005
- همانطور که در مقاله آمده در جابجای این اثر امکان اجرای تکنیک گلیساندو و نواختن نت ها بصورت فلاژوله وجود دارد و این موارد مختص یکی یا دو جا از قطعه نیست . متاسفانه امکان اینکه در این ستون، شماره این میزان ها در طول اثر ذکر گردد_ به علت تعدد آنها_ وجود ندارد، اما برای راهنمایی، با مراجعه به اجرایی که در همین مفاله از موومان اول گذاشته شده، این موارد بخوبی قابل شنیده شدن و تشخیص هستند.
نوربخش , December 08, 2005
- لطفا در این قطعه جاهایی که از گلیساندو و فلازوله استفاده شده بگین
سروش , December 08, 2005
- سوال بی جواب؟!!!!!!!!
سیامک , December 08, 2005
- از مقاله بسیار خوب و ارزنده تان متشکرم.
Kourosh Neshatian , December 05, 2005
- بسیار متشکرم بخاطر تفسیر جامعی که از این کنسرتو ارائه دادید. واقعا استفاده کردم
پارسا , December 03, 2005
- اقای نوربخش من علاوه بر این اجرا یک اجرای دیگر از هایفتز دارم که در سال 1955 با ارکستر سمفونیک بوستون ورهبری مانش اجرا شده که تفاوت فاحشی با این اجرا داره هم از نظر سولیست هم از نظر ارکستر تفاوت در اجرای ارکستر دلیلش مشخصه و دلیلش برتری توسکانینیه اما چرا هایفتز اجراهاش باهم فرق میکنه؟ تفاوت در اجرای یک سولیست به اینترپرتیشن اون از آثار در دوره های مختلف بر میگرده یا به شرایط فیزیکی و تکنیکی نوازنده بستگی داره؟ و اصلا چرا نوازندگان از یک اثر در دوره های مختلف تفسیر های متفاوتی دارن؟
سیامک , December 03, 2005
- من اجراهای زیادی از این کنسرتو دارم منوهین آن سوفی موتر پرلمن شرینگ گرومیو اویستراخ ودو اجرا از هایفتز اما این اجرا و اجرای اویستراخ حقیقتا چیز دیگری هستند
siamak , December 03, 2005
- مقاله خیلی زیبایی بود. از آقای نوربخش خیلی متشکرم
یاسر , December 03, 2005
- اگه همه درک جناب سیامک رو داشتن، دنیا بهشت میشد :)
SOLO , December 02, 2005
- Be nazare man zibayie kar haye Beethoven be in dalile ke dar marza Classic va Romantin gharar dare...Zibayie Romantic vali ba prestige va peyvastegiye Classic
Babak , December 01, 2005
- آقای نور بخش با سلام و تشکر از شما من چون دیدم شما راجع به این کنسرتو تا حالا مطلبی ننوشته بودین میخواستم خودم این کار رو بکنم و برای شما بفرستم اما شما مطلبی عالی ارایه دادین کنسرتو ویلنهای مندلسون و چایکوفسکی نیز ارزش مطلب نوشتن رو دارند نکته ای که باعث تعجب منه اینه که شما باز هم مانند کنسرتو ویلن موزارت و شاکن باخ اجرای هایفتز رو گذاشتین در صورتی که همه منتقدان موسیقی معتقند اجرای 1959 اویستراخ و ارکستر رادیو تلویزیون ملی فرنسه بهترین اجرا از این اثر است
siamak , December 01, 2005
- سايت واقع عاليه و مطالب آموزنده خوبي داره خيلي ممنون براي زحمت هايي که براي اين سايت متحمل ميشي
خسرو , November 30, 2005