October 31, 2004

بانوی بزرگ بلوز

جمیستا نوجوان در سال 1950 با خانواده اش به سان فرانسیسکو نقل مکان کرد و مانند بسیاری از خوانندگان بلوز، اولین درسهای خود را با خواندن آوازهای انجیل در گروه کر کلیسا فرا گرفت. در سالهای بعد، او گروه سه نفری زنانه "The Creolettes" را به وجود آورد که موسیقی ریتمیک و بلوز اجرا میکردند. در این دوران او با جانی اوتیس (Johnny Otis) ترانه سرا، نوازنده و تهیه کننده شهیر و کاشف بسیاری از ستارگان موسیقی ملاقات کرد و با نام "اتا جیمز" در برنامه های او شرکت نمود.

اتا همراه با جانی اوتیس ترانه ای به نام Roll With Me Henry را در جواب به ترانه معروف Work With Me Annie که توسط هنک بالارد (Hank Ballard) اجرا شده بود نوشت. ولی با توجه به اینکه عنوان آن بیش از حد دو پهلو بود، هنگام ضبط آنرا به The Wallflower تغییر دادند. پخش این ترانه تا زمانی که اتا آنرا دوباره در سال 1955 و با نام Dance With Me Henry اجرا کرد، ممنوع اعلام شده بود و پس از اجرای مجدد به مدت 4 هفته در صدر جدول موسیقی R&B قرار گرفت.

ترانه های بعدی او W-O-M-A-N و Tough Lover بود که قابلیتهای اتا را بیش از پیش به نمایش گذاشت و این موفقیتها منجر به ملاقاتی با هاروی فوکوا (Harvey Fuqua) جذاب و خوش چهره، خواننده گروه The Moonglows شد. فوکوا توانست با کمک جذابیت خود اتا را راضی به کار با کمپانی آرگو (Argo) زیرمجموعه شرکت ضبط صفحه (Chess) کند. دوران طلایی اتا در سال 1960 با امضای قرارداد با آرگو آغاز شد و توانست بلافاصله در دنیای حرفه ای ضبط صفحه به چهره ای شاخص بدل شود.

Leonard Chess ، با توجه به قابلیتهای بالقوه اتا جیمز، با یک ارکستراسیون ویولون عالی ترتیب اجرای یک کار جدید را داد و اتا یکی از بهترین و ماندگارترین تک ترانه های دوران موسیقی پاپ را اجرا کرد، یعنی At Last My Love has Come Along.

اتا با گذراندن دوره بازپروری توانست بر اعتیاد خود غلبه کند و به عالم هوشیاری بازگردد، هرچند این بار احساسات دردناکی نیز به صدایش افزوده شده بود. او در سال 1973 به Chess Records بازگشت و کار حرفه ای خود را ازسر گرفت. اتا جیمز در سال 1993 به عضویت The Rock and Roll Hall of Fame درآمد. او همچنان- با دو پسرش Donto و Sametto یکی در گروه نوازندگان و دیگری در استودیو - به کار اجرا و ضبط ترانه های خودمشغول است. جدیدترین آلبومش Blues to the Bone در سال 2004 به بازار آمده است.

او هنوز هم آوایی شنیدنی دارد و میتواند با صدایی نرم و گرفته یا تند و تیز و آتشین، ملتمسانه و از غم و اندوه پنهانی با دریای خروشان احساسات رها شده اش ... بخواند. به قسمتی از یکی دیگر از کارهای او گوش کنید : I Just Want To Make Love To You

October 30, 2004

مصاحبه با دیوید گیلمور ، قسمت آخر

سئوال : آلبوم Dark Side of the Moon چطور؟ آیا اینکه بعد از 15 سال این آلبوم هنوز در فهرست پر فروشها قرار دارد یک رویای تحقق یافته است یا یک کابوس؟
جواب : چه فرقی میکند؟ در واقع هر دوی انهاست. اینکه دیگران برایت کار کنند و اینکه بتوانیم تعداد زیادی صفحه بفروشی خیلی خوب است، اما اینکه از ترس ناراحت شدن طرفدارانت، هیچ چیز تازه ای را تنوانی امتحان کنی، اصلا خوب نیست.

سئوال : چرا راجر واترز گروه را ترک کرد؟
جواب : او در راس گروه بود. راجر یک ترانه سرای بزرگ است اما در مقام موزیسین، آنقدرها بزرگ نیست. فکر میکنم من موزیسین بهتری هستم و آهنگهای بهتری مینویسم. اما راجر یک دفعه باورش شد که موزیسین بهتر هم خودش است.

سئوال : و میخواست تو و بقیه همچنان برایش کار کنید؟
جواب : در اصل از او اطاعت کنیم.

سئوال : نیک میسون گفته است که در آن دوره فقط دو راه داشتید- سکوت کامل یا جنگ – تو چه کار میکردی؟ پیش روانکاو می رفتی؟
جواب : گاهی در تمام راه بازگشت از استودیو، با وجود اینکه در اتوموبیل تنها بودم، عربده میکشیدم وبدو بیراه میگفتم. تقصیر راجر بود. او موسیقی مرا نمیخواست، ایده های مرا نمی خواست و به همین دلیل من گفتم بسیار خوب،اگر ایده های من به حساب نمی آیند لطفا اسم مرا از روی جلد آلبوم پاک کنید،اما در هر صورت من پولم را میخواهم.

سئوال : در آن زمان پینک فلوید یک گروه موسیقی بود یا یک عده آدمهای روانی که با هم در یک اتاق حبس شده بودند؟
جواب : آنجا فقط یک آدم روانی وجود داشت و سه آدم دیگر طبیعی بودند.

سئوال : چرا بعد از مشاجره بزرگی که داشتید باز هم ادامه دادید؟ میخواستید ثابت کنید بدون او مشکلی ندارید؟
جواب : این یکی از دلایل مسلم اش است. راجر میخواست مرگ پینک فلوید را اعلام کند. اما این منصفانه نبود که به دلیل دلزدگی یک نفر، من کارم را تمام شده اعلام کنم؟ ببخشید ولی من نه آنروز و نه حالا چنین دیدگاهی ندارم. منظورم این است که این کار من است. از 23 سالگی تا امروز بخش بزرگی از زندگیم را با آن گذرانده ام.

سئوال : آیا چیزی مثل دوستی در گروه فعلی وجود دارد؟
جواب : وقتی 40 ساله باشی، یک گروه موسیقی چیزی کاملا متفاوت است. به عنوان یک تین ایجر آدم نه خانه دارد نه خانواده نه جایی که به آن تعلق داشته باشد حتا گاهی صحنه ای برای اجرا هم ندارد. این روزها ما بهتر با هم کنار می آییم، مثل شرکای تجاری که مدت طولانی با هم کار کرده اند.

سئوال : تو خودت کلکسیونی از 6 هواپیما داری، میسون اتوموبیل اسپورت جمع میکند و رایت چند قایق تفریحی دارد. اما تو هنوز ادعا میکنی بخشی از تشکیلات نیستی؟
جواب : در واقع ، بخشی از تشکیلات نیستم.

جواب : تو اینجا در یک کلوب خصوصی لندن نشسته ای، کاپوچینو مینوشی و میگویی بخشی از تشکیلات نیستی؟ اینکه تجمل مطلق است!
جواب : دقیقا همینطور است.

مصاحبه کننده : آقای گیلمور،از این مصاحبه متشکرم.

مطالب مربوطه :
1- سکوت کامل یا جنگ
2- ما مردانی یاغی بودیم

October 29, 2004

پاواروتی : تو با وجود او به من احتیاجی نداری

در نهایت دوئت با صدای پاواروتی و زوکرو تهیه شد و در تابستان 1993، بوچلی همراه زوکرو در تور اروپا شرکت کرد و علاوه بر اجرای قسمت مربوط به پاواروتی در Miserere، قطعه سولویی اجرا کرد که با وجود نامتعارف بودن در یک کنسرت راک، با تشویق فراوان روبرو شد، قطعه Nessun Dorma از اپرای TURANDOT پوچینی Puccini.

در28 دسامبر1993 بینندگان حاضر در سالن تئاتر رومولو ولی (Teatro Romolo Valli) واقع در رجیو امیلیا (Reggio Emilia) شاهد اولین حضور رسمی بوچلی در عرصه موسیقی کلاسیک بودند.

سال 1994 سال بسیار پرباری برای بوچلی بود او در این سال نه تنها جایزه اول تازه واردین در فستیوال سان رمو را دریافت کرد بلکه پس از پخش اولین آلبوم خود، موفق به دریافت جایزه صفحه طلایی شد. در سپتامبر همان سال پاواروتی از او دعوت کرد تا در کنسرت خیریه اش یعنی "پاواروتی و دوستان" در مودنا (Modena) شرکت کند. بوچلی قطعه Mattinata اثر لئون کاوالو Leoncavallo و دوئتNottee Piscatore اثر مورانته Morante's را با استادش پاواروتی اجرا کرد و در آخرین اجرای برنامه قطعه Brindisi از اپرای LA TRAVIATA را همراه با نانسی گوستافسون Nancy Gustafson، جورجیا (Giorgia)، آندره آس وولر ویدر (Andreas Vollenweider) و برایان آدامز (Bryan Adams) اجرا کرد.

سال 95 با کسب مقام چهارم در فستیوال سان رمو با ترانه Con Te Partiro و تولد اولین فرزند او همراه بود و سال 96 با موفقیت بی سابقه تک ترانه ای که با سارا برایتمن در آلمان اجرا کردند. نسخه متفاوتی از Con Te Partiro, Time to Say Goodbye این ترانه رکورد فروش تمام تولیدات موسیقی سال را شکست و حدود 6 ماه در صدر فهرست بهترینهای آلمان بود. به قسمتهای ابتدایی از این قطعه گوش کنید : Con Te Partiro

سال 1997 Romanza چهارمین آلبوم او روانه بازار شد و ترانه مشترکش با سارا برایتمن جایزه اکو، برای بهترین تک ترانه سال را از آن خود کرد. بوچلی در این سال موفق به اجرای دو برنامه دیگر در حضور پاپ شد، در جشنواره جهانی جوانان در پاریس و در مراسم کنگره یوکاریست Eucharist-congress (جشنواره ای مذهبی که هدف آن ایجاد ایمان مذهبی و تقویت همبستگی مسیحی است و با اجرای مراسم آئینی باشکوه،موسیقی و برنامه های دیگر همراه است.) در بولونیا.

در 1998 آلبوم پنجم او، Aria آماده شد و موفق به دریافت دومین جایزه اکو خود برای پرفروشترین آلبوم کلاسیک شد. (ادامه دارد ...)



مطلب مرتبط :
صدای زیبای تنور از یک دکتر حقوق (Andrea Bocelli)
بوچلی ، قسمت آخر

October 28, 2004

مصاحبه با منوچهر صهبایی، قسمت آخر

در مورد قطعه " سوگ سهراب" ساخته حسین یوسف زمانی صحبت کنید
آقای حسین یوسفزمانی از نوازندگان قدیمی ارکستر سمفونیک تهران بودند که وقتی من تازه وارد ارکستر سمفونیک شدم ایشون جزو نوازندگان با تجربه ارکستر بودن که با ارکستر سالها کار کرده بودند. وقتی من سال ۱۳۷۱ به تهران اومدم ایشون خیلی با من تماس گرفتند، چون فرزندان هنرمندی هم دارند که در ارکستر می زنن و ... به من گفتن که یک قطعه نوشتم به نام "سوگ سهراب"، اینرو می شه اجرا کرد؟ که من نت این قطعه را دیدم و بنظرم قطعه خوبی اومد که من به ارکستر سمفونیک پیشنهاد دادم این کار را بزنن ولی متاسفانه اونها نمی خواستن این کار را بکنن و هر دفعه یک بهانه ای آوردن! یکبار گفتن گروه فرهنگیمون گفته این قطعه خوب نیست یکبار رهبر اون موقع ارکستر مخالفت کرد، خلاصه همگی مخالف بودن... من هم تصمیم گرفتم این قطعه را اجرا کنم که البته تغییرات کوچکی در اون دادم و در یکی از برنامه های کنسرتم که فکر می کنم آخرین کنسرتی که با ارکستر سمفونیک داشتم این را گذاشتم در پروگرام ! می دونستم که همه مخالفن ولی گذاشتمشون در کار انجام شده و گفتم این قطعه جزو برنامه هست ! و ما این قطعه را اجرا کردیم که خیلی هم خوب اجرا شد و خیلی مردم دوست داشتن و تشویق کردن ولی خوب چون کسانی که اونجا کار می کردند نمی خواستن اون اجرا بشه کمی از دست من دلخور شدن و این قطعه باعث دلخوری شد. به هر حال این قطعه اجرا شد در تالار رودکی و بعد که من نتهاش را بردم اروپا، اونجا اجراش کردیم با ارکستر فیلارمونیک و اجرای نسبتا" خوبی ازش داریم که روی CD های بعدی این قطعه خواهد اومد که در دو قسمت هست که داستانش از روی داستان جنگ رستم و سهراب هست و کشته شدن سهراب به دست رستم و وقتی متوجه می شه پسر خودش را کشته... این تراژدی موسیقی اش بسیار زیبا و اصیل هست و چون به نظر من اصالت خیلی مهم هست من از این اثر حمایت کردم و در یکی از CD هام که در آینده ای نزدیک چاپ خواهد شد به بازار میاد و به دست علاقه مندان می رسه

خیلی ها دوست دارن بدونن که چرا بیشتر برنامه هاتون در خارج اجرا می شه و در ایران کنسرتی نمی گذارید؟
من به وضعیت موسیقی سمفونیک و علمی در ایران خیلی علاقه مندم و هر کاری بتونم برای این موسیقی خواهم کرد.همانطور که قبلا" گفتم، نفر اولی بودم که بعد از انقلاب ۱۳۷۱اومدم و ارکستر سمفونیک را رو براه کردم و جمع وجورشون کردم و کار کردیم، کنسرتهای خیلی خوبی داشتیم. ولی متاسفانه کسانی که در کارهای اداری ارکستر هستن تا بحال اونطور که باید همکاری نکردن و همکاری به این صورت هست که من درخارج از ایران به اندازه کافی کار دارم و یک وقت تاریخهایی هست که همزمان سه تا چهارتا جا دعوت دارم که برم یکجا کنسرت بدم و فقط یکی را می تونم انتخاب کنم... متاسفانه در ایران برنامه ریزی و نظم و ترتیب، حتی یک صدم نظم خارج هم وجود نداره و لازمه اینکه من بیام با ارکستر کار کنم این هست که برنامه ریزی طویل المدت وجود داشته باشه ، دعوتی بشه و فرم داشته باشه! من که نمی تونم کار و زندگیم را در اروپا ول کنم و بیام اینجا ببینم که اینها می خوان یک کنسرت را برگزار کنن یا نه! اگر یکروز بتونن خودشون را جمع و جور کنن، یک اطلاعاتی از کار داشته باشن و برنامه ریزی داشته باشن... من همیشه با کمال میل، آمادگی برای همکاری باهاشون را دارم ولی شرطش این هست که مقدار زیادی به نظم توجه کنن! با ارکستر سمفونیک هم می شه کار کرد، یکمقدار جوان و کم تجربه هستن ولی بجاش عشق و علاقه دارن به کار و هر چه ارکستر ضعیفتر و بی تجربه تر باشه، رهبر باید به همون حد تواناتر باشه... متاسفانه در سالهای اخیر هم ارکستر یکمقدار بی تجربه بوده هم نابسامانی هایی داشته از نظر مادی، زندگی، از نظر گذراندن امور زندگی هم رهبر درست و حسابی وجود نداشته، چون رهبری که اینجا اومده، اولین تجربه های رهبریش را داشته می کرده، حالا چه از خارج اومده چه از اینجا، اون توانایی هایی که باید می داشته تا ارکستری که می تونیم بهش بگیم، تازه دوباره تشکیل شده را راه بندازه هیچ وقت وجود نداشته ... این هست که تا این بی نظم وترتیبی وجود داره فکر نکنم اومدن من به اینجا دلیلی داشته باشه و همکاری من اونطور که باید ثمر بخش باشه؛ اگر روزی اون نظم و ترتیب را من کمی احساس کردم با کمال میل!

از سجاد پورقناد

October 28, 2004

آیا موسیقی ایرانی علمی نیست؟

پیمان ناصح پور (كارشناس ارشد ریاضی و نوازنده ی تنبك و دایره ی آذربایجانی) به دعوت دكتر زهرا گویا (استاد آموزش ریاضی در دانشگاه شهید بهشتی و از مولفان كتاب های درسی) درباره ی ارتباط موسیقی و ریاضی سخنرانی خواهد كرد. این سخنرانی كه به مناسبت دهه ی ریاضیات در فرهنگسرای هنر (ارسباران) روز شنبه 29 آبان از ساعت 4:30 تا 7:30 برگزار خواهد شد به بررسی علم موسیقی ایرانی از دیدگاه ریاضی خواهد پرداخت. این برنامه با تكنوازی تنبك پیمان ناصح پور همراه خواهد بود. (گزارش این همایش متعاقبا" در سایت خواهد آمد.)

سایت شخصی پیمان ناصح پور : http://nasehpour.tripod.com/peyman

October 27, 2004

صدای زیبای تنور از یک دکتر حقوق (Andrea Bocelli)

آندره آ بوچلی پس از سه تنور نام آور معاصر، پاواروتی Luciano Pavarotti، کاره راس José Carreras و دومینگو Placido Domingo ، بعنوان چهارمین خوانند تنور در جهان لقب خورده است. بسیاری از منتقدین موسیقی این خواننده نابینای اهل توسکانی که توسط زوکرو فورناکیاری Zucchero Fornaciari (ستاره راک ایتالیایی) و لوچیانو پاواروتی کشف شد را، تنوری میدانند که دارای هیجان انگیزترین صدای اپرایی معاصر است. سهم او از اجرای مشهور Miserere پاواروتی و تور دور دنیا با زوکرو، قرار گرفتن در مرکز توجه جهانی بود.

البته اپرا، تنها یک وجه از شخصیت موسیقایی اوست. او علاوه بر نواختن پیانو، فلوت و ساکسیفون، در دنیای موسیقی پاپ هم بسیار موفق بوده است و دوئتهای بسیار زیبایی با سلین دیون Celine Dion، سارا برایتمن Sarah Brightman، اروس رامازوتی Eros Ramazzotti و ال جاریو Al Jarreau, اجرا کرده است. ال جاریو، خواننده و نوازنده کهنه کار جاز در باره کار مشترکشان گفته است "من افتخار داشتم تا با زیباترین صدای دنیا هم آواز شوم".

علی رغم استعداد نمایان موسیقی اش، بوچلی کار حرفه ای در زمینه موسیقی را تا پس از تکمیل تحصیلات خود در دانشگاه پیزا ادامه نداد. او که با درجه دکترای حقوق فارغ التحصیل شده بود، یک سال به عنوان وکیل کار کرد و پس از آن تصمیم گرفت تا اوقات خود را وقف هنر موسیقی کند. به قسمت هایی از اجرای یکی از کارهای معروف جوزف وردی (Giuseppe Verdi) موسیقیدان ایتالیایی که توسط بوچلی اجرا شده است گوش کنید : Andera Bocelli, La donna e mobile (ادامه دارد ...)

مطلب مرتبط :
پاواروتی : تو با وجود او به من احتیاجی نداری
بوچلی ، قسمت آخر

October 26, 2004

نقد ردیف علی اکبر شهنازی ، آلبوم عکس

آلبوم عکس به همراه موسیقی از مراسم نقد ردیف میرزاحسینقلی فراهانی

تکنوازی تار گوشه دلکش، میرزاحسینقلی فراهانی
تکنوازی تار دستگاه ماهور، حاج علی اکبر خان شهنازی
تکنوازی تار آواز ابوعطا، داریوش پیرنیاکان




مطالب مرتبط :
نقد ردیف علی اکبر شهنازی

October 26, 2004

Covered / Hidden motions

همانطور که قبلا" گفتیم برای حرکت دادن بخشهای مختلف در یک هارمونی چهار صدایی روشهای مختلفی وجود دارد، اما باید بدانیم که بسیاری از موسیقیدانها برای این حرکت ها محدودیت هایی قائل شده اند که در اینجا به یکی از مهمترین آنها اشاره میکنیم. حرکت مخفی یا پوشیده که به آن Hidden یا Covered هم گفته می شود آن است که شما یک حرکت مشابه (Similar) دارید با نتیجه یونیسون یا پنجم درست یا اکتاو، در این حالت :

1 – حرکت پوشیده (Covered) که به فاصله یونیسون (یکم) منتهی شود،اصولا" پیشنهاد نمی شود و پرهیز کردنی است. (در مطالب بعد خواهیم دید که اصولا" خروج از یونیسون هم بصورت مشابه خیلی پیشنهاد نمی شود.)

2 – حرکت پوشیده ای که به پنجم درست و اکتاو منجر شود مجاز است مگر بین بخشهای بیرونی یعنی باس و سوپرانو.

در میزان دوم مشکلی وجود ندارد چرا که حرکت مشابه میان باس و تنور یا باس و سوپرانو یا مشکل خاصی ایجاد نمی کند. حرکت میان سوپرانو و آلتو هم معکوس بوده و توصیه هم می شود.

اما میزان سوم که در آن به یک فاصله یونیسون رسیدیم، آیا این یک حرکت پرهیز کردنی است؟ جواب نه است، چرا که حرکت آن مشابه نیست. منظور آن است که اگر بخش های سوپرانو و آلتو هردو پایین می آمدند و به نت فا می رسیدند در آن صورت مشکل داشتیم اما در این حالت مشکلی نیست. مشکلی که وجود دارد باز میان بخشهای بیرونی باس و سوپرانو هست که اکتاو درست می کنند.

نکته ای که در این مطلب باید به آن اشاره کرد آن است که قوانینی که به آن اشاره شد به راحتی بنا به سلیقه آهنگساز می تواند زیرپا گذاشته شود. بعنوان مثال آهنگساز ممکن است تشخیص دهد که با استفاده از رنگ صدای سازهای مختلف می تواند نازیبایی حرکت مخفی یونیسون را بگیرد و اقدام به این تنظیم نماید. بنابراین مواردی که در این بحث و بحث های آتی ارائه می شود بیشتر باید بعنوان پیشنهادهای مفید در نظر گرفته شود تا موارد که اصلا" نمی توان آنها را رد کرد.

مطالب مرتبط :
حرکت بخش ها در هارمونی چند بخشی
راجع به فاصله میان بخش های صدایی

October 25, 2004

نقد ردیف علی اکبر شهنازی

در شروع این برنامه پیرنیاکان با اشاره به اینکه اینگونه برنامه ها می تواند زمینه تحقیق موسیقی و فرهنگ نوشتاری موسیقی را فراهم کند از دست اندرکاران این برنامه تشکر کرد و ایندست برنامه ها را موجب انتخاب صحیح هنرجویان دانست.

میرعلی نقی برنامه را با مقدمه ای در مورد ردیف آغاز کرد و گفت، تلاشهایی برای نگارش ردیف حدود 90 سال پیش توسط کلنل علینقی وزیری شروع شده و ایشان پیش آقا حسینقلی رفته بودند که ایشان هم طبق معمول موسیقیدانان قدیم طفره رفته بود و گفته بود بهتر است پیش برادرم بروید که مضرابهای شمرده تری دارد... ایشان هم پیش میرزاعبدا... میروند و بعد از یکسال و نیم برمی گردند و شرط این می شود که یک سال به علی اکبرخان شهنازی نت درس بدهند تا میرزاحسینقلی به ایشان ردیف درس دهند؛ از این ردیف فقط دستگاه چهارگاه باقی مانده !

البته قبل از ردیف آقای پیرنیاکان ردیفهای دیگری بوده، مثل ردیفی که نوا و راست پنجگاه هست و آقای هوشنگ ظریف که خودشون سالها شاگرد علی اکبرخان شهنازی بودند نوشتند...

علی اکبرخان شهنازی شاگردان زیادی داشته اند که می توان گفت فقط آقای داریوش پیرنیاکان مکتبدار این سبک مانده اند و با گذشت از علایق شخصی سعی در اشاعه این سبک داشته اند.

در یادبود محمود کریمی که هنوز هم می تواند یک مرجع باشد در مورد مفهوم مکتب زیاد صحبت شده؛ مثلا" سبک مرتضی محجوبی یا احمد عبادی با اینکه بسیار متفاوت و شیرین است، ولی فقط یک شیوه فردی است! اما سبک نوازندگی ابوالحسن صبا، سید جلال تاج اصفهانی، علی اکبرخان شهنازی قابلیت تعلیم بصورت یک مکتب را دارد، از استادان معاصر که دارای مکتب هستند می توان به فرامرز پایور اشاره کرد. معمولا" کسانی مکتبدار هستند که فانتزی شخصی خود را کنار می گذارند و حافظ اصالت این مکتب و سنت می شوند.

پس از این توضیحات میرعلینقی از داریوش پیرنیاکان پرسید، "فرق اساسی این رپرتوار با دیگران چیست؟"

پیر نیاکان : ردیف میرزاحسینقلی یکی از معتبرترین ردیفهاست که از نظر کمیت و کیفیت ممتازتر از ردیف میرزاعبدا... ی است که امروزه مرسوم است؛ البته سلایق شخصیم را اصلا" در نظر نمی گیرم! از نظر کیفیت این ردیف بسیار پرکار و پرریزه کاری است، از نظر کمیت هم مفصل تر است، مثلا" آوازهای شور در ردیف میرزا عبدالله فراهانی بصورت اشاره نیست و بطور کامل گوشه ها اجرا می شود. از نظر تکنیک هم چون خیلی میرزا حسینقلی نوازنده توانایی بوده،ردیفش خیلی تکنیکی هست و خیلی خلاقیت و زیبا شناختی در تصنیف آن بکار رفته، ولی ردیف میرزاعبدالله خیلی شناخته شده تر است و بیشتر مورد استفاده بوده...!

میر علی نقی : من فکر می کنم یکی از علتهای استفاده زیاد از این ردیف، بخاطر وجود نورعلی خان برومند، که مجری اصلی و اول ردیف میرزا عبدالله فراهانی بوده و همچنین احترام زیادی که موسیقیدانان بعنوان یک مرجع به او می گذاشتند باعث این مسئله شده که متاسفانه کم لطفی زیادی به علی اکبرخان و ردیفش شد و فقط در خانه صبا و هنرستان موسیقی ملی از ایشان به عنوان مدرس استفاده شد؛ در صورتی که با وجود اهمیت تار در موسیقی ایرانی ردیف جامع علی اکبرخان شهنازی جایگاه بهتری نسبت به دیگر ردیفها دارد.

پیرنیاکان: من 10 سال پیش استاد علی اکبرخان شهنازی بودم و در محضر اساتید دیگری هم کار کردم که ردیفهایی که تدریس می کردند 70 تا 80 درصد منطبق بود با ردیف علی اکبرخان و این سوال همیشه برای من مطرح بود که در قدیم چه ردیفهایی بوده! من از اسمائیل قهرامانی پرسیدم که گفت: من از میرزاعبدا... پرسیدم چند ردیف وجود دارد؟ ایشان گفتند که فقط یک ردیف وجود دارد! و ردیفها با هم منطبق بوده... مثلا" بیدادی که درویش خان زده دقیقا" بیدادیست که میرزاحسینقلی زده!

من از استاد احمد عبادی پرسیدم: کدام ردیف، ردیف اصلی است؟ ایشان گفتند ردیف پسرعمویم حاج علی اکبرخان شهنازی. من به حافظه شهنازی اصلا" شک نداشتم... آقای حبیب ا... صالحی می گفت یک مضراب چپ و راست علی اکبرخان از وقتی که به ما درس می داد تا حالا تغییر نکرده!. نورعلی برومند هم در نواری گفته، من در در ردیفی که قهرمانی به من درس داد دست بردم! که البته این از اعتبار ردیف نورعلی خان برومند چیزی کم نمی کند، چون او از بهترین کارشناسان بود.

ردیف شهنازی را هر کسی که تار کار می کند باید بزند، زمان ما هم همه کسانی که تار می زدند با شهنازی این ردیف را کار می کردند. این ردیف بسیار سازی است، بر خلاف اکثر تکنوازیهای امروز که آوازی است...!

میرعلینقی : آموختن این ردیف برای یک مبتدی به طور میانگین چند سال طول می کشد؟

پیرنیاکان:اگر با تمام ظرایف کامل بزند 4،5 سال طول می کشد. ردیف عالی با تار خوب اجرا می شود ولی میرزا عبدا... با کمانچه و سنتور هم خوب است.



پیرنیاکان : این شباهت بخاطر شاگردی ایشان پیش میرزا حسینقلی بود

سئوال: آیا ردیف میرزاحسینقلی با سه تار هم قابل اجراست؟

پیرنیاکان :من با سه تار هم می زنم؛ ابوالحسن صبا هم می زد

سئوال: آیا برای پیشرفت تکنیک ردیف کافی است؟

پیرنیاکان : مگر درویش خان، مرتضی نی داوود ... اتود زده بودند؟ همه اینها با ردیف به این تکنیک رسیدند! مثلا" دریک ردیف می توانید با 4 ،5 تکنیک آشنا شوید، گذشته از این ذهن را اتود خلاق بار نمی آورد! در صورتی که ردیف نوازنده را خلاق می کند؛ اینقدر باید نوازنده ردیف زده باشد که وقتی جمله ای از خودش هم می زند استحکام ردیف را دارا باشد. البته من نمی گویم که نوازنده فقط باید ردیف بزند ... از صبا پرسیدند شما چگونه تمرین می کردید؟ می گوید 20 سال فقط ردیف زدم! ولی ردیف صبا منصوب به خودش است!

ما هنوز از نظر تکنیک به قدرت دوره جوانی علی اکبرخان نرسیدیم! مثلا" جلیل شهناز از تکنیک خاصی برخوردار هست که نوازندگان بسیار باید تلاش کنند که به آن تکنیک برسند...

امروزه معنی تکنیک مخشوش شده، مردم فکر می کنند یک حرکت سریع روی دسته یا یک پاساژ سریع فقط تکنیک است! در صورتی که درست صدا درآوردن از ساز خود یک تکنیک است.

سئوال: یکی از مشکلات تعدد کتب آموزشی است ...

پیرنیاکان: ... من با آقایان هوشنگ ظریف ، محمدرضا لطفی، حسین علیزاده ... صحبت کردم؛ آنها هنوز اعتقاد دارند بهترین کتاب آموزشی کتاب هنرستان ملی از روح الله خالقی است، با اینکه بعضی از درسها جابجا است و جایی که باید تمرینی باشد نیست و جای دیگری است... ولی با این حال هنوز کتاب خوبی برای تدریس است. ما در خانه موسیقی از تمام کسانی که کتاب آموزشی نوشتند دعوت کردیم و نظر خواهی کردیم برای یکی شدن کتابهای آموزشی... مثلا" کتاب دستور سنتور آقای فرامرز پایور برای آموزش مرجع شناخته شد... حتی در تلاش هستیم که علامتها ی موسیقی را هم یکی کنیم.

سئوال: این موضوع باعث یکنواخت شدن سبکهای نوازندگی نمی شود؟

بهترین متد آموزشی برای تار را علی اکبرخان تدریس می کرد و روش او باعث شد ما هر کدام به شیوه شخصی خودمان ساز بزنیم ... داریوش طلایی، عطا جنگوک، ظریف، لطفی، علیزاده ... هر کدام با روش شخصی خود ساز می زنیم با اینکه در ابتدا همه تقلید می کردیم؛ یک راه حل پیشرفت شاگرد تقلید است.





از سجاد پورقناد

October 24, 2004

قدر و منزلت یک موسیقیدان

بتهوون در 17 دسامبر 1770 در شهر بن آلمان غسل تعمید داده شد و بسیاری همین تاریخ را روز تولد او می دانند. او تنها 14 سال پس از موتزارت بدنیا آمد اما تفاوت سبکی که میان کارهای او و موتزارت وجود دارد و تغییراتی که وی در شیوه و سبک موسیقی بوجود آورد بدون وجود او ممکن بود تا 100 سال هم محقق نشود.

به جرات می توان گفت که بتهوون از جمله بانیان استفاده از بسط در موسیقی بوده است. گسترش تم های موسیقی از بعد از دوران بتهوون بعنوان یک اصل در بیشتر کارهای کلاسیک رواج پیدا کرد. بتهوون توانایی این را داشت که حتی به موتیف های کوچک از کارهایش شخصیت بخشی کند. اما همانند تمامی دوران ها هنگامی که فردی نوآوری خاصی در یک شاخه از هنر یا حتی علم انجام می دهد یقینا" مخالفانی نیز دارد.

معروف هست هنگامی که بتهوون یکی از کوراتت های زهی خود را برای عده ای فرانسوی اجرا می کرد یکی از آنها چنین گفت "بیائید قبل از اینکه شروع به بسط موسیقی کند، فورا" از اینجا برویم". واضح است که بسط موسیقی را بتهوون اختراع و به جامعه موسیقی آنرا معرفی نکرد، بلکه بتهوون از جمله اولین استفاده کننده های جدی از این تکنیک زیبا بود.

به قسمت هایی از یکی از کوارتت های زهی بتهوون گوش کنید و به توانایی این نابغه موسیقی در استفاده از امکانات سازهای زهی و همچنین ضرباتی که در قسمتهایی از قطعه آرشه به سازها میزند توجه کنید : String quartet No. 10 in E-Flat Major

بتهوون اعتقاد داشت که موسیقی باید برق از کله مخاطب بپراند و به همین دلیل اگر به بسیاری از کارهای او گوش کنید از تکنیک های خاصی برای این منظور استفاده کرده است از زدن ضربه های محکم پیاپی توسط سازهای زهی و کوبه ای گرفته تا ملودی های پر سرعت و پیچیده برای پیانو.

از دیگر بدعت هایی که بتهوون در جامعه هنری رسم کرد این بود که یک موسیقیدان لزوما" نباید به دستور و درخواست اشراف به ساخت موسیقی بپردازد. یکبار که به یک میهمانی بزرگ اشرافی شام دعوت شده بود قبل از آغاز مراسم وی را به قسمتی که مخصوص مستخدمین بود راهنمایی کردند، جایی که قبلا" موتزارت یا هایدن هم رفته بودند! اما او نپذیرفت و خیلی زود با ترک کردن مهمانی برای هیچ کس شکی باقی نگذاشت که از نظر او قدر و منزلت موسیقی و نبوغش نباید کمتر از احترامی باشد که جامعه به اشراف گذاشته می شود.

بتهوون در سال 1827 در شهر وین درگذشت و در همانجا دفن شد، جالب است بدانید در نزدیکی مقبره بتهوون، بنای یادبود موتزارت و مقبره بزرگانی چون شوبرت، اشتراوس، برامس وجود دارد.

October 23, 2004

نمونه کارهای فردی مرکوری

به پیشنهاد یکی از دوستان بسیار خوب سایت، قسمتهایی از تعدادی کارهای فردی مرکوری خواننده بزرگ راک در این مطلب آورده می شود. ضمن آنکه به اطلاع می رسانیم برخی از کارهای vocal این خواننده بزرگ در ایران نیز رسما" منتشر شده است، امیدواریم مورد توجه شما قرار گیرد. برای گوش دادن به این قطعات به داخل صفحه رجوع کنید.

October 22, 2004

هنرمند افسانه ای ، قسمت دوم

گروه کویین به تدریج ، با اجراهای خیره کننده و آلبومهای پرفروشی چون Queen 2 و Sheer Heart Attack هواداران و علاقمندان فراوانی در عرصه جهانی یافته بود اما موفقیت عظیم آنها با ترانه "Bohemian Rhapsody" نوشته مرکوری از آلبوم A Night At The Opera به دست آمد. موفقیتی که با آلبومهای پر سرو صدای بعدی از جمله A day at race-1976 , News of the world-1977 , Jazz-1978 و 1979-Live Killers تحکیم شد. در این سالها مرکوری ترانه سرایی آثاری چون: Killer Queen,Somebody to Love, We Are the Champions, Don't Stop Me Now, و Crazy Little Thing Called Love را نیز بر عهده داشت.

او در اواخر دهه هفتاد هنگامی که جزو خوانندگان پیشگام راک بود، با وجود عکس العملهای وحشت زده طرفدارانش، ظاهر خود را به کلی تغییر داد، موهایش را کوتاه کرد، سبیل گذاشت و لباسهای تمام چرم پوشید. ترانه ها، مجموعه ویدیو کلیپ ها، تورها و کنسرتهای گروه کویین همچنان به صورت مجموعه و تکی، remix و.... همچنان به بازار عرضه میشود و هواداران فراوان دارد.



مطلب مربوطه :
هنرمند افسانه ای

October 21, 2004

حرکت بخش ها در هارمونی چند بخشی

و در پایان این مطلب اینکه بسیاری از دوستان که در سبکهای موسیقی امروزی کار میکنند اغلب اینگونه فکر میکنند قوانینی را که در مباحث هارمونی چهاربخشی توضیح داده می شود کاربرد خاصی در موسیقی پاپ، راک، Jazz و ... ندارد اما بزودی به شما نشان خواهیم داد چگونه از همین قوانین به ظاهر نا مانوس می توان در تنظیم کارهای امروزی استفاده کرد.

October 20, 2004

ربنا با صدای شجریان

ربنای شجریان با پشتوانه آموزشهای دوران جوانی شجریان در زمانی که در محضر پدرش آموزشهای قرآن می دیده شکل گرفته و این قطعه یکی از دعاهایی است که شجریان در آن سالها اجرا کرده لازم به ذکر است که محمد رضا شجریان بارها در جشنواره های داخلی و جهانی قرآن موفق به کسب جوایز برتر این مسابقات شده است. ربنا طبق سنت اجرایی این دعاها روی دستگاههای قرآنی خوانده شده و این قطعه از دستگاه "رست" یا "راست" شروع شده و در خاتمه به دستگاه "عجم" (شبیه به ماهور) مدلاسیون می شود. (نام عجم بر این دستگاه که یکی از دستگاههای هفتگانه قرآنی است، می تواند نشان دهنده عدم وجود چنین دستگاهی در الحان قدیم عربی باشد!)

در این اثر به خوبی می توان تاثیرات شیخ نصرالدین طوبی و شیخ طه الفشی را مشاهده کرد که البته ربنای شجریان بسیار شکیل تر و زیباتر اجرا شده نیز، این اجرا تقریبا" فاقد تحریر است و بجز چند نت، تماما" بوسیله قلط و ویبراسیون اجرا شده که اجرای ماهرانه آن بسیار چشمگیر است.

ربنای شجریان از ابتدا، روی نتهای "سی بمل" و سپس " دو" اوج می گیرد (روی خط حامل کلید سل) و در حوالی این نتها گردش دارد که اجرای آن برای خوانندگان چپ کوک هم آسان نیست! و تا نت "می بمل" به بالاترین نت خود می رسد.(البته ربنایی که از صداوسیما پخش می شود نسخه چندان با کیفیتی نیست و ممکن است دور ضبط بالا یا پایین برده شده و نتها تا حد کمی بالا یا پایین رفته باشد، ولی با این وجود صدای شجریان نشان می دهد که اشکالات دور ضبط زیاد نبوده، پس نتهایی که به آنها اشاره شد حدودی هستند)

"ربنا" در نواری که محمدرضا شجریان با نام "به یاد پدر" ضبط کرده منتشر شده است. ربنا با صدای استاد شجریان



از سجاد پورقناد و علی نجفی ملکی

October 19, 2004

تاثیر لیست بر موسیقی

در باره موسیقی لیست بحث و جدل فراوان است. برخی آن را سطحی و گزافه گو می دانند و برخی از شیوایی برون گرایانه رمانتیک آن لذت می برند، اما کمتر کسی نو آوری، تاثیر گذاری و اهمیت لیست را به عنوان یک پدیدآورنده پویم سنفنیک (Symphonic Poem) نفی می کنند.

لیست در استفاده از پیانو به شیو هایی نوین دست یافت، پیانو در دستان او تاثیر ارکستری کامل را داشت. در راپسودی های مجار، که بر نسلی از آهنگسازان ناسیونالیست تاثیر گذاشت، لیست پیانو را چنان به کار گرفت که گاه صدایی مانند سیمبالوم – ساز مجاری که با مضراب نواخته می شود – داشته باشد و گاه نیز صدایی همچون گروهی کامل از نوازندگان کولی.

از کتاب درک و دریافت موسیقی

مطالب مرتبط :
Franz Liszt
فرانس ليست که بود؟

October 18, 2004

دیوید گیلمور : "ما مردانی یاغی بودیم"

سئوال : آن اتوموبیل گلف فولکس واگن پینک فلوید هم ایده درخشان خودت بود؟
جواب : ما تبادل نظر کردیم و نظر من استفاده از موتوری بود که بیشترین درصد سازگاری با محیط زیست را دارا باشد. آن هم توسط فولکس واگن ساخته شده بود.

جواب : آیا گذشته از 8.5 میلیون پوندی که به عنوان حمایت از برنامه به شما پرداخت شد، یک اتوموبیل هم گرفتی؟
جواب : بله، البته هنوز نرسیده. شاید هم فراموش کرده اند آنرا بفرستند.

سئوال : آنرا واقعا میخواهی؟
جواب : راستش نه. این قضیه فولکس واگن خیلی مرا دچار عذاب وجدان کرد. پولش را به خیریه دادم و حالا احساس بهتری دارم.

سئوال : موضوعات اصلی پینک فلوید همیشه بیگانگی، دور افتادگی ، انزوا و نفرین پول بوده است.جدا از این مطلب که شهردار ونیز در سال 1989 - به دلیل در خطر قرار دادن بناهای قدیمی در مقابل اثرات مخرب صوتی کنسرت شما- مجبور به استعفا شد، آیا پینک فلوید توانسته جهان را تغییر دهد؟
جواب : خواهش میکنم واقع بین باشید، آنچه موجب صدمه دیدن قصر دوک شد به ما ربطی نداشت. سر و صدای آتش بازی سالیانه ونیز از کنسرت ما خیلی بیشتر است.

سئوال : اما پینک فلوید لا اقل موجب یک چیز شد، punk! وقتی جانی روتن Johnny Rotten خواننده گروه پانک در سال 1975 کشف شد یک تی شرت پاره پاره پینک فلوید پوشیده بود که جمله من متنفرم را رویش نوشته بود.
جواب : جانی روتن بعدها به من گفت که در واقع بعضی از کارهای ما را می پسندیده است. اما ما هدف خوبی بودیم، در غیر این صورت این آدم یک تیشرت گروه Yes را پاره میکرد و تنفرش را رویش ابراز میکرد. کارش در حقیقت موجب افتخار ما بود.

سئوال : همه شما که پینک فلوید را در دهه 60 به وجود آوردید روحیه شورشی داشتید؟
جواب : ما مردانی یاغی بودیم ، تشکیلاتی را که در آن بودیم دوست نداشتیم و بلد نبودیم ساز بنوازیم.

سئوال : و تماشاگران این را می پسندیدند؟
جواب : در لندن بله. آنجا مردم آنقدر تا خرخره در مواد مخدر هستند که با هر چیزی کنار می آیند. یک ساعت کامل به زیر سازیهای گیتار گوش میدهند خیلی هم خوششان می آید.

سئوال : و خارج از لندن؟
جواب : خارج از لندن مردم به ما بطری پرتاب کردند یا محل را ترک کردند.

سئوال : در یک شب خوب چقدر طول میکشد تا همه بروند؟
جواب : در یک شب خوب، 20 دقیقه.

سئوال : هیچوقت خودت LSD مصرف کردی؟
جواب : یکی دو بار. ولی به درد نمی خورد. هرچه باشد من جای سید برت را گرفتم، کسی که در اثر استفاده از LSD و مواد مشابه آن به موجودی بی مصرف تبدیل شده است. 20 سال است که ندیدمش. الان در خانه ای در کمبریج زندگی میکند، خرید میرود و لباسهایش را در لباسشویی میشوید ، اما این تمام کاری است که ازش بر می آید. (ادامه دارد ...)


مطلب مرتبط :
سکوت کامل یا جنگ

October 17, 2004

میکروتنالیته ، قسمت سوم

امروزه به راحتی میتوان با استفاده از سازهای الكترونیك بین سیستمهای مختلف گام حركت كرده و دنیای متنوع اصوات و گامها را نشان داد. از طرفی سازهای آكوستیك مانند ابوآ ، هورن فرانسوی قابلیت اجرای فواصل میكروتن را داشته كه امروزه توسط نوازندگان میكروتونالیست به اجرا در می آیند. موسیقی ایرانی و سازهای ایرانی كاملا" در محیط موسیقی میكروتونال قرار دارند. فواصل كمتر از نیم پرده در موسیقی ایرانی جزو فواصل میكروتونالند.

به عنوان مثال پنتاكورد اول گونه ای از گام سه گاه اجرا شده توسط استاد عبادی ، در دائره المعارف اینترنتی TONALSOFT به عنوان بخشی از گام "17 تایی مساوی" معرفی شده است :

Fa = 0 CENT ………0
Sol = 215 CENT..…~ 211.7647 (2nd degree of 17-EDO)
La p = 356 CENT…~ 352.9412 (3rd degree of 17-EDO)
Si b = 501.57 CENT…..~ 494.1176 (Fourth degree of 17-EDO)
Do = 709.5 CENT…….~ 705.8824 (Fifth degree of 17-EDO)

در دوتار حاج قربان سلیمانی نت سل با اختلاف 27- سنت 27-G، فاصله ای میكروتن با نسبت 366/557 و 27 سنت بم تراز فاصله 5 درست است و می تواند به گامهای 41، 189،82 قسمتی مساوی تعلق داشته باشد. شناوری فواصل میكروتنال باعث میشود كه یك دستگاه ایرانی مانند 3 گاه درگامهای مختلف میكروتن اجرا شود. واین از زیبایی های موسیقی ایرانی است چرا كه هر گام میكروتنال بسته به تعداد تقسیمات درونی خود حالت های متفاوتی دارد.

به عنوان مثال طبق نظرIvor darreg گام 17 تایی مساوی دارای حالاتی مانند سخت ، پولادین و درخشان است. در جدول زیر فواصل گام 14 تایی مساوی بر اساس سنت CENT آورده شده است.

1	2	3	4	5	6	7
85.71429	171.4286	257.1429	342.8571	428.5714	514.2857	600
8	9	10	11	12	13	14
685.7143	771.4286	857.1429	942.8571	1028.571	1114.286	1200

همچنین برای شنیدن قطعه در این گام می توانید به این فایل mp3 گوش دهید : نمونه ای از موسیقی میکروتونال

مطالب مرتبط :
میکرو تونالیته
میکرو تنالیته ، قسمت دوم

685.7143

771.4286

857.1429

942.8571

1028.571

1114.286

1200

همچنین برای شنیدن قطعه در این گام می توانید به این فایل mp3 گوش دهید : نمونه ای از موسیقی میکروتونال

مطالب مرتبط :
میکرو تونالیته
میکرو تنالیته ، قسمت دوم

October 16, 2004

گزارشی از همایش "نگرشی نو به ساختار ساز نی"

دكتر عمومی این سازها را در سالهای گذشته طراحی کرده و ساخته اند، ولی به دلیل دوری از وطن و عدم دسترسی به سازندگان و نوازندگان این سازها در ایران همواره فرم و ساختار این سازها در بین نوازندگان و سازندگان در هاله ای از ابهام فرورفته بود. این همایش بهانه ای شد تا این دستاوردها به اساتید و علاقه مندان موسیقی معرفی شود.نی كلید دار که در بین نوازندگان نی نامی آشناست؛ همواره موجب ارائه پیشنهادات و انتقاداتی بوده است. عده ای از اساتید با ایجاد امكانات اضافی مانند کلید برروی نی مخالف هستند و این عمل را مخالف با اصالت نی می دانند و معتقدند اینكارنی را شبیه سازهای غربی مانند فلوت می کند!عده ای از اساتید نیز با ایجاد این امكانات بر روی نی موافقند با این شرط که این امكانات، صدا و ساختار کلی نی را تغییرندهد و معتقدند با تحقق این شرط تکمیل و استاندارد كردن نی، نه با اصالت آن تضاد و نه ارتباطی با سنت شکنی دارد زیرا در سده های قبل همانطور که تاریخ نشان می دهد، نی به این شکل نبوده که امروزه میان نوازندگان رایج است. به هر حال ساختار کلی این ساز شبیه به نی معمولی (بدون کلید) است.

با این تفاوت که یک بند اضافی در قسمت پایین نی تعبیه شده و نزدیک محل تلاقی بند آخر و ماقبل آخر یک سوراخ قرار گرفته است و به دلیل این که انگشت نوازنده در نی های معمولی و بلند قادر به کنترل این سوراخ نیست کلیدی برای مهار این سوراخ طراحی شده که به بدنه ساز چسبیده است. پرواضح است که در نی های کوچک نیازی به این كلید نیست ونوازنده قادر است با انگشت كوچك خود سوراخ اضافه را کنترل کند.نوازنده با وجود این سوراخ قادر است نتی را اجرا کند که حلقه اتصال بین صدای اول (بم) و دوم (اوج) نی است، یعنی همان نت "سی" که فقدان این نت در نی های معمولی باعث شده نوازنده در صدای اول، نت سی کرن را تحت هیچ شرایطی نتواند اجرا کند؛هر چند برای نتهای سی بمل و سی بكارآنقدر به زحمت می افتد که ترجیح می دهد این نتها را به یکباره در اكتاوبالاتر یا پائینتر(بسته به نوع قطعه)بنوازد.اینكار موجب می شود در اجرای اركستری نوازنده مجبور شود یك قسمت از یك پاساژ یا یك گام را در صدای اول یا دوم و قسمت دیگر آن را در صدای سوم (غیث) بزند و بالعکس. در صورتی که بقیه سازها برای اجرای یک پاساژ از نتهای پشت سرهم استفاده می کنند و این جهش نتی، از لحاظ قواعد هارمونی گاه موجب شنیدن فواصل نا مطبوعی در ارکسترمی شود.

طرح تنبک کوکی در ابتدا توسط استادان ابراهیم قنبری مهر و حسین تهرانی اجرا شد که اکنون توسط آقای فریدون حلمی، نمونه های تکمیل شده این سازساخته شده و در اختیار علاقه مندان قرار می گیرد.این تنبک در ظاهر تفاوت زیادی با تنبک معمولی ندارد ولی با یک نگاه دقیق می توان تفاوت آن را با تنبك معمولی فهمید؛ گذشته از این صدایی که از این ساز(تنبک کوکی آقای حلمی)خارج می شود قابل تمیز با تنبک معمولیست این عوامل باعث شده که اساتید امروز ترجیح دهند با همان تنبک معمولی به اجرای قطعات بپردازند (البته در اماکنی که رطوبت هوا زیاد نباشد!) در طرحی که آقای عمومی ارائه کرده اند، پوست تنبک از داخل بوسیله 8 رشته سیم محکم، کنترل می شود که این سیمها بصورت بسیار هماهنگ و دقیق با هم شل و سفت می شوند و كنترل این 8 سیم با اهرمی است که در داخل نفیر تنبک قرار گرفته( که در ضمن در جایی از نفیر قرار گرفته که به هیچ وجه در صدای طبیعی تنبک اثر نمی گذارد) به عبارت دیگر تنبک از داخل کوک می شود، برخلاف اکثر سازهای کوبه ای دنیا که از خارج کوک می شود. این طرح موجب می شود، اولا" تنبک بنا به خواسته نوازنده و شرایط محیطی تا حد امكان و میزان كشش طبیعی پوست به صورت فواصل كروماتیك شرقی (ربع پرده ای) کوک شود؛ ثانیا"، از لحاظ صدایی هیچ تفاوتی با تنبک معمولی نکند.

دکتر عمومی عنوان كردند، در خارج از كشوراین دو طرح با استقبال زیادی روبرو شده است، ولی چون ایشان امكانات ساخت ساز را در تعداد زیاد ندارند، متاسفانه امکان پاسخگویی به درخواست نوازندگان تاكنون میسر نشده.

در ادامه همایش استاد حسین دهلوی پس از بیان مباحثی پیرامون وضعیت فعلی موسیقی کشور، عنوان كردند: این قبیل حركتهاو كارها بسیار ارزنده و قابل ستایش است و اذعان داشتند که برای پیشبرد اهداف موسیقی بایدهمه اساتید وهنرمندان متحد، یکدل و یكپارچه عمل کنند تا بتوان موسیقی ملی ایران را به طرز مطلوبی عرضه کرد.

در پایان این همایش نامه ای از استاد حسن كسایی در تایید حرکت دکتر عمومی در طراحی و ساخت نی کلید دار قرائت شد؛ همچنین طرح نی کلید دار(و کلید روی نی) در این همایش توسط آقای ابراهیم نظری نوازنده فلوت و آقای بهمن پورقناد نوازنده فاگوت، مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.

امید است که در آینده این قبیل فعالیت ها بتواند در جهت پیشبرد اهداف موسیقی كشورنقش موثر و مفیدی ایفا کند.

از علی نجفی ملکی

مطلب مرتبط :
نی، وسیله یا هدف!

October 14, 2004

Rhapsody in blue

"هنگامی که در قطار بودم، وقتی صدای تلق تلق چرخها را می شنیدم ایده کلی راپسودی به ذهنم خطور کرد و همان لحظه در ذهنم روی پارتیتورهای کاغذی تمام قطعه را تصور کردم."

او پس از رسیدن به بوستون در کمتر از سه هفته نسخه اصلی راپسودی آبی را برای دو پیانو تنظیم کرد و در آن ازملودیهای محلی، بلوز و ضدضربهای موسیقی Jazz ، فراوان استفاده کرد. این تنظیم سپس توسط Frede Grofe بصورت کنسرتو برای پیانو تنظیم شد.

قبل از اجرای رسمی کنسرت، اجرای محدودی در تاریخ چهارم فوریه 1924 برای موسیقی دانان مشهور آن زمان مانند هایفتز (Heifetz) نوازنده توانای ویلن، راخمانینوف (Rachmaninoff) آهنگساز و نوازنده پیانو و بسیاری دیگر از رهبران ارکستر و موسیقیدانان اجرا شد که شگفت زدگی تمام حاضران را در بر داشت. ملودیهای بدیع و بیاد ماندنی، تنظیم زیبا و نوازندگی بسیار خوب Gershwin از جمله عواملی بود که موفقیت این قطعه نزد موسیقیدانان را به دنبال داشت.

راپسودی آبی در زمانی که کارهای بزرگانی چون استراوینسکی و کوپلند مطرح بود توانست بیشترین محبوبیت را بدست آورد. این قطعه که در یک موومان اجرا می شود دارای سه بخش اصلی می باشد که هر بخش دارای یک قسمت تکنوازی پیانو می باشد. تنها با شنیدن این تکنوازی ها می توان به نبوغ و استعداد خارق العاده Gershwin در خلق ملودیهای بدیع و بداهه پی برد.

این موسیقی زیبا در حدود 16 دقیقه توسط سازهایی مانند پیانو، سازهای بادی مانند کلارینت، فلوت، ابوا، باسون، ساکسیفون، هورن، ترمپت وسازهای زهی مانند ویلن ، ویولا، ویلن سل، کنترباس و ... اجرامی شود. به قسمت هایی از این اثر زیبا گوش کنید :

تکنوازی کلارینت در ابتدای قطعه
قسمتهایی از اجرای سازهای زهی و بادی
قسمتهایی از تکنوازی پیانو

October 14, 2004

آیا همیشه باید واضح خواند؟

در موسیقی ایرانی خوانندگان مکتب اصفهان روی بیان دقیق شعر تاکید دارند و آواز نا مفهوم را دارای کاستی می دانند ولی خوانندگانی که حتی نشان هایی از مکتب اصفهان در آوازشان دیده می شود هم هستند که گاهی تشخیص شعری که می خوانند، برای شنونده مشکل است! ( نمونه ای از آواز محمد رضا شجریان بیات ترک )

همانطور که گفته شد خواندن مو به مو و دقیق شعر هم، گاهی در اجرای موسیقی مخالف با فضای موسیقی است و اکثرا" خواننده بطور نا خودآگاه این تغییرات را روی کلام می دهد. (به عقیده نگارنده اگر در موسیقی تمایل به حالت خاصی احساس شود باید آنالیز شود و در صورت لزوم اجرا شود و حذف این گونه تمایلات درونی باعث نوعی خود سانسوری می شود!)

اگر به ریشه بعضی از کلمات رجوع کنیم متوجه می شویم که از حروفی تشکیل شده اند که نقش احساس در ساخت آنها بکار نرفته مخصوصا" کلماتی عربی که در فارسی بکار می بریم مثل، نام مشاغلی که بر وزن فعال است (مثل خراط، نقاش، نجار و...) پس می بینیم الگوی ساخت این کلمات مبنایی غیر موسیقایی دارد و زمانی که ما آنها را با موسیقی همراه می کنیم تضادهای احساسی در آنها می بینیم! در مقابل کلماتی هستند که شاید بطور اتفاقی معنی شان موسیقی خاصی بهمراه دارد که به تداعی فضای موسیقی مان کمک می کند،(مثل فتح، کرانه، شکوه، ساحل، ستیز، دسیسه ...) این کلمات به تنهایی غیر از معنی کلامی، فضایی را بهمراه دارند که در موسیقی می تواند نقش موثری را ایفا کند (البته واضح است که بخاطر اتنزاعی بودن این موضوع و اینکه گاهی در ضمیر ناخودآگاه انسان بعضی کلمات و تصاویر همراهشان بر حسب تکرار، عادت شده و شکل گرفته اند...)

پس یکی از نمودهای تلفیق شعر و موسیقی می تواند در تلفیق دقیق حروف و موسیقی باشد. شاید عده ای این تغییر در تلفظ شعر را دلیلی برای تقدم موسیقی بر کلام و نشانه ای از بندگی شعر در مقابل موسیقی بدانند! در حالی که این تصور کاملا" اشتباه است و ما این تغییرات را صرفا" برای ارائه اهداف فکری و احساسیمان بکار می بریم و در واقع هدف اجرای بی نقص آن احساس است. ( نمونه شجریان از خون جوانان وطن )

از سجاد پورقناد

October 13, 2004

ارائه پیشنهاد به منظور تغییرات در سایت

با سلام خدمت دوستان عزیز،

به اطلاع می رساند "گفتگوی هارمونیک" در نظر دارد در آینده نزدیک به منظور ارائه خدمات بهتر تغییرات جامعی در سایت ایجاد کند. لذا از خوانندگان محترم تقاضا داریم چنانچه نقطه ضعفی در سایت مشاهده می کنند و یا پیشنهادی برای بهبود ارائه خدمات دارند، در قسمت توضیحات این مطلب بیان کنند تا هنگام تهیه نسخه جدید سایت از آنها استفاده شود.

با سپاس از همکاری شما

October 13, 2004

هنرمند افسانه ای

در 5 سپتامبر1946 با نام فرخ بلسارا، در زنگبار، تانزانیا از والدینی ایرانی متولد شد. در سن 8 سالگی به مدرسه شبانه روزی سنت پیتر در نزدیکی بمبئی فرستاده شد و در طی سالهای 1963- 1955 در آنجا با آداب و رسوم انگلیسی به تحصیل پرداخت و در همین دوران دوستانش نام فردی را برایش انتخاب کردند.

علاقه فراوان فردی به هنر، بخصوص موسیقی موجب شد تا مدیر مدرسه از والدینش بخواهد تا در کلاسهای موسیقی مدرسه نیز شرکت کند. فردی کلاسهای پیانو را با جدیت و علاقه فراوان دنبال میکرد و در سال 1958 با دوستانش گروه موسیقی راک به نام The Hectics را تشکیل داد.

با تشویق دوستان تازه اش، فردی به نواختن و گاهی خواندن در گروههای موسیقی چون Ibex, Wreckage و... پرداخت. اما این فعالیت مختصر برای او ارضا کننده نبود در نتیجه در سال 1970 زمانی که استافل گروه Smiles را ترک کرد به جای او به گروه پیوست.

آنها وجوه جذاب و تاثیرات راک سنگین جیمی هندریکس Jimi Hendrix و لد زپلین Led Zeppelin، هارمونیهای آوازی گروه بیتلزThe Beatles، پوشش و آرایش مدرن دیوید بووی David Bowie و تی-رکس T-Rex را در یک قالب مشترک ریختند و نتیجه تولد گروه افسانه ای کویین بود. از آنجاییکه فردی برای این گروه آینده درخشانی پیش بینی میکرد نام خود را نیز به رسما" به نامی چشمگیر تغییر داد و فردی مرکوری، وارد صحنه موسیقی راک شد. (ادامه دارد ...)

نت موسیقی یکی از کارهای زیبای فردی بنام Killer Queen را می توانید در قسمت pdf & music داشته باشید.



مطلب مربوطه :
هنرمند افسانه ای ، قسمت دوم

October 12, 2004

راجع به فاصله میان بخش های صدایی

نکته ای که باید در هنگام تنظیم یک قطعه بصورت چهار صدایی به آن دقت کرد آن است که باید سعی شود فاصله های استفاده شده بین نتهای بخشهای سوپرانو و آلتو از یکطرف و آلتو و تنور از طرف دیگر فاصله های ساده و غیر ترکیب