June 25, 2005

درباره لغو یک رسیتال پیانو در دانشگاه تهران

این دو نوازنده در تماسی که با "گفت و گوی هارمونیک" داشتند از چگونگی این ماجرا خبردادند:

پدرام نحوی زاده که در شیراز ساکن است و هر دوهفته یکبار برای پی گیری آموزش پیانو نزد گاگیک بابایان به تهران می آید اظهار داشت: «بر اساس قرارهایی که از قبل گذاشته شده بود من یک روز پیش از اجرا در تالار حضور پیداکردم زیرا می دانید که هر پیانو ویژگی های خاص خود را دارد و حتماً پیانیست پیش از اجرا باید چندین بار با آن تمرین کرده باشد ولی در هرصورت در تالار آوینی اینگونه عمل نشد. لذا صبح اجرا من از حدود ساعت 10 مجددا در تالار حضور پیدا کردم تا تمرین مختصری با ساز داشته باشم ولی به بهانه های مختلف از جمله مزاحمت صدای پیانو برای بخش های اداری، مدیر تالار مانع از تمرین من شد.»

حمزه یگانه نیز افزود: «از آنجا که قبلاً برنامه هایی را در تالار آوینی دانشگاه تهران اجرا کرده بودم به هیچ وجه تصور نمی کردم چنین وضعی پدید آید. من آنقدر روی کیفیت برنامه حساسیت داشتم که برای تمرین یکی از قطعات چهار دستی چند روزی به شیراز سفر کردم و حتا طراحی و چاپ پوستر را خود با کمک برخی دوستان به عهده گرفتم چون در قبال شنوندگانی که برای شنیدن یک موسیقی خوب به تالار می آیند احساس وظیفه می کنم. ولی متاسفانه شاهد برخوردی زشت و غیرمسئولانه از طرف مدیریت تالار و کانون موسیقی دانشگاه بودیم. پس از برخورد باورنکردنی مدیر تالار و عدم اجازه برای تمرین، متوجه شدیم که همه پوسترهای اعلان برنامه نیز از تابلو اعلانات دانشگاه برداشته شده که مشخص نبود چه کسی این کار را کرده است. با توجه به همه این مسائل، ما تصمیم گرفتیم تا دست کم به عنوان اعتراضی کوچک برنامه را اجرا نکنیم.»

از پژمان اکبرزاده

June 24, 2005

هنرستان موسیقی یا مدرسه تربیت بدنی ؟

تابستان سالی که پنجم دبستان راتمام كردم رفتم به كلاسهای آزاد (شبانه) كه در آن هنگام در هنرستان موسیقی دایر می شد. موسیقی ارف بود كه تدریس می شد و چیزهای دیگه مثل پیانو، فلوت، سه تار، سلفژ و ... من سلفژ و نت خوانی را شروع كردم و بعد از 2 ماه و خورده ای، مسئولین آموزشی به من پیشنهاد ادامه تحصیل موسیقی در هنرستان را دادند. منهم باخوشحالی قبول كردم و این شد كه وارد هنرستان موسیقی شدم.

سه سال اول هنرستان یعنی اول، دوم و سوم راهنمائی خیلی فشار درس داشتیم، چون علاوه بر مدارس راهنمائی كه همه 13- 12 تا موضوع جزو دروس سالانه آنها بود، به ما 7 – 6 تا درس موسیقی هم اضافه شده بود و دیگر خودتان فكرش را بكنید.

مثلا" در كنار تئوری موسیقی استاد كمال پورتراب باید آموزش دفاعی هم می خوندیم (تصور کنید!)، نکته جالب اینجا بود كه به دومی اهمیت بیشتری داده میشد!

از من بپرسید می گویم که هنرستان بیشتر به مدرسه تربیت بدنی شبیه بود، چون یكی از درسهائی كه می تونم بگم به طور جدی، هر روز داشتیم، ورزش بود كه شامل فوتبال، زوو، خرپلیس و ... بود، چرا که اغلب مجبور بودیم، وقتی معلم فلان درس به هزار و یک دلیل نیامده بود و یا اصلا" همچین معلمی برای آن درس وجود نداشت، ورزش كنیم !؟

خلاصه كه بلبشوئی بود. دوره ای كه من هنرستان بودم از هر مقطع تحصیلی یك كلاس بیشتر نبود. بخوبی به خاطر دارم که كه كلاس ما هم 11 نفر بود. توی اون 11 نفر، از هر مدل آدمی كه می خواستین می تونستین پیدا كنید.

از خودم شروع میكنم، یك آدم بسیار ساكت و آرام كه هیچ موقع هم دنبال دردسر نمی گرده، بغل دستیم یكی بود كه هر روز باید یك فیلم Action برات تعریف میكرد، اون هم به صورت سه بعدی كه معمولا" بعد از اتمام صحبت هایش من حتما" باید شیشه عینكم رو تمیز میكردم!

و یا آن همکلاسی در مواقعی كه با بچه های دیگر صحبت میكرد، با زیپ لباس یا با یق‍ه كت یا با دگمت ور می رفت، چقدر هم سر این قضیه كتك می خورد از بچه ها، ناظم، معلم و ...

یكی دو نفر هم بودن كه از همان موقع معلوم بود گروه خونیشون (به قول یكی از استادامون) به موسیقی میخوره، كه یكی از آنها را هنوز هم 3-2 هفته یكباری می بینم و قهوه ای با هم میخوریم و گپی میزنیم. ولی دیگری مشغول ادامه تحصیل در رویال كالج لندن هست.

هر چقدر فكر میكنم میبینم كه هنرستان عجیبی بود چون مسئولین و هنرجویان هیچ موقع نتوانستند یکدیگر را جذب كنند. مثلا" همین دوست بنده كه الآن مشغول تحصیل در رشته پیانو در لندن هست، همواره سر نواختن پیانو در هنرستان از طرف ناظم و برخی معلمین کتک می خورد.

می دانید چرا؟ برای اینکه زنگ تفریح حق ندارشتیم در كلاس و ساختمان بمانیم و ساز بزنیم ! البته دوست بنده هم موجود لجبازی بود چون بلافاصله بعد از حرف ناظم شروع به نواختن میكرد. (ادامه دارد ...)

June 23, 2005

اگر نمی توانی آواز بخوانی قره باغی نیستی

شهر کوچکی بنام شوشا (Shusha) که در غرب آذربایجان، یعنی یکی از قسمتهای قره باغ قرار دارد از قدیم مهد موسیقی آذربایجان بوده است، بگونه ای که برخی مواقع به این شهر Conservatory of the Caucasus یا همان "کنسرواتوآر قفقاز" گفته میشود. شوشا مهد هنر و موسیقی آذربایجان است و به همین دلیل هنگامی که در سال 1992 توسط نیروهای ارمنستان به اشغال درآمد، موجب خشم بسیار مردم آذری شد و برای آنها بسیار دردناک بود.

حتی اگر ریشه هنر در شهر بزرگی چون باکو را جویا شویم به سر منشا آن در شوشا خواهیم رسید. اصطلاح معروفی در آذربایجان وجود دارد که می گوید : "اگر نمی توانی آواز بخوانی قره باغی نیستی".

هر توریستی که به منطقه بیاید بدون شک به شوشا خواهد رفت و بی شک خواهد فهمید که در مسئله مناقشات قرباغ شوشا از سایر نقاط بیشتر تحت تاثیر منفی قرار گرفته است. در حال حاضر این شهر به دست اشغالگران ارمنی بوده و تقریبا" می توان گفت هیچ خانواده ای از آذربایجانی ها در آنجا ساکن نیستند.

شوشا برای مردم آذربایجان قلب قره باغ شناخته می گشت، فرهنگ غنی، وجود شعرا و صنایع دستی بسیار زیبا همچون فرش از دیگر شاخصه های این شهر بوده است. اینکه این مردم با فرهنگ و هنر دیگر نمی توانند در آنجا زندگی کنند بخاطر آن است که اغلب آنها از لحاظ روحی صدمه دیده اند و توان تحمل حکومت نیروهای ارمنی ها را بر خود ندارند.

June 22, 2005

این همه ریا ... بس کنید !

دهان مان را بستیم و دائماً گفتیم دوستان زحمت می کشند و به اصطلاح گیر بیخودی ندهیم ولی در طی هفته های اخیر، چند خبر، کارد را به استخوان رساند! نخست، خبری بود که از سوی خبرگزاری مهر درباره کنسرت ارکستر سمفونیک تهران به رهبری لوریس چکنوریان در تخت جمشید مخابره شده بود:

"مهر" در خبر متذکر شد این کنسرت مورد استقبال شدید مردم قرار گرفته در صورتی که حاضران آن در برنامه از شخصیت های سیاسی داخلی و خارجی گرفته تا میهمانان همگی به این برنامه "دعوت" شده بودند. حال اینکه چنین برنامه ای چگونه می تواند مورد استقبال شدید مردم قرار گیرد به حدی که به قول این خبرگزاری "ایستاده نظاره گر برنامه باشند"!!! موضوعی است که خود باید پاسخگوی آن باشند. در گزارش همچنین آمده که لوریس چکنوریان نیز از کیفیت اجرا ابراز خرسندی کرده ! چرا که نکند! تالار رودکی ده ها شب را به هر آنچه او به هم می بافد را اختصاص نداده که داده ! وزیر محترم ارشاد به او نشان درجه یک هنر نداده که داده ! نوازندگان ارمنی بیکار از ایروان به همت او به پول و کار نرسیده اند که رسیده اند!... هرکس دیگری هم بود ابراز خرسندی می کرد. چکنوریان از این هم پا فراتر می رود و این کنسرت را نخستین کنسرت ارکستر سمفونیک تهران در تخت جمشید می نامد و خدارا صدهزار مرتبه شکر که هنوز عکس کنسرت های ارکستر سمفونیک در پارسه (تخت جمشید) به رهبری حشمت سنجری در برنامه های جشن هنر باقی است. در این خبر خبرگزاری مهر از اثری از حشمت سنجری به نام باله ایرانی نام برده شده که چنین اثری وجود ندارد. شاید همان سوییت پنج گانه تابلوهای ایرانی را می گویند؟! مهم نیست باله یا تابلو !

مطلب دوم، گفت و گوی امیرحسین رسائل، روزنامه نگار صاحب نام با فرشید گیراخو است که ابتدا در روزنامه شرق و سپس در سایت گویا انتشار یافت. از خواندن مقاله های رسائل همیشه لذت برده ایم ولی در شگفتم که چگونه او این اظهارات گیراخو را بدون هیچگونه پژوهشی منعکس ساخته و شگفت زده تر از این که آیا گیراخو واقعاً خود چنین گفته است؟!

او نوازنده ماهری است و طبق اسناد و مدارک با چندین گروه مجلسی و ارکستر کوچک در وین (پایتخت اتریش) همکاری داشته است اما در مطالب روزنامه شرق تبدیل شده است به یکی از بزرگترین نوازندگان ویلن آلتوی جهان و نوازنده ارکستر اپرای وین ! آن هم در کجا! کشوری که از در و دیوار نوازنده های تحصیل کرده در کنسرواتوارهای معتبر می بارد!

در مطلب همچنین نوشته شده "او حالا نخستین ایرانی است که از دولت اتریش عنوان پروفسور موسیقی دارد" پس منوچهر صهبایی که بود که در 1979 پروفسور کنسرواتوار فورآرلبرگ در اتریش شد یا فروغ کریمی که از 1991 پروفسور رسمی آکادمی موسیقی وین است ؟!

این همه اغراق، این همه ریا، کی تمام می شود؟ خدا می داند!

هر هنرمندی در جایگاه خود ارزشمند است. چرا دائم می خواهیم با عناوین "پروفسور"، "بین المللی"، "وین"، "برلین" و ... آنها را بالا ببریم؟ به خدا با این عناوین دردی از موسیقی ایران دوا نخواهد شد و چیزی برای هنر ما به یادگار نخواهد ماند.

درست است که جامعه ما به ویژه در زمینه موسیقی یک جامعه بسته و ایزوله است و علیرغم گسترش وسایل ارتباط جمعی هنوز هیچ ارتباط درستی با محیط خارج نداریم اما دلیل بر این نمی شود که برخی همکاران هرآنچه دم دستشان می آید را به عنوان اخبار موسیقی مخابره کنند.

اطلاعات تازه و درجه اولی هم به تازگی از روابط عمومی مرکز موسیقی منتشر شده که علی رهبری در سوابق خود رهبری دائم ارکستر سمفونیک نورنبرگ را داشته است ! ارکستری که او تنها چند کنسرت به عنوان رهبر میهمان در اواخر دهه 1970 با آن داشت. او همچنین دانش آموخته هنرستان عالی موسیقی معرفی شده در صورتیکه در هنرستان موسیقی ملی درس خواند! لابد مرکز موسیقی فرق بین هنرستان عالی موسیقی و هنرستان موسیقی ملی را هم نمی داند. رهبری همچنین برنده مدال طلا مسابقات جهانی رهبری ارکستر معرفی شده که کدام مسابقه ؟؟ مرکز موسیقی می داند !!!! برای اطلاع علاقه مندان باید بگویم علی رهبری دو مدال (یکی طلا و یکی نقره) از مسابقات شهر بزانسون و ژنو دریافت کرد. مرکز موسیقی که این اطلاعات را منتشر کند وای به بقیه ! به خاطر می آورم چند سال پیش که بنفشه سام گیس در جست و جوی اطلاعاتی درباره هوشنگ استوار (آهنگساز برجسته ایرانی) جهت چاپ در روزنامه همشهری به مرکز موسیقی مراجعه کرده بود در مرکز حتا نام استوار را هم نشنیده بودند!

در سایت منوچهر صهبایی هم که اطلاعات جالب تری دیده می شود. اسناد و عکس های بیشتر برنامه های او در دست است: برنامه هایی با ارکسترهای محلی و مجلسی کوچک به استثنای ارکستر فیلارمونیک پلودیو که کمتر کسی حتا نام آن را شنیده است. آنگاه در سایت او می خوانیم که رهبری چندین ارکستر بزرگ اروپایی را در دست دارد!! او برای ضبط آثار آهنگسازان ایرانی در آنجا زحمات بسیاری کشیده ولی این سوابق جدید؟! .... چرا جایگاه خود را نمی دانیم؟

لابد مثل شهرداد روحانی که چون مردم ایران یکبار او را در آکروپلیس دیده اند تصور می کنند که 24 ساعت شبانه روز را بر سکوی رهبری بزرگترین ارکسترهای جهان ایستاده است! نه ! خبری نیست! به خدا خبری نیست ! به همین خاطر بود که هنگامی که به ایران آمد آن همه سخنان عجیب را بر لب آورد که ارکستر سمفونیک تهران به خاطر کیفیت بالایش او را شوکه کرده !!! چرا این را نگوید؟ اگر انتقاد کند که باردیگر فریدون ناصری و گردانندگان آن تالار از او برای برنامه دعوت نخواهند کرد. ولی آیا یک کنسرت در سال ارزش این همه تملق را دارد؟!

افسوس که موسیقی ایران، بیشترین لطمه را نه از حمله عرب، نه از انقلاب و بلکه از ملت و هنرمندان خود خورد .


از پژمان اکبرزاده

June 21, 2005

حال دیگر چه باید کرد ؟

در این ترانه به وابستیگهای مادی بشری و آنچه که تبلیغات، مادی گرایی و جامعه مصرفی از انسان امروز ساخته است حمله شده است. به زبان ساده، این شعر فهرستی از چیزهایی است که مردم برای مقابله با موج گرسنگی (معنوی) به آن چنگ میزنند و آنها را برای پر کردن خلا درونی یا به روایت راجر واترز "پر کردن حفره های دیوار" به کار میبرند.

مردمی که تربیت شده اند تا "در دریایی از چهره ها" مدام "به دنبال تشویق بیشتر و بیشتر" باشد و برای به دست آوردن وجهه اجتماعی به شخص دیگری تبدیل شوند. در جامعه رو به رشد مادیگرای ما، آدمها قبل از اینکه کسی بشوند باید به کس دیگری تبدیل شده باشند، باید لباسهای مد روز بپوشند، اتوموبیلی شیک برانند، دوستانشان از بین اشخاص برگزیده باشد، در رستورانهای مد روز غذا بخورند و این فهرست میتواند تا ابد ادامه داشته باشد. انسانها در این جامعه به خودآزاران اجتماعی مبدل میشوند و در باره آخرین مدها دچار وسواسی بیمارگونه میشوند.

این مسئله، هدف اصلی حمله این ترانه است. این حمله ایست بر علیه محافظه کاری، از دست دادن شخصیت فردی و از همه مهمتر این باور که اشیا میتوانند زندگی ما را کامل کرده و ما را واقعا خوشحال کنند. البته در میان آنچه در فهرست ترانه ... What shall we آمده است، به مواردی بر میخوریم که لزوما زشت و ناپسند نیستند، مانند گیاه خواری یا گل فرستادن از طریق تلفن، که راجر واترز در مصاحبه سال 1979 خود آنرا توضیح داده است:

در فیلم The Wall به برداشت کاملتری از عاقبت این اتفاق میرسیم. همه مردم، از یک کودک که به هیولا مبدل میشود تا پیرزنهایی که پشت سر ماموران پلیس، مشغول دزدی از ویترین شکسته مغازه هستند، برای رسیدن به این ایده آلهای پوچ در نهایت به جنایت کارانی کوچک و بزرگ مبدل میشوند.

What Shall We Do Now ، از اجراهای زنده سال 1980-1981

What Shall We Do Now ?

این فضاهای خالی را با چه باید پر کنیم؟ فضاهایی که موج گرسنگی در آن میغرد؟ آیا میتوانیم به دنبال تشویق دیگران به دریای چهره ها بپیوندیم و مانند دیگران شویم؟ آیا باید گیتار تازه ای بخریم؟ یا اتوموبیل قوی تری برانیم؟ آیا باید قادر باشیم تا پاسی از شب کار کنیم؟ یا خود را وارد هر جدالی کنیم؟ چراغها را روشن بگذاریم؟ بمب بیافکنیم؟ به یک تور شرق برویم؟ به بیماریهای مهلک دچار شویم؟ استخوانها را دفن کنیم؟ به خانه ها شبیخون بزنیم؟ یا با تلفن گل بفرستیم؟ کسی را به مشروب مهمان کنیم؟ او را به یک جای خلوت ببریم؟ گوشت نخوریم؟ به ندرت بخوابیم؟ به انسانها قلاده بزنیم؟ سگ تربیت کنیم و موشها را به جان هم بیاندازیم؟ پستو را از اسکناس پر کنیم؟ گنجها را دفن کنیم و تعطیلات خود را ذخیره کنیم؟ و هرگز، پشت به دیوار ندهیم تا استراحتی کنیم.

What shall we use to fill the empty spaces Where waves of hunger roar? Shall we set out across the sea of faces In search of more and more applause? Shall we buy a new guitar? Shall we drive a more powerful car? Shall we work straight through the night? Shall we get into fights? Leave the lights on? Drop bombs? Do tours of the east? Contract diseases? Bury bones? Break up homes? Send flowers by phone? Take to drink? Go to shrinks? Give up meat? Rarely sleep? Keep people as pets? Train dogs? Race rats? Fill the attic with cash? Bury treasure? Store up leisure? But never relax at all With our backs to the wall.

June 20, 2005

هایفتز، ویلونیست قرن

دیدگاه مدرن او نسبت به آثار موسیقایی آهنگسازان معاصر و گذشته، اجراهای بی نقص و در نهایت سطح تکنیک نواختن، فراگیری ویلن در کودکی، وجود نبوغ سرشار در موسیقی، آموزش گرفتن صحیح نزد هنرمندانی چون لئوپود آوئر، تمرینهای مستمر روزانه و حرکت به سوی دنیای غرب و بهره مندی از امکانات فراوان آن از مهمترین عواملی هستند که پدید آورنده "ویولنیست قرن" گردیدند.

خانواده هایفتز پس از مشکلات بسیاری به امریکا مهاجرت کردند ویاشا هایفتزدر 27 اکتبر 1917 اولین اجرای خود در امریکا را درCarnegie hall در سن 16 سالگی با مهارت تمام برگزار نمود. از نکات قابل ذکر در مورد هایفتز، تعداد اجراهای historic در کارنامه او می باشد که می توان گفت بیشترین تعداد اجرای هیستوریک دنیا را داراست. در اکثرموارد، بهترین اجرای موجود از یک اثر متعلق به هایفتزمی باشد.

صدای بسیار شفاف، توانایی حداکثر صداگیری از ساز و همینطور آرشه های استکاتو با تمبر خاص صدای استکاتوی هایفتز از ویژگی های آرشه کشی اوست. استفاده فراوان از تکنیک زیبای گلیساندوی ویولن و انتخاب انگشت گذاری هایی (edit) برای دست چپ که بیشترین استفاده از این تکنیک را بنماید و نواختن منحصر به فرد تریل ها بعضی دیگراز شاخص های نوازندگی اومی باشد.

قسمتی از "روندو کاپریچیو" اثر سن سان

از موارد جالب دیگر در نوازندگی او که در ابتدا به نظر می آید، سریع شنیده شدن اجرا های اوست. البته به طور عمومی او تمپوهای قطعات را تا حدودی بالاتر از سایر نوازندگان برای اجرا انتخاب می کرد و با این کار باعث به وجود آوردن نوعی هیجان و نشاط در اجراها می گشت. ولی نکته ای که باعث می گردد تا بعضی شنوندگان این آثار را بسیار سریعتر از آنچه اجرا شده در ذهن بشنوند نواختن بسیار تمیز و فنی اوست. پاکیزه نواختن موسیقی که عامل از بین برنده بسیاری از گره ها در ذهن شنوندگان است باعث می شود تا اجراها را سریعتر از آنچه هست در ذهن تلقی کنند.

نوازندگی او گاهی همراه با حذف یا تغییرهای آگاهانه و با جسارت پارتیتور سولو یا ارکستر در نقاطی از قطعه بود که اجراهای او را متمایز از دیگران می ساخت و نشانگر دیدگاه اودر موسیقی مورد اجرایش بود. مثل حذف قسمتی از پارتیتور ارکستر در کنسرتو ویولن های شماره 4و5 ویوتامپس و وینیاوسکی شماره 2 ویا حذف کامل یک موومان از سمفونی اسپانیول و یا تغییراتی که در آثاری چون شاکُنِ ویتالی و باخ داده است.

هایفتز در همکاری و"انتخاب" رهبران ارکستر دقت و وسواس بسیاری نشان می داد وهمواره از رهبرانی که دارای دیدگاه مشترک فکری با او بودند استفاده می نمود. سلیقه هایفتز در هنگامی که اثری را با ارکسترمی نواخت کاملأ مشهود است. او در واقع پارتیسون ارکستر را طبق نگرش خود تصحیح می کرد. این امر را در دونوازی های او با پیانیست ها و همچنین سایر گروه های سازی نیز شاهدیم.

او با رهبران ارکستری کار می کرد که برخلاف بسیاری از دیگر رهبران که به دنبال پرشماره کردن رپرتوار خود هستند، در پی اجراهای بی نظیر از آثار بوده اند که این مورد باعث تمرکز بیشتر آنها در اجرای هر قطعه می گشت.

هایفتز بسیاری از آثار ارکستری یا فولکلور زیبا را برای ویولن و پیانو تنظیم و بازنویسی نموده است. ازمیان آنها می توان به قطعات saber dance ، از باله "گایانه" خاچاطوریان، "زنبور عسل" از اثر "تزار سلطان" کورساکف، "هورا استکاتو" دینیکو و ... اشاره کرد. همچنین او کادانس بسیار عالی و زیبایی برای ویولن کنسرتوی برامس نوشته است. .

وجود یک رپرتوار بسیار کامل و فراگیر از آهنگسازان باروک گرفته تا موسیقی دانان مدرن معاصر و اجراهای فنی از هریک از این آثار دوره های مختلف نشانگر استادی و شناخت بالای او در فهم موسیقی های دوران های مختلف است. وجود 65عددCD موسیقی در مجموعه ای تحت عنوان “Heifetz Collection” که توسط کمپانی RCA/BMG منتشر گردیده، مؤید این گفته است.

مهمترین عنصری که او را از سایر نوازندگان متمایز می سازد، شنیده شدن و حضوردائمی عنصری به نام "هایفتز" و سبک نواختن منحصر به فرد اودر طول اجرای موسیقی است. صدای ساز اوهمواره قبل ازشنیده شدن موسیقی آهنگساز شنیده می شود. نواختن او ذهن شنونده را دایمأ معطوف به سطح بالای تکنیک و شیوه نوازندگی فوق العاده او می گرداند. برجستگی حضور او در هنگام نواختن باعث می شود، تا شنونده مرتبأ یک لحن و تفکر موسیقایی را از زبان آهنگسازان مختلف بشنود. این باعث می شود تا هایفتز از صورت یک استاد کار ماهر در فن نوازندگی ساز خارج شده و به درجه بالاتری که "آفرینندگی و قرائت مجدد" از اثر هنریست برسد. جالب اینجاست که او حتی در اجراهای اولیه خود در سنین جوانی صاحب سبک بوده است. او در سال 1934 در سفری به سرزمین مادریش روسیه به همراهی پیانوی امانوئل بی 13کنسرت در مدت 17 روز اجرا نمود.

درسال 1961، هایفتز به همراهی نوازندگانی چون "پیاتی گُرسکی" و "پریم روس" که هریک از بهترین نوازندگان توانمند در ساز تخصصی خود بودند، اقدام به اجرای " تریو" ها، "کووارتت" ها و سایر گروه نوازی ها نمود که این مجموعه ها شامل آثاری از موزار، اشپور، مندلسون، شوبرت، برامس، دوراک، فرانک و آرنسکی بوده و بسیار شنیدنی و دلنشین است.

هایفتز سال های زیادی درامریکا در دانشگاه به تدریس ویولن پرداخت و در1961 به مقام پرفسوری در این ساز در دانشگاه کالیفرنییای جنوبی نائل آمد. او مستر کلاسهای بسیاری را برای دانشجویان ویولن برگزار نموده است.

نواختن او سرمشق بسیاری از ویولنیست های بزرگ امروز چون ایتزاک پرلمن، فریدمن و... بوده است. اوهمچون دریایی است که تمامی نوازندگان در قرن اخیر ویلن بطور مستقیم و غیر مستقیم از نواختن اوبهره برده اند.

قسمتی از مومان اول کنسرتو ویولون سیبلیوس

آفرینش مفهوم نو از سطح کمال در ویرتوزیته ویولن مدیون زحمات و اجراهای "یاشا هایفتز" در قرن اخیربوده است. بسیاری از نوازندگانی که تا پیش از ظهور او ویرتوزویلن نامیده می شدند پس از اجراهای او دیگر شایسته این مقام به نظر نمی رسیدند.

نوشته های مرتبط :
- Jascha Iossif Robertovich Heifetz
- جایگاه نوازندگی ، قسمت اول

از علی نوربخش

June 19, 2005

ادامه مصاحبه با کیاوش صاحب نسق همراه با آلبوم عکس

ادیت کار را خودشون انجام دادن یا شما خودتون روش کار کردید؟
من سرتمرین نکاتی را که بنظرم می رسید گفتم –تا اونجایی که بنظرم می رسید- ولی سعی کردم تا حد امکان آزادیی در اختیارشون بگذارم که توانایی های خودشون را با اون ویژگیی که خودشون دارن پیش ببرن؛ ولی من فکر می کنم که یک تاثیرگذاری متقابل بود، حالا به نوعی حضور من و ذهنیت بسیار باز اونها در این مورد که خیلی منطقی قبول می کردند اگر اشتباهی در رابطه با درک بخشی از قطعه بود، این مسئله نه فقط بین من و کوارتت بلکه بین این چهار نفر در کوارتت هم حکم می کرد؛ این به نظر من مهمترین نکته ای هست که یک کوارتت حرفه ای را از یک کوارتت غیر حرفه ای می شه با اون تمیز داد.

در مورد معیار انتخاب آهنگسازها صحبت کنید.
معیار انتخابی حقیقتش وجود نداشت. یعنی من تقریبا" هر کاری را که تونستم به دست بیارم در این مجموعه گنجوندم، مگر در مواردی که چند اثر از یک آهنگسار بود مثلا" در مورد آقای هرمز فرهت من سه تا کوارتت ازشون به صورت اتفاقی بدستم رسید –بجز اون کوارتتی که من ازشون در گراتس اجرا کردم- یا آقای شاهین فرهت دو تا کوارتت داشتن که خودشون تصمیم گرفتن کودوم کارشون برای اجرا باشه، یا کار آقای گرجی بنظرم کار بسیار متین و معقولی اومد در فرم خودش و در همون تجربیاتی که توی اون مدت کسب کرده و به همین خاطر در اون مجموعه گنجونده شد.

یعنی ما کاری نداشتیم غیر از اون کوارتت هایی که گفتم ما مجبور شدیم ازشون استفاده نکنیم، نمیشد ازشون استفاده کرد، بقیه همه به اجرا گذاشته شد، یعنی من بخودم این اجازه را ندادم که تصمیم گیری کنم یا بخوام ممیزی کنم.

پس کسانی که پیشنهاد دادن همه قبول شد؟
صد درصد، چرا که نه؟ مگر اینکه یکی یک کار بفرسته برای من و بگیم خوب این یک تجربه هست و خیلی عالیه ولی هنوز شکل شخصی خودش را نشون نمی ده، شاید... که اون را هم باز بعید میدونم!


آلبوم عکس


مطالب مرتبط :
- جشنواره موسیقی آهنگسازان معاصر ایران
- مصاحبه با کیاوش صاحب نسق - ۱


از سجاد پورقناد

June 18, 2005

حمله گلدوف به eBay و اجرای زنده Pink Floyd

گلدوف در سخنان خود از eBay انتقاد کرده بود که چگونه آنها می توانند از جان مردم فقیر آفریقا نیز به کسب درآمدهای ناشی از دلالی مبادرت کنند. گزارش شده است که بیش از یکصد جفت بلیط از این کنسرت ها در eBay به مزایده گذاشته شده است که قیمت پایه هرکدام بیش از 500 پوند انگلیس می باشد. ظاهرا" خشم سر باب گلدوف از این است که eBay چگونه می تواند از به مزایده قرار دادن این بلیط ها برای خود درآمد حاصل کند.

گلدوف در این باره میگوید : "چیزی که قابل قبول نیست آن است که چگونه یک غول اینترنتی، شرکتی که بیلیون ها دلار در آمد دارد، نزد خود می گوید : 'خب ما درآمد اینرا به همان خیریه می دهیم.' با ید به آنها بگویم بروید پول خودتان را سر جایش بگذارید، این پول کثیف است. این پول از رنج و بدبختی فقیرترین کودکان دنیا بدست آمده است."

همچنین وی به خبرنگار Sky News گفت : "من به شما - eBay - می گویم که همین امشب بساطی را که راه انداختید جمع کنید."

لازم به ذکر است که سه شنبه شب eBay با وجود اطلاع از سخنان گلدوف کماکان به فروش بلیط ها ادامه داد اما ظاهرا" رهبران eBay روز چهارشنبه پانزدهم جون، رسما" تسلیم شدند.

واترزو گیلمور پس از سالها، یکی از ناراحت کننده ترین جدایی ها و دوری ها را کنار گذاشتند. بسیاری از مردم جهان از این موضوع خوشحال هستند، این دو هنرمند پس از اجرای تور The Wall در اوایل دهه 80 تا کنون با یکدیگر روی صحنه نیامده اند.

دیوید گیلمور به خبرنگاران گفته است : "تمام مسائلی که ما با راجرز داشتیم مربوط به گذشته بوده است و در حال حاضر فقط برای کتابها جالب است."

نا گفته نماند که از سال گذشته شایعاتی مطرح بود که گروه پینک فلوید در نظر دارد برای سی امین سالگرد آلبوم Wish you were here اجرای جدیدی از آنرا با حضور همه اعضا داشته باشند.


مطلب مرتبط : Live 8 و همکاری راجر واترز با پینک فلوید پس از ۲۴ سال


مطالب مرتبط :

- تاریخ را با به تاریخ سپردن فقر خواهیم ساخت
- گالری عکس از کنسرت Live 8 لندن
- Live8 در انتظار تصمیم G8
- خبرهای جدیدی از Live 8
- حمله گلدوف به eBay و اجرای زنده Pink Floyd
- Live 8 و همکاری راجر واترز با پینک فلوید پس از ۲۴ سال

June 17, 2005

محبوبیت Chansons در اروپا

شانسون میتواند در باره هر چیزی که به زندگی انسانها مربوط است، باشد. بعضی از آنها اشعار عاشقانه لطیف هستند و بعضی ترانه هایی گستاخ و بی پرده، در آنها به اشعاری ساده در قالب ملودیهای روان برمیخوریم و گاهی اشعار پر از کلماتی که به سختی تلفظ میشوند است یا حتا کلماتی بی معنا که تنها برای ایجاد جلوه های صوتی به کار رفته اند. شانسونها ممکن است منظور خود را مستقیم بیان کنند یا پر بازیهای لغوی شیرین و بیشتر اوقات وقیح باشند، از ناله های درون و شکنندگی روح سخن بگویند یا محکم و هزل آلود باشند و یا اینکه "همین طوری" زمزمه شوند.

Debussy , Trois Chansons - Yver, vous n'estes qu'un villain

از میان اشخاص مشهور در شانسون قرن 16 میتوان به کلمنت ژانکن (Clément Janequin) و پیر پاسرو (Pierre Passereau) و در مرحله پایین تر به گیلیام کوستلی (Guillaume Costeley) و دومینیک فینو (Dominique Phinot) اشاره کرد. برای پی بردن به شوخ طبعی این ترانه سرایان سرخوش از ژاک کلمنت (Jacques Clément) نام میبریم که خود را (Clemens non Papa) مینامید تا با پاپ کلمنت (Pope Clement) اشتباه گرفته نشود!

شانسون در قرنهای بعد
Charles Aznavour - chansons d'or, Toi et moi

در قرن بیستم و با پیشرفت وسایل ضبط و پخش موسیقی شانسون طرف داران بسیاری در ممالک دورتر پیدا کرد و خوانندگان بسیار مشهوری به خواندن آن پرداختند. از جمله مشهورترین خوانندگان فرانسوی که در ایران هم شهرت دارند میتوان به ایو مونتان (Yves Montand)، ژیلبر بکو (Gilbert Bécaud) ، شارل آزناوور (Charles Aznavour)، ادیت پیاف (Edith Piaf)، ژولیت گره کو (Juliet Greco) و ژو داسن (Joe Dassin) اشاره کرد.


مطلب مرتبط : Chansons یا ترانه های فرانسوی

June 16, 2005

شهسوار تار

شهناز تار را به گونه ای معرفی کرد که تکنیک صرفا" منحصر به درابها و ریزهای قوی و نیز پاساژهای سریع خلاصه نمی شد، بلکه مالش، ویبراسیونها (روی سیم و خرک)، پنجه کاری استفاده از تمام قسمتهای مضراب خور تار از خرک تا روی نقاره، اجرا دستگاهها با کوکهای متنوع نیز بخش عمده ای از تکنیک نوازندگی تار را تشکیل می داد. با ملاحظه سطحی بر شیوه نوازندگی استاد شهناز اولین نکته ای که به ذهن متبادر می شود، سادگی و ایجاز جملات و نیز روانی تحریر ها و آواز می باشد ولی با بررسی دقیق و همه جانبه در فن نوازندگی ایشان، سادگی و روانی شکل دیگری برخود می گیرد.

همنوازی جلیل شهناز، جهانگیر ملک و جواد معروفی

به عبارت دیگر نغمات در عین سهولت ظاهری از لحاظ تکنیکی بسیار مشکل و حتی گاهی (در اجرا) غیر ممکن است و این مصداق بارز امری است سهل و ممتنع از اینرو آمیختگی غیر محسوس مفاهیمی چون سهولت و دشواری، ایجاز و پختگی، لطافت و صلابت در تار استاد، باعث شده عده ای ساده انگارانه از کنار عظمت هنر این شهسوار تار عبور کنند و با بکار بردن اصطلاحاتی چون شیرین نوازی، موسیقی عامیانه گلستان همیشه خوش شهناز را در حد گلبنی پنج شش روزه تنزل دهند.

دوران تار نوازی استاد جلیل شهناز را می توان به سه بخش عمده تقسیم کرد: بخش اول زمانی است که استاد در جوانی و در اصفهان خلاقیت و استعداد خود را شهره همگان کرده بود.

برنامه های متعدد به همراه استاد حسن کسائی و با آواز خوانندگان مشهور آن زمان مثل تاج اصفهانی، ادیب، طاهرپور در رادیو اصفهان و اجراهای خصوصی فراوان با این اساتید خود دلیلی بر مدعی است. اصولا" روش نوازندگی استاد در این زمان متاثر از الگوی متداول تارنوازی در آن عصر بوده که البته ایشان این الگو را اندکی با ملاحت اصفهان ادغام کرده بودند.

ضبط برنامه های فراوان و نیز کنسرت های مختلف با نوازندگان و خوانندگان معروف آن عصر در تهران حاصل این دوران است.

بطور کلی عوامل محیطی و اجتماعی و نیز همراهی با هنرمندان و بزرگان آن دوران شرایطی را برای استاد رقم زد که تاثیری بس عمیق در شیوه نوازندگی وی ایجاد کرد. در این سالها دیگر آن ریزها، درابها و چهار مضرابهای سرعتی (مانند گذشته) خبری نبود و اینها همه جای خود را به ویبراسیونهای متعدد روی سیم و خرک و نیز مالشها و پنجه کاریهای مسحور کننده و کلا" طمائنینه انتقال فراوان احساسی داده بود. تنوع مضراب در آواز و چهارمضراب، کوکهای بدیع، خلق فی السائه ملودی و استفاده از هزاران هزار نکته و ظرایف تکنیکی در تار که تنها از دست جادویی جلیل شهناز ساخته است از خصوصیات بارز این دوران می باشد. بدون شک همین بخش از زندگی استاد باعث جاودانگی و کمال هنری قله تار ایران گردید.

قطار (بیات ترک - جلیل شهناز و محمد اسماعیلی)

دوران سوم هنری استاد مصادف بود با توقف برنامه های موسیقی رادیو و تلویزیون که پراکندگی اساتید موسیقی را در بر داشت.

اجرای کنسرت با مشکلات فراوان روبرو و به دلیل شرایط اجتماعی حاکم موسیقی ما محدود به آهنگهای انقلابی و میهنی شده بود؛ و این وضع با روحیه تغزلی جلیل شهناز همگونی نداشت؛ خصوصا" جنگ!

با این وجود نمونه هایی که در این دوران مخصوصا" در اواخر دهه 60 و اوایل دهه 70 از ایشان سراغ داریم نشان از اوج کمال و پختگی این شاهناز هنر جلیل موسیقی است.

تکنوازی و دونوازی بهمراه تنبک در داخل و خارج از کشور، ضبط کاستهای مختلف چه بصورت تکنوازی یا جواب آواز، کنسرت بهمراه گروه اساتید (گروهی که تمام اعضای آن به معنای واقعی استاد بودند) به سرپرستی استاد فرامرز پایور بخشی از زندگی باشکوه هنری استاد شهناز را در این دوران تشکیل می دهد.

آخرین اجرایی که از استاد شهناز پخش شده مربوط است به همایش چهره های ماندگار و به درخواست دست اندرکاران این برنامه ایشان به نوازندگی پرداختند که با وجود ضعف جسمانی و عدم آمادگی قبلی هنوز نشانه هایی از نبوغ و تسلط ایشان در نوازندگی به چشم می خورد.

آن نه روی است که من وصف جمالش دانم
این حدیث از دگری پرس که من حیرانم


از علی نجفی ملکی