نوازندگی نی (II)

در نی اگر از صدای اول شروع کنیم، با کمی تغییر در حالت زبان و زاویه دمیدن به صدای دوم نی (اوج) می رسیم؛ به این ترتیب که زبان مقدار بیشتری به سمت پایین و پشت دندان های پیشین تحتانی متمایل شده و زاویه قرارگرفتن نی در دهان نیز کم تر می گردد و در نتیجه در این حالت ساز به بدن نوازنده، نزدیک تر می گردد؛ همچنین شدت دمیدن نیز باید به مقدار محسوسی کاهش یابد و با همین حالت (البته با شدت بیشتر در دمیدن) می توان به صدای سوم نی “غیث” رسید. حال چنانچه در همین فرم، شدت دمیدن خود را بیشتر کنیم به رجیستر چهارم نی که اصطلاحاً “پس غیث” نام دارد می رسیم.

صدای چهارم نی از لحاظ وسعت صدایی نسبت به صداهای اول،‌ دوم و سوم نی دارای محدودیت بوده، به این ترتیب که صدای چهارم، قادر به اجرای پنج نت می باشد.

هرچند بر اساس شنیده های نگارنده از یکی از سازندگان نی، ظاهراً نی ای توسط وی ساخته شده که قادر به تولید نت ششم صدای چهارم بوده و این به معنای این است که در این فرض یک نت به وسعت نی اضافه شده است، هرچند این موضوع صرفا در حد شنیده بوده و خود به شخصاً‌ این ساز را از نزدیک ندیده ام؛ با این وجود و به فرض صحت این گفته، اضافه شدن یک نت به وسعت نی می تواند قابلیت نی را در گسترش دامنه رپرتوار سازی، افزایش دهد.

دراین رابطه می توان گفت چنانچه روش های ساختن نی براساس اصول علمی ساخت ساز باشد، می شود امیدوار بود در آینده سازهایی با این مشخصات و توانایی ها تولید شود.

نکته مهم در خصوص تولید صدای نی، این است که در صدای اول می بایست هیچگونه انقباضی در زبان وجود نداشته باشد ولی در صدای دوم و مشتقات آن با رعایت فرم قرارگرفتن زبان، اندکی نیز باید زبان را منقبض نمود تا صدای تولید شده شفاف باشد. این امر به این دلیل است که با منقبض کردن زبان و وارد کردن فشار بیشتر سینه، حرکت دادن زبان به بخش ابتدایی سقف دهان، بتوانیم باریکه بسیار ظریفی از هوا برای تولید فرکانس های بالایی، به شکل شفاف و بدون ناخالصی ایجاد کنیم.

از جمله عوامل مهم دیگری که باعث شفاف شدن صدای نی میگردد، فرم قرارگرفتن سر نی در بین دندان ها می باشد که می بایست سر نی به نحوی بین دندان ها قرارگیرد که به هیچ وجه هوای اضافه از بین دندان ها و از قسمت های دیگر خارج نشود. به این ترتیب چنانچه بتوانیم تمامی باریکه هوایی را وارد نی بنماییم، بدون اینکه مقداری از آن هوا از قسمت های دیگر دهان خارج شود، به همان مقدار هم میتوانیم با رعایت شرایط دیگر، صدای صاف و شفافی تولید کنیم.

صدای بم نرم نیز با کم کردن شدت دمیدن در حالت صدای دوم ایجاد می شود البته نوع دیگری از صدای بم نرم در نی وجود دارد که از صدای اول ساخته می شود.

این نوع صدا را می توان با کم کردن شدت دمیدن در صدای اول تولید کرد ولی لطافت بم نرمی که از صدای دوم ساخته می شود را ندارد؛ مضاف براینکه کنترل صدای بم نرم که از صدای اول گرفته می شود بسیار مشکل است وبا اندکی نوسان دردمیدن به صدای اول تبدیل می شود.

در قدیم صدای بم نرم جزو صداهای نی محسوب نمی شد و کاربردی هم نداشت چون این نوع صدا از ولوم بسیار کمی برخوردار است و سابق که سیستم های تقویت صدا وجود نداشت، بم نرم نیز در تکنوازی ها و همچنین همنوازی ها به طور مطلوبی شنیده نمی شد.

ولی از زمان روی کار آمدن استاد حسن کسایی که همزمان بود با پیشرفت امکانات صوتی و ضبط صدا با کیفیت مطلوب، صدای بم نرم نیز توانست در کنار سه صدای دیگر نی، صدای چهارم این ساز بشمار بیاید و نقیصه ای که در صدای بم نرم وجود داشت، با نزدیک کردن دهان نوازنده به میکروفن جبران شد لازم به ذکر است در تمامی سازهای بادی در بمترین بخش ساز نمیتوان صدایی با قدرت FF و همینطور در بالاترین قسمت صدایی با ملایمت PP تولید کرد.

پس در نتیجه می توان گفت فرم های زبان و استیل نوازندگی نی به دو حالت کلی قابل تقسیم است: درحالت اول صدای اول (بم) و در حالت دوم صداهای دوم (اوج)، سوم (غیث)، چهارم (پی غیث) و بم نرم تولید میشود.

7 دیدگاه

  • ناشناس
    ارسال شده در آذر ۲۰, ۱۳۸۵ در ۴:۵۲ ب.ظ

    خیلی مطالبتون جذاب است. واقعا خسته نباشید.

  • ارسال شده در اردیبهشت ۶, ۱۳۹۰ در ۱۰:۳۹ ق.ظ

    نوشته بسیار ارزشمندی بود. منتظر مطالب بعدی هستیم. موفق باشید.

  • علي نجفي ملكي
    ارسال شده در اردیبهشت ۷, ۱۳۹۰ در ۷:۴۹ ق.ظ

    ممنون رامین عزیز از لطفی که به من و مطالبم داری.

  • اکبر
    ارسال شده در مهر ۱۱, ۱۳۹۰ در ۳:۰۷ ق.ظ

    با سلام
    از شما بسیار متشکرم بابت تمامی تلاشتان در جهت ارتقا هنر نی !!!
    به امید موفقیت شما و دوست داران این هنر اصیل…

  • رحیم
    ارسال شده در مهر ۱۴, ۱۳۹۰ در ۱:۰۱ ق.ظ

    سلام وبلاگتون خوبه فقط اگه میشه الگوی ساخت همه کوکهای نی را با اندازهاش را تو وبلاگتون بزارین

  • ارسال شده در دی ۲۳, ۱۳۹۰ در ۱:۳۵ ب.ظ

    سلام وخسته نباشیدبه شماعزیزانی که وقت خودرابرای پیشرفت موسیقی ایرانی مخصوصاسازنی
    دراختیارماعلاقه مندان به این سازقرارداده اید.
    باتشکر فلاحی

  • ارسال شده در اسفند ۱۶, ۱۳۹۰ در ۷:۱۲ ب.ظ

    در مورد تقاضای رحیم شماره ۵
    باعرض سلام یک نی با طول۵۶٫۵ سانت بدون احتساب ۷ میلیمتر سرنی دارای خصوصیات زیر است
    ۱- ۱ — از مرکز سوراخ سل تا انتهای دم نی ۲۱٫۹ سانت این عدد ضربدر ۱٫۵۷۵میشود طول بالا تنه از مرکز سوراخ سل تا بالای نی بدون احتساب تقریبا ۷ میلیمتر سرنی حاصل ضرب میشود ۳۴٫۵ یادت باشد نسبت ۱٫۵۷۵ در همه نی ها ثابت است
    ۲- ۲ — بقیه فواصل : از دم نی تا مرکز سوراخ ر ۸۷ میل — ازمرکز سل تا مرکز فا ۵۲ میل — ۸ سانت بقیه را نصف کن میشود مرکز سوراخ می کُرُن این اندازه ها را درنی هائی با اندازه های دیگر تناسب ببند کارت درست در میآید لطفا تناسب را با ماشین حساب ببند که اشتباه نکنی بعد بگوئی تقصیر خسرو توحیدی بود قربون تو موفق باشی . خسر توحیدی

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

آموزش گیتار به کودکان (VII)

۶- بچه‌ها را به فروشگاه‌های موسیقی ببرید. یک فروشگاه ساز گیتار می‌تواند از زیباترین و هیجان‌انگیزترین مکان‌های تفریحی برای فرزندتان باشد. (البته صرفاً برای تفریح داخل مغازه نروید!)‌ می‌توانید برای خرید حتی یک برچسب جدید موسیقی، خرید سیم‌گیتار و دفترنت به فروشگاه‌ بروید.

شیدایی تار (II)

وی در جریان انقلاب اسلامی از سمتهای خود استعفا کرد و به مردم انقلابی پیوســت و ســاخته ها و نواخته های او با صدای محمدرضا شــجریان و شــهرام ناظری در نوک پیکان انقلاب قرار گرفت و امروزه به عنوان یک خاطره ملی در اذهان مردم باقی است. لطفی در مورد ساخته معروف خود، سپیده (ایران ای ســرای امید)، می گوید: «وقتی در دستگاه ماهور شروع به کار کردم طبق روال آواز از منطقه بم شــروع شد ولی هر کاری که می‌کردیم، می دیدیم جور درنمی آید. پس از مدتی قرار شد آقای شجریان از اوج بخواند و خیلی خوب درآمد. در آن روزگار جامعه ایرانی یکپارچه شور و هیجان بود، ما هم که از جامعه دور نبودیم و با مردم همصدا بودیم.

از روزهای گذشته…

موسیقی کانتری (IV)

موسیقی کانتری (IV)

در سال ۱۹۷۷ خانم دالی پارتون (Dolly Parton) موسیقیدان برجسته سبک کانتری با آهنگ “اینجا باز هم تو” به عنوان بهترین آهنگ کانتری و در رده سوم بر روی بیلبورد بهترینهای پاپ آمریکا جای گرفت. همچنین کنی راجرز (Kenny Rogers) پس از موفقیت در پاپ، راک و موسیقی محلی با آهنگ “لوسیل” به موسیقی کانتری راه یافت و در رده پنجم بیلبورد بهترینهای پاپ آمریکا قرارگرفت. در حقیقت راجرز و پاترون هر دو این توانایی را داشتند که هم زمان هم در موسیقی کانتری و هم پاپ برترین باشند.
اپرای سان فرانسیسکو (I)

اپرای سان فرانسیسکو (I)

اپرای سان فرانسیسکو(SFO) دومین شرکت اپرا از جهت بزرگی در آمریکای شمالی است. آن در سال ۱۹۲۳ توسط Gaetano Merola 1953-1881 تاسیس شد. شب باشکوه افتتاح اپرای سان فرانسیسکو یکی از خاطره انگیزترین اتفاقات سال برای مشتریان اپرا بود.
روش سوزوکی (قسمت سی دوم)

روش سوزوکی (قسمت سی دوم)

مایل هستم که بگویم، از هفده سالگی بنای یک زندگی مناسب برای من پایه‌گذاری شده است. سال تولد من سال خاتمه مدرسه بازرگانی من بود. چیزی را که در آن زمان رخ داده، بارها تعریف کرده ام اما حالا اگر به آن بی توجهی کنم و آنرا نادیده بگیرم، بعد ها نمی‌توانم فلسفه زندگیم را به روشنی تحلیل کنم. به این خاطر دوباره آنرا حکایت می‌کنم. یکی از روزها مثل همیشه به راه افتادم و به کارگاه ویولون سازی پدرم رفتم، کارگاهی که در آن هزار نفر مشغول کار بودند. در دفتر یک ماشین تایپ انگلیسی یافتم که برایم تازگی داشت. شروع کردم به کار کردن بر روی دکمه‌ های آن.
مد، نمایان و محسوس در موسیقی ایرانی (I)

مد، نمایان و محسوس در موسیقی ایرانی (I)

در سیستم آموزشی متداول موسیقی کلاسیک، مبنای آموزش بر اساس گام است؛ گامی که از هشت نت متوالی تشکیل می شود و بسامد نت هشتم دو برابر نت اول است. در این سیستم، نت هفتم در صورتی که فاصله نیم پرده با فاصله هشتم داشته باشد، گرایش به حل شدن روی درجه ی هشتم (تونیک) را دارد. همانطور که گفته شد، این میل به حل شدن زمانی شدت می یابد که فاصله ی درجه ی هفتم و هشتم نیم پرده باشد، در این صورت نت هفتم را نت محسوس تلقی می کنند. اما آیا می توان این قرارداد را مصداق عینی مفهوم «محسوس» در موسیقی ایرانی دانست؟
۷th Chords

۷th Chords

یک نوازنده Jazz بندرت یک آکورد سه تایی ساده را در کارهای خود استفاده می کند. حد اقل کاری که او می تواند انجام دهد هفت کردن آکورد است. حال باتوجه به حال و هوای موسیقی می تواند از فاصله هفتم بزرگ یا کوچک استفاده کند.
کریمی: هر نوازنده، حال و هوای شخصی خود را دارد

کریمی: هر نوازنده، حال و هوای شخصی خود را دارد

فروغ کریمی استاد فلوت و کین زیولوژی دانشگاه موسیقی وین، از سال ۲۰۰۴ سمت داوری در مسابقات موسیقی جوانان (در رشته فلوت) در اطریش را به عهده داشته است، همچنین او به مستر کلاسهای فلوت در دانشگاه موسیقی لهستان دعوت شده تا متد جدید خود در فراگیری موسیقی و نحوه پیدا کردن آرامش هنگام آمدن به روی صحنه، در مدت کوتاه، را آموزش بدهد. او در سالهای اخیر دعوت به برگزاری سمینارهای بیشماری برای سازهای مختلف مثل ابوا، فاگوت و سازهای دیگری مثل هارپ در سراسر شهرهای اطریش شده است.
شاهین مهاجری

شاهین مهاجری

متولد ۱۳۵۰ تهران لیسانس زمین شناسی٬ دانشگاه تهران٬ ۱۳۷۴ نوازنده و محقق تمبک٬ میکروتونالیست acousticsoftombak@gmail.com
نوای مشترک

نوای مشترک

پاسکال رُفه (Pascal Rophe ) فرانسوی، از دو سال پیش رهبر ثابت ارکستر فیلارمونیک شهر لیژ (Liege) در بلژیک است. او در سال ۱۹۸۸ در کنکور رهبری ارکستر، در شهر بزانسون فرانسه مقام دوم را نسیب خود میکند و از آن پس به عنوان رهبر میهمان، همکار ارکسترهای سمفونیک فرانسه، انگلستان، سویس، ایتالیا، فنلاند، کره و ژاپن بوده است. وی به عنوان متخصص موسیقی قرن بیستم و بیست و یکم شناخته شده، با موسیقی سمفونیک آشناست و در کارش بسیار موشکاف، دقیق و سخت گیر است و گوشش در شناخت موسیقی و تشخیص دقت اصوات خالص و صددرصد Absolut است.
نگاهی به سمفونی فانتاستیک اثر جاودان هکتور برلیوز (II)

نگاهی به سمفونی فانتاستیک اثر جاودان هکتور برلیوز (II)

آهنگسازی جوان که حساسیتی بیش از اندازه و تخیلی سرشار دارد، در نهایت یاس از عشقی ناکام، خود را با تریاک مسموم می کند. ماده مخدر آنقدر قوی نیست که او را بکشد، ولی او را در خوابی سنگین غوطه ور می سازد که رویایی غریب همراه دارد.
فریادی میهن پرستانه! (I)

فریادی میهن پرستانه! (I)

در زمان کودکی اش، مردم پراگ، در مدارس و اداره های دولتی به جای زبان چک به زبان آلمانی سخن میگفتند. سرزمینش زیر یوغ فرمانروایی اطریشی ها بود. در دوران انقلاب سال ۱۸۴۸، اصلاح طلبان چک، برای دستیابی به آزادی سیاسی و از میان بردن نظام سرفی به مبارزه پرداختند، اما شورش ملی شکست خورده و میهن پرستان دستگیر شدند. از این رو آهنگسازانی ملی گرا نظیر اسمتانا که یک بوهمی ناسیونالیست مشتاق و جدی بود و پیوسته در آرزوی استقلال و آزادی سرزمین مادریش می سوخت، جهت ایجاد تمایز فرهنگی از امپراطوری هاپسبورگ اطریش که قرن ها بر بوهمیا و موراویا سلطه داشت، به میدان آمدند.