نوازندگی نی (II)

در نی اگر از صدای اول شروع کنیم، با کمی تغییر در حالت زبان و زاویه دمیدن به صدای دوم نی (اوج) می رسیم؛ به این ترتیب که زبان مقدار بیشتری به سمت پایین و پشت دندان های پیشین تحتانی متمایل شده و زاویه قرارگرفتن نی در دهان نیز کم تر می گردد و در نتیجه در این حالت ساز به بدن نوازنده، نزدیک تر می گردد؛ همچنین شدت دمیدن نیز باید به مقدار محسوسی کاهش یابد و با همین حالت (البته با شدت بیشتر در دمیدن) می توان به صدای سوم نی “غیث” رسید. حال چنانچه در همین فرم، شدت دمیدن خود را بیشتر کنیم به رجیستر چهارم نی که اصطلاحاً “پس غیث” نام دارد می رسیم.

صدای چهارم نی از لحاظ وسعت صدایی نسبت به صداهای اول،‌ دوم و سوم نی دارای محدودیت بوده، به این ترتیب که صدای چهارم، قادر به اجرای پنج نت می باشد.

هرچند بر اساس شنیده های نگارنده از یکی از سازندگان نی، ظاهراً نی ای توسط وی ساخته شده که قادر به تولید نت ششم صدای چهارم بوده و این به معنای این است که در این فرض یک نت به وسعت نی اضافه شده است، هرچند این موضوع صرفا در حد شنیده بوده و خود به شخصاً‌ این ساز را از نزدیک ندیده ام؛ با این وجود و به فرض صحت این گفته، اضافه شدن یک نت به وسعت نی می تواند قابلیت نی را در گسترش دامنه رپرتوار سازی، افزایش دهد.

دراین رابطه می توان گفت چنانچه روش های ساختن نی براساس اصول علمی ساخت ساز باشد، می شود امیدوار بود در آینده سازهایی با این مشخصات و توانایی ها تولید شود.

نکته مهم در خصوص تولید صدای نی، این است که در صدای اول می بایست هیچگونه انقباضی در زبان وجود نداشته باشد ولی در صدای دوم و مشتقات آن با رعایت فرم قرارگرفتن زبان، اندکی نیز باید زبان را منقبض نمود تا صدای تولید شده شفاف باشد. این امر به این دلیل است که با منقبض کردن زبان و وارد کردن فشار بیشتر سینه، حرکت دادن زبان به بخش ابتدایی سقف دهان، بتوانیم باریکه بسیار ظریفی از هوا برای تولید فرکانس های بالایی، به شکل شفاف و بدون ناخالصی ایجاد کنیم.

از جمله عوامل مهم دیگری که باعث شفاف شدن صدای نی میگردد، فرم قرارگرفتن سر نی در بین دندان ها می باشد که می بایست سر نی به نحوی بین دندان ها قرارگیرد که به هیچ وجه هوای اضافه از بین دندان ها و از قسمت های دیگر خارج نشود. به این ترتیب چنانچه بتوانیم تمامی باریکه هوایی را وارد نی بنماییم، بدون اینکه مقداری از آن هوا از قسمت های دیگر دهان خارج شود، به همان مقدار هم میتوانیم با رعایت شرایط دیگر، صدای صاف و شفافی تولید کنیم.

صدای بم نرم نیز با کم کردن شدت دمیدن در حالت صدای دوم ایجاد می شود البته نوع دیگری از صدای بم نرم در نی وجود دارد که از صدای اول ساخته می شود.

این نوع صدا را می توان با کم کردن شدت دمیدن در صدای اول تولید کرد ولی لطافت بم نرمی که از صدای دوم ساخته می شود را ندارد؛ مضاف براینکه کنترل صدای بم نرم که از صدای اول گرفته می شود بسیار مشکل است وبا اندکی نوسان دردمیدن به صدای اول تبدیل می شود.

در قدیم صدای بم نرم جزو صداهای نی محسوب نمی شد و کاربردی هم نداشت چون این نوع صدا از ولوم بسیار کمی برخوردار است و سابق که سیستم های تقویت صدا وجود نداشت، بم نرم نیز در تکنوازی ها و همچنین همنوازی ها به طور مطلوبی شنیده نمی شد.

ولی از زمان روی کار آمدن استاد حسن کسایی که همزمان بود با پیشرفت امکانات صوتی و ضبط صدا با کیفیت مطلوب، صدای بم نرم نیز توانست در کنار سه صدای دیگر نی، صدای چهارم این ساز بشمار بیاید و نقیصه ای که در صدای بم نرم وجود داشت، با نزدیک کردن دهان نوازنده به میکروفن جبران شد لازم به ذکر است در تمامی سازهای بادی در بمترین بخش ساز نمیتوان صدایی با قدرت FF و همینطور در بالاترین قسمت صدایی با ملایمت PP تولید کرد.

پس در نتیجه می توان گفت فرم های زبان و استیل نوازندگی نی به دو حالت کلی قابل تقسیم است: درحالت اول صدای اول (بم) و در حالت دوم صداهای دوم (اوج)، سوم (غیث)، چهارم (پی غیث) و بم نرم تولید میشود.

7 دیدگاه

  • ناشناس
    ارسال شده در آذر ۲۰, ۱۳۸۵ در ۴:۵۲ ب.ظ

    خیلی مطالبتون جذاب است. واقعا خسته نباشید.

  • ارسال شده در اردیبهشت ۶, ۱۳۹۰ در ۱۰:۳۹ ق.ظ

    نوشته بسیار ارزشمندی بود. منتظر مطالب بعدی هستیم. موفق باشید.

  • علي نجفي ملكي
    ارسال شده در اردیبهشت ۷, ۱۳۹۰ در ۷:۴۹ ق.ظ

    ممنون رامین عزیز از لطفی که به من و مطالبم داری.

  • اکبر
    ارسال شده در مهر ۱۱, ۱۳۹۰ در ۳:۰۷ ق.ظ

    با سلام
    از شما بسیار متشکرم بابت تمامی تلاشتان در جهت ارتقا هنر نی !!!
    به امید موفقیت شما و دوست داران این هنر اصیل…

  • رحیم
    ارسال شده در مهر ۱۴, ۱۳۹۰ در ۱:۰۱ ق.ظ

    سلام وبلاگتون خوبه فقط اگه میشه الگوی ساخت همه کوکهای نی را با اندازهاش را تو وبلاگتون بزارین

  • ارسال شده در دی ۲۳, ۱۳۹۰ در ۱:۳۵ ب.ظ

    سلام وخسته نباشیدبه شماعزیزانی که وقت خودرابرای پیشرفت موسیقی ایرانی مخصوصاسازنی
    دراختیارماعلاقه مندان به این سازقرارداده اید.
    باتشکر فلاحی

  • ارسال شده در اسفند ۱۶, ۱۳۹۰ در ۷:۱۲ ب.ظ

    در مورد تقاضای رحیم شماره ۵
    باعرض سلام یک نی با طول۵۶٫۵ سانت بدون احتساب ۷ میلیمتر سرنی دارای خصوصیات زیر است
    ۱- ۱ — از مرکز سوراخ سل تا انتهای دم نی ۲۱٫۹ سانت این عدد ضربدر ۱٫۵۷۵میشود طول بالا تنه از مرکز سوراخ سل تا بالای نی بدون احتساب تقریبا ۷ میلیمتر سرنی حاصل ضرب میشود ۳۴٫۵ یادت باشد نسبت ۱٫۵۷۵ در همه نی ها ثابت است
    ۲- ۲ — بقیه فواصل : از دم نی تا مرکز سوراخ ر ۸۷ میل — ازمرکز سل تا مرکز فا ۵۲ میل — ۸ سانت بقیه را نصف کن میشود مرکز سوراخ می کُرُن این اندازه ها را درنی هائی با اندازه های دیگر تناسب ببند کارت درست در میآید لطفا تناسب را با ماشین حساب ببند که اشتباه نکنی بعد بگوئی تقصیر خسرو توحیدی بود قربون تو موفق باشی . خسر توحیدی

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

نکاتی درباره امپراتوری جاذبه (VI)

همین طور است اصطلاح آگوگیک که تعریف ارائه شده دارای سه ایراد است، اول آنکه منبعی برای این تعریف ذکر نشده است، دوم آنکه این تعریف یعنی «تغییرات نامحسوس و غیرقابل نمایش سرعت (تمپو) در موسیقی که برای بیان سرزنده موسیقی ضروری است» (بیضایی ۱۳۸۴، ۱۹۷) همان «گستره تمپو (tempo span) و در واقع تغییرات کوچک و ظریف تمپو بدون از دست دادن ضربان اصلی است» (رودلف ۱۳۷۸، ۴۹۸) که قاعدتاً نگاشته هم نمی شود.

دومین دوسالانه جایزه پیانو باربد برگزار می شود

دومین دوسالانه جایزه پیانوی باربد با سرمایه گذاری مجموعه پیانوی باربد و برنامه ریزی و مدیریت مؤسسه فرهنگی-هنری شهرآفتاب و همکاری اساتید برجسته موسیقی کلاسیک کشور ۵ و ۶ اسفندماه در تهران برگزار می شود.

از روزهای گذشته…

گفتگو با ریچی (III)

گفتگو با ریچی (III)

از ریچی پرسیدم که آیا مردم باید زیر چانه ای و رو شانه ای را به کناری بگذارند؟ ریچی: نه، نمی توان یک قانون کلی ساخت. بعضی ها گردن خیلی کوتاه و بعضی هم گردن خیلی بلندی دارند. تکلیف آنها چیست؟ …
صبا ، رپرتوار موسیقی (I)

صبا ، رپرتوار موسیقی (I)

در موسیقی ایرانی بسیاری از آهنگسازان معاصر در سوابق هنری خود سعی کرده‌اند برخی قطعات گذشته را بازسازی نمایند تا ضمن کمک در حفظ و ماندگاری آهنگ، به نوعی آن را با حالتی جدید که مطلوب سلیقه معاصر باشد، اجرا کنند. از جمله آهنگسازانی که آثارش توسط آهنگسازان معاصر به کرات بازسازی شده، ابوالحسن صبا می‌باشد. در موسیقی ایرانی بسیاری از آهنگسازان معاصر در سوابق هنری خود سعی کرده‌اند برخی قطعات گذشته را بازسازی نمایند تا ضمن کمک در حفظ و ماندگاری آهنگ، به نوعی آن را با حالتی جدید که مطلوب سلیقه معاصر باشد، اجرا کنند. از جمله آهنگسازانی که آثارش توسط آهنگسازان معاصر به کرات بازسازی شده، ابوالحسن صبا می‌باشد.
جایی میان آفرینش و تفسیر (I)

جایی میان آفرینش و تفسیر (I)

هنگامی که نوازنده‌ای یک اثر موسیقایی را دوباره اجرا می‌کند دقیقا در حال انجام چه کاری است؟ آیا کار خلاقانه‌ای صورت می‌دهد؟ آیا چیزی را که بالقوه وجود دارد به فعل در می‌آورد؟ به نظر می‌رسد اکثر مردم بر این موضوع هم‌رایند که اگر مونالیزا را دوباره بکشیم نسخه‌برداری کرده‌ایم اما اگر قطعه‌ای از بتهوون را بنوازیم به آن می‌گویند اجرای مجدد یا اجرا.
گزارشی از نشست پایگاه های مجازی موسیقی کلاسیک ایران (II)

گزارشی از نشست پایگاه های مجازی موسیقی کلاسیک ایران (II)

آروین صداقت‌ کیش در ادامه افزود: تمام این مشکلات را به چیزی احساسی که در اینترنت داریم نسبت می‌دهم؛ که در سایه بودن یا در تاریکی بودن است. در آن لحظه‌ای که من ایرانی در فضای راحت [خانه] پشت دستگاهم نشسته‌ام، شرایط از نظر روانشناختی به من می‌گوید، همه کار می توانم بکنم! من در خانه ی خودم وقتی تنها هستم، ممکن است هر کار دور از شأن [اجتماعی] هم بکنم. این همان احساس را به من القا می‌کند؛ من در اتاقم پشت کامپیوترم نشسته‌ام و احساس می‌کنم که هر کاری بخواهم می توانم بکنم و می کنم. از آن لحظه به بعد به قول آقای مختاباد دیگر «غول از شیشه بیرون آمده» و ما هم نمی‌دانیم چه‌طور آن را به شیشه برگردانیم.
گزارش جلسه ششم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (I)

گزارش جلسه ششم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (I)

در ابتدای بازبینی و بررسی تمرین‌های انجام شده در جلسات گذشته، به دلیل آن که بعضی از شرکت‌کنندگان غایب بودند به جلسه‌ی دیگر موکول شد. اما پیش از شروع درس، مدرس با اشاره به یکی از تمرین‌های انجام شده در جلسات گذشته حاوی نکاتی درباره‌ی رنگ صوتی ویژه‌ی «گروه پایور» و مقایسه‌ی آن با رنگ صوتی گروه‌های دوره‌ی قاجار بود، یادآوری کرد که با توجه به عدم حضور نویسنده بررسی دقیق به جلسه‌ی آینده موکول می‌شود اما برای این که تصوری به دست آوریم از این که رنگ‌ صوتی قابل شنیدن در آثار «فرامرز پایور» هم در طول زمان تغییر کرده است و دوری از توهم ایستایی در موسیقی ایرانی، نمونه‌هایی از آثار پایور در دوره‌های مختلف («مارش ماهور» اثر «درویش خان» از مجموعه‌ی «آثار درویش خان»، بخش‌هایی از مجموعه‌ی هفت پیکر، «پیش‌درآمد همایون» از مجموعه‌ی «گروه‌نوازی‌های پایور»، قطعه‌ی «دردشت» از مجموعه‌ی «ارغوان») پخش کرد و گفت باید توجه داشت که گروه‌هایی که این نمونه‌ها را اجرا کرده‌اند دقیقا یکی نبوده‌اند علاوه بر این سازآرایی خاص هر یک از آهنگ‌ها هم باید در نظر گرفته شود اما با حذف همه‌ی این تفاوت‌ها هنوز هم تغییر رنگ صوتی واضح است. البته ویژگی‌هایی مانند دقت در کوک و هماهنگی نوازندگان در اغلب موارد تکرار شده است که تاثیر مستقیمی بر رنگ صوتی شاخص این گروه‌نوازی‌ها ندارد.
دیوید اویستراخ (II)

دیوید اویستراخ (II)

هر چند امروز نام اویستراخ یادآور یک ویولنیست بزرگ است، اما نباید ازتوانایی او در رهبری ارکستر غافل بود. او که ابتدا در ارکستر کنسرواتوار به موقعیت رهبری دست یافت، در موقعیت یک رهبر ارکستر، توانست جایگاه شایسته ای را کسب نماید و بسیاری از قطعات معروف آهنگسازان را رهبری نمود.
تنها نامى برجا مانده است

تنها نامى برجا مانده است

در روزهایى که PERSIA (نام باستانى ایران در زبان هاى غربى) بر سردر موزه بریتانیا خودنمایى مى کند و ده ها هزار نفر از سراسر جهان را براى بازدید از ارزش هاى تاریخى و فرهنگى ایران به لندن کشانده، کمپانى موسیقى کلوسئوم (Colosseum) در آلمان نیز با همین عنوان، دوستداران موسیقى کلاسیک را به شنیدن ساخته هاى آهنگسازان ایران امروز با حال و هوایى که طبعاً ریشه در همان تاریخ کهن دارد دعوت مى کند.
اشتوکهاوزن: تجربه قسمتی از زندگی من است

اشتوکهاوزن: تجربه قسمتی از زندگی من است

در سال های شصت و هفتاد، وقتی که گمان می شد که موسیقی الکترونیک، تصویرگر آینده ست، اشتوکهاوزن پیشتاز این پندار بود. او بعد از جنگ در دبیرستان موسیقی کُلن درس خواند و سپس در همان شهر وارد دانشگاه شد و توانست با مهارت و توانایی خود در بحث های تحلیلی، شگفتی همگان را برانگیزد. در ۱۹۵۱ در مدرسه ی تابستانی دارمِشتات با الیویه مسیان دیدار کرد و همراه او برای تحصیل به فرانسه رفت. اولین تجربه ی او، یعنی «موسیقی کُن کِرِت»، در استودیو موسیقی الکترونیک رادیو فرانسه، محصول همین دوران است.
ارکستر سمفونیک ترنتو

ارکستر سمفونیک ترنتو

ارکستر سمفونیک ترنتو (Toronto Symphony Orchestra) در سال ۱۹۲۲ شروع به فعالیت کرد، ترنتوکانونی فرهنگی است که بیش از سه چهارم قرن فعالیت داشته؛ ارکستر سمفونیک ترنتو یا TSO مشهورترین ارکستر سمفونیک کانادا است. TSO هر ساله بیش از ۱۲۵ کنسرت در تالار روی توماسن (Roy Thomson Hall) کانادا به روی صحنه می برند، در عین حال حضور بین المللی آن نیز بسیار چشمگیر است. از موفقیت های بزرگ آن تور فلوریدا در ژانویه ۱۹۹۹ بود که آن اجراها ضبط شد و در فروشگاههای موسیقی دنیا به فروش می رود.
ویلنسل (VII)

ویلنسل (VII)

در پوزیسیون های روی دسته ساز (که تنها کمتر از نیمی از گریف را شامل می شود) انگشت شصت پشت دسته قرار می گیرد. در پوزیسیون شصت (یک نام عمومی برای نت هایی که روی باقیمانده گریف اجرا می شود) انگشت شصت معمولا در کنار دیگر انگشتان روی سیم قرار گرفته و از کنار شصت برای انگشت-گذاری استفاده می شود. بطور معمول انگشتان با تمایل همه بندها نسبت به هم در حالتی خمیده که نوک انگشتها هم با سیمها در تماس باشند قرار می گیرند.