چند کلام در رابطه با مصاحبه احمدرضا احمدی (V)

احمدرضا احمدی
احمدرضا احمدی
۵- در ادامه اشاره شده که «…بهترین آن را در نوازندگی شهناز نواخته و حتی (؟) بداهه نوازی کرده است.» مشخص نیست که چگونه چنین گزاره ای، حتی در صورت صحیح بودن (که البته باید مشخص شود از چه جنبه ای بهترین است و ملاک و معیار قضاوت چه بوده و آیا اساساَ بهترین بودن در این مورد معنایی دارد)، به این نتیجه منجر شده که این موسیقی «بسته» است و «همه اش تکرار»! آیا چون بتهوون بهترین بوده، برامس (که متاثر از بتهوون می نوشته) و چایکووسکی و لیست و راخمانینف و واگنر و دیگران نباید پس از او ظهور می کردند و باید موسیقی کلاسیک (دوره ی رمانتیک) را «بسته» دانست؟!

۶- در سخنان ایشان به تلاش برای اجرای شعر نو توسط موسیقی دستگاهی اشاره شده و البته خوشبختانه در ادامه مشخص شده که مقصود ایشان «اجرای اشعار نیما توسط ایرج» بوده و نه اثر و شیوه و تالیف متاخرتری!

۷- ایشان هم چنین گفته اند که « [موسیقی دستگاهی] در نهایت یک موسیقی محلّی است.» بد نیست ایشان بدانند که طبق تعاریف رایج تقسیم سه گانه ی موسیقی هنری/محلی/مردم پسند، به هیچ عنوان نمی توان موسیقی دستگاهی رایج معاصر را «محلّی» توصیف کرد؛ همانطور که دیگر کسی به بسیاری از زیرشاخه های «موسیقی جز»، «موسیقی کلاسیک هندی» و یا «موسیقی عثمانی» عنوان «محلّی» را اطلاق نمی کند.

موسیقی دستگاهی ایران، به دلیل بنیان نظری و علمی قدرتمندش در قرون گذشته (رسالات کهن)، تحولات و پویایی اش در صد سال گذشته، مکتوب و آکادمیک شدنش، فراگیرتر شدنش، عدم تعلقش به نقطه ای خاص از کشور ایران، پیچیدگی های تئوریک و خارج شدن نسبی اش از حیطه ی موسیقی های شفاهی و موارد دیگری از این دست، نوعی از «موسیقی هنری» به شمار می آید، نه موسیقی فلکلور یا به قول ایشان «محلّی». البته اگر این سخن هم مثل موارد پیشین صرفاَ بیان نوعی احساس شخصی، غیرمستند و غیرمستدل است، بر آن حرجی نیست.

۸- امّا شاهکار صحبت های ایشان هیچ کدام از موارد پیشین نیست. شاهکاری که شاعر عزیز ما رو کرده اند، بیش از هر چیز، نشانگر شناخت ایشان از موسیقی کلاسیک است که اتفاقاَ مدعی اند آن را بسیار دنبال می کنند: « ویوالدی هفت صد سال پیش نت نویسی را اختراع (!) کرد و وزیری صد سال پیش نت نویسی را در موسیقی ما وارد کرد. این فاصله به این سادگی ها پر نمی شود.» در همین دو سه جمله آنقدر اطلاعات غلط و تفسیرهای ابتدایی انجام شده که می شود در مورد آن یک مقاله ی کامل نوشت.

به طور مثال، باید یادآوری کرد که، نت نویسی را در غرب «ویوالدی» اختراع نکرده! قدمت نت نویسی در موسیقی اروپایی دست کم به قرن نهم (برای ثبت آوازهای گریگوری) باز می گردد.

همچنین، ویوالدی آهنگساز دوره ی باروک است و معاصر با هندل و باخ (فاصله ی زمانی میان سال تولّد باخ و ویوالدی تنها هفت سال است)؛ مگر می شود تا زمان باخ نت نویسی اختراع نشده باشد و باخ به خلق آثاری پلی فونیک با آن میزان از پیچیدگی دست بزند؟!

اشتباه بعدی حتی ابتدایی تر نیز هست: «ویوالدی» آهنگسازی ست متعلق به دوره ی باروک، و دوره ی باروک قرن هفده و نیمه ی اوّل قرن هجده میلادی را شامل می شود، و با تفریقی ساده متوجه می شویم که ویوالدی نه هفتصد سال پیش، که حدود ۲۵۰ الی ۳۰۰ سال پیش می زیسته است! از همه ی اینها مهم تر، مگر فاصله ی کیفی میان موسیقی های مختلف به فاصله ی زمانی میان وارد شدن نت نگاری به آنها بستگی دارد؟! اگر پرسش این سوال مثبت باشد (که در نظر آقای احمدی این گونه است)، احتمالاَ دیگر باید از موسیقی کلاسیک هند که هنوز هم نت نگاری غربی را به طور کامل نپذیرفته قطع امید کرد!

ضمناَ، در همین رابطه، باید خدمت آقای احمدی یادآور شد که هر چند نت نگاری به شیوه ی غربی (که از جهاتی بسیار دقیق تر است) در ایران رواج نداشته است، امّا نت نگاری تا دوره ی پیش از صفوی در ایران رایج بوده و می توان در رساله های بازمانده از دانشمندان و موسیقیدانان آن دوران این اطلاعات را یافت. وزن و ایقاع بر اساس اتانین و نقرات و زیرایی نت ها به وسیله ی ابجد نگاشته شده است.

پس اگر مساله به سادگیِ «نت نگاری» و «ثبت موسیقی» است، ایرانی ها شیوه ای خاص از آن را در اختیار داشته اند. با این حال، حتّی اگر همین نت نویسی هم در دست نبود و موسیقی در ایران کاملاَ سینه به سینه انتقال یافته بود، باز هم نمی شد حکم به کم ارزشی آن داد؛ چه آنکه بسیاری از سنت های موسیقایی دیگر به شیوه ی شفاهی انتقال یافته اند و دارای پیچیدگی های خود هستند.

6 دیدگاه

  • ali
    ارسال شده در اردیبهشت ۱۷, ۱۳۹۳ در ۳:۴۵ ب.ظ

    نظرات اقای احمدی را نباید خیلی جدی گرفت.ای کاش متخصصان این موسیقی انرا نقد کنند.

  • farid
    ارسال شده در اردیبهشت ۱۷, ۱۳۹۳ در ۱۱:۳۲ ب.ظ

    استاد! احمد رضا احمدی چند سال پیش در زمینه شعر(در برنامه دو قدم مانده به صبح) گفت : شاعر وقتی شعری میگه مثل یک معماره که یه خونه رو میسازه و میره بعدش مهم نیس چه اتفاقی برای خونه میفته (و رو سر بقیه خراب میشه یا نه).وقتی یک شاعر در حوزه خودش چنین نظری داره،دیگه نظرش در مورد موسیقی (که تخصصش نیست) واضحه.

  • کامیار ص
    ارسال شده در اردیبهشت ۱۸, ۱۳۹۳ در ۷:۵۰ ب.ظ

    البته تا آنجایی که بنده می دانم هیچ سازنده ای (چون ایشان ظاهراَ حتی معنای معمار را هم نمی دانند) از لحاظ قانونی هم نمی تواند تا این حد بی مسئولیت باشد!

  • ali
    ارسال شده در اردیبهشت ۲۰, ۱۳۹۳ در ۲:۴۷ ب.ظ

    مرحوم شاملو هم در مورد موسیقی سنتی نظراتی شبیه اقای احمدی داشتند البته کمی منطقی تر و معنی دار تر.

  • مسعود
    ارسال شده در خرداد ۷, ۱۳۹۳ در ۱۰:۵۲ ق.ظ

    درود . اقای کامیار صلواتی بنده تمامی بخش های این نقد (!) شما را خواندم به گمانم شما دچار یک علاقه فوق مفرط به موسیقی خودمان هستید و هرکس و هرکجا هر حرفی بزند در مقابلش جبهه میگیرید که این موسیقی ایرانی این حرفها نیست و (حرفهای تکراری که شنیدم ایم …)

    به واقع که سالهاست بنده یک شنونده موسیقی از کلاسیک تا ایرانی بوده ام و به جرات می توانم به شما اثبات کنم که در بن بستی بزرگ هستیم و شما قرار است چه چیزی را ثابت کنید ؟ اینکه این حرفها از روی بیسوادی است ؟بگذارید باشد و شما دانش جدیدتان را به رخ بکشید بدانید که قبول دارم حرفهای اقای احمدی حرفهایی ثابت و مربوط به ۲۰ سال پیش است اما از بعضی جهات حق با ایشان است . خیلی چیزها در موسیقی ایرانی اشتباه است. هیچ کس هم برای درست شدنش تلاشی نکرده است . نواوری به بند امده در موسیقی .. اقای احمدی موسیقی کلاسیک را خداوندگار فرض میکنند این هم اشتباهی بزرگ است و این بزرگ بینی غرب فقط در موسیقی نیست بلکه در همه چیز است …

    بحث درباب موسیقی ایرانی بسیار است … البوم های این روزهای موسیقی ایرانی بدتر از قبل ادامه کار می دهند و هنرمندان قدیمی یک به یک خاموش میشوند در چنین وضعیتی به شما پیشنهاد می کنم به جای واکنش ۵ بخشی به یک مصاحبه و حمله به یک شاعر پیر به کمک و یاری موسیقی ایرانی بشتابید و دست از این همه کج اندیشی بردارید ..

  • کامیار ص
    ارسال شده در خرداد ۸, ۱۳۹۳ در ۱۱:۳۱ ق.ظ

    دوست گرامی جناب آقای مسعود،
    با تمسخر و استهزا نمی شود گفت و گو کرد. اگر جلوی کلمه ی نقد علامت تعجب می گذارید، لابد دلیلی هم برای آن دارید. لطف کنید ابتدا این دلایل را بیان بفرمایید.
    اما در مورد دیگر صحبت هایتان. آیا واقعا فکر می کنید که هر کس هر کجا حرفی بر ضد این گونه ی موسیقی زده، بنده جبهه گرفته ام؟ لابد برای این ادعایتان هم مصداق و مدرکی دارید، یا دست کم امیدوارم داشته باشید. لطف کنید رو بفرمایید، و اگر ندارید هم به جای سر و صدا و به حاشیه رفتن، به اصل قضیه بپردازید.
    در مورد این مساله که موسیقی ایرانی در بن بست بزرگی است و این صحبت ها هم ما بحثی نداریم؛ من در این جایگاه نیستم یا لااقل انقدر به این موضوع نپرداخته ام که ببینم آیا واقعا این موسیقی در بن بست است یا نیست. مساله این صحبت ها نبوده. ایشان (شاعر پیر) گفته اند که این موسیقی فلان است و بهمان… و دلایلشان چه بوده؟ « این موسیقی پنج دستگاه دارد»! «این موسیقی محلی است و هیچ کس نتوانسته ارکسترال بنویسید»! «موسیقی کلاسیک هفت صد سال پیش د ر زمان ویوالدی ثبت می شده اما موسیقی ایرانی نمی شود»! دوست عزیز، مساله ی ما این صحبت های سطحی و پر از دروغ و اشتباه است. مگر نه این که افراد و کارشناسان بسیاری، به همین موسیقی و وضع موجود تاخته اند و حرفشان منطقی و مستدل و از روی دانش بوده؟ آیا دیده اید -نه تنها بنده که دیگران- در این سایت بنویسند که چرا آقای ساسان فاطمی راجع به این موسیقی این گونه اظهار نظر کرده و آن را زیر سوال برده؟ دوست عزیزم، مساله عمیق تر از این دعواهای بچه گانه ایست که شما در ذهن خود تصورش کرده اید.
    هدف این نوشته مشخص بوده و ابتدای آن هم به وضوح بیان شده: نشان دادن این نکته که نباید و نمی شود که در مورد امری به حساسیت موسیقی، بدون تخصص و تنها برای «ژست»های آنچنانی گرفتن اظهار نظر کرد؛ به خصوص با توجه به این نکته که این مساله به شکل اپیدمی بیمارگونه ای درآمده.
    در نهایت، از شما استدعا دارم به جای نصیحت دیگران که چه کنند (که اصولاَ مساله ی پرتی است و ربطی به قضیه ندارد)، کمی دقتتان را بیشتر کنید و ذهنتان را منسجم تر و منطقی تر.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

آلبوم «در محاصره» با آهنگسازی منتشر شد

یکی از کنسرت‌های ارکستر «خنیاگران مهر» به سرپرستی و آهنگسازی بهزاد عبدی در قالب آلبوم صوتی تصویری «در محاصره» به خوانندگی محمد معتمدی، توسط نشر «پردیس موسیقی معاصر» منتشر شد. آلبوم «در محاصره» مشتمل بر یکی از کنسرت‌های ارکستر «خنیاگران مهر» به سرپرستی بهزاد عبدی که مرداد ماه سال ۱۳۹۵ به خوانندگی محمد معتمدی در تالار وحدت تهران روی صحنه رفت، در قالب یک اثر صوتی تصویری توسط نشر «پردیس موسیقی معاصر» وارد بازار موسیقی شد. این مجموعه همزمان با کنسرت‌های اروپایی ارکستر «خنیاگران مهر» در کشورهای فرانسه، سوئیس، کانادا و آمریکا نیز به صورت فیزیکی و دیجیتال در دسترس مخاطبان قرار گرفته است.

مروری بر کتاب «موسیقی ایرانی در شعر سایه»

«سایه» در دوره‌ای از موسیقی ایران تأثیرگذار بوده است. این تأثیرگذاری می‌تواند موضوع مقاله‌ای تحلیلی-انتقادی باشد. چنین پژوهش‌هایی نه تنها در مورد سایه بلکه در مورد دیگر هم‌دوره‌هایش نیز باید صورت گیرد (که به هر دلیل هنوز انجام نشده). سایه با موسیقی دستگاهی نیز در حد یک موسیقی‌دوستِ بسیار پیگیر که معاشرت‌هایی با اهالی این موسیقی داشته، آشنایی‌هایی دارد. از مجموع صحبت‌های او در منابع مختلف چنین برمی‌آید که این آشنایی، علمی و چندان عمیق نیست و بالطبع شامل داده‌هایی درست و غلط از دیده‌ها و شنیده‌هاست (مانند بیگجه‌خانی را شاگرد درویش‌خان دانستن! و موارد دیگر). واژگانِ موسیقایی نیز در شعرِ او فراوان‌اند.

از روزهای گذشته…

کنی جی، معرف جهانی ساکسیفون سوپرانو

کنی جی، معرف جهانی ساکسیفون سوپرانو

Kenneth Gorelick ( متولد ۵ جون ۱۹۵۶)، که با اسم صحنه خود،Kenny G ، شناخته شده تر است، یک نوازنده ساکسیفون آمریکاییست که آلبوم چهارمش ، Duotone ، در سال ۱۹۸۶ برای او موفقیت چشم گیری به ارمغان آورد.
تأملی بر عملکرد ارکستر «هنگام» و کنسرت اخیرش (III)

تأملی بر عملکرد ارکستر «هنگام» و کنسرت اخیرش (III)

طبیعت اجرای زنده و حضور روی سن، درصدی ناکوکی به اجرا تحمیل می کند که حتی در مورد بزرگترین ویرتوزهای دنیا هم از آن گزیری نیست. اما در مورد کنسرت هنگام حتی اگر از فالشی های بوجود آمده ضمن اجرا چشم بپوشیم، این که فلوت ها و بخصوص سنتورها به طور کلی کوک نبودند، جای تعجب دارد.
جایگاه موسیقی در عهد ساسانیان (IV)

جایگاه موسیقی در عهد ساسانیان (IV)

باربد از دیگر رامشگران، بربط نوازان و استادان موسیقی بسیار مطرح دوره ی خسرو پرویز است. در تعریف لغوی بربط باید گفت خوارزمی در مفاتیح العلوم بربط را سینه ی مرغابی معنی کرده است، چون کاسه و دسته ی آن به مرغابی شبیه است.
کنسرت برای دو پیانو

کنسرت برای دو پیانو

۸ مهر ماه کنسرت دیگری از گروه دوئت دو پیانو در تالار وحدت به روی صحنه خواهد رفت. بهاره کمائی و صفا شهیدی که تاکنون آثار برجسته دو پیانویی همچون سونات برای دو پیانو (موتزارت)، واریاسیون های پاگانینی (لوتوسلاوسکی)، سوئیت فندق شکن (چایکوفسکی)، سوئیت کارمن (بیزه)، سوئیت شماره ۱ دو پیانو (آرنسکی)، راپسودی ارمنی (باباجانیان) و … را نواخته اند، در این برنامه، بار دیگر آثار متنوعی از آهنگسازان غربی و ایرانی همچون ولفگانگ آمادئوس موتزارت (اتریش)، امانوئل شابریه (فرانسه)، فردریک شوپن (لهستان)، مانوئل دفایا و مانوئل این فانته (اسپانیا)، سرگئی راخمانینف (روسیه)، حشمت سنجری و صفا شهیدی (ایران) را به اجرا خواهند گذاشت.
زوج هنری بارنبویم – دوپره : ژاکلین دوپره (II)

زوج هنری بارنبویم – دوپره : ژاکلین دوپره (II)

در سال ۱۹۷۱ دوپره به هنگام نوازندگی متوجه ضعف در انگشتانش شد و در پی آن انگشتان و سایر اعضای بدن این نوازنده به تدریج حس خود را از دست دادند. در سال ۱۹۷۳ پس از دو سال غیبت و با وجود شدت یافتن علائم بیماری، او اجرای کنسرت هایش را از سر گرفت. در این سال او توری را در سراسر آمریکای شمالی و کانادا برگزار نمود.
موسیقی درمانی برای بیماران اسکیزوفرنی

موسیقی درمانی برای بیماران اسکیزوفرنی

بنابر تحقیقات جدید، موسیقی درمانی میتواند بعضی از علایم اسکیزوفرنی را تخفیف داده و بهبود دهد. این پژوهش که در مجله روانپزشکی British Journal of Psychiatry منتشر شده است، اولین موردی است که در آن موسیقی درمانی برای افرادی که دچار اسکیزوفرنی حاد هستند به کار گرفته شده است و توسط محققینی از کالج سلطنتی لندن و درمانگرانی از مرکز سلامت روانی North West London رهبری و اداره میشود.
یک ایرانی برنده مسابقه آهنگسازی میکروتونال کمپانی MOTU

یک ایرانی برنده مسابقه آهنگسازی میکروتونال کمپانی MOTU

کمپانی MOTU واقع در ایالت ماساچوست آمریکا – سازنده نرم افزار و سخت افزارهای موسیقایی از طریق موسسه تحقیقاتی AEH L’Atelier d’Exploration Harmonique اقدام به برگزاری مسابقه آهنگسازی جهت بررسی امکانات میکروتونال نرم افزار Ethno2 – Vst سازهای محلی ۵ قاره نمود.
سان را و فلسفه کیهانی (II)

سان را و فلسفه کیهانی (II)

مادر سان را نام او را تحت تأثیر جادوگر تئاتر های وودویل (vaudeville)، یعنی بلک هرمان (Black Herman) (با نام اصلی بنجامین راکر Benjamin Rucker) انتخاب کرد. سان را نیز، از روی مزاح، تصور می کرد که او رابطه ای دور با الیجاه پول (Elijah Poole) دارد که بعد ها به عنوان الیجاه محمد (Elijah Muhammed)، رهبر امت اسلام شناخته شد. از دوره کودکی سان را با نام «سانی» (Sonny) خوانده می شد. سان را یک خواهر بزرگ تر و یک برادر نا تنی داشت و مادر و مادربزرگش صرف نظر از از شیطنت هایش او را بسیار دوست داشتند.
انواع گیتار ۱- گیتارهای آکوستیک

انواع گیتار ۱- گیتارهای آکوستیک

گیتار از جمله سازهایی است که امروزه به طور وسیعی در انواع موسیقی – از کلاسیک گرفته تا جز و راک- به کار می رود. انواع این ساز، با طنین صداهای منحصر به خود، طیف وسیعی از علاقمندان سبکهای موسیقی را ارضا می نماید که این موضوع گیتار را پر طرفدارترین ساز معاصر نموده است.
آنا نتربکو، سلطان اپراخوانی زنان در قرن جدید

آنا نتربکو، سلطان اپراخوانی زنان در قرن جدید

آنا نتربکو (Anna Yur’yevna Netrebko) یکی از مشهورترین خوانندگان کلاسیک در جهان میباشد. صدای زیبای سوپرانوی وی در بسیاری از سالنهای اپرای جهان طنین افکنده است. او در ۱۸ سپتامبر سال ۱۹۷۱ در کراسنودار روسیه متولد شده است. نترپکو، خانواده ای متمول نداشت تا او را در زمینه تحصیل موسیقی کمک مالی نمایند؛ در زمانی که در کنسرواتوار سن پترزبورگ مشغول تحصیل بود، آنا در تئاتر St. Petersburg’s Mariinsky Theatre به عنوان پله شور و خدمتکار فعالیت میکرد!