نقش سکوت در موسیقی

سکوت یکی از رنگهای موجود در جعبه رنگ آهنگساز است
سکوت یکی از رنگهای موجود در جعبه رنگ آهنگساز است
تشبیه سکوت به صفحه سفیدی که موسیقی بر آن نقش میشود، چندان صحیح نیست. در واقع سکوت، یکی از رنگهای موجود در جعبه رنگ آهنگساز است. آنچه موسیقی جز را از قالبهای دیگر موسیقی مجزا میکند این است که هر نوازنده –از طریق بداهه نوازی- به نوعی آهنگساز هم محسوب میشود و باید شیوه استفاده موثر از سکوت را به خوبی بشناسد.

من غالبا به لزوم وجود یک کلاس تخصصی برای تدریس نقش سکوت در موسیقی فکر میکنم، زیرا میزانهای سکوت در واقع زمان انتظار نیستند بلکه زمانی برای شنیدن فعال یا به عبارتی درک اهمیت صدایی که شنیده ایم، هستند، حالتی که در یک گفتگوی خوب پیش می آید.

فوت و فن در موسیقی جز از بالاترین اهمیت برخوردار است و به کار گرفتن سکوت، بخشی از این تکنیک یا فوت و فن به شمار میرود. اینکه چه زمانی فضای صوتی خالی مانده و باید با نتها پر شود و اینکه گاهی به صدا در نیاوردن ساز میتواند به همان اهمیت صحیح نواختن نتها باشد، جزئی از دانش لازم برای تبدیل شدن به یک نوازنده موفق جز است.

به کار گیری سکوت برای مدت بسیار کوتاه (در حد یکی دو ضرب) یا مدت بیشتر (میزان بعد از میزان)، هر یک تاثیری متفاوت بر روی شنونده باقی میگذارند. این کار میتواند تاکید بیشتری بر نوای سازهای دیگر محسوب شود زیرا با سکوت یک ساز، پاساژهای اجرا شده توسط نوازندگان دیگر، برجسته تر شده و به گوش شنونده میرسند.

چند ضرب سکوت، میتواند اشتیاق شنونده را نسبت به آنچه خواهد شنید افزایش دهد. به این ترتیب سکوت میتواند موجد حس انتظار و پیش بینی باشد.اگر ما این دو عامل را به عنوان تنش و رهایی در نظر بگیریم، سکوتی که پس از یک عبارت موسیقایی میآید میتواند شنونده را از تنش ایجاد شده توسط موسیقی رها سازد و از طرف دیگر میتواند با در انتظار نگه داشتن شنونده برای شنیدن عبارت بعد، خود عامل بروز تنش باشد. طول زمان یک سکوت، فاصله بین دو سکوت و حجم سکوت (که بسته به تعداد نوازندگانی که در یک زمان سکوت میکنند بستگی دارد)، همه با هم بر شنونده تاثیر میگذارند. این تاثیرات، تجربه شنیداری هر شنونده را رنگ آمیزی میکنند.

علاوه بر اینها، سکوت با کاستن از درهم ریختگیهای صوتی، به هر عبارت صوتی رنگ میبخشد. هنگامی که در هنگام گفتگو، طرفین مکالمه تنها به ابراز عقیده مداوم بپردازند و کلمات از دهانشان به بیرون پرتاب شود، فضایی خفه ایجاد میکند، موسیقی نیز همینطور است، در این حالت موقعیت شنونده بسیار غیر قابل تحمل میشود. دانستن این که چه زمانی و به چه مقدار از سکوت استفاده کنیم، بخشی از یک مکالمه موفق و یکی از مهمترین تواناییهای هر موسیقی دانی است.

اگربا دقت بیشتر به تعدادی از قطعات موسیقی محبوب خود گوش دهید، متوجه خواهید شد که بهترین موسیقی دانان چگونه از سکوت استفاده میکنند.هنرمندان بزرگ دارای تکنیکهایی بی نقص هستند، اما تمام آنها علاوه بر آموختن چگونه نواختن، استفاده به جا از سکوت را نیز می آموزند. آهنگسازان دانا، تمام ایده های عالی خود را یک باره بر بوم نمیریزند تا تصویری بدرنگ از آن حاصل شود و تجربه شنونده به چیزی ناگوار مبدل شود. این هنرمندان میدانند چگونه به تبادل کامل و واضح ایده های خود بپردازند.

به فواصل میان عبارات موسیقی توجه کنید، به زمانی که یک ساز با رفتن باقی ساز ها به پس زمینه، پررنگ میشود توجه کنید. به هنگامی که تک نوازان بدون حضور رقابت انگیز سازها و اصوات دیگر، تمام توجه شنونده را به خود جلب میکنند، دقت کنید. سکوت را به عنوان یکی از رنگهای موسیقی بشنوید زیرا سکوت، هنگامی که به درستی به کار برده شود، یک رنگ است.

نوشته: تیرا نفزگر Tyra Neftzger

allaboutjazz.com

20 دیدگاه

  • AB
    ارسال شده در آذر ۲۰, ۱۳۸۵ در ۹:۱۵ ب.ظ

    dar keshvare ma aksare honarmandan faghat sokoot ejra mikonan…

  • سپهر
    ارسال شده در آذر ۲۱, ۱۳۸۵ در ۸:۰۱ ق.ظ

    سلام. به نکات ارزشمندی توجه کردید.موفق باشید.

  • maral
    ارسال شده در آذر ۲۱, ۱۳۸۵ در ۸:۴۶ ق.ظ

    salam chera harchizi ke dar batne ye mooseghi
    vojud dare ro be sabke jazz nesbat midid ?
    man nemidunam chera in site ba inke kheili site khubie va man vaghean doosesh daram ye alaghe va ta’asobe bikhodi be moseghie jazz dare.

  • سحر شهاب
    ارسال شده در آذر ۲۱, ۱۳۸۵ در ۹:۳۸ ق.ظ

    با سلام به خان مارال
    بله درست میگین، ما در مطالبمون اشارات زیادی به موسیقی جز داریم، البته در دفاع از این مقاله خاص باید بگم که در اینجا موسیقی جز و امکانات خاص اجرای اون تنها به عنوان مثال توسط نویسنده آورده شده و در باقی مطلب، مبحث به طور کلی دنبال شده است. در واقع نویسنده در اینجا با به کار بردن مثالی بسیار واضح اهمیت سکوت در اجرا را توضیح میدهد و نوازنده را، تنها به خاطر شیوه “بیان” موسیقی، در ردیف آهنگساز قرار داده است.

  • Babak
    ارسال شده در آذر ۲۱, ۱۳۸۵ در ۶:۰۷ ب.ظ

    mer c az in maghale. agar bazi az in masalan musician ha age dar koll sokoot ra entekhab konand kheili behtar mishe

  • ali
    ارسال شده در آذر ۲۲, ۱۳۸۵ در ۸:۰۵ ق.ظ

    chera 4:33″ john cage ro baraye in matlab dar site gharar nadadid?

  • maral
    ارسال شده در آذر ۲۲, ۱۳۸۵ در ۱:۰۸ ب.ظ

    مرسی از توضیحتون ولی وقتی مقال ای رو در قسمت تئوری کلاسیک میارید مناسبتر اینه که مثالهاتون هم از این سبک موسیقی باشه. اگه از من بپرسید میگم این مقاله به وضوح به کاربرد سکوت در موسیقی جز میپردازه و هیچ چیز کلی در اون نیست. البته موسیقی جز هم در حد خودش حرفهایی برای گفتن داره ولی این دلیل نمیشه هر چیزی رو از توالی آکوردها گرفته تا کاربرد سکوت، در قالب جز بیان کنیم. هر چیزی حدی داره.

  • مارال
    ارسال شده در آذر ۲۲, ۱۳۸۵ در ۱:۰۸ ب.ظ

    مرسی از توضیحتون ولی وقتی مقال ای رو در قسمت تئوری کلاسیک میارید مناسبتر اینه که مثالهاتون هم از این سبک موسیقی باشه. اگه از من بپرسید میگم این مقاله به وضوح به کاربرد سکوت در موسیقی جز میپردازه و هیچ چیز کلی در اون نیست. البته موسیقی جز هم در حد خودش حرفهایی برای گفتن داره ولی این دلیل نمیشه هر چیزی رو از توالی آکوردها گرفته تا کاربرد سکوت، در قالب جز بیان کنیم. هر چیزی حدی داره.

  • Babak
    ارسال شده در آذر ۲۲, ۱۳۸۵ در ۱:۱۴ ب.ظ

    dar javabe maral, chon dar yek gorohe jazz mamoolan music neveshte nemishe va ham-zaman chand navazande mashghoole improvise hastand, niaz be daneshe estefadeye sahih az sokoot ha baraye har yek az oon-ha baraye hamahangi kheili mahsoos tar hast. 2vom inke man ba in harfe zananeh (albatte ghasde tohin be khanom ha ro nadaram, vali hamoon awalesh ke in jomle ro khoondam ehsas kardam ke in harfe yek khanoome, begzarim) aslan movafegh nistam:من غالبا به لزوم وجود یک کلاس تخصصی برای تدریس نقش سکوت در موسیقی فکر میکنم، be nazare man in ke ma fekr konim mitoonim to music yek factor ro joda az factor haye dige bahs va bar resi konim aslan ide khoobi nist va bayad hameye avamel ro yek ja va did. momkene dar zaher han amele joda ganeh bashand, vali in factor ha dar asl hame mahiate yeksan darand, che rithm, che melody, che harmony, che rang, che sokoot, che dynamics, stacarro/legato, … va az ham tafkik napazir hastand, vojoode yek amel hast ke ba avamele dige mana mide. yeki jolo mano bigire inghadr harf nazanam!

  • Babak
    ارسال شده در آذر ۲۲, ۱۳۸۵ در ۱:۲۵ ب.ظ

    man nemifahmam aslan manzoore shoma az in harf chie? ba in jomle chio sai darin begin?البته موسیقی جز هم در حد خودش حرفهایی برای گفتن داره
    amsale shome bayad hamoon “Elaheye Naz” goosh konan, shoma ro che ba darke jazz? bozorg tarin musician haye classice donya ham raje be jazz intori sohbat nemikonan va hame be maktabe jazz ehteram mizaran! hala shoma chera inghadr deletoon pore az jazz?

  • مارال
    ارسال شده در آذر ۲۵, ۱۳۸۵ در ۹:۳۹ ق.ظ

    بابک عزیز من استاد موسیقی نیستم و اصلا خودم رو در حدی نمیدونم که بخوام یه سبک موسیقی رو زیر سوال ببرم.
    من یه ۳۰ سالمه و حدود ۲۵ سال هست که پیانو میزنم. سبک من کلاسیکه و با افتخار به الهه ناز گوش میدم.
    ضمنا سوال من از خانم افشار بود که ایشون به سوال من جواب دادن.
    ضمنآ ادبیات گفتاریه خودتون رو اصلاح کنید.

  • سحر شهاب
    ارسال شده در آذر ۲۶, ۱۳۸۵ در ۸:۵۱ ق.ظ

    دوست عزیز آقای علی
    با تشکر از توجه شما، منتظر چنین گله ای بودم..
    تقریبا هیچ مطلبی درباره مبحث سکوت در موسیقی بدون پرداختن به جان کیج و نظرات ارزشمند او درباره سکوت کامل نیست، راستش را بخواهید مطلبی که در حال حاضر مشغول تهیه آن هستم درباره سکوت در موسیقی و به خصوص در قطعه ۴:۳۳ است، من این دو مطلب را با هم شروع کردم و با توجه به اینکه مقاله فوق کوتاه تر بود، طبعا سریعتر به نوبت قرار گرفتن در سایت رسید. امیدوارم تا آخر همین هفته بخش بعدی مبحث سکوت هم آماده شود و در سایت قرار بگیرد.

  • سحر شهاب
    ارسال شده در آذر ۲۶, ۱۳۸۵ در ۸:۵۵ ق.ظ

    یک مورد دیگه هم میخواستم بگم این بود که نویسنده این مطلب “آقا” است! من تنها مترجم آن هستم و لزوم کلاسی که آقای بابک آنراحرفی زنانه تعبیر کرده است، گفته آقای تیرا نفتزگر است. گاهی مردها هم لزوم چیزی را احساس ممیکنند، این که بد نیست.

  • aria
    ارسال شده در آذر ۲۹, ۱۳۸۵ در ۱۲:۳۷ ق.ظ

    salam agha harchi mitonin az jazz bishtar begin chon vaghean mosighiye sanginiye va darkesh sakhte baraye darkesh donestane bazi chiza lazeme manon

  • ارسال شده در دی ۳, ۱۳۸۵ در ۱۲:۴۸ ق.ظ

    salam khedmate hameye doostan sayte besyar khoobiye kheyli etelaate moosighiye maro bala mibare inke che sabki khoobe ya bad in afkaro say konim az khodemoon biroon berizim balke har kas dar jaygah va sabke khodesh zahmat mikeshe be tore mesal ye navazandeye classical ra nemishe ba ye jazzman moghayese kard vassalam motshakeram

  • ناشناس
    ارسال شده در بهمن ۱۰, ۱۳۸۵ در ۱۱:۳۱ ب.ظ

    salam
    motshakeram az in etelaate be dard bokhor
    vali be nazare man maral khanum doros mefarmaian

  • مریم
    ارسال شده در شهریور ۱۳, ۱۳۸۸ در ۷:۴۷ ق.ظ

    سلام

    واقعا ممنونم از مطالبی که تو سایتتون گذاشتید.

  • ميرحسيني
    ارسال شده در دی ۳, ۱۳۹۰ در ۹:۰۶ ب.ظ

    اگه امکانش هست مطالبی در مورد زینت ها در موسیقی ،تکیه ،غلت ،و…. مطلب بذلرید.

  • Ahmad
    ارسال شده در خرداد ۸, ۱۳۹۱ در ۷:۳۵ ب.ظ

    salam kheli khubast

  • احسان
    ارسال شده در فروردین ۶, ۱۳۹۳ در ۷:۳۳ ب.ظ

    سکوت سرشار از نا گفته هاست …

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

نگرشی به تجدد طلبی در هنر و فرهنگ ایرانِ قرن بیستم (XIX)

تنها درویش خان تا حدودی با وزیری تفاهم داشت و برای شنیدن کنسرت ها و خطابه های او به مدرسه خصوصی اش می رفت. اما قبل از این که این رابطه و تفاهم ثمری به بار آورد – و قبل از ریاست اول وزیری در مدرسه موزیک (۱۳۰۷)، درویش خان فوت شد (۱۳۰۵). بعد از فوت او تجدد طلبی به کشمکش بین وزیری و مین باشیان ها یا «موسیقی نوین و علمی ایرانی» با «موسیقی بین المللی و علمی» محدود ماند.

«شیوه‌ی نوازندگی» در موسیقی ما چه معنایی دارد؟ (I)

اگر در موسیقی کلاسیک غربی کار می‌کنیم دادن جواب همه‌فهم به این سوال نسبتا ساده است. یعنی روشی که هر نوازنده آثار را می‌نوازد. بخشی به رابطه‌ی فیزیکی‌ای که یک نوازنده با سازش دارد مربوط است، یعنی مسائلی مثل روش دست گرفتن ساز یا پشت ساز نشستن، نحوه‌ی انگشت گذاشتن، انتقال نیرو به ساز (تقریبا اِکول) و … بخشی هم به مسایل صوتی، مثل صدایی که از ساز درمی‌آورد، دامنه‌ی شدت و ضعف‌هایی که می‌تواند به هر نت یا پاساژ بدهد، شیوش‌های مختلفی که می‌تواند هنگام نواختن هر نغمه یا تکنیک ایجاد کند و بخشی هم به مسایل تکنیکی مثل دامنه‌ی ویبراتوها و از این قبیل.

از روزهای گذشته…

نقدی بر «قطعه‌ای در ماهور» (II)

نقدی بر «قطعه‌ای در ماهور» (II)

در این نوشته به دلیل نداشتن اجازه برای انتشار دست‌نوشته زنده یاد فرامرز پایور، تنها به تشریح قسمت‌هایی از آن خواهم پرداخت.
“قمر” در عقرب (I)

“قمر” در عقرب (I)

در سال ۲۰۰۷ در کشور فرانسه فیلمی بر اساس زندگی واقعی خواننده زن فرانسوی ادیت پیاف (۱) ساخته شد با نام: “زندگی همچون گل سرخ” (۲) که بازیگر نقش ادیت پیاف در آن فیلم ماریون کاتیلارد (۳) به شکل بی سابقه ای،‌ توانست در همان سال جوایز جشنواره های معتبر سینمایی جهان از جمله اسکار، بفتا، ‌گلدن گلوب، سزار و… را به عنوان بهترین بازیگر نقش اول زن به خود اختصاص دهد که ایفای نقش کاتیلارد در این فیلم باشکوه، ‌به حق، سزاوار این ستایش ها نیز بود.
چیستا غریب: تکنیک تدریس من شبیه به استادم اصلانیان است

چیستا غریب: تکنیک تدریس من شبیه به استادم اصلانیان است

چیستا غریب فرزند زنده یاد غلامحسین غریب موسیقیدان و ادیب نامدار ایرانی است. وی بیش از ۳۰ سال است که در مراکز آکادمیک موسیقی کشور ما به تدریس پیانو می پردازد و امروز بسیاری از بهترین نوازندگان پیانوی ایران، شاگرد ایشان بوده اند. امروز اولین قسمت از مصاحبه ای که با ایشان انجام گرفته را می خوانید:
گفتگو با حسین علیشاپور (I)

گفتگو با حسین علیشاپور (I)

حسین علیشاپور را یکی از آوازخوانان توانای نسل جدید موسیقی ایران می دانند که در چند سال اخیر حرکتی رو به جلو داشته است. از آنجایی که او یکی از معدود صداهای مستقل و متفاوت نسل جدید آواز است – نسلی که بیش از هر چیز از معضل تک صدایی بودن و تقلید رنج می برد – یکی از بهترین گزینه های بحث پیرامون مسائل و مشکلات آواز این روز ها به شمار می رود. با حسین علیشاپور در گفت و گویی مفصل پیرامون این مسائل و همچنین فعالیت های خود او بحث کردیم.
نگاهی به آثار ضبط شده جناب میرزا حسینقلی (I)

نگاهی به آثار ضبط شده جناب میرزا حسینقلی (I)

میرزا حسینقلی فراهانی فرزند علی اکبر خان فراهانی در کودکی پدرش را از دست داد و نتوانست از وی در تار نوازی بهره مند گردد و نزد پسر عموی خود آقا غلامحسین و برادر بزرگش میرزا عبدالله تحت تعلیم قرار گرفت و بواسطه مهارت فوق العاده و حافظه قوی و استعداد سرشار، به سرعت در نوازندگی پیشرفت کرد و سرآمد نوازندگان تار شد و مدتی نیز ریاست گروه موسیقی دربار را بعهده داشت.
ملوترون

ملوترون

Sampler دستگاهی است الکترونیکی که می تواند صداهای مختلف را ضبط کرده، ذخیره کند و سپس با توجه به نیاز آهنگساز آنها را در رنجهای مختلف فرکانسی پخش نماید. ملوترون سازی بود که در اوایل دهه ۶۰ ساخته شد و پایه گذار دستگاههای دیجیتال پیشرفته امروزی است که ما آنها را بنام Sampler می شناسیم.
ادوارد الگار، آهنگساز انگلیسی (VI)

ادوارد الگار، آهنگساز انگلیسی (VI)

خانه ای که آنها یافتند، کلبه ای در ساسکس و نزدیک فیتلوورت بود. این مکان مناظر زیبا و جنگل های خوش منظره ای در اطراف خود داشت که الگار می توانست در آنها قدم بزند. این خانه “برینکولز” نام گرفت و الگار عاشق آن شد.
هفزیباه منوهین، نابغه پیانو (II)

هفزیباه منوهین، نابغه پیانو (II)

در سال ۱۹۶۲ او و یهودی، سفرهای شان را برای دادن کنسرت در استرالیا ادامه دادند و جشنواره ارکسترای منوهین: در آمریکا و کانادا در سال ۱۹۶۷ و استرالیا در سال ۱۹۷۰ و ۱۹۷۵٫ در ۱۹۷۷ او عضو شورای داوری اولین مسابقه بین المللی پیانو در سیدنی بود. همان سال در ملبورن، در کنسرتی که او می نواخت، پسرش دکتر مارستون نیکولاس اولین اجرای خود را به عنوان، چلیست (cellist)، داشت.
کنسرت مارک نافلر در دبی

کنسرت مارک نافلر در دبی

نوازنده افسانه ای و صاحب سبک گیتار، مردی که یکی از بهترین آلبوم های راک در تاریخ موسیقی را ارائه کرد در حال اجاری تور کنسرت در گوشه کنار دنیا می باشد و قرار است بزودی در پنج شنبه همین هفته یعنی سوم مارچ در مدیا سیتی دبی (Media City, Dubai) اجرای کنسرت داشته باشد.
بادی گای، سمبل شیکاگو بلوز (III)

بادی گای، سمبل شیکاگو بلوز (III)

تکنیک های بادی گای بر موسیقی راک اند رول نیز بی تاثیر نبود ، او معمولا گیتار را با صدای بلند و خشن می نواخت، تکنیک های تحریفی را به کار می گرفت و تک نوازی های طولانی را با ترکیبی از انگیزه و احساس اجرا می کرد. نوازندگان موج نوی دهه ۶۰ انگلستان مشتاقانه دنباله روی سبک گای بودند، همان سبکی که بعدها تبدیل به ویژگی بنیادین موسیقی راک – بلوز و مشتقات آن هارد راک و متال شد.