نقش سکوت در موسیقی

سکوت یکی از رنگهای موجود در جعبه رنگ آهنگساز است
سکوت یکی از رنگهای موجود در جعبه رنگ آهنگساز است
تشبیه سکوت به صفحه سفیدی که موسیقی بر آن نقش میشود، چندان صحیح نیست. در واقع سکوت، یکی از رنگهای موجود در جعبه رنگ آهنگساز است. آنچه موسیقی جز را از قالبهای دیگر موسیقی مجزا میکند این است که هر نوازنده –از طریق بداهه نوازی- به نوعی آهنگساز هم محسوب میشود و باید شیوه استفاده موثر از سکوت را به خوبی بشناسد.

من غالبا به لزوم وجود یک کلاس تخصصی برای تدریس نقش سکوت در موسیقی فکر میکنم، زیرا میزانهای سکوت در واقع زمان انتظار نیستند بلکه زمانی برای شنیدن فعال یا به عبارتی درک اهمیت صدایی که شنیده ایم، هستند، حالتی که در یک گفتگوی خوب پیش می آید.

فوت و فن در موسیقی جز از بالاترین اهمیت برخوردار است و به کار گرفتن سکوت، بخشی از این تکنیک یا فوت و فن به شمار میرود. اینکه چه زمانی فضای صوتی خالی مانده و باید با نتها پر شود و اینکه گاهی به صدا در نیاوردن ساز میتواند به همان اهمیت صحیح نواختن نتها باشد، جزئی از دانش لازم برای تبدیل شدن به یک نوازنده موفق جز است.

به کار گیری سکوت برای مدت بسیار کوتاه (در حد یکی دو ضرب) یا مدت بیشتر (میزان بعد از میزان)، هر یک تاثیری متفاوت بر روی شنونده باقی میگذارند. این کار میتواند تاکید بیشتری بر نوای سازهای دیگر محسوب شود زیرا با سکوت یک ساز، پاساژهای اجرا شده توسط نوازندگان دیگر، برجسته تر شده و به گوش شنونده میرسند.

چند ضرب سکوت، میتواند اشتیاق شنونده را نسبت به آنچه خواهد شنید افزایش دهد. به این ترتیب سکوت میتواند موجد حس انتظار و پیش بینی باشد.اگر ما این دو عامل را به عنوان تنش و رهایی در نظر بگیریم، سکوتی که پس از یک عبارت موسیقایی میآید میتواند شنونده را از تنش ایجاد شده توسط موسیقی رها سازد و از طرف دیگر میتواند با در انتظار نگه داشتن شنونده برای شنیدن عبارت بعد، خود عامل بروز تنش باشد. طول زمان یک سکوت، فاصله بین دو سکوت و حجم سکوت (که بسته به تعداد نوازندگانی که در یک زمان سکوت میکنند بستگی دارد)، همه با هم بر شنونده تاثیر میگذارند. این تاثیرات، تجربه شنیداری هر شنونده را رنگ آمیزی میکنند.

علاوه بر اینها، سکوت با کاستن از درهم ریختگیهای صوتی، به هر عبارت صوتی رنگ میبخشد. هنگامی که در هنگام گفتگو، طرفین مکالمه تنها به ابراز عقیده مداوم بپردازند و کلمات از دهانشان به بیرون پرتاب شود، فضایی خفه ایجاد میکند، موسیقی نیز همینطور است، در این حالت موقعیت شنونده بسیار غیر قابل تحمل میشود. دانستن این که چه زمانی و به چه مقدار از سکوت استفاده کنیم، بخشی از یک مکالمه موفق و یکی از مهمترین تواناییهای هر موسیقی دانی است.

اگربا دقت بیشتر به تعدادی از قطعات موسیقی محبوب خود گوش دهید، متوجه خواهید شد که بهترین موسیقی دانان چگونه از سکوت استفاده میکنند.هنرمندان بزرگ دارای تکنیکهایی بی نقص هستند، اما تمام آنها علاوه بر آموختن چگونه نواختن، استفاده به جا از سکوت را نیز می آموزند. آهنگسازان دانا، تمام ایده های عالی خود را یک باره بر بوم نمیریزند تا تصویری بدرنگ از آن حاصل شود و تجربه شنونده به چیزی ناگوار مبدل شود. این هنرمندان میدانند چگونه به تبادل کامل و واضح ایده های خود بپردازند.

به فواصل میان عبارات موسیقی توجه کنید، به زمانی که یک ساز با رفتن باقی ساز ها به پس زمینه، پررنگ میشود توجه کنید. به هنگامی که تک نوازان بدون حضور رقابت انگیز سازها و اصوات دیگر، تمام توجه شنونده را به خود جلب میکنند، دقت کنید. سکوت را به عنوان یکی از رنگهای موسیقی بشنوید زیرا سکوت، هنگامی که به درستی به کار برده شود، یک رنگ است.

نوشته: تیرا نفزگر Tyra Neftzger

allaboutjazz.com

20 دیدگاه

  • AB
    ارسال شده در آذر ۲۰, ۱۳۸۵ در ۹:۱۵ ب.ظ

    dar keshvare ma aksare honarmandan faghat sokoot ejra mikonan…

  • سپهر
    ارسال شده در آذر ۲۱, ۱۳۸۵ در ۸:۰۱ ق.ظ

    سلام. به نکات ارزشمندی توجه کردید.موفق باشید.

  • maral
    ارسال شده در آذر ۲۱, ۱۳۸۵ در ۸:۴۶ ق.ظ

    salam chera harchizi ke dar batne ye mooseghi
    vojud dare ro be sabke jazz nesbat midid ?
    man nemidunam chera in site ba inke kheili site khubie va man vaghean doosesh daram ye alaghe va ta’asobe bikhodi be moseghie jazz dare.

  • سحر شهاب
    ارسال شده در آذر ۲۱, ۱۳۸۵ در ۹:۳۸ ق.ظ

    با سلام به خان مارال
    بله درست میگین، ما در مطالبمون اشارات زیادی به موسیقی جز داریم، البته در دفاع از این مقاله خاص باید بگم که در اینجا موسیقی جز و امکانات خاص اجرای اون تنها به عنوان مثال توسط نویسنده آورده شده و در باقی مطلب، مبحث به طور کلی دنبال شده است. در واقع نویسنده در اینجا با به کار بردن مثالی بسیار واضح اهمیت سکوت در اجرا را توضیح میدهد و نوازنده را، تنها به خاطر شیوه “بیان” موسیقی، در ردیف آهنگساز قرار داده است.

  • Babak
    ارسال شده در آذر ۲۱, ۱۳۸۵ در ۶:۰۷ ب.ظ

    mer c az in maghale. agar bazi az in masalan musician ha age dar koll sokoot ra entekhab konand kheili behtar mishe

  • ali
    ارسال شده در آذر ۲۲, ۱۳۸۵ در ۸:۰۵ ق.ظ

    chera 4:33″ john cage ro baraye in matlab dar site gharar nadadid?

  • maral
    ارسال شده در آذر ۲۲, ۱۳۸۵ در ۱:۰۸ ب.ظ

    مرسی از توضیحتون ولی وقتی مقال ای رو در قسمت تئوری کلاسیک میارید مناسبتر اینه که مثالهاتون هم از این سبک موسیقی باشه. اگه از من بپرسید میگم این مقاله به وضوح به کاربرد سکوت در موسیقی جز میپردازه و هیچ چیز کلی در اون نیست. البته موسیقی جز هم در حد خودش حرفهایی برای گفتن داره ولی این دلیل نمیشه هر چیزی رو از توالی آکوردها گرفته تا کاربرد سکوت، در قالب جز بیان کنیم. هر چیزی حدی داره.

  • مارال
    ارسال شده در آذر ۲۲, ۱۳۸۵ در ۱:۰۸ ب.ظ

    مرسی از توضیحتون ولی وقتی مقال ای رو در قسمت تئوری کلاسیک میارید مناسبتر اینه که مثالهاتون هم از این سبک موسیقی باشه. اگه از من بپرسید میگم این مقاله به وضوح به کاربرد سکوت در موسیقی جز میپردازه و هیچ چیز کلی در اون نیست. البته موسیقی جز هم در حد خودش حرفهایی برای گفتن داره ولی این دلیل نمیشه هر چیزی رو از توالی آکوردها گرفته تا کاربرد سکوت، در قالب جز بیان کنیم. هر چیزی حدی داره.

  • Babak
    ارسال شده در آذر ۲۲, ۱۳۸۵ در ۱:۱۴ ب.ظ

    dar javabe maral, chon dar yek gorohe jazz mamoolan music neveshte nemishe va ham-zaman chand navazande mashghoole improvise hastand, niaz be daneshe estefadeye sahih az sokoot ha baraye har yek az oon-ha baraye hamahangi kheili mahsoos tar hast. 2vom inke man ba in harfe zananeh (albatte ghasde tohin be khanom ha ro nadaram, vali hamoon awalesh ke in jomle ro khoondam ehsas kardam ke in harfe yek khanoome, begzarim) aslan movafegh nistam:من غالبا به لزوم وجود یک کلاس تخصصی برای تدریس نقش سکوت در موسیقی فکر میکنم، be nazare man in ke ma fekr konim mitoonim to music yek factor ro joda az factor haye dige bahs va bar resi konim aslan ide khoobi nist va bayad hameye avamel ro yek ja va did. momkene dar zaher han amele joda ganeh bashand, vali in factor ha dar asl hame mahiate yeksan darand, che rithm, che melody, che harmony, che rang, che sokoot, che dynamics, stacarro/legato, … va az ham tafkik napazir hastand, vojoode yek amel hast ke ba avamele dige mana mide. yeki jolo mano bigire inghadr harf nazanam!

  • Babak
    ارسال شده در آذر ۲۲, ۱۳۸۵ در ۱:۲۵ ب.ظ

    man nemifahmam aslan manzoore shoma az in harf chie? ba in jomle chio sai darin begin?البته موسیقی جز هم در حد خودش حرفهایی برای گفتن داره
    amsale shome bayad hamoon “Elaheye Naz” goosh konan, shoma ro che ba darke jazz? bozorg tarin musician haye classice donya ham raje be jazz intori sohbat nemikonan va hame be maktabe jazz ehteram mizaran! hala shoma chera inghadr deletoon pore az jazz?

  • مارال
    ارسال شده در آذر ۲۵, ۱۳۸۵ در ۹:۳۹ ق.ظ

    بابک عزیز من استاد موسیقی نیستم و اصلا خودم رو در حدی نمیدونم که بخوام یه سبک موسیقی رو زیر سوال ببرم.
    من یه ۳۰ سالمه و حدود ۲۵ سال هست که پیانو میزنم. سبک من کلاسیکه و با افتخار به الهه ناز گوش میدم.
    ضمنا سوال من از خانم افشار بود که ایشون به سوال من جواب دادن.
    ضمنآ ادبیات گفتاریه خودتون رو اصلاح کنید.

  • سحر شهاب
    ارسال شده در آذر ۲۶, ۱۳۸۵ در ۸:۵۱ ق.ظ

    دوست عزیز آقای علی
    با تشکر از توجه شما، منتظر چنین گله ای بودم..
    تقریبا هیچ مطلبی درباره مبحث سکوت در موسیقی بدون پرداختن به جان کیج و نظرات ارزشمند او درباره سکوت کامل نیست، راستش را بخواهید مطلبی که در حال حاضر مشغول تهیه آن هستم درباره سکوت در موسیقی و به خصوص در قطعه ۴:۳۳ است، من این دو مطلب را با هم شروع کردم و با توجه به اینکه مقاله فوق کوتاه تر بود، طبعا سریعتر به نوبت قرار گرفتن در سایت رسید. امیدوارم تا آخر همین هفته بخش بعدی مبحث سکوت هم آماده شود و در سایت قرار بگیرد.

  • سحر شهاب
    ارسال شده در آذر ۲۶, ۱۳۸۵ در ۸:۵۵ ق.ظ

    یک مورد دیگه هم میخواستم بگم این بود که نویسنده این مطلب “آقا” است! من تنها مترجم آن هستم و لزوم کلاسی که آقای بابک آنراحرفی زنانه تعبیر کرده است، گفته آقای تیرا نفتزگر است. گاهی مردها هم لزوم چیزی را احساس ممیکنند، این که بد نیست.

  • aria
    ارسال شده در آذر ۲۹, ۱۳۸۵ در ۱۲:۳۷ ق.ظ

    salam agha harchi mitonin az jazz bishtar begin chon vaghean mosighiye sanginiye va darkesh sakhte baraye darkesh donestane bazi chiza lazeme manon

  • ارسال شده در دی ۳, ۱۳۸۵ در ۱۲:۴۸ ق.ظ

    salam khedmate hameye doostan sayte besyar khoobiye kheyli etelaate moosighiye maro bala mibare inke che sabki khoobe ya bad in afkaro say konim az khodemoon biroon berizim balke har kas dar jaygah va sabke khodesh zahmat mikeshe be tore mesal ye navazandeye classical ra nemishe ba ye jazzman moghayese kard vassalam motshakeram

  • ناشناس
    ارسال شده در بهمن ۱۰, ۱۳۸۵ در ۱۱:۳۱ ب.ظ

    salam
    motshakeram az in etelaate be dard bokhor
    vali be nazare man maral khanum doros mefarmaian

  • مریم
    ارسال شده در شهریور ۱۳, ۱۳۸۸ در ۷:۴۷ ق.ظ

    سلام

    واقعا ممنونم از مطالبی که تو سایتتون گذاشتید.

  • ميرحسيني
    ارسال شده در دی ۳, ۱۳۹۰ در ۹:۰۶ ب.ظ

    اگه امکانش هست مطالبی در مورد زینت ها در موسیقی ،تکیه ،غلت ،و…. مطلب بذلرید.

  • Ahmad
    ارسال شده در خرداد ۸, ۱۳۹۱ در ۷:۳۵ ب.ظ

    salam kheli khubast

  • احسان
    ارسال شده در فروردین ۶, ۱۳۹۳ در ۷:۳۳ ب.ظ

    سکوت سرشار از نا گفته هاست …

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

ریتم و ترادیسی (I)

ریتم و ترادیسی دو روشِ فهم نظم های زمانی در جهان پیرامونِ ما را در تباین با هم قرا می دهد: فهم مستقیم به-واسطه ی قوه ی ادراک، و فهم غیر مستقیم به واسطه ی تجزیه و تحلیل. «ریتم» به دستگاه ادراکی ای که امکان مشاهده و دریافتِ بی دردِسرِ پدیده های ریتمیک را در اختیار افراد قرار می دهد گریز می زند، درحالیکه «ترادیسی» ابزارهای ریاضی ای را که برای کشف نظم ها و مطالعه ی الگوها مورد استفاده قرار می گیرد پیشِ روی می گذارد.

موسیقی و شعر در «گرگیعان و گرگیعان» (II)

بیرون‌رفتن مردم از خانه و برگرفتن و دورافکندن کلوخ در آخرین روز ماه شعبان به احتمال فراوان به نشانه ترک عیش و عشرت و باده‌نوشی در ماه مبارک روزه‌گیران و دورکردن دیو گناه باده‌نوشی از خود بوده است و این آیینی بازمانده از دوره پیش از اسلام بوده که با دگرگونی نظم و روال زندگی عادی مردم در تغییر ماه همراه بوده است (۲) و یا جشن «هالووین» در فرهنگ غربی. «هالووین» یک جشن مسیحیت غربی و بیشتر سنتی می‌باشد که مراسم آن سه شبانه‌روز ادامه دارد و در شب «۳۱ اکتبر» (نهم آبان) برگزار می‌شود. بسیاری از افراد و مخصوصا کودکان و نوجوانان در این شب با چهره‌های نقاشی شده، لباس‌های عجیب یا لباس‌های شخصیت‌های معروف، چهره و ظاهری که آن به‌نظرشان ترسناک باشد خود را آماده جشن می‌کنند و برای جمع‌آوری نبات و آجیل به در خانه دیگران می‌روند. این جشن را مهاجران «ایرلندی» و «اسکاتلندی» در سده نوزدهم با خود به قاره آمریکا آوردند. (۳)

از روزهای گذشته…

روش سوزوکی (قسمت بیست و سوم)

روش سوزوکی (قسمت بیست و سوم)

با وجود تمرین‌های پیوسته و فشرده ی دائم او توانست از پنج تمرین، چهارتای آنها را به انجام برساند و در صورت بروز حتی یک اشتباه باید دوباره همه را از اول شروع می‌کرد و اتفاقاً همین تکرارهای مداوم بود که‌ توانست به او اطمینان و استحکام ببخشد. “در جواب سوال تو سرآرشه را می‌بینی درسته؟” همیشه جواب می‌داد “بله من می‌بینم.” این جواب چه معنی می‌داد؟ بعضی وقت‌ها واقعاً اشک در چشمان من جمع می شد وقتی که می‌دیدم از دهان کوچولوی تائیچی، کودکی که این جهان را نه می‌توانست ببیند و نه می‌شناخت، بطور ناخودآگاه چنین پاسخی برمی آید.
همراه با سلطان بلوز در ۸۰ سالگی

همراه با سلطان بلوز در ۸۰ سالگی

بی.بی کینگ (B.B. King)، اسطوره بلوز همچنان در تور است و ساعتهای فراغت خود را در اتوبوس مجهز بسیار بزرگ خود به بازی تخته نرد و دومینو در کامپیوتر میگذراند.
نخستین دوره جشنواره موسیقی دانشجویی “صبا” برگزار می شود

نخستین دوره جشنواره موسیقی دانشجویی “صبا” برگزار می شود

“جشنواره موسیقی صبا” فعالیت خود را از تابستان سال ۱۳۹۵ آغاز کرده است و همه ‌ساله به همت دانشجویان دانشکده‌ی موسیقی دانشگاه هنر برگزار می‌شود. به گفته محمد هادی مجیدی، دبیر نخستین دوره جشنواره، اولین دوره جشنواره صبا در دو بخش رقابتی و غیر رقابتی برگزار خواهد شد که بخش رقابتی آن شامل چهار محور: آهنگسازی، گروه نوازی کلاسیک غربی، گروه نوازی موسیقی ایرانی، پژوهش موسیقی خواهد بود که بخش آهنگسازی شامل دو ماده آهنگسازی برای گروه کر و آهنگسازی برای آنسامبل پرکاشن کلاسیک، بخش گروه نوازی کلاسیک شامل اجرای گروه های تریو، کوآرتت و کوئینتت از رپرتوآر موسیقی کلاسیک و بخش گروه نوازی موسیقی ایرانی شامل اجرای آثار اساتید موسیقی ایرانی برای گروه های بالای پنج نفر و البته با شرایط ذکر شده در فراخوان جشنواره خواهد بود.
هایدن و مراسمی برای سالگردش (III)

هایدن و مراسمی برای سالگردش (III)

در سال ۱۷۹۰ پرنس نیکولاس از دنیا رفت و جانشین او پرنسی کاملا به دور از ذوق موسیقی بود که تمام موسیقیدانان از جمله هایدن را از قصر اخراج نمود! در این زمان هایدن دعوت جوهان پیر سالمون (Johann Peter Salomon) مدیر کنسرت آلمانی، مبنی بر دیدار از انگلستان و رهبری سمفونی های جدید خود به همراه ارکستری بزرگ را پذیرفت.
شنگ

شنگ

شنگ (sheng) یکی از سازهای بادی قدیمی و سنتی چین است که درحال حاضر نیز مورد استفاده قرار می گیرد. قدمت آن به ۳۰۰۰ سال پیش می رسد و در میان مردم چین در دوره دیناستی (B.C. Yin Dynasty) بین سالهای۱۴۰۱ – ۱۱۲۲ رایج بوده است. شنگ از ۱۷ تا ۳۷ لوله ی عمودی نی بامبو که با طول های مختلف در استوانه که بر سر آن یک قطعه دهانی ضمیمه شده، کنار هم قرار گرفته اند درست شده است. با این خصوصیات ساختمانی، شنگ تنها ابزار موسیقی بادی چینی است که توانایی اجرای ملودی و آهنگ های گوناگون (حتی بصورت چند صدایی) را دارد.
نشانه های نبوغ در موتسارت

نشانه های نبوغ در موتسارت

هر چند او کودکی بیمار حال و شکننده بود، اما خوشبخت بنظر می آمد. موسیقی در مرکز فکر و دنیای او بود. در درسهای دیگر هم هوشیار و تند ذهن بود، در یادگیری زبان ایتالیایی و علم حساب استعداد درخشانی داشت.
سرک کشیدن به کمی دوردست تر (III)

سرک کشیدن به کمی دوردست تر (III)

شکل‌گیری تدریجی و این بازی محو شدن وبرگشتن پاره‌های تم مشخصه‌ی اصلی شهر خاموش و بخش‌های دیگری از دو قطعه‌ی پرواز و در انتظار باران را تشکیل می‌دهد، در همین بین رابطه‌ی تغییرات شدت‌وری و رنگ با تغییر تدریجی جملات نیز تا حدودی برقرار است. این رابطه را در پایان فراز اول قطعه زمانی که شدت‌ به اوج خود می‌رسد و سپس به یک سکوت منتهی می‌شود به وضوح می‌توان دید. این روش برخورد در ابتدای قطعه‌ی «در انتظار باران» هم به شکلی مشابه به چشم می‌خورد.
اپرای سان فرانسیسکو (I)

اپرای سان فرانسیسکو (I)

اپرای سان فرانسیسکو(SFO) دومین شرکت اپرا از جهت بزرگی در آمریکای شمالی است. آن در سال ۱۹۲۳ توسط Gaetano Merola 1953-1881 تاسیس شد. شب باشکوه افتتاح اپرای سان فرانسیسکو یکی از خاطره انگیزترین اتفاقات سال برای مشتریان اپرا بود.
مصاحبه ای با رنه فلمینگ (II)

مصاحبه ای با رنه فلمینگ (II)

خیلی دوست داشتم کارهای بیشتری از روسینی انجام دهم. قسمتهای کولبران (Colbran) واقعا برای من مناسب بودند، همانند روغن برای صدا، بسیار برای من مفید و در عین حال سخت هستند!
ارکستر فیلارمونیک لندن (I)

ارکستر فیلارمونیک لندن (I)

ارکستر فیلارمونیک لندن (LPO) یکی از شاخص ترین ارکسترهای انگلستان می باشد که در تالار جشنواره سلطنتی قرار دارد، به علاوه LPO اصلیترین ارکستر جشنواره اپرای Glyndebourne می باشد. همچنین ارکستر LPO در Congress Theatre، East Bourne و Brighton Dome کنسرت داده است. این ارکستر در سال ۱۹۳۲ توسط سر توماس بیکام (Sir Thomas Beecham) شکل گرفت و اولین کنسرت آن در ۷ اکتبر ۱۹۳۲ در تالار ملکه لندن بود. رهبر بنیانگذار آن مالکوم سرجنت (Malcolm Sargent) بوده، در سالهای ابتدایی، ارکستر توسط پال بیرد (Paul Beard) و دیوید مک کالوم (David McCallum) رهبری می شد، همچنین از جمله نوازندگانی که ارکستر را مدیریت می کردند، آنتونی پینی (Anthony Pini)، رینالد کل (Reginald Kell)، لئون گُسنس (Léon Goossens)، گیون بروک (Gwydion Brooke)، جفری گیلبرت (Geoffrey Gilbert)، برند والتون (Bernard Walton) و جیمز برادشو (James Bradshaw) بودند.