معرفی کتاب «موسیقی ایرانی»شناسی در خانه هنرمندان

روز سه شنبه دوم اردیبهشت ماه سال جاری، در تالار شهناز خانه هنرمندان، خسرو جعفرزاده به معرفی کتاب جدید خود، «موسیقی ایرانی»شناسی می پردازد. چاپ اول کتاب «موسیقی ایرانی»شناسی اثر خسرو جعفرزاده شامل ۲۴۰ صفحه در قطع وزیری با شمارگان پانصد نسخه به‌تازگی از سوی انتشارات هنر موسیقی وارد باز نشر کتاب‌های موسیقی شد.

کتاب با مقدمه‌ای از داریوش طلایی آغاز شده و در پیِ آن سه مقدمه از مؤلف شامل مطالبی درباره‌ی کتاب، مبانی علمی شناخت و تئوری‌پردازی (تئوری علم) و صدا و موسیقی و در ادامه سه فصل با عناوین ۱- بررسی و شناسایی سیستم‌های صداها ۲- وزن و ریتم در موسیقی ایرانی ۳- نکته‌هایی درباره‌ی اجرا و شنیدن در موسیقی ایرانی و در پایان نیز منابع آمده است.

در بخشی از مقدمه‌ی کتاب به قلم داریوش طلایی آمده است: «… امروز، اگرچه در دنیا آنچه تئوری موسیقی نامیده می‌شود بیشتر کاربرد عملی را هدف و مقصود قرار می‌دهد، ولی در ایران وجه غیر عملی آن نیز از مقبولیت و مشغولیت قابل توجهی برخوردار است.

تعداد قابل توجهی از افراد به بررسی نظریات گذشتگان پرداخته و برداشت‌های خود را در شکلی عالمانه به‌عنوان تئوری موسیقی ارائه می‌دهند و متأسفانه در بسیاری از مواقع جنبه‌های نظری و عملی را در هم می‌کنند.

اغلب هم با نیت خیرخواهانه، می‌خواهند به دفاع از موسیقی‌ای که مورد بی‌مهری قرار گرفته است بپردازند و از موسیقی ایرانی به‌عنوان یک موسیقی علمی، و فاخر دفاع کنند! برخی هم کلافه از این شلوغ بازار می‌خواهند به شفاف‌سازی بپردازند، و جعفرزاده چنین ادعا دارد.

خسرو جعفرزاده بخش مهم عمر خود را در وین سپری کرده و شخصی است که حرفه‌اش موسیقی نیست، بلکه از دیرباز با موسیقی‌دانان ایرانی و غربی نزدیک و محشور بوده است. او آرشیتکت است و اهل هندسه و ریاضی و اندازه‌گیری ابعاد است. دستی در نوازندگی تار دارد و اهل تفحص در مباحث فکری و نظری است و در معاشرت دیرینه خود با موسیقی‌دانان با موسیقی ایرانی از طریق عملی و نظری درگیر بوده است.

او مقالاتی چند در زمینه‌های علمی و یا تئوریک موسیقی ایرانی نوشته است. من همیشه مباحث جالبی با او در باب تئوری موسیقی ایرانی داشته‌ام و از اینکه شخصی فرهیخته خارج از حرفه موسیقی ایرانی مسائل این موسیقی را دنبال می‌کند، استقبال کرده و او را تشویق کرده‌ام و مطمئنم، با دقت نظری که در او سراغ دارم، آنچه را که با شور و شوق سال‌هاست رویش کار کرده است، اینک کتابی قابل توجه و خواندنی در مباحث تئوریکی موسیقی ایرانی خواهد بود.»

اما دیدگاه مؤلف در این کتاب بر این پایه است که: «مشکل اساسی گفتمان موسیقی ایرانی در این است که در زیستگاهی عامیانه شکل یافته و به‌سر می‌برد و درنتیجه گفتمانی عامیانه است. یکی از هدف‌های مهم این نوشته هم بیرون‌آمدن از این وضعیت و سعی در به‌کاربردنِ زبان علمی ‌موسیقایی است.

وزنه‌ی اصلی در این بررسی، استوارکردن ساختار موسیقی ایرانی از «مجموعه‌ی گوشه و ردیف آنها» به «مجموعه‌ی مقام‌ها و جنسیت‌هایشان» است؛ به‌عبارت دیگر شناسایی علمی‌ و سیستماتیک موسیقی از راه شناسایی سیستم‌های صداها، به‌جای شناسایی عامیانه با کمک آهنگ‌ها(گوشه‌ها).»

مراکز پخش این کتاب: هنر موسیقی ۴۴۲۶۳۴۴۴ / عارف ۳۳۹۷۶۴۳۱ / پارت ۶۶۴۰۵۶۲۷ است.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

واکاوی نظری موسیقی امبینت (VIII)

به نظر می رسد همزمان با ظهور عصر فضا، در موسیقی نیز فناوری جدیدی متناسب با آن ظهور کرده است تا موسیقیدانان بتوانند احساسات خود را با آن بیان کنند. همین احساس بعدها (۱۹۸۳) هنوز در برایان انو زنده است و در پشت جلد آلبوم «آپولو» از شیفتگی خود برای خلق آثاری که در راستای دستاوردهای نوین علمی بشر باشد می نویسد.

بررسی برخی ویژگی های ساختاری آثار پرویز مشکاتیان (XIX)

بیشتر آثار پرویز مشکاتیان برای گروه ساز های ایرانی تنظیم شده اند و تعدادی معدودی از آنها توسط هنرمندانی چون محمدرضا درویشی و کامبیز روشن روان برای ترکیب ساز های ایرانی و جهانی تنظیم شده اند. این آثار به شرح زیر هستند:

از روزهای گذشته…

فلیپ جاروسکی، مردی با صدای زنانه (III)

فلیپ جاروسکی، مردی با صدای زنانه (III)

سبک جدید اپرای رمانتیک که در اوایل قرن نوزدهم توسط آهنگسازانی مانند روسینی تکمیل شد کار کاستراتو ها را کساد کرد (در واقع در این زمان بود که گرایش به نمایش اندام های مردانه نیز بروز پیدا کرد.) اما با این حال در سال ۱۹۰۳ بود که واتیکان استفاده از کاستراتو ها را ممنوع اعلام کرد. با این وجود، این بت های صدمه دیده و مردان معیوبِ قلمرو هنر همچنان ذهن جمعی بشر را به تسخیر خود در آورده اند.
مروری بر موسیقیِ متنِ فیلم «آندرانیک»

مروری بر موسیقیِ متنِ فیلم «آندرانیک»

آنچه در موسیقیِ اغلب فیلم‌های گروه «هنر و تجربه» می‌توان شناسایی کرد این است که به نظر می‌رسد چنین باوری شکل گرفته‌ که فیلم‌های غیربازاری، کم‌کنش و درون‌گرایانه باید موسیقی‌ای کم‌کنش و دور از تلاطم داشته باشند. موسیقیِ «آندرانیک» گویی از چنین باوری حاصل شده‌است. درحالیکه لزوماً اینگونه نیست. به اقتضای هر فیلم این موضوع جنبه‌های متفاوتی می‌یابد و موسیقی گاه می‌تواند به جای تصویر، یک آشوب درونی را بازنمایاند.
محمد رضا درویشی و کلیدر (I)

محمد رضا درویشی و کلیدر (I)

این مطلب در نگاه اول نقد یا توصیف ساختاری اثر کلیدر ساختۀ محمدرضا درویشی نیست و بیشتر تلاش شده به بهانۀ اجرای کلیدر و آثار مشابه نگاهی داشته باشیم به علل و عواملی که به واسطۀ آن اینگونه آثار مورد اقبال عمومی قرار نمی گیرند. چندی پیش، کنسرت مشترک هنرمندان حسین علیزاده و محمدرضا درویشی، در راس خبر های هنری مربوط به موسیقی قرار گرفته بود. کنسرتی که با واکنش های متفاوتی از زوایای گوناگون مواجه شد که یکی از آنها دعوت از بخش زهی ارکستر ملی (ناسیونال اکراین) بود.
نگاهی به فعالیت های حامد مهاجر

نگاهی به فعالیت های حامد مهاجر

حامد مهاجر، استاد جوان رهبر کر و مدرس پنجشنبه شب در خواب در اثر سکته قلبی دار فانی را وداع گفت. مراسم خاکسپاری این هنرمند ساعت ۹ صبح شنبه ۱۴ بهمن ۱۳۹۱ از درب منزل ایشان در مهرشهر کرج به سمت آرامگاه بهشت سکینه در کُردان انجام شد.
رونمایی از آلبوم «ماندالای درون» (II)

رونمایی از آلبوم «ماندالای درون» (II)

قبل از هر چیز عرض تبریک می کنم خدمت سام اصفهانی عزیز، بابت ارایه ی این مجموعه ی زیبا و یکدست پس از یک تلاش حدودا پنج ساله. به دلیل حالت مدیتیتیوی و آرامش عمیقی که در کل اثر دیده می شود (که به نوعی بازتاب ماهیت کل و یکدست اثر محسوب می شود)، در عمق وکل، مجموعه عنوان معنا دار “ماندالای درون” را دارد. اگرچه برخورد های فنی و تمهیدات آهنگساز کم و بیش تغیراتی می کند اما {همچنان} فضای یکدستی در کل قطعات جاریست.
مروری بر کتاب «افق بیکران (یادنگار حشمت سنجری)»

مروری بر کتاب «افق بیکران (یادنگار حشمت سنجری)»

«حشمت سنجری» درس‌خوانده‌ی دارالفنون و هنرستان، شاگرد صبا و خالقی، از سویی با آموزه‌های کودکی و نوجوانی از آبشخور پدرِ تارنوازش، به درویش و نی‌داود وصل است و از سوی دیگر سنجریِ تحصیل‌کرده‌ی غرب، از انگشت‌شمار موسیقیدانانِ ایرانی‌ست که در موسیقیِ کلاسیک غرب جایگاهی جهانی دارد. سابقه‌ی او و ارجمندی‌اش در اروپا و امریکا گویای این افتخار است. آنگونه که خود در فیلم «رقص دایره» (فرزاد فره‌وشی، رهافیلم، ۱۳۹۵) می‌گوید، زمانی که با سرشناسانی همچون «کلودیو آبادو» همکلاس بوده، شاگرد ممتاز کلاس شناخته می‌شود.
والی: می گفتند گوش شما با شنیدن سری و کرن خراب میشود!

والی: می گفتند گوش شما با شنیدن سری و کرن خراب میشود!

انگیزه بسیار زیاد بود، مثلا یک جشنی ترتیب دادیم و تمام قطعات ملیک اصلانیان را زدیم، چهارگاهش را زدیم و در تالار فارابی از طرف مدرسه این برنامه را اجرا کردیم. بچه ها بسیار علاقمند بودند. بعدا که من آمدم شنیدم آقای همایون خسروی کارهای آقای حسین ناصحی را اجرا کردند و متاسفم که این آثار که میتوانست به عنوان یک اثر تاریخی با ارزش باشد، ضبط نشد.
رضا ضیائی

رضا ضیائی

متولد ۱۳۵۴ Maestro liutaio (master violinmaker) Approved by professional master violinmaker in Italy-Cremona Making: violin-viola-cello-bass Classic & baroque instruments Copy of original instruments Repair and restoration of fine instruments Workshop for violinmaking (training) نماینده اختصاصی “Cremona books & violins” از ایتالیا نمایندگی فروش و عرضه کلیه محصولات اورجینال از کمپانی آلمان GEWA music (CERTIFICATE OF…
ادامهٔ مطلب »
از بداهه نوازی تا آهنگ سازی (I)

از بداهه نوازی تا آهنگ سازی (I)

دانش ما درباره ی ویژگی های موسیقی ایران، بدون آشنایی از چگونگی شکل گیری و خلق اثر هنری و به ویژه خلق موسیقی امکان پذیر نیست. تنها از طریق موسیقی هایی این چنین است که قادر به تحلیل چگونگی تمایز میان روش ها و سبک ها در موسیقی به صورت اعم و موسیقی ایرانی به صورت اخص خواهیم شد. از همه مهم تر، این دانش به ما نشان می دهد که میان ویژگی های خاص یک حوزه ی فرهنگی با آنچه که نامش را سازه های میان ظهور درونی اثر و تجلی خارجی آن یا بطور خلاصه «سازه های میانی» می نامیم، باید تفاوت قائل شد.
لطفی را در خور لطفی نشناختیم

لطفی را در خور لطفی نشناختیم

از درگذشت محمد رضا لطفی بیش از یک سال می گذرد؛ تحقیق و مطالعه ی آثار لطفی نیازمند سالها پژوهش است. درایت و آگاهی لطفی به جمله بندی و فواصل دقیق موسیقی ایرانی از شاخصه های نوازندگی او محسوب می شود. نوازندگی ای که نیازمند پژوهشی ژرف است و بیانگر رمز و رازهای نوازندگی لطفی است.