مجموعه کارگاه های موسیقی «مانِ هُنر هَنوز» برگزار می شود

مجموعه کارگاه های موسیقی «مانِ هُنر هَنوز»، اردیبهشت ماه امسال آغاز به کار می کند. در این کلاسها، محسن قانع بصیری، فرشاد توکلی، سید علی‌رضا میر‌علی‌نقی، سجاد پورقناد، بابک خضرایی، مانی جعفرزاده و خدایار قاقانی به ارائه مباحثی که در ادامه می خوانید می پردازند.



کارگاهِ کالبد شکافیِ هُنر (از زایش تا مخاطب) – محسن قانع بصیری
در تاریخ تحول در روابط اجتماعی همواره دو مقوله‌ی هنر و فن اثرگذار بوده‌اند. آن‌ها میدان‌دارانِ اصلی و مهم نظم فعال زیستیِ بشر بوده و خواهند بود. در این سلسله دروس به مباحث زیر خواهیم پرداخت:
– هنر چیست؟
– فرآیند‌های شکل‌گیری اثر هنری
– تمایز اثر هنری با آثار فنی
– هستی‌شناسی اثر هنری در میدانی از جاودانگی تا میرائی
– تحلیل ساختارهای اثر هنری بر اساس نظریه سازه‌های میانی
– زیبایی شناسی و عقل در قلمرو اثر هنری
– روندهای خلاقیت در چگونگی شکل‌گیری اثر هنری
– اثرگذاری هنر بر فرد و جامعه
– نتیجه‌گیری‌های نهایی

زمان برگزاری کارگاه: روزهای یکشنبه ـ ساعت هفده الی نوزده
تعداد جلسات کارگاه: ده جلسه (۲۰ ساعت)



کارگاهِ بنیان‌هایِ تحلیلیِ ردیفِ موسیقیِ ایران – فرشاد توکلی
ردیف موسیقی ایران، برساخته‌ای است حاصل درهم‌تنیدگی عناصر و روش‌های گوناگون موسیقایی که در اواخر قاجاریه نزد موسیقیدانانِ با گرایش‌های هنری موجود بوده است. چه گذر از این محتوا، و چه تبحر و مهارت و استادکاری در آن، هر دو مستلزم شناخت آن است.

اینجا نیز، اُنس و الفت نوعی شناخت و آشنایی را همراه خواهد داشت، اما چنین شناختی الزاما زایا نخواهد بود. این شناخت علمی است که با ایجادِ امکانِ پیش‌بینیِ سازمند، به گسترش سیستم مورد بررسی می‌انجامد. شناخت علمی با آشنایی متفاوت است.

شناخت علمی حاصل روالی غیر عادی است. روالی که اُنس و الفت را کافی نمی‌داند و با پرسش کردن از بنیادها، پدیده‌ی مورد بررسی را به عناصر و عوامل بوجود آمدن‌اش می‌شکند. بنیان‌های تحلیلی ردیف، جز با چنین رویکردی حاصل نمی‌شود. انتظار می‌رود نتیجه‌ی این دوره‌ی آموزشی، شکستنِ ردیف به عوامل و روش‌های سازنده‌ی آن باشد، به گونه‌ای که هنر‌جو بتواند خود در ساخت و طراحی گوشه‌های موسیقی ایرانی سهیم و درگیر شود. بر این اساس این دوره برای آن گروه از دانش‌جویان سودمندتر است که تجربه‌ی نواختن دو یا سه دستگاه موسیقی ایرانی را با یکی از سازهای این موسیقی داشته باشند.

زمان برگزاری کارگاه: روزهای یکشنبه ـ ساعت هفده الی نوزده
تعداد جلسات کارگاه: دوازده جلسه (۲۴ ساعت)



کارگاهِ بررسیِ مستندهایِ موسیقی – سید علی‌رضا میر‌علی‌نقی
در جهان امروز، فیلم‌های مستند، جزو مهم‌ترین مراجع تحقیق در زمینه‌های مختلف فرهنگ و هنرهای هر مملکتی به حساب می‌آیند. بیان تصویریِ خالص و مستقیم این ژانر از فیلم‌سازی و کارکردهای فوق العاده‌ای که دارد، آن را به درستی شایسته‌ی عنوانِ “Cinema variety” یا سینما-حقیقت، ساخته است. تاریخِ پیدایش فیلمِ مستند، با فیلمِ داستانی تقریبا یکی است و شاید مستندها، زودتر از داستانی‌ها به وجود آمده باشند. ولی با پیشرفت‌های تکنولوژیک و گسترده‌تر شدن حوزه‌ی این نوع فیلم‌سازی، آن را دارای کاربردهای بسیار متنوعی نیز کرده است.

تاریخ ساخت اولین مستندهای موسیقی در جهانِ غرب، به حدود یکصد سال پیش و در ایران به حدود صد و شصت سال پیش مربوط می شود. در دو دهه‌ی اخیر نسلی جوان با نگاهی نو به واقعیتِ جاری موسیقی در کشور و پیشینه‌ی تاریخی آن، فیلم‌های متعددی ساخته که شایسته است به عنوانِ جریانِ مهمی از مستند‌سازی در موسیقیِ ایران، تلقی شوند. در این جلسات سید علیرضا میر‌علی‌نقی، مورخِ حوزه‌ی معاصر موسیقی شهریِ ایران، با حضور پیوسته‌ای که در بسیاری از این فیلم‌ها داشته است، کوشش دارد انواعِ مختلف آن را شناسایی و دسته‌بندی کرده و آن را در حکمِ نوعی تاریخ‌نگاری نوین برای موسیقی ایرانِ امروز و آینده، شرح دهد.

زمان برگزاری کارگاه: روزهای جمعه ـ ساعت پانزده الی هفده
تعداد جلسات کارگاه: ده جلسه (۱۵ ساعت)



کارگاهِ عُنوانی بَرایِ موسیقیِ هُنریِ ایرانی- سجاد پورقناد

در این دوره ۵ روزه،‌ عنوان‌های مختلف برای موسیقی جدی ایران به بحث گذاشته شده و در مورد واژه «موسیقی کلاسیک ایرانی» گفتگو می‌شود و به این مهم پرداخته می‌شود که تغییر عنوان‌های مختلف چه نقشی در تحول موسیقی ایرانی دارد. در این نشست‌ها به سنت‌های موسیقی کلاسیک غرب و تفاوت‌ها و شباهت‌های آن با سنت‌های موسیقی شهری ایرانی نیز پرداخته می‌شود.

زمان برگزاری کارگاه: روزهای جمعه ـ ساعت هفده الی نوزده
تاریخ برگزاری اولین جلسه: ۱۲ اردیبهشت ۱۳۹۳
تعداد جلسات کارگاه: پنج جلسه (۱۰ ساعت)



کارگاهِ جُستارهایی دَر تاریخِ موسیقیِ ایران – بابک خضرایی

موسیقی ایران تاریخی چند هزار ساله دارد. گاه مهر آن چنان فروزان بوده که نه تنها ملل همجوار که سرزمین‌های دور را هم از پرتو خود بهره‌مند ساخته و گاه هم چراغ خود را به پستوی خانه برده است. در این تاریخ پر فراز و فرود رویدادهای فراوانی پنهان شده که بازیابی آن‌ها دشوار و گاه ناممکن می‌نماید.

این درس گفتارها به برخی موضوعات کم‌تر پرداخته شده در تاریخ موسیقی ایران اختصاص دارد. مروری بر سازهای پیش از اسلام، داستان زریاب، موسیقی دوره سلجوقی، سرچشمه‌های موسیقی دستگاهی، جستجوی تاریخچه سنتور در ایران، تاثیرات ورود گرامافن بر موسیقی کلاسیک ایران و بازخوانی بخش‌هایی از رسالات فارابی، صفی الدین ارموی، عبدالقادر مراغی و مخبرالسلطنه هدایت از موضوعاتی است که در این درس گفتارها مورد بحث قرار می‌گیرند.

زمان برگزاری کارگاه: روزهای چهارشنبه ـ ساعت شانزده الی هیجده
تعداد جلسات کارگاه: هشت جلسه (۱۶ ساعت)



کارگاه‌ِ تحلیلیِ موسیقیِ دراماتیک – مانی جعفرزاده

موسیقیِ دراماتیک فصلِ مشترکِ قصه‌پردازی وَ موسیقی‌ست. تازه نیست. کهن است. از «تروبادور»هایِ اروپایی وُ «عاشیق‌لرِ» آذری تا «بخشی‌خوان»‌های جنوبِ خراسان هرکدام نوعی وَ جوری ارائه‌دهنده‌یِ موسیقیِ دراماتیک بوده‌اند لابُد.

نمونه‌های دیگری از آن هم باقی‌ست هم‌چنان: تعزیه، اپرا، تئاترِ موزیکال، موسیقیِ نمایش وَ موسیقیِ فیلم وَ بعدتر وَ جلوتر روایتِ موسیقایی (Narrative Music) وُ موسیقی در هنرِ اجرا. این دوره می‌کوشد رابطه‌ای بیاید میان این سابقه‌یِ تاریخی وَ آن‌چه امروز از آن در هنر معاصر کارآمدی دارد. تا جایِ ممکن به تحلیلِ آن بپردازد وَ نمونه‌هایی از آن را در کاری گروهی بازسازی کُند و یا شاید به اجرا بگذارد.

زمان برگزاری کارگاه: روزهای پنج‌ شنبه ـ ساعت یازده الی سیزده
تعداد جلسات کارگاه: دوازده جلسه (۲۴ ساعت)



کارگاهِ تحلیلِ تاریخِ تَرانه در سینمایِ ایران (از آغاز تا اواخرِ دهه ۸۰) – خدایار قاقانی

متاسفانه تا کنون موضوع ترانه و موسیقی پاپ در منابع مکتوب و امور دانشگاهی مورد تحلیل و بررسی قرار نگرفته و همین امر باعث شده است تعریف مشخصی از موسیقی پاپ -به ویژه در ایران- وجود نداشته باشد.

اگر «ترانه» را به مثابه یک «رسانه» بدانیم؛ ارتباط ترانه (به طور خاص موسیقی پاپ) با مقوله‌هایی چون جامعه‌شناسی و روانشناسی از آن به عنوان یکی از مهمترین رسانه‌های فراگیر می‌سازد و از سویی دیگر بررسی و تحلیل ارتباط دوسویه آن با رسانه مهمی چون «سینما» اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند. قدمت ارتباط این دو «رسانه» به اندازه قدمت تاریخ ساخت نخستین فیلم‌های فارسی در ایران است، درست در تلاقی نقطه‌ای تاریخی که «ترانه» به واسطه تلاشگران آن، جدیت و ماهیت اصلی‌اش را می‌یابد.

بررسی این موضوع بستر مناسبی را فراهم می کند تا ضمن تحلیل تاریخی پیوند این دو «رسانه» پراهمیت در ۱۰۰سال گذشته، شناختی دقیق‌تر از کارایی «ترانه در سینما» بدست آید.

همچنین این فرصت را فراهم می‌کند تا به تعریفی دقیق‌تر و جامع‌تر از موسیقی پاپ در محیطی کارگاهی بپردازیم و در این مسیر اهمیت تاریخی رسانه مهمی چون «ترانه» را از طریق سند مهمی چون سینما، بررسی کنیم.

به همین منظور در کارگاه فوق به ترتیب به موضوعات زیر پرداخته خواهد شد:
۱- چه موسیقی‌ای را موسیقی پاپ بدانیم
۲- «ترانه» در سینمای جهان
۳- ورود «ترانه» به آثار نمایشی
۴- نخستین فیلم‌هایی که در ایران از ترانه استفاده کردند
۵- بررسی فیلم‌های دهه ۳۰
۶- بررسی فیلم‌های دهه ۴۰
۷- بررسی فیلم‌های دهه ۵۰
۸- بررسی فیلم‌‎های دهه ۶۰
۹- بررسی فیلم‌های دهه ۷۰
۱۰- بررسی فیلم‌های دهه ۸۰

زمان برگزاری کارگاه: روزهای پنج‌ شنبه ـ ساعت یازده الی سیزده
تعداد جلسات کارگاه: ده جلسه (۲۰ ساعت)

***

تلفن: ۴۹۰۷۱۹۹-۰۹۳۵ – ۸۸۹۸۶۱۲۶
نشانی: بلوار کشاورز، خیابان وصال شیرازی، کوی فردانش، کاشی سوم
ایمیل: hanooz.co@gmail.com

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

پیروزی قهرمان نامراد

هیچ مبالغه ای درکار نخواهد بود اگر بگوییم که تاریخ موسیقی کشورما، به قبل و بعد از علی نقی وزیری تقسیم می شود، تاریخی که عملا هنوز نوشته نشده است. تاریخی که از گسستگی های فراوان دوره های تاریک و خالی از هرگونه اطلاع و دوره های پربار و کم سند و کم استناد، انباشته شده است.

نگاهی اجمالی به شیوه‌ی کار واروژان (VII)

موسیقی‌های انتخاب‌شده از سوی من برای این نوشته عبارت‌اند از: «بوی خوب گندم» با آهنگ‌سازی و تنظیم واروژان، ترانه‌ی «شهیار قنبری» و صدای «داریوش اقبالی»، «پُل» با آهنگ‌سازی و تنظیم واروژان، ترانه‌سرایی «ایرج جنتی عطایی» و صدای «فائقه آتشین»، «هفته‌ی خاکستری» با آهنگ‌سازی و تنظیم واروژان، ترانه‌سرایی شهیار قنبری و صدای «فرهاد مهراد»، «اسمر اسمر‌جانم» و «بارون بارون» از ترانه‌های فولکلور ایرانی با تنظیم واروژان و صدای «پریرخ شاه‌یلانی» (پری زنگنه).

از روزهای گذشته…

باغلاما در قرن بیستم، حالتی بین تکامل و استانداردسازی (II)

باغلاما در قرن بیستم، حالتی بین تکامل و استانداردسازی (II)

در تصویر پائین از کتابِ «توصیف تاریخی، تکنیکی و ادبی آلات موسیقی شرقی» نوشته ی گیوم آندره ویّوتو در ۱۸۳۲م. از چپ به راست تنبورِ بُلغاری، تنبور باغلاما، تنبورِ بوزوک و تنبورِ شرقی را مشاهده می کنید [با توجه منابع مختلف از جمله موسیقی الکبیر نوشته ی فارابی به نظر می رسد عنوان تنبور یک اصطلاح عمومی برای انواع لوت دسته بلند بوده است]
اختلالات صدای خوانندگان (IV)

اختلالات صدای خوانندگان (IV)

اثبات داده های مربوط به میزان هنجار اختلالات ضدا، به چند دلیل مشکل است. مثلا، بر اثر سرماخوردگی، صدا به طور موقت دستخوش اختلال می شود، زیرا سرماخوردگی ارتعاش بافت حنجره را تغییر می دهد و ممکن است سینوس های طنینی را با مخاط عفونی پر کند، همه تقریبا تغییر صدا بر اثر سرماخوردگی را در زندگی خود تجربه کرده اند (چه از نوع اختلال در اواسازی باشد و چه اختلال در طنین). برخی دیگر نیز بر اثر حساسیت ها دستخوش چنین تغییراتی در صدایشان می شوند. بنابراین، اگر از ما بخواهند با در نظر گرفتن تعداد زیادی از افراد جامعه میزان شیوع اختلالات صدا را در گذشته و حال تعیین کنیم.
فواصل در موسیقی

فواصل در موسیقی

مقایسه می شنود، فاصله بین آنها گفته می شود. ممکن است این دو نت یا باهم نواخته شوند (بصورت آکورد) و یا بطور متوالی (بصورت ملودی) به دنبال هم.
A Whiter shade of Pale

A Whiter shade of Pale

موسیقی با نوای روحانی و حزن انگیز ارگ شروع می شود که روی تم قطعه معروفی از باخ به نام “Air on G String” از سوئیت شماره ۳ در D ما‍‍ژور ساخته شده است. زمانی که این هنگ برای اولین بار از رادیو پخش شد، شبیه به هیچ یک از آهنگهای پخش شده تا آن زمان نبود. این قطعه که به واقع اولین آهنگ ساخته و تنظیم شده توسط گروه Procol Harum بود طی مدت کوتاهی تبدیل به یکی از پر فروش ترین قطعات آن زمان شد و ۶ میلیون نسخه از آن در سراسر جهان فروش رفت و معروفترین قطعه در مراسم عروسی شد.
چه نوع موسیقی میل دارید؟ (I)

چه نوع موسیقی میل دارید؟ (I)

بیش از دو هزار سال پیش فیثاغورث نظریه خود را درباره پیروی موسیقی از قوانین طبیعیِ هارمونی مطرح کرد. به طور دقیق تر او به این نتیجه رسید که در طبیعت همه چیز از ریتم ها و الگوهای موسیقی پیروی می کنند. از آن زمان تاکنون، موسیقی برای ایجاد تعادل بین ذهن و بدن و بازگشت ذهن به هارمونیش با طبیعت استفاده می شود.
ویژگی های یک سنتور خوب (VIII)

ویژگی های یک سنتور خوب (VIII)

جدای از مسائل فنی در ساخت ساز، موارد دیگری که می توان به آن اشاره کرد نحوه ی استفاده و نگهداری نوازنده از ساز می باشد. به عبارت دیگر چگونگی کارکرد استفاده کننده در راستای بهبود یک ساز خوب که در شماره ی گذشته کمی به آن پرداختم و حال ادامه ی آن:
سان را و فلسفه کیهانی (VII)

سان را و فلسفه کیهانی (VII)

سان را و تعدادی از موزیسین های اصلی گروهش (آلن، گیلمور و بویکینز) در جولای ۱۹۶۱ شیکاگو را ترک کردند و پیش از مستقر شدن در نیویورک سیتی تا پایان سپتامبر در مونترال ماندند. در ابتدا، یافتن مکان هایی برای کنسرت برای آنها دشوار بود و آنها همچنین مجبور شدند که به دلیل گرانی هزینه ها با یکدیگر زندگی کنند. این ناامیدی باعث ایجاد تغییرات بزرگی در موسیقی آرکسترا شد زیرا موسیقی سان را دوره ای تجربه گرایانه را پشت سر گذاشت که از موسیقی فیری جز (free jazz) تأثیر گرفته بود.
نی و قابلیت های آن (IV)

نی و قابلیت های آن (IV)

کرنای شمال: آن را «درازنای» هم می نامند. لوله فاقد سوراخ است و به همین دلیل تولید اصوات مختلف فقط با تغییر فشار هوای نفس نوازنده میسر می گردد؛ در نتیجه تعداد اصوات آن بسیار محدود است. جنس آن از نی است و طول آن زیاد و گاه تا ۳ متر می رسد. بر انتهای تحتانی ساز کدوی پرورش دادۀ خمیده ای متصل می کنند. دهانی آن در واقع استوانه کوچکی است که روی لوله محکم شده و یک سوی آن تراش خورده و از همین سو هوا وارد لوله می شود.
در باب متافیزیک موسیقی (V)

در باب متافیزیک موسیقی (V)

به علاوه، چون در نتیجه نظریه فیزیکی زیربنایی، ویژگی واقعا موسیقایی اصوات باید در نسبت سرعت ارتعاشات آنها یافت شود و نه در قدرت نسبی شان، گوش موسیقایی همواره ترجیح می دهد در هارمونی، نه قویترین نت بلکه زیرترین نت را دنبال کند. از این رو، حتی در نیرومند ترین همراهی ارکسترال نیز، سوپرانو برجسته است و از این رو حق طبیعی برای اجرای ملودی پیدا می کند. با این حال، انعطاف پذیری زیاد سوپرانو، که نتیجه همان سرعت ارتعاشات است، همان طور که در پاساژهای پر زرق و برق و موومان ها دیده می شود، به این امر کمک می کند.
سه مرحله آموزش موسیقی ایرانی (II)

سه مرحله آموزش موسیقی ایرانی (II)

حال پرسش اینجاست که چرا ردیف که باید جایگاهی مانند رپرتوار در «موسیقی کلاسیک» را در موسیقی کشور ما داشته باشد، کاربردش به شکل کتاب تئوری و متد تحریر، مضراب و… تغییر یافته است؟