والی: موسیقی ایرانی یک موسیقی افقی است

رضا والی
رضا والی
الان شما فکر میکنید در این زمینه موفق شده اید، مثلا کاری ساخته اید که سه گاه باشد و هارمونی و صداهای موازی صدای اصلی هم سه گاه صدا بدهد؟
مسئله هارمونی اصولا در موسیقی ایران جواب نمیدهد و موسیقی ایرانی یک موسیقی افقی است. کسانی هم که سعی کرده اند موسیقی ایران را هارمونی عمودی بدهند، تحت تاثیر هارمونی اروپایی بوده اند و تفکر مرکز اروپایی تسلط عجیبی بر موسیقی ما داشته از اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم که ناصرالدین شاه لومر را به ایران آورد.

به همین دلیل بسیاری از مسائلی که ما عنوان میکنیم در موسیقی ایران تحت سلطه یا تاثیر تفکر اروپایی است.

در دوره تحصیل ما این روند بسیار تشدید شد و باعث شد که ما اصلا موسیقی ایرانی را یاد نگیریم.

اگر شما مدیر هنرستان بشوید چه درسهایی را جایگزین میکنید به جای درسهای فعلی؟
به نظر من هنر مثل زبان میماند، بعضی مدارس چند زبان را همزمان درس می دهند. شما وقتی زبانهای مختلف می خوانید، در واقع آموزش دستور زبانهای مختلف را به صورت موازی می آموزید. آموزش موازی در زمینه موسیقی هم می تواند باشد، وقتی ما می گوییم موسیقی ایرانی باید با قوانین و دستور موسیقی اروپا باید تدریس شود، مثل این است که ما بخواهیم زبان فارسی را با دستور انگلیسی فرابگیریم.

آن مدل هایی که اروپایی ها بوجود آوردند به این صورت بود که واحدی با عنوان متر بوجود آوردند و این سیستم جهانی شد؛ حالا اگر ما بگوییم یک وجب، همه می گویند، اینها چقدر عقب افتاده هستند!

اینها در مورد موسیقی هم همین کار را کرده اند، مثلا مبحث پلی فنی را بوجود آورده اند و کنترپوان را بوجود آورده اند که نغمه در مقابل نغمه است. این مباحث شامل تکنیک هایی شده که به آنها قوانین کنترپوان و هارمونی می گوییم.

اگر کسی سئوال کند که تکلیف چند صدایی در موسیقی ایران، هندوستان و خاورمیانه اسلامی چه می شود که به این ارتباطی ندارد، چه می شود؟ می گویند، نباید پلی فنی باشد، می پرسند چه باشد؟ جواب می دهند «تک صدایی!»

آنهایی هم که از موسیقی سنتی ایران دفاع می کنند می گویند موسیقی ایرانی تکصدایی است و تکصدایی خواهد بود ولی دانش بشر، پیشرفت بسیاری کرده است و به بسیاری از این سئوالها جواب خواهد داد. گوش انسان صدا را به عنوان مجموعه ای ترکیبی حس می کند یعنی اینکه وقتی شما یک دو روی سه تار می زنید، فرض کنید،۶۰ تواتر دارد و پس از زدن زخمه شما، هارمونیک های مختلف آنرا می شنوید. پس گوش انسان صداهای مرکب را به خوبی تشخیص می دهند، ما می توانیم ۱۶ تا ۲۲ هارمونیک را بشنویم چه به صورت افقی، چه به صورت عمودی.

گوش افراد معمولی و غیر موسیقیدان می تواند ۵ تا ۷ هارمونیک را بشنود. نه تنها گوش می تواند این صداها را بشنود، در بدن انسان، حنجره ما هم می تواند صداهایی با هارمونیک های مختلف تولید کند؛ کاهنان بودایی تبت با تولید یک صدای پایه با حنجره و هدایت آن به سمت سینوسها و حرکت دادن عضلات صورت، هارمونیک های مختلفی تولید می کنند.

یعنی با دهانشان آکورد اجرا می کنند؟
بله! من هم این کار را یادگرفته ام. شما هم می توانید این کار را بکنید!

2 دیدگاه

  • امین
    ارسال شده در اردیبهشت ۱۶, ۱۳۹۴ در ۱:۴۹ ب.ظ

    باید به شما بگویم که هر صدایی که در افرینش هست وبه وجود می اید.میتواند یک نوع هارمونیک داشته باشد.و هر صدایی حتی صدای انسان هم هارمونیک دارد.مثلا شما دیده اید که در مهمانی ها افرادی هم زمان باهم صحبت میکنند.که ما به این جور صداها هم همه میگیم.بعضی ها ازار دهنده هستند وبعضی هاهم ازار دهنده نیستند.حالا شما میگیدکه موسیقی ایرانی هارمونیک جواب نمیده.اتفاقا نظر شما کاملا اشتباست .فقط باید کار را به کاردان سپرد.

  • علی
    ارسال شده در اردیبهشت ۲۷, ۱۳۹۷ در ۴:۴۸ ق.ظ

    سلام و تشکر از تیم خوب هارمونی تالک.بحث خوبی بود.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

شهرام صارمی از مدیریت اجرایی جشنواره موسیقی فجر استعفا کرد

در پی استعفای اعتراض آمیز علی ترابی، شهرام صارمی مدیر اجرایی سی و پنجمین جشنواره موسیقی فجر، یک روز پس انتصاب مدیر جدید دفتر موسیقی وزارت ارشاد با انتشار نامه‌ای سرگشاده از سمت خود استعفا کرد.

مروری بر آلبوم «سالنامه»

سالنامه در میان آثار فیاض، بیش از همه در مسیرِ «در گذر» است. علاوه بر مشابهت در فرایند آهنگسازی و نوعِ کنار هم نشاندنِ و برخورد با مواد و مصالح موسیقی، حضور صریحِ برخی نقش‌­مایه­‌های «در گذر»، مدگردی­‌های متنوع، استفاده از نوازندگانِ گروه در مقامِ خواننده و ساختار کلی مجموعه، این همانندی را پررنگ­‌تر می­‌کند.

از روزهای گذشته…

خدایی: در آکادمی آواز، مستر کلاسهایی با شرکت استادان خواهیم داشت

خدایی: در آکادمی آواز، مستر کلاسهایی با شرکت استادان خواهیم داشت

برنامه های خوبی داریم در آکادمی آواز، اجرای کنسرت برای هنرجویان آواز برتر و تشکیل یک آرشیو قوی و بخش پژوهش و تحقیق در مورد شیوه های مختلف آواز؛ تشکیل یک گروه کر خوب و تشکیل یک گروه کر ایرانی برای کارهایی که قرار است ایرانی صدا بدهد و الان مجبورند برای این کارها از کرهایی استفاده کنند که با استیل آواز غربی میخوانند و آن نوع سونوریته و کاراکتر.
ویژگی های یک سنتور خوب (III)

ویژگی های یک سنتور خوب (III)

روشن است بررسی یک ساز و ارزیابی آن به عنوان یک ساز خوب، متوسط یا بد منوط به بررسی عوامل فوق می باشد. نکته قابل توجه اینکه این سه عامل “بطور کامل” مستقل از یکدیگر نیستند و نمی توان آنها را کاملا جدا ارزیابی کرد بطوریکه مثلا یک سنتور خوب، بطور حتم از موادی با کیفیت متوسط به بالا، ساخته شده و برای بدست آوردن کیفیت صدا حتما به ظاهر آن توجه شده است.
رساله ای از خواجه نصیر الدین طوسی در علم موسیقی (I)

رساله ای از خواجه نصیر الدین طوسی در علم موسیقی (I)

مطلبی که می خوانید، تحقیقی است از داوود اصفهانیان و ساسان سپنتا که در بهار و تابستان سال ۱۳۷۰ در مجله “دانشکده ادبیات و علوم انسانی تبریز” به انتشار رسیده است.
نکاتی درباره محدودیت های تکنیکی تار (II)

نکاتی درباره محدودیت های تکنیکی تار (II)

وسعت مورد استفاده روی هر سیم تار: اگر تار را به صورت معمول یعنی دو اکتاو و نیم بدانیم (تارهای سه اکتاو هم کم و بیش ساخته میشوند ولی بسیار کمتر تعداد ترند نسبت به تارهای عادی یک و نیم اکتاو)، در سیم دو، کل سیم مورد استفاده قرار میگیرد، در سیم سل یک چهارم آخر سیم (در صورتی که کوک سل داشته باشد از نت سل ۴ به بالا) کمتر مورد استفاده قرار میگیرد و در سیم بم، دو سوم سیم (یعنی با فرض دو کوک شدن سیم، از نت سی بمل ۳ به بالا) کمتر مورد استفاده قرار میگیرد.
وداع با آقای فاگوت

وداع با آقای فاگوت

۴۰ روز پیش بهمن پورقناد نوازنده فاگوت و مدیر سابق ارکستر سمفونیک تهران و اپرای تهران پس از یک دوره دراز مدت بیماری درگذشت.
آلبوم «آب» منتشر شد

آلبوم «آب» منتشر شد

«آب» عنوان سومین آلبوم سه تار نوازی از «ابوسعید مرضایی» نوازنده و نواساز است که شامل قطعاتی برای دونوازی سه‌تار و تمبک است؛ ابوسعید مرضایی به عنوان نواساز و «فربد یداللهی» به عنوان نوازنده سازهای کوبه‌ای و تمبک، زوج هنری این مجموعه هستند. دیگر آلبوم مرضایی که در همکاری با فربد یدالهی ساخته شده بود «خاک» نام داشت.
موسیقی‌ فیلم در خدمت سینما یا نظام ستاره‌سازی؟ (II)

موسیقی‌ فیلم در خدمت سینما یا نظام ستاره‌سازی؟ (II)

از موسیقی فیلم‌های ماندگار علیقلی در این دسته باید به نمونه عالی مدرسه موشها به کارگردانی محمدعلی طالبی و مرضیه برومند در سال ۱۳۶۴ اشاره کرد. با اینکه این فیلم بطور کامل موزیکال نبود. اما، ترانه‌ها جلوه و جذابیت خاصی به آن می‌داد. البته این خود به عنوان آغاز یک راه برای جذب مخاطب بود. مردم علاقه‌مند به شنیدن ترانه‌های شاد و موسیقی ریتمیک و ساده بودند و علیقلی به خوبی از پس این کار برآمده بود. شایان توجه است که ترانه‌های فیلم هیچ کدام نتوانستند شهرت و محبوبیت ترانه تیتراژ سریال تلویزیونی را تکرار کنند، اما در یک ساختار کلی مناسب کلیت فیلم بود.
گفتگو با حسین علیشاپور (V)

گفتگو با حسین علیشاپور (V)

آوازخوان بدون نوازنده و ارکستر فایده ای ندارد. بخش عمده ای روایت ارکستر ایرانی بدون خواننده هم می لنگد چون موسیقی ما موسیقی روایی است، موسیقی کلام است. ما وقتی می خواهیم در موسیقیمان درخصوص یک واقعه ای صحبت کنیم، آثار بسیار معدودی وجود دارد که به صورت بدون کلام روایتگر باشند.
فریبا جواهری: روحیه من به ماهور نمی خورد!

فریبا جواهری: روحیه من به ماهور نمی خورد!

متاسفانه شاگرد برجسته ای ندارم. راهی که به شاگردانم گفتم هیچکدام تا به آخر نرفته اند. به هر کس که گفتم عمل نکرد. من خودم تعلیم دیدم که دستانم سریع و چابک باشد، تعلیم دیدم که دستانم پرقدرت بنوازد یعنی اجرای عالی داشته باشم. مطلب داشتن نوازنده از اندیشه اش می آید اما پرقدرت نواختن و کارکردن با انگشتها نیاز به تعلیمات خاص دارد و مطالعه فراوان. به قول آقای دکتر صفوت که همیشه می گفت ژیمناستیک و کارهای آکروبات بازی کردن روی ساز را همه بلدند؛ اجرای پرقدرت و عالی مهم است.
بررسی و نقدِ «مبانی نظری موسیقی ایرانی» (IV)

بررسی و نقدِ «مبانی نظری موسیقی ایرانی» (IV)

تعریف «نغمه» به عنوان «صدایی که دارای بسامد مشخص و ثابت باشد» روشن نیست. از مورد استفاده این واژه چنین برمی آید که منظور «صدای موسیقایی» است. برای تمیز دادن صدای موسیقایی همیشه یک فاصله موسیقایی (یا بقول قدما بعد) لازم است. هر صدایی به تنهایی یک بسامد مشخصی دارد اما به این واسطه موسیقایی نیست. از طرف دیگر بسامد صداهای موسیقایی هم ثابت نیستند. مالش و ویبراتر باعث تغییر بسامد می شود. به عبارت دیگر صداهای موسیقایی از نسبت بسامد ها تعریف می شوند اما در مورد فاصله ها توضیحات خوب و جامعی داده شده است.