بانگ چاووش (II)

کانون چاووش، پرکار و پر شور به فعالیت مشغول بود؛ هنرمندان جوان این کانون، خودشان، می ساختند، خودشان می نواختند و می خواندند، خودشان ضبط می کردند و همینطور خودشان آثار را توزیع می کردند! ساختمانی که گروه چاووش در آن به فعالیت می پرداخت، ساختمانی قدیمی بود در خیابان حقوقی (۴) که امروز در این ساختمان «مکتب خانه میرزاعبدالله» و انتشارات «ماهور» مشغول به کار است.

آثاری که در مجموعه چاووش منتشر می شد، غیر از اینکه در زمینه ساخت آثار جدید،‌ با روند کاری مرکز حفظ و اشاعه در تضاد بود، در نحوه ملودی سازی و همچنین بافت چندصدایی نیز نه تنها شباهتی به آثار مرکز نداشت، بلکه بیشتر یادآور آثاری بود که در جبهه مقابل مرکز حفظ و اشاعه قرار داشت و آن «هنرستان موسیقی ملی» بود که ادامه دهنده مکتب وزیری بودند.

نباید از نظر دور داشت که یکی از مهمترین ارکان این کانون یعنی حسین علیزاده، دیپلمه هنرستان موسیقی ملی بود و در ساخت موسیقی به آن شیوه، توانایی های بالایی داشت. به روز بودن و شنیدنی تر بودن این نوع آهنگسازی در زمینه موسیقی ایرانی، باعث شده بود علیزاده نه تنها آثار خود را بلکه گاهی آثار دیگر آهنگسازان کانون چاووش را به این صورت تنظیم (۵) کند.

از مجموع ۱۲ آلبومی که در کانون چاووش منتشر شد (البته ۱۰ آلبوم به صورت رسمی منتشر شد) چاووش های ۲ تا ۸ کاملا فضای انقلابی دارند و همین دلیل باعث دوام این کانون تا سال ۱۳۶۳ شد؛ در این هفت سال، یکی از انگشت شمار آهنگسازانی که آثارشان از رادیو و تلویزیون پخش می شد، آهنگسازان گروه چاووش بودند.

یک اشتباه تاریخی رایج نیز در مورد تنظیم های کانون چاووش رواج دارد که ادعا می کند، تمام تنظیم هایی که پس از انقلاب از ارکسترهای ایرانی شنیده شده، تحت تاثیر آثار گروه چاووش (مخصوصا تنظیم های حسین علیزاده) بوده است؛ در صورتی که همزمان با فعالیت های گروه چاووش افراد دیگری مانند سعید ثابت با تنظیم تصنیف «همپای جلودار» با ملودی و آواز حسام الدین سراج در سال ۱۳۵۹ نشان دادند که این نوع تنظیم مختص حسین علیزاده نیست و این روح زمان است که چنین تغییری در شیوه تنظیم هنرستانی بوجود آورده است.

اینجا باید به این نکته نیز اشاره شود که تنظیم های ارکسترهای مکتب وزیری پیش از انقلاب، برتری هایی نسبت به آثار بعد از انقلاب که توسط آهنگسازان چاووش و بعدا، عطا جنگوک، جلیل عندلیبی، محمدعلی کیانی نژاد و در نسل بعد حمید متبسم و ارشد تهماسبی و… تنظیم شد دارد…

می دانیم که «گروه سازهای ملی وزارت فرهنگ و هنر» که بعد از انقلاب به ارکستر پایور معروف شد، از ابتدا به صورت چند صدایی های ملایم یا گاهی جسورانه، آثارش را به اجرا می گذاشت که تمامی این آثار توسط فرامرز پایور تنظیم شده بودند. بعد از گروه پایور، ارکسترهای ایرانی دیگری هم تشکیل شدند که توسط شاگردان هنرستان (که بعضی شاگرد شخص فرامرز پایور نیز بودند) به شیوه ای نزدیک به پایور و دهلوی، به تنظیم آثار خود می پرداختند (افرادی مثل اسماعیل تهرانی، اسماعیل واثقی، حسین فرهاد پور و مهرداد دلنوازی) ولی نوع تنظیمی که پس از انقلاب از گروه چاووش و دیگر گروه ها شنیده شد، تفاوت های عمده ای با شیوه کار هنرستانی ها و پایور داشت.

همشهری جوان

پی نوشت

۴- آدرس دقیق آن: تهران – خیابان شریعتی – خیابان حقوقی – پلاک ۴۲ است ولی تمرین ها گاهی در منزل هوشنگ ابتهاج هم انجام می گرفته است.
۵- در این نوشته منظور از «تنظیم»، نوشتن یک یا چند صدایی همراهی کننده بر اساس ملودی اصلی است.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

گزارشی است از مراسم رونمایی از آلبوم به‌یاد بهاری (I)

مطلبی که پیش رو دارید، گزارشی است از مراسم رونمایی از آلبوم به‌یاد بهاری: تک‌نوازی کمانچه در فرهنگسرای سرو به تاریخ سوم بهمن ۱۳۹۸ که توسط شهاب مِنا تهیه شده است:

نشست بررسی و نقد کتاب «دانش هرمی موسیقی» اثر محمدسعید شریفیان برگزار می‌شود

نشست بررسی و نقد کتاب «دانش هرمی موسیقی» اثر محمدسعید شریفیان برگزار می‌شود. در این نشست که عصر روز دوشنبه هفتم بهمن‌ماه برگزار می‌شود نویسنده اثر محمدسعید شریفیان، محمدرضا آزاده‌فر و محمدعلی مرآتی حضور خواهند داشت. نشست بررسی و نقد کتاب «دانش هرمی موسیقی» دوشنبه هفتم بهمن‌ماه از ساعت ۱۵ تا ۱۷ در سرای اهل قلم واقع در خیابان انقلاب،‌ خیابان فلسطین جنوبی، کوچه خواجه نصیر پلاک ۲ برگزار می‌شود.

از روزهای گذشته…

سر توماس بیچام، رهبر بزرگ انگلیس (XI)

سر توماس بیچام، رهبر بزرگ انگلیس (XI)

در ضبط کنسرت زنده از سمفونی دوم سیبلیوس با اکستر سمفونیک بی بی سی به رهبری بیچام در تاریخ ۸ دسامبر ۱۹۵۴ در تالار جشنوار سلطنتی، بیچام را در حالی می یابیم که در لحظه های هیجانی با فریاد های خود نوازندگان را در نواختن تشویق می کند. بیچام نسبت به برخی از آثار کلاسیک شناخته شده بی توجه بود؛ به عنوان مثال، او حاضر بود که تمام کنسرتوهای براندنبورگ (Brandenburg) باخ را به نفع مانون از ماسنت (Massenet) کنار بگذارد!
محسن قانع بصیری

محسن قانع بصیری

۱۳۲۸-۱۳۹۶تهران نویسنده و نظریه پرداز در زمینه های اقتصاد، فرهنگ، هنر و مدیریت m_ghanebasiri@yahoo.com دانشکده علوم رشته شیمی دانشگاه تهران و دانشگاه جیورجیا آمریکا
نقد هنری یا توهین!

نقد هنری یا توهین!

مشکل بزرگی که در سالهای اخیر در فضای مجازی به چشم می خورد، توهین به موسیقی دانهایی است که در فضای مجازی فعال هستند. بسیار دیده ایم و شنیده ایم که نوازنده، آهنگساز، رهبر ارکستر و… پُستی در فیس بوک و یا اینستاگرام می گذارد و برخی از افراد (و حتی اهالی هنر!) به جای تبریک و تشویق، شروع به فحاشی و توهین می کنند.
فرانک سیناترا (I)

فرانک سیناترا (I)

اگر تا بحال صدای گرم فرانک سیناترا خواننده و هنرپیشه معروف هالیوود در اواسط قرن بیستم را نشنیده اید قسمتهایی از این قطعه معروف او را گوش کنید، این آهنگ در سال ۱۹۶۶ اجرا شد.
نگاهی به «شوشتری برای ویولون و ارکستر» (XI)

نگاهی به «شوشتری برای ویولون و ارکستر» (XI)

تکنیک فوق الذکر اینگونه است که نوازنده در حین نواختن قطعه ضربی، با حفظ پایه (اکثراً) بر روی سیم های آزاد، تک نغمه هایی اجرا می کند که برای شنونده حالی از دو نوازی را با یک ساز ایجاد می کنند و بیشتر حالت یک تردستی متبحرانه را دارد؛ در اینجا دهلوی برای مشخص تر شدن این نتها و همچنین پر زنگ شدن و درخشندگی بیشتر آن، نغمه های مشخص شده را با سنتور دوبله می کند و همچنین با ایجاد یک پدال در رجیستر باس برای ویولونسل و کنترباس، صحنه تردستی ویولون را با پد سازهای بم، برجسته تر می کند:
جشن(II)

جشن(II)

رابطه‌ی میان بخش‌های مرتبط با موسیقی ایرانی در متن بسیار سخت، اما به خوبی صورت گرفته است به طوریکه شنونده از حضور آنها احساس ناپیوستگی نمی‌کند. مشایخی برای برقراری این ارتباط، به هنگام حضور پاره‌های ایرانی اثر با تمهیداتی از پیش فضای اثر را برای حضور آنها آماده می‌کند، برای مثال از قبل یک یا دو صدا را از میان ارکان اصلی فواصلی که بعد ظاهر خواهند شد به عنوان قسمتی از بافت قبلی می‌آورد و پس از تمام شدن نیز تا مدت کوتاهی آنها را ادامه‌ می‌دهد. این تمهیدات باعث می‌شود حضور موسیقی ایرانی در این میان زیاد دور از ذهن نباشد.
مراسم تجلیل از اسکار پیترسون

مراسم تجلیل از اسکار پیترسون

حدود یک ماه پیش طی مراسمی در شهر تورنتو کانادا از Oscar Peterson نوازنده توانای پیانو و موسیقیدان Jazz تجلیل به عمل آمد. در این مراسم آقای Daivid Miller شهردار تورنتو رسما” اعلام کرد که از این به بعد ۲۲ ماه June روز Oscar Peterson نام خواهد گرفت.
شبیه سازی فواصل گام ۲۴ قسمتی مساوی براساس هارمونیک ۱۱

شبیه سازی فواصل گام ۲۴ قسمتی مساوی براساس هارمونیک ۱۱

گام ۲۴ قسمتی مساوی گام پیشنهادی استاد وزیری برای موسیقی دستگاهی از ابتدا با بازخوردهای متفاوتی روبرو شد. با اینحال از همان ابتدا این گام مبنای تئوری موسیقی ایرانی قرار گرفته است. با توجه به اندازه هارمونیک ۱۱ ام و معادل بودن آن با یکی از درجات گام ۲۴ قسمتی مساوی در این نوشته سعی شده است حداقل به صورت نظری معادلی غیرمعتدل برای این گام با دقت بالا و براساس ساختار هارمونیک ارائه شود.
درباره کتاب «شورانگیز» (I)

درباره کتاب «شورانگیز» (I)

چاپ دوم کتاب و سی‌دی «شورانگیز: آشنایی مقدماتی با دستگاه‌های موسیقی ایرانی برای سنتور» به گزینش، نت‌نگاری و تنظیم رامین صفایی توسط نشر خنیاگر منتشر شد. شورانگیز، ‌چنان‌که از نامش برمی‌آید، تلاشی است برای برانگیختن شور و شوق هنرجویان سنتور برای یادگیری دستگاه‌ها و ردیف موسیقی ایرانی؛ کتابی است برای هنرجویانی که می‌خواهند با کلیتی از دستگاه‌های موسیقی ایرانی و مهم‌ترین گوشه‌های آن آشنایی یابند و همۀ دستگاه‌ها و آوازهای ردیف را به‌جز نوا و راست‌پنجگاه در بر دارد.
افق‌های مبهم گفت‌وگو (IV)

افق‌های مبهم گفت‌وگو (IV)

از چنین راستایی می‌توانیم گفت‌وگو با دیگری فرهنگی را در موسیقی شدنی‌تر بیابیم زیرا آغاز راهش سهل‌تر می‌نماید ( و تنها می‌نماید وگرنه دلیلی نداریم که حقیقتاً باشد). احساس اولیه از دریافت دیگریِ فرهنگ موسیقایی اگر به خودبزرگ‌بینی منجر نشود، همچون طعمه‌ای فریبنده پنجره‌ی گفت‌وگو را می‌گشاید. نخست به این معنا که بدانیم دیگری موسیقایی نیز وجود دارد. بر وجود او آگاه شویم. و سپس خواست فهمیدن او پدید آید. و این خواست مفاهمه چیزی افزون بر آن دارد که پیش‌تر میان دریافت‌کننده و دیگری مؤلف برشمرده شد. اینجا پای «خود» به مفهوم هویت جمعی نیز در میان است.