بد فهمی از گفتار وزیری (II)

علي نقي وزيري (1266-1358)
علي نقي وزيري (1266-1358)
وزیری در مدرسه موسیقی اش به تشکیل ارکستری پرداخت که از هنرجویان و مدرسان مدرسه تشکیل شده بود. او در این ارکستر به اجرای پیشنهادهایش برای موسیقی ایرانی می پرداخت. وزیری همچنین در کلوپی که برای دوستداران موسیقی تاسیس کرده بود به ایراد سخنرانی هایی پرداخت که موسیقی عامیانه روز را به باد انتقاد گرفت.

مجموعه نوشته هایی که از سخنرانی های آن روز وزیری موجود است، نشان می دهد که او در ابتدا تا چه اندازه با موسیقی روز و موسیقیدانان آن زاویه داشته است.

در دوره فعالیت وزیری در مدرسه موسیقی، دو گروه همواره با او درگیر بودند؛ یک گروه که شامل موسیقیدانان تحصیل کرده غرب می شدند و موسیقی قابل ارتقا را تنها نوعی از موسیقی کلاسیک غربی می دانستند.

این گروه که در راس آنها، غلامحسین مین باشیان و پس از آن پرویز محمود قرار داشت، به اشتباه به عنوان غرب زدگانی خودباخته و دلزده از فرهنگ ایرانی شناخته شدند، در حالی که می دانیم بزرگترین چهره های این جریان، چنان عشق و علاقه ای به ایران داشتند که نامهای آثارشان ایرانی و اشعاری که در موسیقی های آوازی شان به کار برده اند، از شعرای نامدار ایران است.

در واقع اختلاف عقیده این گروه با وزیری تنها به دلیل تجربه نشدن این روش آموزش موسیقی بود که وزیری تدریس می کرد و نیز اعتقاد به عدم توانایی موسیقی ایرانی برای کمپوزسیون به شکلی بود که در موسیقی کلاسیک غرب جریان داشت.

این گروه دوبار توانستند وزیری را از مدیریت مدرسه موسیقی کنار بگذارند و شیوه خودشان را (که منطبق بر آموزش به روش کنسرواتوارهای غرب بود) جایگزین کنند.

گروه دیگری که مخالف وزیری بودند، موسیقیدانهایی بودند که به شیوه سنتی موسیقی ایرانی را آموخته بودند و به شکل سینه به سینه آموزش می دادند.

این گروه دانشی در زمینه نت نگاری بین المللی نداشتند، پس طبعا نمی توانستند منتقدانی سرسخت برای وزیری باشند چراکه هر پدیده ای را باید کامل شناسایی و بعد نقد کرد. آنها بدون اینکه توانایی خاصی در نت خوانی داشته باشند، آموزش و اجرا از روی نت را باعث از بین رفتن ظرایف موسیقی ایرانی می دانستند؛ البته هیچ روش بهتری را هم برای آموزش و نگارش موسیقی نتوانستند پیشنهاد بدهند و به همین خاطر هیچ گاه چندان جدی گرفته نشدند.

در این دوره جدال تنها میان همان دو طیف وزیری و مین باشیان جریان داشت و کم و بیش نقدهایی در مطبوعات هنری و غیر هنری نیز در این باره نوشته می شد که ارزش آکادمیک زیادی نداشت در کنار این نوشته ها، نقد های پراکنده ای نیز از طیف سنتگرا نیز به انتشار رسید ولی هیچکدام از این ها نتوانستند جایگاه پرقدرت وزیری را در میان اقشار نوگرا و فرهیخته، متزلزل کنند.

بعد از اینکه وزیری از مدیریت هنرستان کنار گذاشته شد، شاگردان وزیری بودند که مکتب فکری او را با جدیت پیگیری می کردند و مخصوصا بعد از تاسیس رادیو، دیگر به نهایت محبوبیت و اقتدار رسیدند.

4 دیدگاه

  • 350
    ارسال شده در آبان ۱۸, ۱۳۹۳ در ۸:۳۶ ب.ظ

    اگر منظور از سخنرانیهای وزیری، همون سخنرانیهای معروف ۱۳۰۴ باشه که فکر می کنم هست، وزیری هرگز توش موسیقیها رو جدا نکرده. اونجا حرفی از موسیقی بازاری یا موسیقی روز نیست. وزیری در مورد همه ی موسیقیهای قبل از خودش صحبت میکنه. در حقیقت هر چیزی قبل از سبک خودش رو بازاری به حساب میاره. این موضوع اونقدر روشن بوده که خالقی بعدا مینویسه: وزیری حتی آهنگهای درویش خان رو که کلوپ میامد مستثنا نکرد اما همه کس که اخلاقشان مثل یاپیرجان …

  • ارسال شده در آبان ۱۹, ۱۳۹۳ در ۲:۳۶ ب.ظ

    فرمودید وزیری در مورد موسیقی روز صحبت نکرده؛ لطفا اینجا بخشی که در مورد موسیقی روز صحبت می کند را بخوانید: http://www.harmonytalk.com/id/9603

  • 350
    ارسال شده در آبان ۱۹, ۱۳۹۳ در ۸:۴۹ ب.ظ

    خوب شد که به این نوشته ارجاع دادین . منم دقیقا به همین قسمت گفته های وزیری اشاره کردم. درسته که وزیری میگه موسیقی معاصر و بازاری و از این قبیل اما منظورش موسیقی روز به معنایی که شما می گین نیست همون طور که گفتم حتا تفسیر خالقی نزدیک ترین شاگردش، از این گفته ها این بود که منظور وزیری همه ی موسیقی های قبل از خودشه حتا خالقی اشاره می کنه که حقش بود نوآوری های درویش خان رو استثنا کنه که نکرده. البته اگر شما اصطلاح روز رو به معنایی نزدیک موسیقی مردم پسند و عامیانه و به عنوان گونه های موسیقی، به کار نمی برید خوب موضوع منتفیه و بحثی نیست. وگرنه در خود حرف های وزیری چیزی نیست که نشون بده منظورش از معاصر فقط همدوره ی تقویمی بودن نیست بلکه برعکس اشارش به رنگ و پیش درآمد و … نشون میده او داره در مورد موسیقی دستگاهی همون روز و قبلش صحبت می کنه و نه حتا موسیقی مطرب ها که موسیقی عامیانه ی اون روز به حساب می اومد.

  • ارسال شده در آبان ۱۹, ۱۳۹۳ در ۹:۳۱ ب.ظ

    فرمایش شما کاملا صحیح است، اصولا بحث موسیقی موسوم به موسیقی پاپ و مطربی (که هنوز چندان به صورت عمومی مثل قهوه خانه ها و کاباره ها) باب نشده بوده نیست، بنده هم دقیقا از همان اصطلاحی استفاده کردم که خود ایشان استفاده کرده بودند. هر چند تنها انتقادات این دوره از سخنرانی های وزیری مربوط به موسیقی غیر پاپ است، وزیری تا پس از انقلاب زنده بوده و آنطور که نقل شده است، منتقد سرسخت موسیقی های پاپ و حتی رادیویی (بخشی از موسیقی رادیو) آن زمان بوده است.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

آموزش گیتار به کودکان (VII)

۶- بچه‌ها را به فروشگاه‌های موسیقی ببرید. یک فروشگاه ساز گیتار می‌تواند از زیباترین و هیجان‌انگیزترین مکان‌های تفریحی برای فرزندتان باشد. (البته صرفاً برای تفریح داخل مغازه نروید!)‌ می‌توانید برای خرید حتی یک برچسب جدید موسیقی، خرید سیم‌گیتار و دفترنت به فروشگاه‌ بروید.

شیدایی تار (II)

وی در جریان انقلاب اسلامی از سمتهای خود استعفا کرد و به مردم انقلابی پیوســت و ســاخته ها و نواخته های او با صدای محمدرضا شــجریان و شــهرام ناظری در نوک پیکان انقلاب قرار گرفت و امروزه به عنوان یک خاطره ملی در اذهان مردم باقی است. لطفی در مورد ساخته معروف خود، سپیده (ایران ای ســرای امید)، می گوید: «وقتی در دستگاه ماهور شروع به کار کردم طبق روال آواز از منطقه بم شــروع شد ولی هر کاری که می‌کردیم، می دیدیم جور درنمی آید. پس از مدتی قرار شد آقای شجریان از اوج بخواند و خیلی خوب درآمد. در آن روزگار جامعه ایرانی یکپارچه شور و هیجان بود، ما هم که از جامعه دور نبودیم و با مردم همصدا بودیم.

از روزهای گذشته…

موسیقی پست مدرن (I)

موسیقی پست مدرن (I)

موسیقی پست مدرن از لحاظ سبک و وضعیت، قابل بررسی است. به‌عنوان یک سبک موسیقایی، موسیقی پست مدرن شامل ویژگی‌های هنر پست مدرن، یا به عبارتی، هنر بعد از مدرنیسم است. (ر.ک. مدرنیسم در هنر موسیقی شماره‌ی ۷۱). این سبک، از التقاط در فرم و ژانر موسیقی جانب‌داری می‌کند و اغلب ویژگی‌های ژانر‌های مختلف را ترکیب کرده یا از گزینش قطعات به صورت پراکنده بهره می‌گیرد. این موسیقی به خود-ارجاعی و طعنه‌آمیز بودن گرایش دارد و مرز میان هنر متعالی و باسمه‌ای را محو می‌کند.
گزارش جلسه شانزدهم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (III)

گزارش جلسه شانزدهم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (III)

مدرس پاسخ داد که با این تلقی موافق نیست. و یکی از دلایل درهم‌آمیختگی این سبک‌ها را مرزهای سیالی می‌داند که ویژگی دنیای موسیقی مردم‌پسند است و دیگری، نزدیکی ما به خود رویداد اجتماعی- هنری مورد بحث. او مثال زد که وقتی ما از لحاظ زمانی درون یک رویدادِ در حالِ شدن هستیم به سختی می‌توانیم شکل و شمایل نهایی آن را تشخیص داده و بر آن اساس تمایزی میان آن و چیزهای دیگر قایل شویم. شاید پنجاه یا صد سال دیگر نگاه به این برچسب‌های سبکی ساده‌تر از امروز باشد. از طرف دیگر میزان تغییراتی که لازم است در یک بستر هنری پدید آید تا آن را از زمینه‌ی فعلی متمایز کند («تفاوت» ضروری برای تبدیل شدن به چیز دیگری) نسبت به هر بستر تعیین می‌شود.
یک ترانه زیبای جز

یک ترانه زیبای جز

یکی از زیبا ترین ملودیهای jazz که می توان از آن نام برد قطعه ای است بنام Summertime از جورج گرشوین (George Gershwin).
نگاهی به آثار و توانی های حسین خواجه امیری (V)

نگاهی به آثار و توانی های حسین خواجه امیری (V)

یکی از زیباترین آثار ایرج در سه گاه که متفاوت از آوازهای سه گاه دیگر اوست به همراه نوای تار مرحوم استاد جلیل شهناز در برنامه گلهای تازه ۱۶۳ است که از آخرین شماره های برنامه گلها و همچنین آخرین اثر ایرج در برنامه گلها می باشد. البته آوازهای ایرج در همه دستگاهها و آوازها، اکثرا متفاوت از یکدیگر است و علیرغم اینکه گوشه ها اغلب یکسان هستند ولی بیان آنها در اجراهای مختلف اکثرا با تفاوتهایی شنیده می شود و این نکته را نیز باید خاطر نشان کرد که او تغییراتی را نیز در برخی گوشه ها ایجاد و یا از خود ابداع می کند که مختص خود او و سبک اوست.
سایه روشن تاریخ موسیقی ما (VI)

سایه روشن تاریخ موسیقی ما (VI)

برای حل این مسئله راه‌ها و تعاریف گونه‌گونی وجود دارد؛ وابستگی نژادی، سرزمین (۱۷)، گونه‌شناختی یا فرهنگی (۱۸) یا حتا تمدنی (۱۹) چند نمونه از نگاه‌های مختلفی است که می‌توان به مسئله‌ی وابستگی داشت. خسرو جعفرزاده نیز برای حل این مشکل تا حدودی با شباهت به راه حل اروپایی‌ها پیشنهاد می‌دهد که حوزه‌ی جغرافیایی فرهنگی مورد بحث، بزرگ‌تر و بر تعاریف دنیای قدیم منطبق شود.
صبوحی: محدود به کودکان آهنگسازی نکردم

صبوحی: محدود به کودکان آهنگسازی نکردم

شاید مهجورترین ژانر موسیقی چه در زمینه نگاه عمیق به آن و چه نگارش و اجرا، موسیقی کودک است و صد البته نباید غافل بود که این ژانر موسیقی به حق از سخت ترین هاست که به قول حضرت مولانا: چون که با کودک سر و کارت فتاد – پس زبان کودکی باید گشاد
گفتگو با مائوریزو پُلینی (II)

گفتگو با مائوریزو پُلینی (II)

خب، هم نوازی همیشه سخت تر است و نیاز به ریسک دارد. در عین حال با لذتی فوق العاده همراه است، مثل امشب! باید به شما بگویم که کنسرتوی شومان به همراه دانیل بارنبویم (Daniel Barenboim) اجرایی بود که همیشه به خاطر خواهم سپرد، به این دلیل که احساس می کردم کنسرتوی شومان حقیقاتا در اجرای امشب زنده شد، چیزی که همیشه اتفاق نمی افتد.
یاد بود استاد حسن کسایی (II)

یاد بود استاد حسن کسایی (II)

دکترعمومی سپس به تعریف خاطراتی از استاد کسایی پرداخت (لحن و صدای وی در هنگام صحبت درباره استاد خود به قدری متاثر کننده بود که تمام حاضرین را تحت تاثیر قرار می داد) سپس بخشی از مصاحبه خود با استاد حسن کسایی را برای حاضرین پخش کرد. در این مصاحبه حسن کسایی به اهمیت شعر در موسیقی ایرانی می پردازد و می گوید: “ساز زدن بدون توجه به شعر معنایی ندارد. من در سازم شعر می خوانم”. او معتقد است مطلبی که در شعر وجود دارد، باید با کمک موسیقی و بوسیله نوازنده بیان شود. دکتر عمومی ضمن تاکید حرف های استاد کسایی، به بیان اهمیت شعر در موسیقی ایرانی پرداخت و آشنایی با شعر فارسی را برای موسیقیدانان از نکات پر اهمیت دانست.
متبسم: با الهام از اقدام پایور ونوشه را نوشتم

متبسم: با الهام از اقدام پایور ونوشه را نوشتم

روز ۲۷ تیر ماه قرار است ارکستر سازهای ملی ایران با تکنوازی حمید متبسم و رهبری اسماعیل تهرانی و همراهی محمد معتمدی و وحید تاج به عنوان خواننده، در تالار وحدت به روی صحنه برود. اجرای دوباره قطعه ونوشه اثر مهم و مشهور حمید متبسم باعث شد امروز گفتگویی با این هنرمند داشته باشیم.
چارلی پارکر، اسطوره جاودان جز

چارلی پارکر، اسطوره جاودان جز

در دنیای موسیقی جز وقتی صحبت از اسطوره های فراموش نشدنی این سبک میشود بی هیچ اغراقی باید از چارلی پارکر یاد نمود. نوازنده ای که در زندگیش فراز و نشیب های زیادی را بخود دیده اما همگان وی را بعنوان یکی از شخصیت های بنیادین این موسیقی می شناسند. چارلی پارکر (Charles Parker)در ۲۹ آگوست سال ۱۹۲۰ در شهر کانزاس آمریکا بدنیا آمد. در خانواده ای نه چندان با ثبات. وی لقب “Bird” را برای خود انتخاب نمود عنوانی که بر روی بسیاری از کارهایش میتوان مشاهده کرد مانند : Yardbird Suite