بد فهمی از گفتار وزیری (II)

علي نقي وزيري (1266-1358)
علي نقي وزيري (1266-1358)
وزیری در مدرسه موسیقی اش به تشکیل ارکستری پرداخت که از هنرجویان و مدرسان مدرسه تشکیل شده بود. او در این ارکستر به اجرای پیشنهادهایش برای موسیقی ایرانی می پرداخت. وزیری همچنین در کلوپی که برای دوستداران موسیقی تاسیس کرده بود به ایراد سخنرانی هایی پرداخت که موسیقی عامیانه روز را به باد انتقاد گرفت.

مجموعه نوشته هایی که از سخنرانی های آن روز وزیری موجود است، نشان می دهد که او در ابتدا تا چه اندازه با موسیقی روز و موسیقیدانان آن زاویه داشته است.

در دوره فعالیت وزیری در مدرسه موسیقی، دو گروه همواره با او درگیر بودند؛ یک گروه که شامل موسیقیدانان تحصیل کرده غرب می شدند و موسیقی قابل ارتقا را تنها نوعی از موسیقی کلاسیک غربی می دانستند.

این گروه که در راس آنها، غلامحسین مین باشیان و پس از آن پرویز محمود قرار داشت، به اشتباه به عنوان غرب زدگانی خودباخته و دلزده از فرهنگ ایرانی شناخته شدند، در حالی که می دانیم بزرگترین چهره های این جریان، چنان عشق و علاقه ای به ایران داشتند که نامهای آثارشان ایرانی و اشعاری که در موسیقی های آوازی شان به کار برده اند، از شعرای نامدار ایران است.

در واقع اختلاف عقیده این گروه با وزیری تنها به دلیل تجربه نشدن این روش آموزش موسیقی بود که وزیری تدریس می کرد و نیز اعتقاد به عدم توانایی موسیقی ایرانی برای کمپوزسیون به شکلی بود که در موسیقی کلاسیک غرب جریان داشت.

این گروه دوبار توانستند وزیری را از مدیریت مدرسه موسیقی کنار بگذارند و شیوه خودشان را (که منطبق بر آموزش به روش کنسرواتوارهای غرب بود) جایگزین کنند.

گروه دیگری که مخالف وزیری بودند، موسیقیدانهایی بودند که به شیوه سنتی موسیقی ایرانی را آموخته بودند و به شکل سینه به سینه آموزش می دادند.

این گروه دانشی در زمینه نت نگاری بین المللی نداشتند، پس طبعا نمی توانستند منتقدانی سرسخت برای وزیری باشند چراکه هر پدیده ای را باید کامل شناسایی و بعد نقد کرد. آنها بدون اینکه توانایی خاصی در نت خوانی داشته باشند، آموزش و اجرا از روی نت را باعث از بین رفتن ظرایف موسیقی ایرانی می دانستند؛ البته هیچ روش بهتری را هم برای آموزش و نگارش موسیقی نتوانستند پیشنهاد بدهند و به همین خاطر هیچ گاه چندان جدی گرفته نشدند.

در این دوره جدال تنها میان همان دو طیف وزیری و مین باشیان جریان داشت و کم و بیش نقدهایی در مطبوعات هنری و غیر هنری نیز در این باره نوشته می شد که ارزش آکادمیک زیادی نداشت در کنار این نوشته ها، نقد های پراکنده ای نیز از طیف سنتگرا نیز به انتشار رسید ولی هیچکدام از این ها نتوانستند جایگاه پرقدرت وزیری را در میان اقشار نوگرا و فرهیخته، متزلزل کنند.

بعد از اینکه وزیری از مدیریت هنرستان کنار گذاشته شد، شاگردان وزیری بودند که مکتب فکری او را با جدیت پیگیری می کردند و مخصوصا بعد از تاسیس رادیو، دیگر به نهایت محبوبیت و اقتدار رسیدند.

4 دیدگاه

  • 350
    ارسال شده در آبان ۱۸, ۱۳۹۳ در ۸:۳۶ ب.ظ

    اگر منظور از سخنرانیهای وزیری، همون سخنرانیهای معروف ۱۳۰۴ باشه که فکر می کنم هست، وزیری هرگز توش موسیقیها رو جدا نکرده. اونجا حرفی از موسیقی بازاری یا موسیقی روز نیست. وزیری در مورد همه ی موسیقیهای قبل از خودش صحبت میکنه. در حقیقت هر چیزی قبل از سبک خودش رو بازاری به حساب میاره. این موضوع اونقدر روشن بوده که خالقی بعدا مینویسه: وزیری حتی آهنگهای درویش خان رو که کلوپ میامد مستثنا نکرد اما همه کس که اخلاقشان مثل یاپیرجان …

  • ارسال شده در آبان ۱۹, ۱۳۹۳ در ۲:۳۶ ب.ظ

    فرمودید وزیری در مورد موسیقی روز صحبت نکرده؛ لطفا اینجا بخشی که در مورد موسیقی روز صحبت می کند را بخوانید: http://www.harmonytalk.com/id/9603

  • 350
    ارسال شده در آبان ۱۹, ۱۳۹۳ در ۸:۴۹ ب.ظ

    خوب شد که به این نوشته ارجاع دادین . منم دقیقا به همین قسمت گفته های وزیری اشاره کردم. درسته که وزیری میگه موسیقی معاصر و بازاری و از این قبیل اما منظورش موسیقی روز به معنایی که شما می گین نیست همون طور که گفتم حتا تفسیر خالقی نزدیک ترین شاگردش، از این گفته ها این بود که منظور وزیری همه ی موسیقی های قبل از خودشه حتا خالقی اشاره می کنه که حقش بود نوآوری های درویش خان رو استثنا کنه که نکرده. البته اگر شما اصطلاح روز رو به معنایی نزدیک موسیقی مردم پسند و عامیانه و به عنوان گونه های موسیقی، به کار نمی برید خوب موضوع منتفیه و بحثی نیست. وگرنه در خود حرف های وزیری چیزی نیست که نشون بده منظورش از معاصر فقط همدوره ی تقویمی بودن نیست بلکه برعکس اشارش به رنگ و پیش درآمد و … نشون میده او داره در مورد موسیقی دستگاهی همون روز و قبلش صحبت می کنه و نه حتا موسیقی مطرب ها که موسیقی عامیانه ی اون روز به حساب می اومد.

  • ارسال شده در آبان ۱۹, ۱۳۹۳ در ۹:۳۱ ب.ظ

    فرمایش شما کاملا صحیح است، اصولا بحث موسیقی موسوم به موسیقی پاپ و مطربی (که هنوز چندان به صورت عمومی مثل قهوه خانه ها و کاباره ها) باب نشده بوده نیست، بنده هم دقیقا از همان اصطلاحی استفاده کردم که خود ایشان استفاده کرده بودند. هر چند تنها انتقادات این دوره از سخنرانی های وزیری مربوط به موسیقی غیر پاپ است، وزیری تا پس از انقلاب زنده بوده و آنطور که نقل شده است، منتقد سرسخت موسیقی های پاپ و حتی رادیویی (بخشی از موسیقی رادیو) آن زمان بوده است.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

نقد تاریخ نگاری موسیقی ایرانی (XIII)

مشکل بی نامی منطقه و بلا تکلیفی در این مورد در همه تحقیقات و نوشته های تاریخی به چشم می خورد که به چند مورد آن به عنوان نمونه می پردازیم:‌

«توانایی یا دانایی»

از روزگار سرودن مولانا تا امروز این مصرع از دفتر چهارم مثنوی گزین‌گویه‌ای مشهور شده است. آن را همراه ضرب‌المثل دیگر، «کنار گود نشسته می‌گوید لنگش کن»، برای رد نقد به کار می‌برند (گرچه تنها کاربردشان این نیست). با آوردن این مصرع تلویحا از منتقد می‌خواهند تنها به شرطی نقد کند که بتواند کاری بهتر یا همسنگ اثری که نقدش می‌کند، انجام دهد (و اینجا هم مقصود از «نقد» اغلب داوری منفی است). در حقیقت گوینده‌ی این جمله می‌خواهد «مرجعیت» نقد و منتقد را برای خرده‌گرفتن بر این یا آن اثر زیر سوال ببرد.

از روزهای گذشته…

موسیقی سفره خانه ها بررسی می شود

موسیقی سفره خانه ها بررسی می شود

موزه موسیقی در تاریخ جمعه ۱۵ مرداد ۱۳۹۵ در ساعت ۱۷ شاهد برگزاری سخنرانی امیر حسین رحمتی با موضوع: «از کافه تا سفره خانه: بررسی روند تغییرات موسیقایی در بستر سیاست فرهنگی» است. این سخنرانی بر اساس تحقیقات میدانی امیرحسین رحمتی شکل گرفته است که پیش از این بخشی از آن بر روی همین وب سایت به انتشار رسیده است.
او فکر می کند کیست؟

او فکر می کند کیست؟

در خبرهای روز گذشته داشتیم که راجر واترز پس از ۱۶ سال توانست اولین اپرای خود را کامل کند. این اپرا که Ca Ira نام دارد اپرایی است با مضمون تاریخی راجع به انقلاب فرانسه که قرار است در ماه سپتامبر روی CD به بازار عرضه شود و پس از آن برای اولین بار احتمالا” در شهر رم (ایتالیا) به روی صحنه بیاید. راجر واترز ۶۱ ساله از سال ۱۹۸۹ کار بر روی Ca Ira را هنگامی شروع کرد که Etienne Roda Gil شاعر و ترانه سرا، یکی از کتابهای شعر واترز را که همسرش برای آن کارهای گرافیکی را انجام داده بود مشاهده کرد.
تصویر تنال (II)

تصویر تنال (II)

همانطور که گفته شد(در اینجا) موسیقی تجربی، موسیقی است که طی دوران زندگی فراگرفته می شود و درک آن برای کسی که روی این موسیقی شناختی ندارد، ممکن نیست. همین مسئله باعث می شود که کودکان به بعضی از انواع موسیقی علاقه نشان ندهند.
نگاهی به وضعیت خواننده و خواننده سالاری در موسیقی معاصر ایران (I)

نگاهی به وضعیت خواننده و خواننده سالاری در موسیقی معاصر ایران (I)

شاید همۀ ما سالهاست که با این واژۀ نام آشنا مواجه هستیم و با معضلات و حواشی آن دست و پنجه نرم می کنیم. البته این پدیده (خواننده سالاری) جزئی از معضلات و مشکلات هنری در کلیۀ کشورها و فرهنگ ها است ولی این مساله در ایران به مانند بسیاری از مسائل دیگر بالاخص در ۳ دهۀ اخیر به مساله ای پیچیده و لاینحل تبدیل شده و بازتاب اجتماعی و فرهنگی آن بسیار ملموس تر از بسیاری فرهنگ های دیگر در سایر ملل می باشد.
الن تافه زویلیچ، جلوه ای از تکنیک و اصالت در موسیقی مدرن

الن تافه زویلیچ، جلوه ای از تکنیک و اصالت در موسیقی مدرن

با ورود به قرن بیست و یکم و پدیدار شدن روزافزون سبک های مختلف موسیقی، آهنگسازانی چون الن تافه زویلیچ ELLEN TAAFFE ZWILICH در زمره نوابغ این عرصه به شمار می روند و به جرات می توان گفت در دوره معاصر تنها تعداد انگشت شماری آهنگساز با خصوصیات او پا به این عرصه نهاده اند. شهرت جهانی او به دلیل اجرا، ضبط و پخش گسترده آثارش در سراسر جهان و نیز خیل عظیم شنوندگان در رده های مختلف است که با عشق و علاقه به موسیقی او گوش می سپرند.
تاثیر موسیقی درخلاقیت کودکان (V)

تاثیر موسیقی درخلاقیت کودکان (V)

بسیاری از مردم کوشش جسمی را کاری آسان می یابند. با وجود این تعداد کمی هستند که به کوشش فکری مبادرت می‌نمایند. چنین تضادی این مطلب را توجیه می‌کند که چرا بسیاری از ما خیلی کمتر از آنچه قادر به خلاقیت هستیم، خلاقیم. این مساله در مورد هنر نیز صحیح است. از آنجا که استعداد یک فرد ثابت است، این زیر و بم ها باید صرفاً زیروبم‌های انرژی باشند- حقیقتی که به اثبات این مطلب کمک می‌کند، که تا چه حد زیادی باروری خلاقیت ما به کوشش آگاهانه بستگی دارد. (اسبوران، ۱۳۶۸: ۱۶۵) امروزه مردم ما نیازمند آموزش خلاقیت هستند که با خلق افکار نو به سوی یک جامعه سعادتمند قدم بردارند.
آکوردهای گذر

آکوردهای گذر

ممکن است آهنگساز یا نوازنده برای گریز از یکنواختی و یا ایجاد تنوع، در لحظاتی، هارمونی موسیقی را به بیراهه بکشاند در این حالت از آکوردهایی استفاده می کند که به آنها آکوردهای گذر یا Passing Chords گفته می شود حتی ممکن است حرکت به سمت آکوردی باشد که نام مشخصی نتوان برای آن انتخاب کرد.
گفتگو با ریچی (II)

گفتگو با ریچی (II)

ریچی می گوید: “کاواکاس ویولونیست خوبیست. استیلی معمارگونه دارد. ساختاری محکم و پر تپش. ساختار کاری او دارای نقاط واضح و کانونی مختص خود است. از لغزشهای بیهوده اجتناب می کند و این یک نقطه قوت است. ولی به لحاظ شخصیت همچنان معمارگونه است.”
تروایس، گروه موسیقی موفق انگلیسی

تروایس، گروه موسیقی موفق انگلیسی

تراویس “Travis” یک گروه راک اهل گلاسکو، اسکاتلند متشکل از فران هیلی Fran Healy ، دوگی پین Dougie Payne، اندی دانلوپ Andy Dunlop و نیل پریمروز Neil Primrose است. این گروه از محبوب ترین گروههای موسیقی انگلستان است که در ادامه راه گروههای موفقی چون Coldplay و Keane تا کنون دو بار موفق به دریافت جایزه بهترین آلبوم سال Brit awards شده است.
اپرای ایالتی وین

اپرای ایالتی وین

اپرای ایالتی وین – اشتاتزوپر- واقع در شهر وین اتریش، یکی از مهم ترین اپراهای اروپا و دنیاست و تا سال ۱۹۲۰ کاخ اپرای وین نامیده می شده است. مالر (Gustav Mahler) یکی از برجسته ترین رهبرانی است که دراپرای وین فعالیت کرده است. وی در مدت زمان تصدی مقام رهبری٬ نسل جدیدی از خوانندگان همچون Selma Kurz ,Anna Bahr-Mildenburg و Leo Slezak را تعلیم داده و طراح صحنه جدیدی را استخدام کرد که او صحنه پردازی مدرن مشابه با سبک Jugendstil را جایگزین دکوراسیون قدیمی و پر زرق و برق صحنه نمود.