تفاوتهای صوتی استردیواری و گوارنری (V)

«تفاوت های سیستماتیکی بین ویولون های معمولی استرادیواری و گوارنری وجو دارد»
«تفاوت های سیستماتیکی بین ویولون های معمولی استرادیواری و گوارنری وجو دارد»
بحث:
واریاسون بین این ۳۰ ویولون حدودا ۷ تا ۱۰ دسی بل است. این واریاسیون کاملا قابل شنیدن است هرچند که منحنی ها با چند استثنا شبیه یکدیگرند که نشان دهنده یکسانی تمبر (timbre) است.

در قطعات ضبط شده بلندی صدای ساز اهمیتی ندارد زیرا اگر شنونده دوست داشته باشد که موسیقی را با صدای بلند بشنود کافیست صدای دستگاه پخش را بلند کند. درحالیکه برای یک شنونده در سالن کنسرت ۷ تا ۱۰ دسی بل تفاوت زیادی را ایجاد می کند. اگر این واریاسیون متعلق به ویولون های خوب قدیمی است این سوال مطرح می شود که «چه چیزی این واریسیون را ایجاد می کند؟» و آیا در حالت کلی نتیجه حاصل نمایانگر کیفیت ویولون است؟

عجیب است که منحنی های منطقه برآمدگی از ۵/۲ تا ۱۵/۳ کیلو هرتز بالاتر از محدوده های با رزونانس بیش تر هستند. به نظر می رسد که این سازها نسبت به ویولون های مدرن که منحنی های بلندتری را در ۵/۲ تا ۱۵/۳ بدست می دهند صدای خوشایندتری دارند.

تفاوت بین ویولون های معمولی استرادیواری و گوارنری در این آزمایش ربطی به قطعه ی نواخته شده ندارد. ممکن است هنوز این پرسش مطرح شود که دلیل این تفاوت های سیستماتیک چیست؟ کدامیک از ظریف کاری های ساخت یک ساز باعث ایجاد چنین ویژگی هایی هستند؟

دلایل احتمالی ایجاد واریانس ها و تفاوت ها عبارتند از ساختار و وزن زه، وزن خرک و ویژگی های رزونانس، تراکم چوب، پارامترهای ارتجاعی و رطوبتی چوب، ضخامت ورقه (plate)، انحنا، موقعیت خرک، ورنی، میزان رطوبت هوا و چوب، اندازه و ساختار پخش صدا، ساختار لرزش و فاز رزونانس ساز، ویژگی های اتاق، تجهیزات اندازه گیری، نوازنده و نحوه دست گرفتن ساز برای نواختن بستگی دارد.

ظاهرا تفاوت در تمبر (timbre) ویولون ها را نمی توان با تفاوت زه ها توجیه کرد. همانطور که در عکس هایی که از این ویولون ها گرفته شده مشاهده می شود، بر روی ۲۸ ویولون از ۳۰ ویولون زه های دومینانت (Dominant) نصب شده است (بر اساس رنگ های ویندینگ (winding)؛ سبز «سنگین» (stark””)، بنفش، مدیوم و زرد «سبک» (“weich”) است). در ۴ تا از ویولون های استرادیواری ستارک (stark) و در ۱۰ ویولون مدیوم استفاده شده اما در هیچ کدام از ویولون ها از زه های سبک G,D و A (یا فقط D و G) استفاده نشده است.

در ۳ تا از ویولون های گوارنری ستارک (stark) و در ۱۰ ویولون از مدیوم استفاده شده و در هیچ کدام از ویچ (weich) استفاده نشده است. ویولون کینگ جیمز (King James) زه سل ستارک و ویولون ال بول (Ole Bull) زه سل و ر ستارک دارند. البته جای این سوال باقی می ماند که آیا این عکس ها درست زمانی گرفته شده اند که آهنگ ها ضبط شده اند یا نه!

با مقایسه ویولون هایی که زه ستارک (stark) دارند، با آنهایی که ندارند به روندی مشابه آنچه در نمودار ۵ می بینیم دست نمی یابیم. بالعکس دو تا از سازهای ضعیف تر در قطعه ضبط شده کارتمن (Kartman)، رابی (The Ruby) زه های ستارک داشته و دو تا از قوی ترین ویولون ها اُلیویرا (Oliveira) و ویولون دو دیال (du Diale) زه های مدیوم دارند.

سیستم ویولون-نوازنده و لوپ های بازخوردی آن بسیار پیچیده اند. با توجه به محدودیت داده تنها می توان انتظار دست یافتن به نتیجه های کلی را داشت.

نتیجه گیری:
طیف های باندی ۳/۱ اکتاو ویولون های استرادیواری و گوارنری حتی وقتی که قطعات متفاوت نواخته می شوند مشابهند. اما به نظر می رسد که تفاوت های سیستماتیکی بین واکنش های ویولون های استرادیواری و گوارنری وجود دارند که از صفر دسی بل در باندهای ۴ کیلوهرتز تا ۲ دسی بل در باندهای ۲۰۰ هرتز و ۲۵/۱ هرتز و ۲- دسی بل در باند ۶/۱ کیلوهرتز متفاوتند. این تفاوت در ویولون های استرادیواری به صورت صوت های تیره تر (dark) و در ویولون های گوارنری به صورت صداهای عالی تر(more brilliant) و پایه های (fundamentals) قوی برای پایین ترین نت ها نمود پیدا می کنند. برای درک دلایل این گوناگونی و تفاوت ها به پژوهش های بیشتری نیاز است.

2 دیدگاه

  • محمد
    ارسال شده در اردیبهشت ۲۵, ۱۳۹۷ در ۵:۳۶ ب.ظ

    سلام
    منظورتون شما از ستارک چیست؟ stark یک لغت آلمانی است به معنی قوی. همان strong در انگلیسی. آیا مطلبی که ارائه دادید یک ترجمه است؟ اگر بله بد نیست منبع اصلی ذکر شود و در ترجمه حداقل روانی و صحت را داشته باشد. و بد نیست اگر عکس ها و اندازه هایی که عنوان شده نمایش داده شوند.
    سپاس

  • محمد
    ارسال شده در اردیبهشت ۲۵, ۱۳۹۷ در ۵:۴۱ ب.ظ

    و در ادامه stark اشتارک خوانده میشود و نه ستارک.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

ریتم و ترادیسی (I)

ریتم و ترادیسی دو روشِ فهم نظم های زمانی در جهان پیرامونِ ما را در تباین با هم قرا می دهد: فهم مستقیم به-واسطه ی قوه ی ادراک، و فهم غیر مستقیم به واسطه ی تجزیه و تحلیل. «ریتم» به دستگاه ادراکی ای که امکان مشاهده و دریافتِ بی دردِسرِ پدیده های ریتمیک را در اختیار افراد قرار می دهد گریز می زند، درحالیکه «ترادیسی» ابزارهای ریاضی ای را که برای کشف نظم ها و مطالعه ی الگوها مورد استفاده قرار می گیرد پیشِ روی می گذارد.

موسیقی و شعر در «گرگیعان و گرگیعان» (II)

بیرون‌رفتن مردم از خانه و برگرفتن و دورافکندن کلوخ در آخرین روز ماه شعبان به احتمال فراوان به نشانه ترک عیش و عشرت و باده‌نوشی در ماه مبارک روزه‌گیران و دورکردن دیو گناه باده‌نوشی از خود بوده است و این آیینی بازمانده از دوره پیش از اسلام بوده که با دگرگونی نظم و روال زندگی عادی مردم در تغییر ماه همراه بوده است (۲) و یا جشن «هالووین» در فرهنگ غربی. «هالووین» یک جشن مسیحیت غربی و بیشتر سنتی می‌باشد که مراسم آن سه شبانه‌روز ادامه دارد و در شب «۳۱ اکتبر» (نهم آبان) برگزار می‌شود. بسیاری از افراد و مخصوصا کودکان و نوجوانان در این شب با چهره‌های نقاشی شده، لباس‌های عجیب یا لباس‌های شخصیت‌های معروف، چهره و ظاهری که آن به‌نظرشان ترسناک باشد خود را آماده جشن می‌کنند و برای جمع‌آوری نبات و آجیل به در خانه دیگران می‌روند. این جشن را مهاجران «ایرلندی» و «اسکاتلندی» در سده نوزدهم با خود به قاره آمریکا آوردند. (۳)

از روزهای گذشته…

خوشحالم که روسیه را انتخاب کردم

خوشحالم که روسیه را انتخاب کردم

هنرستان عالی موسیقی یا کنسرواتوار شهر سنت پترزبورگ در روسیه تاکنون پرورش دهندهء رهبران، آهنگسازان و نوازندگان بسیاری بوده است. به تازگی برای نخستین بار، دیپلم عالی آهنگسازی این کنسرواتوار، موسوم به دیپلم قرمز، به یک ایرانی اعطا شده است؛ به محمدرضا تفضلی، آهنگساز ۳۳ سالهء ایرانی.
گزارشی از یک کنسرت چهارساعته (III)

گزارشی از یک کنسرت چهارساعته (III)

در کنسرت یادشده به سرپرستی علی صمدپور، در تاون‌هال شهر سیاتل بیش از ۳۰ قطعه از آهنگسازان ایرانی در سبک‌ها و شیوه‌های مختلف اجرا شد. کارگان این کنسرت به شرح زیر بود: ۴ قطعه از دوره‌ی تیموریان، ۱ قطعه از دوره‌ی صفویه، ۳ قطعه از قاجاریه قبل از مشروطه، ۴ قطعه از قاجاریه بعد از مشروطه، ۴ قطعه از دوره‌ی پهلوی اول، ۵ قطعه از دوره‌ی پهلوی دوم، ۵ قطعه از دوران بعد از انقلاب و در نهایت ۳ قطعه از ساخته‌های سال ۹۲-۹۳. این مجموعه به تسلط و شناخت بلامنازع خواننده به این سبک‌ها و شیوه‌ها احتیاج داشت.
بررسی برخی ویژگی های ساختاری آثار پرویز مشکاتیان (V)

بررسی برخی ویژگی های ساختاری آثار پرویز مشکاتیان (V)

خزان (شور): قطعۀ خران اثری است که از لحاظ ساختار با الگوی چهارمضراب مطابقت دارد و از یک پایۀ اصلی تشکیل شده و هر یک از جملات پس از اجرا به این پایه ختم می شوند. برخی از جملات این چهارمضراب نیز برگرفته از پایۀ اصلی اثر بوده و بر اساس آن بسط و گسترش می یابند. باز هم نکتۀ قابل توجه در این قطعه وزن و ضرباهنگ و دور های درونی آن است که به این قطعه حالتی مهیج و پرنشاط داده است.
کاربرد نظریه آشوب در آهنگسازی (VII)

کاربرد نظریه آشوب در آهنگسازی (VII)

زمانی که سیستم در حالت رفتار آشوبی است به طور شگفت‌آوری در حالتی محدود اما بسیار پیچیده باقی می‌ماند (ممکن است به سادگی محدود بودن حالت‌های ممکن برای سیستم برای مشاهده‌گر عادی قابل تشخیص نباشد). یک نمونه از طرح‌های تهیه شده از چنین حالتی مربوط به مسئله‌ی تغییر فاز فضای سه بعدی است که به نام پروانه شهرت دارد (Lorenz 188).
شماره‌ی چهارم مهرگانی منتشر شد

شماره‌ی چهارم مهرگانی منتشر شد

به تازگی چهارمین شماره‌ی دوفصلنامه پژوهشی مهرگانی که در زمینه‌ی مطالعات تاریخی و تجزیه و تحلیل موسیقی فعالیت می‌کند، منتشر شده است. در این شماره پس از سخن نخست، که یاران مهرگانی (شورای نویسندگان) در آن به حلاجی اجمالی وضعیت انتشار مقالات در نشریات پژوهشی موسیقی (به ویژه خود مهرگانی) از طریق تشبیه به دنیای اقتصاد پرداخته‌اند، می‌توانید به ترتیب سه مقاله‌ی «بررسی سازهای بادی در رسالات عبدالقادر مراغی» نوشته‌ی نرگس ذاکرجعفری، «تحلیل خودکار شباهت ملودیک؛ مروری بر روش‌ها و بنیان‌ها» نوشته‌ی مرجان خیراللهی و «نقش تکرار تماتیک و درآمیختگی نقش‌مایه‌های ملودیک در ساختمان فرم مقدمه‌ی بیداد مشکاتیان» نوشته‌ی آروین صداقت‌کیش را در بخش مقالات که مختص نوشتارهای پژوهشی تالیفی است بخوانید.
گفتگو با فروغ کریمی و حامد پورساعی

گفتگو با فروغ کریمی و حامد پورساعی

در تاریخ ۲ و ۳ مرداد ماه شاهد اجرای دو تن از نوازندگان برجسته کشورمان در خانه هنرمندان هستیم. پرفسور فروغ کریمی نوازنده فلوت مقیم اتریش که در مطالب گذشته به تفضیل در مورد ایشان صحبت کرده ایم، به همراه حامد پورساعی یکی از نوازندگان توانای گیتار کلاسیک کشورمان دو نوازی فلوت و گیتار را با اجرای آثاری از دوره های مختلف موسیقی، بر روی صحنه میبرند که این مصاحبه، ماحصل گفتگویی است که در یکی از تمرینهای این دو هنرمند. لازم به ذکر است، کلاسهای پرفسور فروغ کریمی در تاریخ ۴ الی ۸ مرداد ماه در تهران برگزار میشود، برای اطلاعات بیشتر به سایت خبری ایشان www.iranflute.ir مراجعه نمایید.
استنلی کلارک

استنلی کلارک

استنلی کلارک نوازنده گیتار بیس، جدا از شهرتش در نوازندگی، به عنوان یک آهنگساز موفق و خلاق در زمینه موسیقی فیلم و تلویزیون نیز شناخته میشود. کلارک در ۳۰ ژوئن سال ۱۹۵۱ در پنسلوانیا آمریکا بدنیا آمد. در زمینه آشنایی اش با گیتار بیس، آنرا یک نوع اتفاق قلمداد میکند؛ زمانیکه در سر کلاس موسیقی دیر حاضر میشود و بالاجبار تنها سازی که باقیمانده بود یعنی آکوستیک بیس را انتخاب میکند!
درباره «سلوک» (II)

درباره «سلوک» (II)

در انتخابِ سازها در این اثر، غیر از نقشِ رنگ آمیزی و محدوده ی صوتی و تکنیک های خاصِ هر ساز، نقشِ ایجادِ بافت و چندصدایی به طورِ جدی مدِنظر بوده است. به این ترتیب، مسأله ی تنظیمِ قطعات، از دیگر مواردی بوده که آهنگساز در آن جسارت به خرج داده است؛ چرا که در قریب به اتفاقِ نمونه های موجود از موسیقیِ حوزه ی ایرانی-عربی-ترکی که مبتنی بر پایه های موسیقیِ قدیم هستند، اجراها به صورت هتروفونیک هستند؛ یعنی تمامِ سازها و آواز ملدی واحدی را، البته هر کدام به سلیقه خود و با ظرایفِ ویژه اجرا می کنند. اما این که چند خطِ ملدیک بر روی هم و به موازاتِ هم حرکت کنند در قدیم معمول نبوده است.
منتشری: نگه داری سنت ها وظیفه ماست

منتشری: نگه داری سنت ها وظیفه ماست

ما این سی دی ها را به همین دلیل ضبط می کنیم چون وظیفه ماست. کلام و آهنگ و تصنیفش وارد بازار می شود. پدر و مادر ها وظیفه دارند که اینها را گوش کنند و تاریخچه و فلسفه اش را برای بچه هایشان بگویند. ما که این ها را به صورت مجموعه وارد بازار می کنیم. یادم است که روزی در خیابان می رفتم آقایی که موجه به نظر می آمد به سمتم آمد که سی دی “هفت سین” و “چهارشنبه‌سوری” در دست داشت و با من سلام و احوال پرسی کرد. من به او گفتم که می توانم بپرسم که چرا شما این دو تا سی دی را خریدید؟ گفت بچه های من در حال بزرگ شدن با فرهنگ امریکا هستند.
قیطاسی: در حال پیشرفت هستیم!

قیطاسی: در حال پیشرفت هستیم!

آرمین قیطاسی متولد ۱۳۶۱ تهران و هنرآموخته هنرستان موسیقی و لیسانس فلوت است. قیطاسی از سال ۱۳۹۱ مدیریت ارکستر بادی آرس نوا را به عده دارد. گفتگو با این هنرمند را می خوانید: