تفاوتهای صوتی استردیواری و گوارنری (V)

«تفاوت های سیستماتیکی بین ویولون های معمولی استرادیواری و گوارنری وجو دارد»
«تفاوت های سیستماتیکی بین ویولون های معمولی استرادیواری و گوارنری وجو دارد»
بحث:
واریاسون بین این ۳۰ ویولون حدودا ۷ تا ۱۰ دسی بل است. این واریاسیون کاملا قابل شنیدن است هرچند که منحنی ها با چند استثنا شبیه یکدیگرند که نشان دهنده یکسانی تمبر (timbre) است.

در قطعات ضبط شده بلندی صدای ساز اهمیتی ندارد زیرا اگر شنونده دوست داشته باشد که موسیقی را با صدای بلند بشنود کافیست صدای دستگاه پخش را بلند کند. درحالیکه برای یک شنونده در سالن کنسرت ۷ تا ۱۰ دسی بل تفاوت زیادی را ایجاد می کند. اگر این واریاسیون متعلق به ویولون های خوب قدیمی است این سوال مطرح می شود که «چه چیزی این واریسیون را ایجاد می کند؟» و آیا در حالت کلی نتیجه حاصل نمایانگر کیفیت ویولون است؟

عجیب است که منحنی های منطقه برآمدگی از ۵/۲ تا ۱۵/۳ کیلو هرتز بالاتر از محدوده های با رزونانس بیش تر هستند. به نظر می رسد که این سازها نسبت به ویولون های مدرن که منحنی های بلندتری را در ۵/۲ تا ۱۵/۳ بدست می دهند صدای خوشایندتری دارند.

تفاوت بین ویولون های معمولی استرادیواری و گوارنری در این آزمایش ربطی به قطعه ی نواخته شده ندارد. ممکن است هنوز این پرسش مطرح شود که دلیل این تفاوت های سیستماتیک چیست؟ کدامیک از ظریف کاری های ساخت یک ساز باعث ایجاد چنین ویژگی هایی هستند؟

دلایل احتمالی ایجاد واریانس ها و تفاوت ها عبارتند از ساختار و وزن زه، وزن خرک و ویژگی های رزونانس، تراکم چوب، پارامترهای ارتجاعی و رطوبتی چوب، ضخامت ورقه (plate)، انحنا، موقعیت خرک، ورنی، میزان رطوبت هوا و چوب، اندازه و ساختار پخش صدا، ساختار لرزش و فاز رزونانس ساز، ویژگی های اتاق، تجهیزات اندازه گیری، نوازنده و نحوه دست گرفتن ساز برای نواختن بستگی دارد.

ظاهرا تفاوت در تمبر (timbre) ویولون ها را نمی توان با تفاوت زه ها توجیه کرد. همانطور که در عکس هایی که از این ویولون ها گرفته شده مشاهده می شود، بر روی ۲۸ ویولون از ۳۰ ویولون زه های دومینانت (Dominant) نصب شده است (بر اساس رنگ های ویندینگ (winding)؛ سبز «سنگین» (stark””)، بنفش، مدیوم و زرد «سبک» (“weich”) است). در ۴ تا از ویولون های استرادیواری ستارک (stark) و در ۱۰ ویولون مدیوم استفاده شده اما در هیچ کدام از ویولون ها از زه های سبک G,D و A (یا فقط D و G) استفاده نشده است.

در ۳ تا از ویولون های گوارنری ستارک (stark) و در ۱۰ ویولون از مدیوم استفاده شده و در هیچ کدام از ویچ (weich) استفاده نشده است. ویولون کینگ جیمز (King James) زه سل ستارک و ویولون ال بول (Ole Bull) زه سل و ر ستارک دارند. البته جای این سوال باقی می ماند که آیا این عکس ها درست زمانی گرفته شده اند که آهنگ ها ضبط شده اند یا نه!

با مقایسه ویولون هایی که زه ستارک (stark) دارند، با آنهایی که ندارند به روندی مشابه آنچه در نمودار ۵ می بینیم دست نمی یابیم. بالعکس دو تا از سازهای ضعیف تر در قطعه ضبط شده کارتمن (Kartman)، رابی (The Ruby) زه های ستارک داشته و دو تا از قوی ترین ویولون ها اُلیویرا (Oliveira) و ویولون دو دیال (du Diale) زه های مدیوم دارند.

سیستم ویولون-نوازنده و لوپ های بازخوردی آن بسیار پیچیده اند. با توجه به محدودیت داده تنها می توان انتظار دست یافتن به نتیجه های کلی را داشت.

نتیجه گیری:
طیف های باندی ۳/۱ اکتاو ویولون های استرادیواری و گوارنری حتی وقتی که قطعات متفاوت نواخته می شوند مشابهند. اما به نظر می رسد که تفاوت های سیستماتیکی بین واکنش های ویولون های استرادیواری و گوارنری وجود دارند که از صفر دسی بل در باندهای ۴ کیلوهرتز تا ۲ دسی بل در باندهای ۲۰۰ هرتز و ۲۵/۱ هرتز و ۲- دسی بل در باند ۶/۱ کیلوهرتز متفاوتند. این تفاوت در ویولون های استرادیواری به صورت صوت های تیره تر (dark) و در ویولون های گوارنری به صورت صداهای عالی تر(more brilliant) و پایه های (fundamentals) قوی برای پایین ترین نت ها نمود پیدا می کنند. برای درک دلایل این گوناگونی و تفاوت ها به پژوهش های بیشتری نیاز است.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

امیرآهنگ: برای تردد با ساز در خیابان، نیاز به کارتِ مجوزِ حملِ ساز بود!

در آن زمان با خواندن این مطلب در مورد مرتضی حنانه در کتاب تاریخ موسیقی نوشته: سعدی حسنی، برایم این سوال پیش آمد: این آهنگ‌ساز که اعتقاد به هارمونی موسیقی کلاسیک غرب ندارد، چگونه اثرش را هارمونیزه می کند؟ کُنترپوان و ارکستراسیون او چگونه است؟ فرم موسیقی او چگونه است؟ و مهم تر اینکه صدا دهندگی موسیقی و خصوصا هارمونی و پولیفونی او چگونه است؟! توضیح آنکه من در آن زمان با وجود سنِ کم آثار فراوانی از موسیقی دانان دوره های مختلف موسیقی کلاسیک غرب (از دوره رُنسانس و باروک تا قرن بیستم) شنیده بودم؛ چون پدرم و مادرم هر دو از شنوندگان خوب موسیقی کلاسیک و موسیقی اصیل ایرانی بودند و آرشیو بزرگی (شامل بیش از هزار صفحه گرامافون و نوار ریل و کاست) در منزلمان داشتیم.

درباره مجموعۀ دوجلدیِ «رضا محجوبی: افسونگر نغمه‌پرداز»

مجموعۀ دوجلدیِ «رضا محجوبی: افسونگر نغمه‌پرداز»، پژوهش و نگارش محمدرضا شرایلی و شهاب مِنا، در دو مجلد و به‌همراه دو حلقه لوح فشرده توسط نشر خنیاگر منتشر شد.

از روزهای گذشته…

ارکسترهای جاویدان (I)

ارکسترهای جاویدان (I)

با پیشرفتهایی که جهان غرب در تمامی عرصه های زندگی کرد، کشورهای دیگر سعی در همگون کردن خود با معیارهای غرب نمودند و این همگونی بی تاثیر از سلطه استعماری غرب بر کشورهای عقب مانده نبود. در این بین موسیقی نوین اروپایی که از مظاهر پیشرفت اروپا به شمار می رفت، در کشورهای دیگر از جمله ایران ریشه دواند؛ به مرور زمان با درخواست شاهان قاجار که طعم زرق و برق فرنگ را چشیده و سرمست شده بودند، عده ای برای تعلیم موسیقی و تشکیل ارکستر نظام راهی ایران شدند و این سرآغازی بود برای تعامل موسیقی غربی و ایرانی. از این زمان بود که موسیقیدانان ایرانی به پیروی از سنت غرب سعی در تشکیل ارکسترهای مختلف کردند و تا امروز این ارکسترها همواره در فراز و نشیب به سر می برند.
پورساعی: با تغییر کوک با گیتار عادی ربع پرده می نوازم

پورساعی: با تغییر کوک با گیتار عادی ربع پرده می نوازم

اگر شما کل سطح انگشت را روی آن مقطع سیم حرکت کند. بعضی از نوازندگان فکر میکنند ویبراسیون روی گیتار شکل خواصی نمیتواند داشته باشد و بی دلیل دستشان در حال حرکت است، در صورتی که میشود نت اول به صورت کشیده و بدون ویبره و بعد کم کم ویبره شدید و باز به شکل بی ویبره نتی را اجرا کرد که با این شکل ها میشود ویبراسیون را زیباتر کرد. پورقناد: در سازهای پرده دار چون صدای ویبره کمتر هست، نوازندگان مشکل بیشتری با آن دارند و اگر هم ساز ارزان قیمت و کم کیفیت باشد این مشکل تشدید خواهد شد. البته روی گیتار اگر تکنیک را درست انجام دهیم میشود ویبره را تولید کرد.
«نیاز به کمالگرایی داریم» (III)

«نیاز به کمالگرایی داریم» (III)

اما باید اینجا به یک واقعیت مهم اشاره کنم که همیشه در بیوگرافی ها مغفول می ماند؛ همه ما همانقدر که تحت تاثیر آموزه های اساتیدمان در دوره تحصیل هستیم، تحت تاثیر محیط زندگی هنری خود هستیم؛ در واقع این دوستان و همکارانمان هستند که بار اصلی آموزش غیر مدرسی و غیر مکتوب ما را به عهده دارند؛ من از رضا ضیایی سازساز، در زمینه فیزیک و طراحی ساز بیشتر آموخته ام تا بعضی از استادانی که نام شان در بیوگرافی ام نوشته می شود، همینطور در مسائل تاریخ معاصر موسیقی ایران از علیرضا میرعلینقی و بهروز مبصری، درباره مسائل فلسفی حوزه هنر و اجتماع از زنده یاد محسن قانع بصیری، درباره مسائل نظری موسیقی از امیرآهنگ هاشمی، درباره تاریخ موسیقی کلاسیک غرب از فرهاد پوپل، مسائل مربوطه به فلسفه هنر از نگار صبوری، در مورد مسائل زیبایی شناسی هنر ایران از علیرضا سیفی، مسائل مربوط به صدابرداری و آکوستیک حامی حقیقی، در مورد ساز نی از خود شما!
عصیان ِ کلیدر (I)

عصیان ِ کلیدر (I)

با گذشت دو هفته از برگزاری کنسرت ارکستر زهی کیف در تهران به رهبری ولادمیر سیرنکو، هنوز بازار نقد این کنسرت داغ است و در سایت هر خبرگزاری، چند تیتر مربوط به این کنسرت وجود دارد. عطا نویدی، از همکاران سایت “گفتگوی هارمونیک” که در این کنسرت حضور داشته، در این مطلب سعی داشته، غیر از جمع آوری گفته های مختلف در خبر گزاری ها با موسیقیدانان دیگری هم به تبادل نظر بپردازد که بخش اول این مطلب شش قسمتی را میخوانید:
گفت و شنودی درباره سازهای ابداعی (VII)

گفت و شنودی درباره سازهای ابداعی (VII)

پرسیدید: «اذعان دارید که هیچ حرکت نوگرایانه ای بی اشکال نیست ولی آیا با منکوب کردن، موسیقی ما پیشرفت می کند؟ کدام ساز اصیل ایرانی (راه چند صد ساله نمی روم) همین سی سال اخیر که اینهمه توجه به این سازها شده به من بفرمایید کدام یک از این سازها از نظر آکوستیکی پیشرفت کرده اند؟» متاسفم که هرگونه نقدی در این مملکت به کوبیدن ترجمه می شود! چطور می گویید هر تغییری را بنده کوبیده ام؟ خود من نوازندگی با تار و سه تار ۳ اکتاو را پیشنهاد می کنم و با آن می نوازم. بنده مقالاتی در مورد نی کلید دار و تنبک کوکی نوشته ام؛ شاید مطالعه کرده باشید. فکر می کنم اولین کسی که در مورد این دو ساز در اینترنت (یا شاید هم در مطبوعات کاغذی) مطلبی نوشت، من بودم؛‌ یعنی زمانی که استادان گرامی پشت این سازها صف نکشیده بودند و تنبک کوکی نایاب نشده بود! «پیشرفت خوب نیست که عالی است!» ولی پیشرفتی که بر اساس معیاری علمی باشد.
وکیلی: ردیف کاظمی ۴۰۰ گوشه دارد

وکیلی: ردیف کاظمی ۴۰۰ گوشه دارد

اینکه باب شده که می گویند مکتب اصفهان و مکتب تهران برای کسانی که در تهران بوده اند یا اصفهان، تعاریف دقیق و موسیقایی نیست. یادم است که سالها پیش با مرحوم دکتر حسین عمومی که ردیف دان و حقوق دان بود، مصاحبه ای انجام داده بودند و ایشان تعریف خوبی از مکتب ارائه داده بود. البته این مصاحبه بسیار طولانی است و در اینجا می شود به بخشی از آن اشاره کرد؛ مثلا نحوه بیان شعر، ریتم درونی آواز، نوع تحریر و حتی مخرج صوتی کلام که این تعاریف ما را به سوی یک مفهوم موسیقایی هدایت می کند نه تنها یک منطقه جغرافیایی.
فلسفۀ سازهای ابداعی (II)

فلسفۀ سازهای ابداعی (II)

متاسفانه بسیاری از دست اندر کاران نسل جوان هنر، آنچنان جذب و شیفتۀ اسامی و نامهای کاذب شده اند که حاضرند به هر قیمتی و فقط و فقط به خاطر بودن در یک تشکیلات به ظاهر هنری و یا صرف بودن در کنار آن نامها، تن به هر خفت و خواری بدهند. غافل از اینکه این فرصت طلبان به ظاهر “هنری نما” فقط و فقط به دنبال افرادی زیر دست و بله و چشم گو جهت تایید حرف ها، افکار و اعمالشان هستند.
سلطانی: مشخصه اصلی موسیقی داوودیان هویتش است

سلطانی: مشخصه اصلی موسیقی داوودیان هویتش است

اولین بار من نام کاظم داوودیان را در سال ۱۳۶۸ شنیدم و به طور اتفاقی با ایشان آشنا شدم، بعدا با اینکه از دوستان در مورد جایگاه هنری و اخلاقی و منش ایشان، میشنیدم ولی خبری از ایشان نبود تا اینکه اواخر دهه ۷۰ از آقای محمدرضا شجریان شنیدم که مجموعه ای را با آقای داوودیان کار میکنند که متاسفانه بعد از گذشت ۱۲ سال هنز این آثار منتشر نشده است!
مستر کلاس هورن نادر زینلی برگزار می شود

مستر کلاس هورن نادر زینلی برگزار می شود

نادر زینلی نوازنده با سابقه ساز هورن، دارای دکترای موسیقی از کنسرواتوار شهر لیون و ساکن فرانسه است. وی تجربه تدریس در مراکز مطرح موسیقی را در کارنامه خود دارد که از آنها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
اپرای توسکا (II)

اپرای توسکا (II)

در فوریه ۱۷۹۸ لشکر فرانسه روم را اشغال نمود و مدعی جمهوری رومن جدیدی شد. شخصیت “سزار آنجلوتی” در اپرا (بر اساس شخصیت تاریخی لیبوریو آنجلوسی) که یکی از رهبران جمهوری و حاکم روم بود، ساخته شده. پاپ مجبور به فرار به توسکانی شد. پادشاه نپال سعی به نجات پاپ کرد اما خودش نیز مغلوب شد. در ژانویه ۱۷۹۹ جمهوری نپال اعلام حاکمیت کرد. در آوریل ۱۷۹۹ زمانی که ناپلئون در مصر بود، ارتش روسی – اتریشی به شمال ایتالیا راه یافت و انگلیسیها را شکست داد.