نکاتی که سازندگان تار و سه تار باید بدانند

شیارهای خرک را تا حد امکان زیاد کنید، شش شیار کافی نیست
شیارهای خرک را تا حد امکان زیاد کنید، شش شیار کافی نیست
از چسب به جای سریشوم استفاده نکنید
معمولا” آلات موسیقی ای که شامل سیم و دسته هستند، پس از مدت زمانی باید رگلاژ دسته شوند چراکه مقداری جاخوردگی در دسته ساز بوجود می آید. در سالهای اخیر که چسب چوب و دیگر انواع چسبهای صنعتی به بازار آمده، عده ای مبادرت به استفاده از این نوع چسبها می کنند که متاسفانه ساز تولید شده آنان جنبه یکبار مصرف پیدا می کند چون در آینده دور (مثلا ۷۰ یا ۸۰ سال دیگر) پس از هرگونه جاخوردگی، پیچ خوردگی، شکستگی بر اثر حوادث و ضربه، دیگر ساز را نمی توان ترمیم اصولی کرد، چون اصولا” این چسبها باز نمی شوند.

در صورتیکه سازگران قدیم که از چسب گرم سریشم استفاده میکردند به ساز اجازه میدادند تا بتواند قابل تعمیر باشد… امروز هم اگر کمی بوی بد سریشم را تحمل کنیم و قدری حوصله و صرف وقت را چاشنی این فن والا و ذیقیمت کنیم، محصولی بهتر و اصولی تر بدست میاید که رضایت نسلهای بعد را نیز به همراه خواهد داشت.

پیش از جاگذاری میخ های بیخ دسته، محل را سوراخ کنید
بر اثر کوبیدن میخ های بیخ دسته تار، پس از گذشت زمان ترکهایی (آن هم در محل خطرناکی مثل بیخ دسته!) ظاهر میشود که برای اجتناب از این خسارت میتوان قبل از کوبیدن هر میخ، با مته هم شماره میخ، سوراخی ایجاد کرد و پس از آن میخ را در سوراخ ایجاد شده با فشاری بسیار کمتر فقط “جا زد” نه آنکه با چکش کوبید.

مشکلات نوازندگان چپ دست
همیشه نوازندگان و هنرآموزان چپ دست تار و سه تار با مشکلاتی روبرو هستند؛ یا ساز را همچون دیگران بدست میگیرند که در این صورت نمیتوانند همچون یک راست دست ساز بزنند و پیشرفت کنند و یا ساز را چپ دست می کنند که در این صورت به چند مشکل دیگر بر می خورند:
اول اینکه همیشه باید ساز خود را به کلاس بیاورند و ببرند. دوم اینکه، اگر جایی سازی ببینند نمی توانند آنرا بیازمایند، دیگران هم در مورد ساز ایشان همین مشکل را دارند. سوم اینکه، ساز انتخابی و خریداری شده آنان ممکن است پس از چپ دست کردن افت شدیدی کند، چراکه سیمهای بالا و پائین جابجا شده است که متاسفانه در این سه مورد تقریبا” چاره ای جز تحمل نیست! ولی در مورد چهارم، هنگامیکه بخواهیم سازی را اصطلاحا” چپ دست کنیم، ناچار باید یک ناو در جهت معکوس با ناو موجود روی دسته ایجاد کنیم.

این عمل که قدری کارگاهی است و نیز موجب مراجعات بعدی میشود و ضمنا پس از نتیجه کار شکل و ظاهری یکسان و قرینه با ناو قبلی حاصل نمیشود، مشکل ایجاد میکند. پیشنهاد اینکه به سادگی کلیه سازها را از ابتدا با دو ناو بسازیم، یعنی هرکدام در یک طرف دسته تار یا سه تار وسپس ساز را به اصطلاح رنگ و لاک کنیم.

شیارهای خرک را تا حد امکان زیاد کنید
بر روی خرک بعضی سازهای جدید فقط به تعداد سیم های آن ساز شیار وجود دارد که پیشنهاد می شود بر روی تاج خرک تا جایی که میسر است شیار بیندازیم، چراکه بعضی کوکهای قدیمی را باید با تغییر محل سیم همراه کنیم؛ ضمن آنکه بدین ترتیب هر نوازنده میتواند به سلیقه خود جای سیمها را تغییر دهد.

25 دیدگاه

  • ارسال شده در بهمن ۲۳, ۱۳۸۵ در ۱:۳۳ ب.ظ

    مطالب شما بسیار خوب و اموزنده است.اکر امکان دارد در زمینه نت خوانى،جکونکى کوک تار با نت و جکونه بدانیم باید جه کوکى باشد مطالبى اماده کنید.جونکه بسیارى از هنر جویان در این زمینه سوالاتىدارند.موفق باشید

  • ابوالفضل
    ارسال شده در فروردین ۸, ۱۳۸۶ در ۶:۳۵ ب.ظ

    سلام

    اگه امکانش هست درمورد چگونگی تمرین کردن خصوصا ساز سه تار بیشتر و کاملتر توضیح بدین موفق باشین

  • soheil
    ارسال شده در فروردین ۱۳, ۱۳۸۶ در ۱۱:۵۹ ب.ظ

    site shoma kheyli alie . besyaar mamnoonam . movafagh bashid

  • وحيد
    ارسال شده در خرداد ۱۰, ۱۳۸۶ در ۵:۵۱ ب.ظ

    اگرممکن است در مورد ساخت تار توضیحات بیشتری را ارائه کنید و ابعاد واندازه های قسمتهای مختلف تار را بنویسید متشکرم.

  • اردشیری ایلخچی
    ارسال شده در آبان ۲۶, ۱۳۸۶ در ۶:۲۵ ب.ظ

    من می خواهم به شخصیتی اشاره نمایم که در کمال گمنامی در ترکیه فوت کردند. بله فرزاد علیی از اولین و بهترین سازندگان تار ایرانی که همه بویژه استاد قنبری سازنده ویولون ایشان را بهتر می شناسند. بهترین تارهای ایرانی در زمان حال ایشان می ساختند که به دلیل عزلت گوشه نشینی و زندگی در یک روستای دور افتاده از تهران به نام ایلخچی از بخشهای تبریز بسیار گمنام فوت کردند. که استادان بسیاری چون داریوش ×یرنیاکان و استاد قنبری و جلیل شهناز و… ایشان را می شناسند. بهتر است درباره ایشان و هنرشان در سایت های هنر و موسیقی جایی اختصاص داده و درباره ایشان مطالبی بنویسید و نام ایشان را ببرید.

  • moein
    ارسال شده در بهمن ۲۰, ۱۳۸۶ در ۱۰:۰۳ ب.ظ

    ضمن تشکر
    در رابطه با ساخت تار مطالب حرفه ای تری بیان کنید یا ارسال نمایید

  • حامد دهقانی
    ارسال شده در شهریور ۱۳, ۱۳۸۷ در ۱۰:۴۷ ب.ظ

    لطفادرباره ضخامت سیمهای تاربنویسید

  • آرتا
    ارسال شده در آبان ۲۲, ۱۳۸۷ در ۹:۳۴ ق.ظ

    قابل توجه سه تار نوازها:
    سلام به همگی من خودم ۱۰ سالیه که سه‌تار میزنم.کتاب مفید پنجه‌ی سه تار نوشته استاد سعید محمدی که از شاگردان برجسته استاد علیزاده هستن برای اونهایی که میخوان سه تار رو شروع کنند فوق‌العاده است.البته ایشون e-mailخودشون رو در مقدمه کتاب آوردن و با سعه صدرهم به سوالات پاسخ میدن(البته به سوالات من حداقل..).اینو هم بگم که کتابشون توسط انتشارات چنگ سال۸۶ منتشر شده وکتاب پنجه‌ی تارشون هم دردست انتشاره

  • مهرنوش
    ارسال شده در تیر ۱۳, ۱۳۸۸ در ۹:۵۷ ق.ظ

    ممنونم آرتا جان…

  • مژگان
    ارسال شده در مهر ۲, ۱۳۸۸ در ۱:۳۴ ق.ظ

    سلام
    ببخشید یه سوال داشتم،با رتبه چند کنکور هنر می شه موسیقی شیراز قبول شد؟؟؟؟؟؟
    خیلی خیلی ممنون از جوابتون….

  • ناشناس
    ارسال شده در آذر ۱۷, ۱۳۸۸ در ۶:۴۶ ب.ظ

    لطف میکنید من را یرای خرید سه تار راهنمایی کنید

  • مهدي حبيبي فر
    ارسال شده در آذر ۱۹, ۱۳۸۸ در ۱۰:۰۱ ق.ظ

    ضمن تشکر صمیمانه از راهنماییهای بی دریغ شما ، در مورد شیوه اصولی کوک سه تار و انواع کوکهای سه تار مرا راهنمایی بفرمایید . پیشاپیش از بذل عنایتی که می فرمایید سپاسگزارم

  • حسین
    ارسال شده در دی ۲, ۱۳۸۸ در ۱۱:۱۴ ب.ظ

    با عرض سلام وخسته نباشید
    در مورد استفاده از سریشم به جای چسبهایی که برای چوب ،امروزه استفاده می شود، به نطر من استفاده از چسبهای جدید کمک بسزایی در ماندگاری ساز و جلوگیری از باز شدن ترکهای سه تار و اتصال پشت کاسه تار میکند و در مورد تعمیر آن معتقدم که اگرمرمت گر ساز مهارت لازم را در این زمینه داشته باشد ،می تواند به آسانی کار مرمت را انجام دهد.

  • محی الدین
    ارسال شده در مرداد ۲۵, ۱۳۸۹ در ۱۲:۲۰ ب.ظ

    دست شما درد نکند مطالب بسیار آموزنده ای را درج فرموده اید . موفق باشید

  • مریم
    ارسال شده در مهر ۲۲, ۱۳۸۹ در ۴:۴۳ ق.ظ

    میخواستم بدونم اگر به کاسه سه تار ضربه وارد شود ایا صدای سه تار خراب می شود؟
    من میخواهم سه تار یاد بگیرم ایا بهتر است به کلاس بروم یا با سی دی وکتاب هم می توان یاد گرفت؟

  • محسن سومایی
    ارسال شده در شهریور ۲۱, ۱۳۹۰ در ۱۱:۵۶ ب.ظ

    با عرض سلام و خسته نباشید خدمت دوستان
    من تقریبا ۱۲سال هست که ساز سنتی میسازم و از شاگردان استاد ژاله هستم.چسب سریشم خیلی خوب هست برای ساز اما نه در همه نوع شرایط مثلا در هوای مرطوب این چسب خاصیت خودش را از دست میده و معتقد هستم چسب نجاری یا دوقلو به مراتب از سریشم بهتر هست.
    نوازندگانی هم که چپ دست هستند بهترین کار این هستش که ساز خود را به صورت سفارشی تهیه کنند تا مجبور نشوند صنعت ساز دیگری را به هم بزنند.
    ۰۹۳۵۵۱۶۲۷۳۴ محسن سومایی سازنده سا زهای سنتی

  • غلامرضا
    ارسال شده در دی ۷, ۱۳۹۰ در ۹:۰۶ ب.ظ

    با سلام و خسته نباشید و تشکر از سایت خوبتان من در اصفهان زندگی می کنم لطفا از سازندگان نامی اصفهان در زمینه ساخت تار چند استاد را نام ببرید ونیز لطف کرده اگر نحوه بستن پردهای مختلف تار را به صورت عکس به ایمیل من ارسال کنید از شما ممنون خواهم شد

    با تشکر

  • محمد
    ارسال شده در بهمن ۲۶, ۱۳۹۰ در ۵:۰۶ ب.ظ

    با سلام و خسته نباشید اگر ممکن است بفرمایید چگونه میتوان خرکی به پوست تار چسبده را از پوست جداکردبدون آنکه پوست پاره شود.با تشکر

  • مرجان فرحناکی
    ارسال شده در فروردین ۲۱, ۱۳۹۱ در ۷:۵۰ ب.ظ

    باسلام.
    اگر مقدور است درمورد اجرای درس ۱۲۳ از کتاب دستور سه تار دوره ی ابتدایی(حسین علیزاده)(تکنیک کنده کاری)توضیح بفرمایید.
    با سپاس.

  • مهدی
    ارسال شده در فروردین ۲۴, ۱۳۹۱ در ۶:۴۵ ب.ظ

    سلام.برای جدا کردن خرک که به پوست چسبیده میتوانید با مقداری پنبه و یا گوش پاک کن مقداری آب به زیر خرک بچکانید تا پس از چند دقیقه براحتی خرک جدا شود.

  • علیرضا
    ارسال شده در تیر ۱۴, ۱۳۹۱ در ۲:۳۱ ب.ظ

    لطفا طرز بستن پرده تار در قسمت پایین دسته روش گره زدن دور میخ های پایین چگونه است؟

  • خسرو توحیدی
    ارسال شده در اردیبهشت ۲۲, ۱۳۹۲ در ۱۲:۴۲ ق.ظ

    برای ساختن آلات موسیقی چوب باید طوری بریده شود که تیغه ی اره عمود بر خط رگه ی چوب باشد برای تار هم باید کنده چوب را پس از بریدن برگردانیم به نحوی که قوس کاسه صوتی عمود برقوس دوایر چوب باشدبه عبارت دیگر آبراه وسط دایره کنده به

    قسمت بیرونی تار منتقل می شود وقسمت بیرونی کنده چوب به داخل باشدرعایت این نکته بی نهایت مهم است

  • ناشناس
    ارسال شده در مهر ۱۰, ۱۳۹۳ در ۱۲:۱۴ ق.ظ

    مگر اساتید قدیمی برای مناطق مرطوب و گرم و خشک سازی با چسب دیگر میساختند.این داستان در این چند سال اخیر توسط بعضی از آقایان مطرح شده و استفاده از چسب دوقلو کاریست فوق العاده بی ریشه و بیخود.بهترین چسب همان سریشم است البته به شرط عمل آوری درست.

  • کریم
    ارسال شده در تیر ۵, ۱۳۹۷ در ۴:۲۰ ب.ظ

    سلام تشکر از همه دوستان من یک سوال در مورد ضخامت کاسه دوتار یاسه تار دارم ضخامت کاسه چند میلی متر باشد بهتر است برای صدا.

  • علی
    ارسال شده در آبان ۴, ۱۳۹۷ در ۱:۴۵ ق.ظ

    من از خیلی از استادان تار نواز شنیده ام که شیار هایی که توسط مقار درون کاسه ساز وجود دارد در صدادهی ساز تار خیلی مهم است.مثلا یکی از موارد شیار ها باید قرینه یکدیگر باشند باگودی یکسان

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

گزارشی از دومین نشست «نقدِ نقد» (V)

فیاض ادامه داد: من به روشنی به خاطر دارم که اگر ۳۰ سال پیش می‌گفتیم که فلانی نقد می‌کند، معنی‌اش این بود که فلانی با چیزی مخالفت می‌کند ولی در ذهن حداقل بنده و فکر می‌کنم شمار بسیار زیادی از دوستانی که در آذر ۱۳۹۷ زندگی می‌کنند منتقد کسی نیست که ایراد بگیرد. این جا یک رویداد همزمانی را شاهد هستیم. یعنی ما همزمان دوستانی را داریم که در زمانی زندگی کرده‌اند که نقد عبارت بوده است از موضع‌گیری مخالف با یک موضوع و بعد به مرور با کنش‌های نسل‌های دیگری معانی دیگری پیدا کرده است و این از جمله جاهایی است که من شکاف نسلی را می‌بینم. اگر به خیلی از عزیزانی که مثلا ممکن است ۲۰ سال از من بزرگ‌تر باشند بگوییم قرار است نقد شوید با نوعی جبهه‌گیری آن‌ها مواجه می‌شویم، چون فکر می‌کنند منتقد به معنی مخالف است.

یادداشتی بر مجموعه کنسرت‌های «چندشب عود»

شاید اگر با چند جابه‌جایی یا اضافه‌کردن شب چهارم، اجرای نوازندگانی همچون حمید خوانساری، شهرام غلامی، مریم خدابخش، سیاوش روشن و امیرفرهنگ اسکندری و… را در چنین برنامه‌ای می‌شنیدیم، می‌شد سنجه‌های دقیق‌تری از عیار عودنوازیِ امروز ایران بدست داد. با اینحال آنچه در این سه شب رخ داد چنین بود:

از روزهای گذشته…

رنگ و بافت در موسیقی

رنگ و بافت در موسیقی

برای داشتن یک تنظیم خوب و نهایتا” یک موسیقی زیبا آگاهی از اصول رنگ امیزی در ارکستر امری بدیهی است که برای آهنگسازی هم باید ان را مد نظر داشت. هنگامی که یک ملودی با دو ساز و با دینامیکی یکسان اجرا میشود تاثیرات بیانی متفاوتی پدید می آورد و موجب تمییز دادن آن دو صدا از هم میشود که از آن به عنوان رنگ صوتی (timbre) یاد میکنند.
گوران: از تک تک اعضای ارکستر تشکر می کنم

گوران: از تک تک اعضای ارکستر تشکر می کنم

ممکن است همه نوازندگان ما در این سطح نباشند ولی پتانسیل رسیدن به این توانایی را دارند. بعضی از نوازندگان ایرانی مثل آقای فریوسفی این امکان برایش فراهم شده که در ارکسترهای درجه یک جهانی نوازندگی کند و ثابت کند که این توانایی را داشته ولی خیلی های دیگر این امکان برایشان فراهم نشده ولی شاید این توانایی را هم امروز داشته باشند.
کنسرت شادروان در تالار اندیشه

کنسرت شادروان در تالار اندیشه

مهیار شادروان (خواننده و مدرس آواز) ۲۸ اردیبهشت ماه جاری همراه با گروه موسیقی طیفور در تالار اندیشه به روی صحنه می رود. شادُروان که از شاگردان برجسته استاد محسن کرامتی است در تشریح این برنامه گفت: برنامه در دو بخش اجرا می شود. بخش اول شامل اجرای همنوازان تنبور است و بخش دوم که من با گروه همراه می شوم، در آواز دشتی تنظیم شده و شامل آواز، تصنیف و قطعات ضربی خواهد بود. سرپرست گروه و آهنگساز گروه طیفور سید حمید اعتماد نیا است که سالها با این گروه اجراهای موفقی داشته اند.
اصول نوازندگی ویولن (XIV)

اصول نوازندگی ویولن (XIV)

باید دقت داشت که در هیچ از یک از آرشه های چپ و یا راست، دست گیری آرشه و یا آرشه کشی نبایستی باعث ایجاد حالت گرفتگی در ناحیه سمت راست قفسه سینه و یا بالا گرفتن غیر عمدی شانه گردد. یک اشتباه بسیار رایج در این زمینه، بالا آمدن تدریجی شانه در آرشه کشی با جهت چپ و با نزدیک شدن به پاشنه است و مورد دیگر بالا گرفتن غیرعمدی شانه در هنگام دست گیری آرشه در ناحیه پاشنه، در آرشه راست می باشد.
موسیقى رنگ ها (I)

موسیقى رنگ ها (I)

مدست پترویچ موسورگسکى (Modest Mussorgsky) در ۲۱ مارس سال ۱۸۳۹ در اوکراین به دنیا آمد. اولین معلم او در موسیقى مادرش بود که به او پیانو آموخت ولى کمپوزیسیون را تقریباً به حالتى خودآموز فرا گرفت. در اتوبیوگرافى او آمده است که از زمان کودکى علاقه شدیدى به داستان هاى فولکلوریک روسى داشته و با شنیدن آنها در ذهنش آهنگ مى ساخته است.
موسیقی سریال میشل استروگف

موسیقی سریال میشل استروگف

کوزما همواره اهمیت لاگراند را در زندگی خود به یاد دارد و در عین حال بر تاثیری که بزرگانی چون هنری مانچینی (آهنگساز موسیقی متن پلنگ صورتی) و برت باکاراک (آهنگساز موسیقی متن فیلمهای مردان حادثه جو و عروسی بهترین دوستم) بر کار او گذاشته اند اذعان دارد.
حرکت های پنجم و اکتاو

حرکت های پنجم و اکتاو

در ادامه بحث های قبل راجع به هارمونی چهار بخشی و انواع حرکت ها، امروز می خواهیم راجع به چند حرکت دیگر که معمولا” توصیه به انجام آنها نمی شود صحبت کنیم.
«اهالی موسیقی کار مطالعاتی را جدی نمی گیرند»

«اهالی موسیقی کار مطالعاتی را جدی نمی گیرند»

در ایران، چندین مجله موسیقی با گرایش‌های گوناگون فعالیت دارند؛ «فصلنامه موسیقی ماهور»، «ماهنامه هنر موسیقی» و «ماهنامه فرهنگ و آهنگ» از اصلی‌ترین مجلات موسیقی در ایران هستند. در چنین فضایی و با توجه به اینکه فعالیت‌های موسیقی در ایران چندان وسیع نیست، یک نشریه‌ی تازه‌ی موسیقی که به جنبه‌های عوام‌پسندانه‌ی موسیقی هم نمی‌پردازد تا چه حد می‌تواند توجه دوستداران موسیقی را جلب کند؟
کیوان میرهادی: در موسیقی کلاسیک اخلاق اشرافی گری حاکم است

کیوان میرهادی: در موسیقی کلاسیک اخلاق اشرافی گری حاکم است

در نظر داریم در حد توان با اساتید و دست اندرکاران موسیقی کشور گفتگوهایی را داشته باشیم تا شاید بتوانیم از این طریق به افزایش آگاهی دوستداران موسیقی از وضعیت موسیقی در کشور کمک کرده باشیم. لذا طی مصاحبه ای آزاد، نظرات آقای کیوان میرهادی راجع به وضعیت موسیقی حال حاضر کشور را جویا شدیم که در اینجا قسمت اول این مصاحبه را ملاحظه می کنید، درضمن نهایت سعی بر این بوده که عین کلام ایشان بدون دخل و تصرف آورده شود.
Figured Bass

Figured Bass

روشی است که در اوایل قرن ۱۷ – بخصوص توسط کلودیو مونتوردی – برای مشخص کردن نتهای مورد استفاده در آکوردها بکار برده می شد که به آن در فارسی باس شماره گذاری شده نیز گفته می شود، همچنین برخی این نحوه نمایش آکوردها را شیفراژ آکوردها می نامند. اولین بار موسیقیدانان ایتالیایی برای همراهی ملودی از این روش استفاده کردند، بعدها موسیقیدانان باروک،از این روش بصورت متداول برای مشخص کردن هارمونی در قسمت باس استفاده کردند. بعنوان مثال در کارهایی که برای هارپسیکورد یا ارگ تهیه می شد از این روش برای نمایش آنچه نوازنده باید برای همراهی با خواننده و یا با دست چپ بنوازد استفاده می شد.