آلریو دیاز و گنجینه موسیقی آمریکای لاتین (II)

آلریو دیاز
آلریو دیاز
مانوئل ماریا پونسه (Manuel Maria Ponce) که امروزه آثارش در رپرتوار گیتار کلاسیک از ارزش و استقبال بالایی برخوردار است، از اولین آهنگسازان غیر اروپایی ست که دعوت سگوویا را مبنی بر ساخت قطعه برای گیتار پذیرفت.

موسیقی پونسه ی مکزیکی در فرم های پذیرفته شده موسیقی کلاسیک به خوبی از سوی سگوویا حمایت شد و در دهه سی (۱۹۳۰) اجرا و ضبط شد. همچنین آگوستین باریوس منگوره (Agustin Barrios Mangore) آهنگساز و نوازنده پاراگوئه ای در آن خطه با اجراهای متعدد سهمی تاریخی را در معرفی موسیقی لاتین بر عهده گرفت؛ نقش دیاز اما در معرفی موسیقی لاتین بیشتر از نظر تنظیم و انتشار و اجرای کنسرتهای متعدد در اروپا قابل بررسی است.

دیاز به خوبی از ارزش موسیقی فولک و به ویژه موسیقی مردمی ونزوئلا آگاه بود و همواره در جهت ثبت و انتشار این موسیقی تلاش کرد. ویسنته امیلیو سوخو (Vicente Emilio Sojo) و آنتونیو لائورو (Antonio Lauro) دو آهنگساز سرشناس ونزوئلایی بودند که کارهایشان توسط دیاز برای گیتار کلاسیک، هارمونیزه و تنظیم شد. سوخو در زمان تحصیل دیاز در کاراکاس یکی از معلم های هارمونی او بود و لائورو هم از دوستان نزدیک دیاز به شمار می آمد.

سفرهای مرتب بین اروپا و ونزوئلا مبین رسالتی است که دیاز برای خودش در ثبت موسیقی کشورش تعیین کرده بود. او علاوه بر انتشار نُت، مقالاتی را در روزنامه ها درباره اهمیت ثبت موسیقی لاتین تحریر کرد و بیشتر ضبط های استودیویی خود را به همین نوع موسیقی اختصاص داد.

امروزه رپرتوار موسیقی لاتین در برنامه گیتاریستهای کلاسیک جایگاه قابل توجهی دارد که بی شک این پذیرش، حاصل تلاش افرادی همچون دیاز و آهنگسازانی همچون باریوس، پوسنه، مورل (Morel)، ویلالوبوس (Villa-Lobos) و دیگر بزرگان موسیقی آن دیار است. جان ویلیامز و دیوید راسل، دو نوازنده سرشناس گیتار کلاسیک آثار متعددی از موسیقی لاتین و به ویژه آنتونیو لائورو را ضبط کرده اند. جان ویلیامز لقب “اشترواس گیتار” را به لائورو داده است. لائورو که اولین معرفش در اروپا دوست دوران جوانیش، دیاز است.

خواکین رودریگو که بخش مهمی از آثارش به رپرتوار گیتار کلاسیک تعلق دارد، قطعه ای با عنوان “Invocación y Danza” را در سال ۱۹۶۱ به دیاز تقدیم کرد. این اثر دراماتیک که مهارت تکنیکی بالایی از سوی نوازنده طلب می کند، همواره در سالنهای مختلف دنیا اجرا شده و از محبوبترین آثار این آهنگساز است. این اثر در سال ۱۹۶۴ با ضبط دیاز وارد بازار شد.

audio file بشنوید قسمتی از “Carora” اثر لائورورا با نوازندگی آلریو دیاز

دیاز در اجراهایش به ویژه در اروپا، قطعات لاتین را در کنار آثار ماندگاری همچون شاکون باخ روی صحنه می برد و جدای از محتوای موسیقیایی کنسرتهایش اغلب به دلیل تکنیک بالایش مورد تمجید قرار می گرفت.

الیوت فیسک (Eliot Fisk)، گیتاریست تحسین شده امریکایی و از شاگردان آندرس سگوویا درباره دیاز چنین می گوید: “آشنایی من با موسیقی آمریکای لاتین توسط ویرتوز بزرگ ونزوئلایی، آلریو دیاز انجام گرفت. من برای مدت کوتاهی در کلاس او بودم اما او اثر ماندگاری بر مسیر نوازندگی من گذاشت. آلریو چیزی کاملا نو برای گیتار آورد، ریتم ها و صداهای شگفت انگیز، موسیقی مردمی اما جالب و پیچیده با ریتم های متنوع. دیاز این موسیقی را با چنان طراوت و جوششی می نواخت که همه ما را مدهوش خود کرد.”

دیاز در دوران حرفه ای نوازندگی با رهبران بزرگی مانند “سرجیو چلیبی داکه” (Sergiu Celibidache)، لئوپولد استوکوفسکی (Leopold Stokowski) و آندره کوستلانتز (André Kostelanetz) همکاری کرد. او در کتاب اتوبیوگرافی خود به شرح آنچه بر زندگی شخصی و موسیقیاییش گذشت پرداخته و از مشقات و کشمکش هایی که در راه انتشار موسیقی کشورش متحمل شده، سخن گفته است. از آلریو دیاز بیش از ۳۰ آلبوم گیتار نوازی منتشر شده است و هر ساله به پاس زحمات او گردهمایی در ونزوئلا به نام “مسابقه گیتار آلریو دیاز” برگزار می شود که به برگزیدگان آن “مدال دیاز” اهدا می شود.

منابعی که در نگارش این متن مورد استفاده قرار گرفتند:
کتاب:
A Concise History of the Classic Guitar by Graham Wade. Amazon Pub
سایتهای:
aliriodiaz.net
aliriodiaz.org
duke.edu

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

تحقیقی درباره باربد؛ موسیقیدان دوره ساسانی (VI)

نمونه اولین چکامه در منظومه درخت آسوریک آمده که تا زمان ما حفظ شده است. باربد را بزرگترین شخصیت ناقل فهلویات به شمار آورده اند. یکی از شکلهای معمول شعری و موسیقی زمان باربد پتواژه بوده است. پتواژه از دو واژه پت و واژه یعنی سخن بزرگ تشکیل شده متن آن از اشعار ستایشی و وصفی ترکیب یافته، بیشتر به قصیده های منبعده ی اسلامی شباهت داشت.

مروری بر آلبوم «لیله راست»

برخورد مستقیم گوش ایرانی با نغمات موسیقیِ عربی، در دوره‌ای (دهه‌های۴۰و۵۰) در کنارِ اشتهار ام‌کلثوم در ایران، در شاخه‌ی منحصربه‌فردی از موسیقی مردم‌پسند در خوانده‌های خوانندگانی چون قاسم جبلی یا داود مقامی و بعد از انقلاب بیش از همه عموماً در تلاوت قرآن بوده‌است. «لیله راست» (شبِ مقامِ راست) فرصتِ شنود و مواجهه‌ی مستقیم با اثری از موسیقی عرب را برایمان فراهم کرده‌است.

از روزهای گذشته…

لوئیس آرمسترانگ

لوئیس آرمسترانگ

در سال ۱۹۰۲ بدنیا آمد، موسیقیدانی بود که بیشترین تاثیر را در قرن بیستم بروی موسیقی، بخصوص Jazz گذارد. به Satchmo (ساچمو مخفف Satchel Mouth) معروف بود و امروزه در رده بزرگان فلسفه، هنر، سیاستمداران و … در مقام مقایسه آورده میشود.
شبی بر فراز عمارت سنگی

شبی بر فراز عمارت سنگی

دومین اجرای مستقل آکو (موسیقی آنسامبل هارمونیکا)، پنج شنبه نهم شهریور، در دو سانس، در سالن عمارت روبه‌رو برگزار شد. در این اجرا، گروه هارمونیکانوازان آکو*، به سرپرستی الیاس دژآهنگ**، این قطعات را اجرا کردند:
سریالیسم «همه‌ جانبه»

سریالیسم «همه‌ جانبه»

جریان موسیقی مدرن به مفهوم سبک شناختی و به مثابه روند آفرینش هنری در تاریخ موسیقی قرن بیستم مطرح است. شاید بتوان مهمترین بخش این جریان موسیقایی را مرتبط با مکتب دوم آهنگسازی وین دانست. معروف‌ترین آهنگساز این مکتب آرنولد شوئنبرگ برای رهایی از قواعد دست و پاگیر هارمونی تونال، در ادامه راهی که از سالهای پایانی قرن ۱۹ در آثار واگنر و … آغاز شد به سمت استفاده پی‌در‌پی گروه‌هایی از تن‌ها رفت.
یک توالی آکورد هشت میزانی

یک توالی آکورد هشت میزانی

معمول این است که توالی آکوردهای زیبایی که آهنگسازان و نوازندگان موسیقی جز در کارهای خود بکار می برند، توسط سایرین بعنوان الگوی اولیه آهنگسازی یا بداهه نوازی استفاده می شود. در اینجا توجه شما را به یکی از توالی آکوردهای کارهای Bill Evans جلب می کنیم.
شیدایی تار (II)

شیدایی تار (II)

وی در جریان انقلاب اسلامی از سمتهای خود استعفا کرد و به مردم انقلابی پیوســت و ســاخته ها و نواخته های او با صدای محمدرضا شــجریان و شــهرام ناظری در نوک پیکان انقلاب قرار گرفت و امروزه به عنوان یک خاطره ملی در اذهان مردم باقی است. لطفی در مورد ساخته معروف خود، سپیده (ایران ای ســرای امید)، می گوید: «وقتی در دستگاه ماهور شروع به کار کردم طبق روال آواز از منطقه بم شــروع شد ولی هر کاری که می‌کردیم، می دیدیم جور درنمی آید. پس از مدتی قرار شد آقای شجریان از اوج بخواند و خیلی خوب درآمد. در آن روزگار جامعه ایرانی یکپارچه شور و هیجان بود، ما هم که از جامعه دور نبودیم و با مردم همصدا بودیم.
ادوارد الگار، آهنگساز انگلیسی (XXII)

ادوارد الگار، آهنگساز انگلیسی (XXII)

ادوارد الگار گفت: او در بهار با من رقصید. من احساس می کردم که او رو به راه نیست اما در نگاه اول متوجه نشدم که اوضاع از چه قرار است. او همیشه صبر می کرد تا من وارد قفس شوم و سپس کف آن می نشست انگار که می خواهد برای خود لانه ای بسازد. من با خودم گفتم: خب چرا این کار را نکند؟ روز بعد او را بر روی شاخه ای دیدم در حالی که با تکه ای از شاخه در جنگ بود. او شاخه را با خود حمل کرده و سعی می کرد از در قفس آن را داخل کند. در آخر، موفق به داخل کردن شاخه در قفس شد و از خستگی روی زمین افتاد و نگاهش را به من دوخت. مانده بودم که چه می خواهد بکند.
نگاهی به سمفونی فانتاستیک اثر جاودان هکتور برلیوز (IV)

نگاهی به سمفونی فانتاستیک اثر جاودان هکتور برلیوز (IV)

برلیوز در مقدمه ی این موومان تنهایی در دامان طبیعت را تداعی می کند: یک کرآنگله ی سولو، نغمه ای را می نوازد و پژواک آن یک اکتاو بالاتر به وسیله ابوا به صدا در می آید (تداعی گر نوای نی دو چوپان). پیش از این هرگز موومانی از یک سمفونی با دوئت این سازها آغاز نشده بود. نوای نی چوپان که در مقدمه (میزان های ۱ تا ۲۰) و دیگر بار در پایان موومان به گوش می رسد، یادآور شباهت هایی در حالت بیان و رنگ آمیزی (استفاده از کرانگله)، در رومانس مارگریت از اپرای فاوست (۹-۱۸۲۸) اثر گونود است که نسبت به سمفونی فانتاستیک خیلی هم قدیمی نیست.
نقد تاریخ نگاری موسیقی ایرانی (II)

نقد تاریخ نگاری موسیقی ایرانی (II)

بیش از همه در تاریخ نگاری ها برای شناسایی «ایرانی» بودن موسیقی به عامل «نژاد» متوسل شده اند. تاریخ نگاران در وهله نخست مدلل نموده اند که به عنوان مثال «نژاد» عامل موسیقی دانی مانند فارابی یا ابراهیم و اسحاق موصلی ایرانی بوده اند و بعد چنین پنداشته اند که تحقیقات و تألیفات ایشان ناگزیر در حیطه ی موسیقی ایرانی و در نتیجه بخشی از تاریخ موسیقی ایرانی بوده است. چند نمونه: حسن مشحون در تاریخ موسیقی ایران: «ابراهیم پسر ماهان پسر بهمن پسر پشنک بود و (و در پاورقی توضیح داده که) ابن خردادبه می گوید چون ابراهیم در موقع مستی شعری را زیاد تکرار می کرده که در آن کلمه ی موصل بوده از این جهت به موصلی معرف شده» (جلد ۱، ص ۱۱۹)
جایگاه «گوشه» در موسیقی کلاسیک ایرانی (V)

جایگاه «گوشه» در موسیقی کلاسیک ایرانی (V)

همه ی گوشه های ردیف قابلیت بداهه نوازی ندارند. بعضی گوشه های ریتمیک مانند رنگ ها در حقیقت یک قطعه ی ثابت هستند که معمولن اجرای آنها همیشه یکسان است و تغییر در نوع اجرای آنها تنها محدود به کم و زیاد کردن تکنیک هایی می شود که ملودی را دگرگون نکند (مثلن اجرای دوبل نت به جای تک نت،‌ اجرا در اکتاوی بم تر یا زیرتر یا اجرای یک پاساژ در بین دو ملودی).
ودیم رپین

ودیم رپین

ودیم رپین (Vadim Repin) ویلنیست مشهور روسی، متولد ۱۹۷۱ نووسیبریسک است. روزنامه دیلی تلگراف، چاپ لندن درباره او نوشته است: “وقار ودیم رپین در هنگام اجرا بر روی سن و تفسیر گرم و متبحرانه ای وی، ویژه این موسیقیدان برجسته معاصر می باشد.” ودیم رپین نواختن ویلن را از ۵ سالگی آغاز کرد و تنها پس از شش ماه اولین اجرای عمومی خود را برگزار نمود! وی در شهر زادگاهش تحت تعلیم زاخار برون (Zakhar Bron) قرار گرفت. در ۷ سالگی برای اولین بار به همراه ارکستری کنسرت داد و در یازده سالگی اولین اجرای رسیتالش را به روی سن برد.