کادانس ها (I)

کادانس ها (cadence)
همانطور که یک نقاش تصاویرش را بر روی بوم سفید نقاشی می کند، آهنگسازان هم هنرشان را روی بوم خالی سکوت، نقاشی می کنند.
لئوپولد استوکوفسکی (Leopold Stokowski)

در دنیای آهنگسازی، هر آهنگساز به خواست و میل خود بنا بر پایه احساسات شخصی جملاتی موسیقیایی را انشاء (Compose) می کند.

دو بخش مهم در ساخت و تولید هر قطعه موسیقی، شروع و پایان آن می باشد. در اینجا به بحث درباره انواع «پایان ها» در موسیقی کلاسیک می پردازیم.

کادانس به مجموعه چند آکورد گفته می شود که به نحوی بارز و کامل به شنونده احساس پایان را می رساند. کادانس ها فقط محدود به انتهای قطعه نیستند و می توانند در انتهای جملات موسیقیایی به کار روند. به عبارتی شیواتر، کادانس مجموعه آکوردهای تولید احساس پایان هستند که اغلب می توان در انتهای جملات موسیقایی و یا کل آهنگ به کار برد. این تعریف به عنوان یک تعریف واحد در موسیقی کلاسیک است.

در این مقاله به بحث و بررسی انواع کادانس به زبانی کاملا ساده خواهیم پرداخت.

بررسی انواع کادانس
کادانس را با حروف انگلیسی C.D یا coda نمایش می دهند، کادانس ها به ۵ نوع اصلی تقسیم می شوند. (تعداد زیادی کادانس فرعی وجود دارد که هنرجویان می توانند در اینترنت انواع آنرا بیابند)
۱- کادانس کامل (Prefect C.D)
۲-کادانس پلاگال (Plagal C.D)
۳- کادانس پی کاردی (Picardi 3th C.D)
۴-کادانس نیمه تمام (Half C.D)
۵- کادانس بریده یا گول زننده (Authentique C.D)

۱- کادانس کامل (Prefect C.D):
یکی از رایج ترین کادانس های موجود در موسیقی می باشد که از اتصال قدرتمند بین دومینانت (V) و تونیک (I) بهره میگیرد و در انتهای جملات و گاها در انتهای کل قطعات برای ایجاد مفهوم اتمام قطعه، به کار برده می شود. فرمول هارمونیک کادانس کامل عبارتست از:
V-I
Vsus4 – V – I

مثال: بتهوون در سونات پیانو اپوس ۱۳ (Piano Sonata, Op. 13) یک کادانس کاملا قاطع و زیبا را به تصویر کشیده است.
audio fileاین بخش را بشنوید

۲-کادانس پلاگال (Plagal C.D):
این کادانس بیشتر در انتهای قطعات به کار می رود. گاهی بعد از شنیده شدن کادانس کامل، کادانس پلاگال به عنوان یک عضو تمام کننده و بخش دومی، نواخته می شود که ایجاد احساس ختم و قاطع را ایجاد می کند.

به فرمول هارمونیک دقت بفرمائید:


در مثال فوق یک کادانس پلاگال را در تونالیته لامینور می بینید.
audio fileاین بخش را بشنوید
– کادانس پی کاردی (Picardi 3th C.D):
پی کاردی تقریبا همانند همان پلاگال است اما به شکلی که در گام های مینور بعد از آکورد IV 6-4 (مدیانت معکوس دوم ) آخرین آکورد I (تونیک) به صورت ماژور نواخته می شود که پایان با شکوه و پر ابهتی را (همانند پایان اخبار و یا پایان یک فیلم حماسی) ایجاد می کند.

فرمول هارمونیک به صورت کاملا واضح این کادانس را نمایش می دهد:
I 6-4 -V – I – IV 6-4 – I +3
مثال ۱: در تونالیته لامینور می توان کادانس پی کاردی را بدین شکل تشریح نمود.
مثال۲: باخ در audio file قطعه “Jesus, My Joy” این کادانس را به نرمی هرچه تمام تر اجرا نموده است.

نکته: دقیقا همین کار می تواند در گام ماژور نیز اتفاق بیفتد. یعنی به جای یک پایان شاد و حماسی، یک پایان غیر منتظره و به شدت غمگین و تاثیر گذار را ایجاد نمائیم.

9 دیدگاه

  • امیر
    ارسال شده در خرداد ۲۴, ۱۳۹۳ در ۸:۲۶ ب.ظ

    بسیار عالی بود. بعد از مدت ها بالاخره مقاله ای رو دیدم که واقعا بدرد بخور بود. خیلی خلیی ممنوم.

  • سیامک
    ارسال شده در خرداد ۲۴, ۱۳۹۳ در ۹:۳۶ ب.ظ

    عالی بود….

  • Mas
    ارسال شده در خرداد ۲۴, ۱۳۹۳ در ۹:۴۳ ب.ظ

    بسیار مفید بود
    ممنون از سایت خوبتون
    منتظر ادامه ش هستیم
    MAS

  • siavash
    ارسال شده در شهریور ۱۳, ۱۳۹۴ در ۱۰:۳۴ ب.ظ

    عالی خسته نباشید

  • احمد
    ارسال شده در تیر ۳۱, ۱۳۹۵ در ۱:۳۱ ق.ظ

    واقعا درکش سخته من که هیچی نفهمیدم

  • حسین
    ارسال شده در مرداد ۴, ۱۳۹۵ در ۹:۵۶ ب.ظ

    ممنون برای کنکور هنر بدرد میخوره

  • حبیب
    ارسال شده در فروردین ۵, ۱۳۹۶ در ۵:۲۱ ب.ظ

    خیلی ممنون. مفید و کوتاه

  • ارسال شده در خرداد ۷, ۱۳۹۷ در ۴:۰۹ ب.ظ

    با سلام، کادانس فریبنده یا گول زننده، اوتنتیک نیست. کادانس فریبنده به نام های زیر شناخته میشه: شکسته، interrupted, deceptive شناخته میشه و حرکت آکورد از درجه پنجم به ششم یک گام هست و کادانس اوتنتیک مربوط به حرکت آکورد از درجه پنجم گام به درجه اول اون هست و حس پایان کامل میده و فریبنده نیست.

    از مقاله خوب شما تشکر میکنم

  • ناشناس
    ارسال شده در خرداد ۱۶, ۱۳۹۷ در ۱:۰۰ ب.ظ

    چقدر مفیده که نمونه صوتی داره.. لطفا ادامه مطلب رو هم بگذارید.. ممنون.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

مروری بر آلبوم «بوم خیال»

اگر اجرای موسیقی آوازیِ مو به مو مبتنی بر بلوک‌بندی و جمله‌بندی و ساختار خرد و کلان ردیف‌ها را یک سرِ طیف، و موسیقی آوازیِ آهنگسازی‌شده را، که شاید از ماحضر موسیقی کلاسیک ایرانی تنها اشل‌هایِ صوتیِ مدها را در خود داشته باشد و تمام دیگر عناصرش (از الگوهای ملودیک و ریتمیک گرفته تا نحوه و روند تغییر مدها، فرم و غیره) از چشمه‌ی خلاقیتِ سازنده/نوازنده‌اش جوشیده، سرِ دیگرِ طیفِ آن سنتی بدانیم که در قرن اخیر بداهه‌نوازی نام گرفته است، پنج تکه تکنوازیِ مجملِ صائب کاکاوند در «بوم خیال» را باید جایی نزدیک به پایانه‌ی نخستِ طیف در نظر گرفت.

نگرشی به تجدد طلبی در هنر و فرهنگ ایرانِ قرن بیستم (XV)

در واقع، هم او است که شایع کرد «دستگاه ماهور» همان «گام ماژور» غربی است. در دستور تار اولین تعریف از موسیقی ایرانی در مورد آواز ماهور است:

از روزهای گذشته…

استیو گاد: پرکارترین درامر تاریخ موسیقی

استیو گاد: پرکارترین درامر تاریخ موسیقی

استیو گاد (Steve Gadd) یکی از مشهورترین درامرهای عصر حاضر، در نهم آوریل سال ۱۹۴۵ در شهر روچستر نیویورک متولد شده است. در طول فعالیت هنری اش با افراد صاحب سبک و سرشناسی چون پل سیمون Paul Simon، استیلی دان Steely Dan، جو کوکر Joe Cocker، باب جیمز Bob James، Chick Corea، اریک کلپتون Eric Clapton و ادی گومز Eddie Gomez همکاری داشته است و شاید بتوان گفت عمده شهرت خود را مدیون این قبیل فعالیتهاست. استیو گاد را می توان به جرات یکی از پرکارترین درامرهای تاریخ موسیقی به شمار آورد.
نوشتن همراهی برای یک ملودی (I)

نوشتن همراهی برای یک ملودی (I)

به هیچ وجه قصد نداریم در اینجا خیلی پیشرفته و تخصصی راجع به انواع و اقسام روشهای همراهی صحبت کنیم. بلکه خیال داریم در جواب دوستانی که بارها و بارها براشون این سئوال مطرح شده که حالا روی این ملودی چه آکورد هایی بگذاریم؟ و یا اصلا” مدل همراهی چگونه باشد یک پاسخ ساده ارائه کنیم.
Il Carlo IX di Francia del 1566 (قسمت اول)

Il Carlo IX di Francia del 1566 (قسمت اول)

تاریخ در گذر خود رایحه روشن جاری در لحظه ها را لمس می کند و زمان جریان دیگری را از حضور نگاهی دیگر به ارمغان می برد زمانی که روزها از پی هم می گذشتند و ماه ها پیوند سترگ فصلها را نوید می دادند، در عمق تمدنی زیبا و پر شکوه به آرامی تولدی دیگر بدون آنکه هیچ پیش گویی خبر از حادثه ای شور انگیز را تجسم کند، صدای نفسی آرام آرام از درون عشقی مملو پا به هستی بی همتا گشود و به سادگی تکراری جاوید او را آندرا نامیدند، آندرا آماتی سر سلسله آغاز پدیده ای به نام ویولون.
آموزش ساز، کاری دانشگاهی نیست (I)

آموزش ساز، کاری دانشگاهی نیست (I)

نوشته ای که پیش رو دارید، گفتگوی بیتا یاری با پرفسور هرمز فرهت، موزیسین و استاد دانشگاه موسیقی دابلین و سامان دهنده دانشکده موسیقی دانشگاه تهران است. بخشی از این مصاحبه قبلا در روزنامه به چاپ رسیده است و در این سایت به صورت کامل به انتشار می رسد.
جانِ آوازِ امروز

جانِ آوازِ امروز

محسن کرامتی صدای آشنای سه دهه آواز ایران، جزو معدود خوانندگانی است که آوازش را در اختیار نمایندگان حاکمیت قرار نداده و همیشه در اجراهایش نمایشگرِ آرمان های زیبای انسانیِ خود بوده است.
فریبا جواهری: جواد معروفی گفت به من استاد نگو

فریبا جواهری: جواد معروفی گفت به من استاد نگو

با وقت قبلی خدمت فریبا جواهری مدرس و نوازنده پیانو (متولد ۱۳۳۹) رسیدم، در کمال مهربانی و سادگی و مهماندوستی سخن گفت و بسیار راحت صحبت می کرد.
پت متنی و گیتار ابداعیش

پت متنی و گیتار ابداعیش

پت متنی (Patrick Bruce Metheny) را باید یکی از موفق ترین نوازندگان دنیای نوازندگی گیتار دانست. شخصی که با اجراهای خود توانست در دهه ۷۰ الی ۸۰ اعتبار خاصی را در دنیای موسیقی کسب نماید همچنین وی یک از رکورد داران کسب جایزه گرمی میباشد. عمده فعالیت وی شامل اجرا همراه با گروهش Pat Metheny Group و بصورت دونوازی و یا همکاری با دیگر گروهها و نوازندگان میشود.
پانیذ فریوسفی: پیشنهادهای زیادی از طرف سولیستهای معتبر دنیا داشتیم

پانیذ فریوسفی: پیشنهادهای زیادی از طرف سولیستهای معتبر دنیا داشتیم

می خواستم بگویم که بنیاد رودکی چند جلسه تالار رودکی را رایگان در اختیار گروه قرار داده بودند. به هر حال جا داشت که بگویم این یک کمک بود که از طرف بنیاد انجام شد، برای بقیه تمرین ها در طبقه ششم ولی ما پرداخت هزینه داشتیم. دومین مطلبی که می خواستم بگویم راجع به آقای پوریا منوچهری است که الان ایشان مدیر امور بین الملل ما هستند که ما در ارتباط با ایشان هستیم و همچنان از دور با گروه همراه هستند و به ما کمک می کنند، در زمینه اجرا یا اینکه گروه با سولیست بین المللی کار کرده و به هر حال اجراهایی داشته تاثیر روی خارج از مرزها و اخبار بین المللی داشته است، آقای منوچهری در این زمینه به ما کمک کرده اند؛ همان طور که می دانید ایشان برای تحصیل از ایران رفته اند ولی ما با همچنان در ارتباط هستیم و برنامه های مربوط به امور بین المللی و مسائل خارج از ایران را ایشان انجام می دهند.
چگونه سکوت مرگ را یادآوری می کند (II)

چگونه سکوت مرگ را یادآوری می کند (II)

آثار موسیقایی زمانی که توسط مصنفین موسیقی نگاشته می شوند، با وجود موارد نسبی و قابل تغییری چون تمپو (Tempo) ، آکسان و شدت و ضعف صدا (Accentuation) نمی توانند صداقت و وفاداری شان را به خواسته ی آهنگ ساز و پارتیتور (Dynamics) نشان دهند و آکسان (score) تا زمانی که به اجرا در نیایند، به طور واقعی وجود نخواهند داشت؛ چرا که تأویل و تعبیر در موسیقی نیز نتیجه ی همین تعلیق در عناصر است و حتا عناصر دیگری چون شفافیت ، وضوح (Transparency)، سونوریته و صدا دهی (Audibility).
گفتگو با آرش محافظ (II)

گفتگو با آرش محافظ (II)

الان خوشبختانه یکسری افراد شروع به آهنگسازی کرده‌اند. به اینکه متد موسیقی صفوی یا تیموری داشته باشیم که یاد دهیم، نیازی نیست هرچند شاید زمانی این کار را بکنیم. من در ترکیه که کار میدانی می‌کردم راجع به مقام‌ها و ریتم‌ها با ده‌ها استاد مصاحبه کردم که مثلا فلان دور یا مقام را چگونه آموزش می‌دهید؟ همگی جوابشان این است که آهنگسازی یا تقسیم‌زدن را یاد نمی‌دهند، شاگرد فقط باید قطعه بزند. شما در موسیقی ایرانی به‌سختی برای هر دستگاه می‌توانید ۲۰ قطعه کلاسیک درجه یک پیدا کنید. یاد گرفتن اینها یک متد بیشتر ندارد؛ باید نواخت. کم‌کم قوانین آن به دست‌تان می‌آید که ارتباط این ملودی با آن ریتم چیست؟ ۳۰ قطعه در شوق نامه و ۷۰ قطعه در کتاب عجملر وجود دارند و موارد دیگر. متد خاص نه‌تنها در ایران بلکه در جاهای دیگر هم وجود ندارد. شاید زمانی برسد که در آهنگسازی شرقی مثل آهنگسازی غربی بتوانیم همه چیز را تئوریزیه کنیم. غیرممکن نیست و حتما مفید هم هست. اما الان مسأله این نیست که چون متد نداریم، چکار کنیم؟ مقام را باید زد تا یاد گرفت.