بیژن کامکار: موسیقی ما بزمی و مجلسی بوده

بيژن كامكار
بيژن كامكار
مقدمه
به یاد دارم دوره‌ی دبستان بود و روزی در «دیوان شمس» دائی ام، بطور اتفاقی شعر «شهیدان خدایی» به چشمم خورد. از ذوق بال درآورده‌ بودم. کلماتی را می‌دیدم و درست و غلط می‌خواندم که تا قبل از آن روز، آن صدای عاشق و پرطراوت در کام جانم چکانده‌بود:
کجایید ای سبک روحان عاشق
کجایید ای شهان آسمانی
کجایید ای ز جان و جا رهیده
کجایید ای در زندان شکسته…

«گل صد برگ» را شنیدم و همیشه تعجب می‌کردم که دف با آن سر و صدایش چگونه در کنار چند سه‌تار اینقدر خوش نشسته‌است. این همنشینی سهل و ممتنع را در «پرند» ذوالفنون و بسیاری از نواخته‌های دیگر او نیز به یاد دارم.

«حصار» حسین علیزاده،‌ «بامداد» حمید متبسم، «گل‌نیشان» کامکارها، «دف و نی» و ده‌ها موسیقی با ارزش دیگر،‌ با صدای بیژن بود که در خاطر من نقش می‌بست. بیژن را همه جا در گوشه‌ای می‌توانستی پیدا کنی. در عارف و شیدا،‌ در ارکستر سمفونیک، در دونوازی‌ها، سه نوازی‌ها و پر کار در کنار خانواده.

بیژنِ شصت و پنج ساله‌ی امروز، دومین فرزند حسن کامکار، با اینکه موهای فرفری‌اش سفید شده‌اند و کسالت،‌ او را اندکی نحیف کرده‌، اما هنوز پرشور است و پرموسیقی، شوخ و شنگ و مهربان، با حوصله و خوش‌صحبت. عصرگاه ۲۸ اسفند ۱۳۹۲ ساعاتی مهمان او بودم؛ به همراه یزدان شفیعی. دوستی که بر حسب اتفاق، خاطرات مشترکی با بیژن داشت از برزول: زادگاه یزدان و محل خدمت سربازی بیژن. به منزل که رسیدیم به عکس‌های پر شمار در و دیوار مشغول شدیم و صحبت گل گرفت.

در تماس‌های قبلی فهمیده‌بودم که هرگز موبایل نداشته و ندارد. خودش می‌گفت هووی اینترنت و کامپیوتر است. دل پر دردی داشت از کپی رایت و وضعیت سینما و موسیقی. می‌گفت هر بار که صدابردارها از او می‌پرسند چرا پیداتان نیست، داغش تازه می‌شود. سطرهای بعد، بخشی از گفت و گوی آن شب است:
جناب کامکار شما فکر می‌کنید مهمترین کارهایی که گروه کامکارها در موسیقی ایران کردند چهها بوده‌است؟ اگر ۲۰۰ سال بعد یک موسیقی‌شناس در مورد گروهی به اسم کامکارها که دو قرن پیش از او فعالیت داشته‌، بخواهد پژوهشی انجام دهد، در پاسخ به این پرسش که این گروه در دوره‌ی خود، چه نقش و جایگاهی در موسیقی ایران داشتند به چه نتایجی خواهد رسید؟
امیدوارم چنین اتفاقی بیافتد. فکر می‌کنم یکی از مهم‌ترین کارها این بوده که ما قدمی برداشتیم در اینکه از تمام امکانات اجرایی سازها استفاده کنیم. یکی از ضرورت‌های رشد و تکامل موسیقی استفاده‌ی بهتر از سازهای موسیقی‌ست و فکر می‌کنم هر کدام از ما در پیشرفتی که امروز در امکانات اجرایی سازهایمان رخ داده است، قدمی برداشته باشیم. این یکی از مهمترین کارهایی بود که سعی کرده‌ایم انجام بدهیم.

و مورد دیگر، افزودن جذابیت‌های صحنه‌ای به موسیقی ایران است. موسیقی ما بزمی و مجلسی بوده و هیچ وقت سنت ما این نبوده‌است که سه هزار نفر در سالنی بنشینند و موسیقی گوش بدهند.

سالن موسیقی اصلاً نداشته‌ایم. بزرگترین مجالس ما سی چهل نفر بوده‌اند. یکی از کارهایی که ما می‌خواستیم بکنیم، نمی‌دانم موفق شده باشیم یا نه که البته خدا برادرها را حفظ کند هنوز فرصت برای این کار را داریم، این بوده که می‌خواستیم جذابیت‌های صحنه‌ای موسیقی ایران را افزایش بدهیم.

*بخش‌هایی از این گفت و‌گو، پیش‌تر در روزنامه‌ی ‌اعتماد بیست‌و یک خرداد منتشر شده‌ بود. نسخه‌ی کامل مصاحبه را در مجله‌ی گفتگوی هارمونیک خواهید خواند.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

مروری بر آلبوم «ایوارگاه»

وحید طهرانی آزاد با ایوارگاهش نشان می‌دهد که امروز، برخلاف تصور درونی‌شده‌ی عمومی، می‌توان بدون عملیات محیرالعقول و شعبده ساز درخور زد و گوشی یافت. اگر از چهار دونوازی کوتاه سنتور و ویلن (پرنای ۱ تا ۴)، با همه‌ی کمیابیِ خودِ ترکیب و نگاه متفاوت به سبک و سیاق خط ویلن، موقتا چشم بپوشیم هیچ چیز عجیب و غریبی در ایوارگاه نمی‌یابیم. آنچه در ایوارگاه به گوش می‌رسد غریبه که نه، اما شخصی است.

فرایند خم کردن زه وارها و اتصال آن به ساختمان کلافها در ویولن (I)

محتوای این مقاله بخشی از دروس ارائه شده در شهریورماه ۱۳۹۷ در کارگاه رضا ضیائی (RZW) توسط رضا ضیائی است که فرشاد شالپوش آن را گردآوری و تدوین کرده و امیر خمسه ویراستاری آن را بر عهده گرفته است. متن کامل و دیگر مقالات مرتبط در آرشیو کارگاه موجود است.

از روزهای گذشته…

بیانیه‌ دبیر پنجمین جشنواره‌ی سایت‌ها و وبلاگ‌های موسیقی

بیانیه‌ دبیر پنجمین جشنواره‌ی سایت‌ها و وبلاگ‌های موسیقی

طرح جشنواره پنجم سایت ها و وبلاگ های موسیقی، در شرایطی شکل گرفت که به دلیل مشکلات مالی جشنواره در دو دوره گذشته، برگزاری این جشنواره با تردید روبرو بود تا اینکه در اسفند ماه گذشته، از طریق هنرمند گرامی جناب آقای ناصر ایزدی، با موسسه رادنواندیش اولین همکاری خود را آغاز کردیم و خوشبختانه توانستیم از طریق حمایت های مادی و معنوی این موسسه با مدیریت هنرمند ارجمند جناب آقای بردیا صدرنوری و نیز حمایت فرهنگسرای ارسباران با مدیریت جناب آقای محسن سلیمانی و مدیریت موسیقی هنرمند سخت کوش و ارجمند، جناب آقای شهرام صارمی، بی دغدغه ترین دوره این جشنواره را اجرا کنیم.
گزارش جلسه هفتم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (IV)

گزارش جلسه هفتم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (IV)

علاوه بر اینها دو نوشتار دیگر (که لزوماً نقد نیستند) در مورد «گوستاو مالر» که نقد آثارش بسیاری اوقات آمیخته با شناخت از زندگی‌نامه‌اش صورت می‌گیرد، ارایه شد؛ یکی با گرایشی بسیار پر رنگ -حتی در عنوان- به روانشناسی موسیقی (The “Mahler’s Brother Syndrome”: Necropsychiatry and the Artist) و دیگری با فرازهایی از زندگی‌نامه برای یافتن روابطی موسیقی‌شناسانه (Textual and Contextual Analysis: Mahler’s Fifth Symphony and Scientific Thought).
منتشری: میراث آوازی ما را باید جوانان حفظ کنند

منتشری: میراث آوازی ما را باید جوانان حفظ کنند

مساله دیگری که به یاد آوردم – و اتفاقا در رادیو نیز گفتم – این است که یک غزل از مولانا یافتم که اسم اکثر گوشه های آوازی ما در آن غزل وجود دارد. من در رادیو گفتم که مولانا که انسان کوچکی نبوده است پس این مطلب ارزش موسیقی ما را می رساند که چنین کسی آن قدر به ردیف های آوازی ما اشراف داشته است که اسم آن ها را آورده است. ببینید که چه جالب است؛ آن را برای شما می خوانم:
فراز و نشیبهای ارکستر ملل

فراز و نشیبهای ارکستر ملل

پس از افت و خیزهای فراوان ارکستر ملل در ۱۰ و ۱۱ مهرماه در تالار وحدت به اجرای کنسرت می پردازد. پیشتر قرار بود این ارکستر برنامه ای در تخت جمشید به اجرا بگذارد، که باز این برنامه به تعویق افتاد. ارکستر ملل با پشتوانه فکری و سیاستهای موسیقایی پیمان سلطانی (آهنگساز نوازنده و رهبر ارکستر) تشکیل شده است.
چشمه ای جوشیده از اعماق (II)

چشمه ای جوشیده از اعماق (II)

اما رگه هایی از سریالیسم و موسیقی شوئنبرگ نیز اندک اندک در کارهای او نمایان شد. آنجا که هاینو ایلر(۵) ، استاد پارت در کنسرواتوار، او را با شوئنبرگ و سیستم دوازده تنی او آشنا کرد. در آن سالهای اتحاد جماهیر شوروی، دسترسی به کتابها و سایر منابع موسیقی غرب برای پارت مشکلی جدی بود و او اینگونه با این مسأله کنار می آمد:
دیواری به نام شورای شعر (II)

دیواری به نام شورای شعر (II)

نکته مبهم بعدی در مورد شاعران معاصری است که قداست و مرتبه ی معنوی دسته اول را ندارند ولی کتاب های اشعارشان قبلاً چاپ شده است. چاپ یک کتاب شعر بدین معناست که به طریق اولا اشعار فوق از زیر نظر و تیغِ اصلاح وزارت مجترم ارشاد گذشته است و به ناچار باید بپذیریم که اینگونه شعر ها مشکلات خاصی را که قبلاً به آن اشاره کردیم ندارند. حالا چرا باید انرژی مضاعفی را هزینه کنیم و این دوباره کاری را به جان بخریم و یک بار دیگر اشعار مذکور را ممیزی کنیم؟ و مثلاً شعری را که یک سال قبل به عنوان یک شعرِ قابل چاپ، مجوز گرفته، امسال مجوز آلبومش را رد کنیم و سال دیگر احتمالاً به چاپ دوم کتابش مجوز بدهیم.
گفتمان موسیقی ایرانی در فضای عامیانگی (II)

گفتمان موسیقی ایرانی در فضای عامیانگی (II)

قبل از پرداختن به رد یابی «عامیانه گویی» در نوشته های موجود در زبان فارسی، باید بدانیم «عامیانه گویی» چیست و چگونه شناسایی می شود. برای روشنی بیشتر در پی شناساییِ «عامیانه» از مقوله دیگری، غیر از موسیقی، مدد می گیرم.
کنسرت شجریان علیزاده و کلهر در تهران

کنسرت شجریان علیزاده و کلهر در تهران

این روزها خبر کنسرت محمد رضا شجریان به همراه گروهی متشکل از حسین علیزاده، کیهان کلهر و همایون شجریان در جامعه موسیقی شنیده میشود و گروههای زیادی از علاقمندان موسیقی با مراجعه به سایت های موسیقی تقاضای بلیط این برنامه را دارند. پیشتر حمیدرضا نوربخش مکان پیش فروش بلیط این برنامه را سایت شرکت “دل آواز” معرفی کرده بود. پیامی که در پایین مشاهده میکنید توسط شرکت دل آواز اعلام شده:
اجرای اثری از شاهین مهاجری درفستیوال موسیقی میکروتونال نیویورک

اجرای اثری از شاهین مهاجری درفستیوال موسیقی میکروتونال نیویورک

موسسه AFMM – American festival of microtonal music در سایت رسمی خود اعلام کرد قرار است به مناسبت سی امین سالگرد تاسیس خود و در فستیوال موسیقی Microfest 2011 اثری از شاهین مهاجری، محقق و آهنگساز میکروتونال و نوازنده تمبک را اجرا نماید.
جلسه نقدِ «نقد موسیقی» در خانه هنرمندان برگزار می‌شود

جلسه نقدِ «نقد موسیقی» در خانه هنرمندان برگزار می‌شود

جلسه ویژه نقد و بررسی نقد در موسیقی با عنوان «نقد نقد در موسیقی ایران» روز پنجشنبه ۵ مهرماه در خانه هنرمندان برگزار می‌شود. این نشست با حضور علیرضا میرعلینقی منتقد و مورخ موسیقی، مهران مهرنیا نوازنده آهنگساز و پژوهشگر، آروین صداقت کیش منتقد و پژوهشگر موسیقی، سجاد پورقناد سردبیر سایت هارمونی‌تاک و کامیار صلواتی پژوهشگر موسیقی به همت کانون پژوهشگران خانه موسیقی برگزار می‌شود.