کنترپوان ، آشنایی – قسمت دوم

انواع کنترپوان – تکنیکها
انواع کنترپوان – به بیانی تکنیکهای تهیه آن – تعریفی از کنترپوان مطلق است که به عنوان یک ابزار آموزشی توسعه یافته مطرح می شود و در آن به کار گیری کنترپوان های متفاوت سبب یادگیری ساده تر و پیشرفت هنرجویان می شود.

این پیشرفت می تواند نوعی پیچیدگی فنی در موسیقی آنان ایجاد کرده و همواره نقش مهمی را در توسعه کنتوس فیرموس (cantus firmus در زبان لاتین به معنای “ملودی ثابت”) ایفا می کند.

هنرجویان به تدریج توانایی نوشتن کنترپوان آزاد (کنترپوانی که شدت پیچیدگی آن کمتر است و فاقد ملودی ثابت است) را با استفاده از تکنیکها و رعایت قوانین مربوطه در هر برهه زمانی دارا خواهند شد.

قدمت این طرز تفکر به سال ۱۵۳۲ بر می گردد، زمانی که جیووانی ماریا لانفرانکو (Giovanni Maria Lanfraco) مفهوم مشابهی را در یکی از کتابهای خود (Scintille di musica) مطرح نموده و شرح داد.

در اواخر قرن شانزدهم یک تئوریسین موسیقی اهل ونیز به نام زارلینو (Zarlino) در یکی از کارهای بزرگ و توانای خود با عنوان “اصول هماهنگی” (Le institutioni harmoniche) به شرح کامل این ایده پرداخت. این طرح برای اولین بار در سال ۱۶۱۹ توسط لودویکو زاکنی (Lodovico Zacconi) در یکی از کارهای خود (Prattica di musica) مورد استفاده قرار گرفت.

Zacconi برخلاف تئوریستین هایی که پس از او پا به عرصه گذاشتند از چند تکنیک جانبی contrapuntal نیز استفاده کرد که کنترپوان معکوس مثالی از این موارد است.

به هر حال معروفترین استاد موسیقی که این واژه – کنترپوان – را به کار برده و آن را رواج داده است، یوهان فوکس (Johann Fux موسیقیدان اطریشی) نام دارد که در سال ۱۷۲۵ با انتشار کتابی (Gradus ad Parnassum) به منظور کمک به هنرجویان در استفاده از کنترپوان به تشریح قوانین آن پرداخته است.

یوهان فوکس در این کتاب علی الخصوص به سبکی از کنترپوان که در آثار پالستریانا (Palestrina آهنگساز ایتالیایی دوران رنسانس) در اواخر قرن شانزدهم به عنوان یک تکنیک برجسته مورد استفاده قرار می گرفت، پرداخت.

پنج نوع کنترپوان
یوهان فوکس در کتاب خود به پنج نوع کنترپوان اشاره می کند که عبارتند از:

۱- نت در مقابل نت
۲- دو نت در مقابل یک نت
۳- چهار نت (می تواند سه یا شش نت هم باشد) در مقابل یک نت
۴- جابجایی نت ها با یکدیگر (نوعی تعلیق)
۵- ترکیبی از چهار مدل فوق که کنترپوان فلورید (florid) نامیده می شود.

در مقالات بعدی به بررسی بیشتر انواع کنترپوان خواهیم پرداخت.

16 دیدگاه

  • amir
    ارسال شده در بهمن ۳۰, ۱۳۸۵ در ۱۱:۱۰ ب.ظ

    راجع به این ۵ تا دقیق توضیح بدید شاید یک چیزی یاد گرفتیم.

  • m-sharif
    ارسال شده در بهمن ۳۰, ۱۳۸۵ در ۱۱:۴۱ ب.ظ

    mersi lezat bordam matlabi bood ke donbalesh boodam

  • hossien
    ارسال شده در اسفند ۱, ۱۳۸۵ در ۲:۲۳ ق.ظ

    lotfan dar rabete ba rabetehaye contrapuntal bishtar matlab begid

  • سولماز
    ارسال شده در اسفند ۱, ۱۳۸۵ در ۹:۰۸ ق.ظ

    مدلهای کاری مثل کنترپون یا هارمونی و غیره همه روشهایی هستند که بوسیله اونها میشه هنر رو کلیشه ای کرد. بنظر من در عین حال که خوب هستند مخرب هم هستند چون از یکطرف آموزش می دهند و از یکطرف خلاقیت رو از انسانها می گیرن، اینطور نیست.

  • afshin ostad
    ارسال شده در اسفند ۳, ۱۳۸۵ در ۱:۴۸ ب.ظ

    لطفا اموزش کنترپوان رو ادامه دهید
    با تشکر

  • اشكان
    ارسال شده در اسفند ۵, ۱۳۸۵ در ۲:۲۵ ب.ظ

    من فکر نمی کنم که مطالعه کنترپوان خلاقیت رو از آدم بگیره بلکه میشه از تجربیات افراد قبلی که خیلی هم سخت و طولانی بدست اومده استفاده کرد.البته این هم درست نیست که خودمون رو منحصر به کنترپوان وهارمونی کنیم.در آهنگسازی مهمترین چیز تجربه هست.باید بنویسیم بنویسیم و بنوسیم ودر کنار اونها آثار بزرگان رو آنالیز کنیم.

  • damoon
    ارسال شده در اسفند ۹, ۱۳۸۵ در ۱:۴۳ ب.ظ

    آشنا شدن با قوائد و اصول آهنگسازان کلاسیک ضرری نداره اما به شرط اینکه بعداز آشنا شدن با کنترپوئن احساس نکنی که تو سیاه چال کلاسیک حبس شدی و احساست رو باید کانورت کنی روی اصول سفت و سخت و دست و پا گیره کنترپوئن ..
    به عقیده من ما باید از تکرار کردن ها پرهیز کنیم البته بعداز اینکه خوب و کامل اصول کنترپوئن رو فرا گرفتیماما نباید خودمون و نبوغمون رو محدود کنیم به باخ ها و بتهوون ها و بگوئیم اونها این اقیانوس رو تمام و کمال فتح کردن و دیگه چیزی برای ما نذاشتن که این فکر درست نیست …

  • كاوه
    ارسال شده در تیر ۳۰, ۱۳۸۶ در ۵:۳۳ ق.ظ

    سلام و خسته نباشید
    دوستان من مخالف ادامه این بحث نیستم اما به علاقمندان کتابهایی که در این زمینه تالیف شده اند رو توصیه میکنم چرا که مبحث انقدر گسترده هستش که با یکی دو مقاله چیز زیادی دستگیر آدم نمیشه.
    بنظر من نه هارمونی نه کنترپوان و نه فرم و نه هیچ
    مبحثی در تیوری دست و پاگیر نیست اگه هدف از آموزش اونا رو بدونیم

  • WEST MUSIC
    ارسال شده در مرداد ۸, ۱۳۸۶ در ۱۲:۳۹ ب.ظ

    KETAM KEROBINI HAM BE NUE EDAME KETAB FOX AMMA BESYAR MODERN TARE KA BA HAME TOSIYE MIKONAM MOTALEASH KMONANAD

  • عاشق یانی
    ارسال شده در آذر ۲۹, ۱۳۸۸ در ۱:۴۵ ق.ظ

    دستتون درد نکنه.

    کنترپوان برای من موضوغ خیلی جذابیه.

    خواهش میکنم آموزشش رو ادامه بدید.

  • حمیدخدیوی
    ارسال شده در خرداد ۲, ۱۳۹۰ در ۶:۴۱ ب.ظ

    سلام ممنون سعی شودبامثالهاواشلهابحث گسترده شود

  • ميلي
    ارسال شده در خرداد ۴, ۱۳۹۱ در ۷:۵۲ ب.ظ

    مرسی

  • سهیل
    ارسال شده در مرداد ۲۱, ۱۳۹۱ در ۱:۲۵ ق.ظ

    سلام دوستان
    برای به اوج رساندن یک قطعه هم احساس باید حاکم باشه هم تکنیک در غیر این صورت نمیشه یک قطعه ی حرفه ای و ماندگار ساخت در ضمن گاهی اوقات با دانستن تئوریهامی توان احساس رو هم چند برابر به گوش شنونده رساند

  • نیلوفر
    ارسال شده در مهر ۴, ۱۳۹۱ در ۱۱:۳۵ ق.ظ

    مرسی به خاطر مقاله خوب و لینکی که گذاشته اید .

  • مونا
    ارسال شده در فروردین ۲۲, ۱۳۹۲ در ۱:۰۱ ب.ظ

    مرسی از مطالب مفید در مورد کنترپوان
    کاش در مورد انواع اون مثال ها رو با نمونه توضیح میدادید یعنی به صورت نمایش نت های یک اثر و نه صرفا نام بردن نوع فوک یا کانن

  • حمدالله خديوي
    ارسال شده در بهمن ۱۳, ۱۳۹۳ در ۱:۲۴ ب.ظ

    اصولا کنترپوان یک قاعده ریاضی است که اصول اولیه هارمونی ازان به وجود امده ولی درسته که قوانینی دراصول نوشتاری منظم وتثبیت شده اما گاها مخصوصا درموسیقی شرقی این قواعد تاحدودی ملقا شده وقواعدی که به عنوان نقض درکنترپوان است اصول اولیه موسیقی شرقی محسوب میشود.اما شناخت کنترپوان کمک زیادی به اهنگسازی وتنظیم کننده میکند.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

«شیوه‌ی نوازندگی» در موسیقی ما چه معنایی دارد؟ (I)

اگر در موسیقی کلاسیک غربی کار می‌کنیم دادن جواب همه‌فهم به این سوال نسبتا ساده است. یعنی روشی که هر نوازنده آثار را می‌نوازد. بخشی به رابطه‌ی فیزیکی‌ای که یک نوازنده با سازش دارد مربوط است، یعنی مسائلی مثل روش دست گرفتن ساز یا پشت ساز نشستن، نحوه‌ی انگشت گذاشتن، انتقال نیرو به ساز (تقریبا اِکول) و … بخشی هم به مسایل صوتی، مثل صدایی که از ساز درمی‌آورد، دامنه‌ی شدت و ضعف‌هایی که می‌تواند به هر نت یا پاساژ بدهد، شیوش‌های مختلفی که می‌تواند هنگام نواختن هر نغمه یا تکنیک ایجاد کند و بخشی هم به مسایل تکنیکی مثل دامنه‌ی ویبراتوها و از این قبیل.

جمال الدین منبری پس از سالها سکوت به روی صحنه می رود

ارکستر ملی ایران به رهبری فریدون شهبازیان و خوانندگی جمال الدین منبری و پوریا اخواص، ۱۶ اسفند ماه ۹۷ ساعت ۲۱:۳۰ دقیقه در تالار وحدت به روی صحنه می رود. این برنامه آخرین کنسرت سال ۹۷ ارکستر ملی با رهبری شهبازیان خواهد بود.

از روزهای گذشته…

گزارش مراسم رونمایی کتاب «بررسی ساختار تصنیف‌های عارف قزوینی» (V)

گزارش مراسم رونمایی کتاب «بررسی ساختار تصنیف‌های عارف قزوینی» (V)

اگر به نوشته‌هایی که دربارۀ موسیقی ایرانی در قرن اخیر منتشر شده است نگاهی بیندازیم، از اولین نوشته‌های مهدی‌قلی هدایت تا علینقی وزیری، خالقی و دیگرانی که در سال‌های بعد آثاری منتشر کردند، عمدتاً مسائل تئوریک بحث شده و تئوری گاهی اوقات مسئله‌ای انتزاعی است و تجزیه‌وتحلیل بر آثار خیلی کم انجام شده است. دکتر مسعودیه، دکتر هرمز فرهت، خانم راغب، آقای مرادیان جزو معدود افرادی‌اند که کارهای آنالیتیک انجام داده‌اند و این مسئله خیلی مهم است. وقتی در فرهنگ موسیقی کلاسیک غربی نگاه می‌کنیم، تجزیه‌وتحلیل خیلی زیاد انجام شده است. یک قطعه از زوایای مختلف بارها و بارها موضوع پایان‌نامه و کتاب و مقاله بوده و تئوری‌ها درباره‌اش آزموده و تصحیح شده است.
ماریا آندرسون، صدای نژاد سیاه (II)

ماریا آندرسون، صدای نژاد سیاه (II)

ماریان آندرسون در سال ۱۹۳۰ اولین کنسرت اروپای خود را در تالار ویگمور (Wigmore Hall) لندن اجرا کرد که با موفقیت فراوانی روبرو شد. دهه های اولیه ۱۹۳۰ را در سفرهایی به سرتاسر اروپا سپری کرد، جایی که با تبعیض نژادی شدیدی که در آمریکا تجربه کرده بود، مواجه نشد. در تابستان ۱۹۳۰ به اسکاندیناوی رفت و پیانیست فنلاندی کوستی فهانن (Kosti Vehanen) را ملاقات کرد، شخصی که از آن پس همراه همیشگی و استاد خوانندگی وی برای سالهای متمادی شد.
Pivot Chord

Pivot Chord

یک مدولاسیون می تواند خیلی ساده باشد و آن حرکت به یک تنالیته همسایه باشد مثلا” از دو ماژور به فا ماژور یا ر مینور. با این فرض یعنی مدولاسیون به تنالیته های همسایه می توان گفت که هر کلید (Key) عملا” دارای پنج همسایه می باشد به شکل نگاه کنید.
برونو والتر، رهبر بزرگ آلمانی (I)

برونو والتر، رهبر بزرگ آلمانی (I)

برونو والتر یکی از معروف ترین رهبران قرن بیستم در شهر برلین به دنیا آمد. او بین سال های ۱۹۳۳ و ۱۹۳۹ در کشورهای مختلف زندگی کرد اما نهایتا در سال ۱۹۳۹ تصمیم گرفت که در ایالات متحده زندگی کند. نام اصلی او برونو اشلسینجر (Bruno Schlesinger) بود اما او در سال ۱۸۹۶ تصمیم گرفت به جای اشلسینجر از نام والتر استفاده کند. اما در سال ۱۹۲۲ زمانی که شهروند اتریش شد رسما نامش را به والتر تغییر داد.
همه چیز به جز فلسفه و موسیقی! (X)

همه چیز به جز فلسفه و موسیقی! (X)

مقایسه‌ی کوتاهی با شرح وی بر موثر؛ «[…] چیزی است که در خمیره و سرشت انسان نفوذ کند و در آن نشانی از خود باقی بگذارد» (ص ۸۲) این سوال را به ذهن می‌آورد که تفاوت موثر و مطبوع چیست. چون گویا در هر دو مورد اثر گذاشتن وجود دارد. شاید تنها تفاوت «نفوذ کردن باشد» که دقیقاً معلوم نیست به چه معنی به کار رفته.
لیدی بلانت و مسیح (III)

لیدی بلانت و مسیح (III)

اما از نظر ظاهری حالت تقاطع سه زه ها در گوشه ها و حتی حالت و فرم خود گوشه ها نیز با یکدیگر متفاوت است. درخشندگی و حالت تازگی در رنگ وجلا و همچنین عدم وجود پتینه، قابلیت بصری ساز را افزایش داده است تا حدی که ریزترین جزئیات و ویژگیهای ساز بارز و آشکار است.
گفتگو با زوکرمن (I)

گفتگو با زوکرمن (I)

درست است که زوکرمن تازه شصت ساله شده اما این نوازنده بین المللی در اعماق وجودش همچنان همان نوازنده مشتاقِ آتش افروزیست که مخاطبان در تمام نقاط دنیا از سال ۱۹۶۱، پس از اولین اجرایش به عنوان یک ویولونیست نابغه، شناخته اند و تحسین می کنند. او اکنون دارد لندن را نیز از این شور و اشتیاق بهره مند می کند.
لقمان علی، درامر مسلمان (III)

لقمان علی، درامر مسلمان (III)

لقمان دوباره در سال ۱۹۶۱/۱۹۶۰ نقل مکان کرد و این بار در شیکاگو مستقر شد. جورج هادسون که از دوستان دوره دبستان لقمان بود نیز از حدود یک سال پیش در شیکاگو زندگی می کرد و در یک مدرسه موسیقی به کار مشغول بود. جورج هم چنین همان اواخر همکاری با سان را و ارکسترش (The Arkestra) را آغاز کرده بود. بدین ترتیب بود که ادوارد اسکنیر (لقمان علی) برای نخستین بار با سان را آشنا شد.
رموز ویولن (V)

رموز ویولن (V)

در نهایت چوبها بعد از انتخاب که در حوزه کارشناسی انجام می شود و تحت نظارت مجموعه های مربوطه کنترل و بهره برداری می گردد، برش خورده و قطع میگردند و بعد به قطعات کوچکتری به جهت مصرف در نوع خود، خشک شدن سریع تر و خروج آب و املاح در سطح وسیعتر صورت می گیرد.
میزان اهمیت آثار تولید شده

میزان اهمیت آثار تولید شده

در این گفتار کوتاه، سعی برآن دارم که هستی و میزان اهمیت یک اثر که در قالب آلبوم در بازار موجود هست را مورد بررسی و سوال قرار دهم: شاید کمی بیشتر و یا کمتر از دو دهه است که به لطف حضور شرکت های انتشاراتی در ایران، موسیقی تا اندازه ای دارایِ بازار شده است. از حیث این مهم، موزیسین های جوان در یک بستر نسبتا وسیعی امکان ارائه کارهای خود را ابتدا تنها به صورت کاست و حال به صورت سی دی یافته اند. در واقع اوج این اتفاق از دهه ۸۰ با افزایش شرکت ها انتشاراتی و امکانات تولید و پخش، امکان پذیر شده است.