والی: من روی چندصدایی های پنهان موسیقی ایرانی کار می کنم

رضا والی
رضا والی
ما دانشی که داریم را از محققان اروپایی گرفته ایم و آنها موسیقی ایرانی را از عینک اروپایی دیده اند، به همین خاطر است که باید در تمام پیش فرض های علمی مان تجدید نظر کنیم. همین بوده که سالها فکر می کردیم که موسیقی ایرانی باید با هارمونی و کنترپوان غربی چندصدایی شود. ما هم زمانی فکر می کردیم که باید روی موسیقی ایرانی عمودی آکورد بگذاریم، در صورتی که آکورد معنی نمی دهد در موسیقی ایرانی!

ولی بسیار پیش می آید که ما در موسیقی ایرانی ترکیبی از نغمه ها را داشته باشیم که در واقع تشکیل آکورد می دهد؛ مثلا وقتی ما در حال اجرای یک چهارمضراب در شور لا هستیم و سه تار را دو – سل – لا – ر، کوک کرده ایم و روی سیم سل، فا را گرفته ایم؛ در واقع ما در حال اجرای یک آکورد هستیم که واقعا هم شور را به خوبی نشان می دهد؛ این پدال ما در واقع یک آکورد است و چون حرکت ندارد نمی تواند کنترپوان باشد و در واقع نوعی هارمونی ابتدایی است. با پیدا کردن این آکوردهای مناسب برای موسیقی ایرانی، ما هم می توانیم به شکلی که هارمونی پیشرفته در غرب وجود دارد، برای موسیقی ایرانی هم هارمونی داشته باشیم، چنانکه آقایان حنانه، دهلوی، فخرالدینی، روشن روان و بسیاری دیگر از موسیقیدانان ایرانی، تلاشهایی در این زمینه انجام داده اند.
من نظر خودم را می گویم چراکه با نظریات این آهنگسازان چندان آشنایی ندارم، چیزی که خودم به آن رسیدم این بوده که برای آهنگهایی که خودم می سازم، به کلی از چیزهایی که در موسیقی غربی تجویز می شود دور باشم یعنی براث من کنترپوان و هارمونی، معنا ندارد و چیزی که برایم با ارزش است، یافتن چندصدایی های پنهان در موسیقی ایرانی است و آوردن اش از صورت بالقوه به شکل بالفعل.

من در اولین اثری که به این شکل نوشتم که «نگاره ها» نام داشت، این پلی فنی پنهان را به صورت آشکار درآورده ام. من ادعای پیشکسوتی هم نمی کنم، چراکه در سبک جدید موسیقی ایرانی، بسیاری از آهنگسازان از چندصدایی پنهان موسیقی ایرانی استفاده کرده اند، در کارهایی که آقای علیزاده و آقایان شجریان می توانید استفاده از این تکنیک را ببینید که آنها به جای چندصدایی موسیقی غربی از چندصدایی پنهان موسیقی ایرانی استفاده می کنند.

از میان کسانی که برای ارکستر بزرگ موسیقی چندصدایی نوشته اند، چه آثاری را می پسندید؟
من چون آشنایی زیادی با این آثار ندارم و در واقع دسترسی به این آثار نداشته ام، نمی توانم قضاوتی بکنم در مورد این آثار، منتها همینطور که می گویم، تا آنجایی که من شنیده ام، آهنگسازان موسیقی نوین ایرانی از جمله خود من در سالهای پیش، تحت تاثیر موسیقی غربی بوده ایم و حتی اگر موسیقی ایرانی استفاده کرده ایم،

بافت موسیقی ما هارمونی و کنترپوان موسیقی غربی بوده است ولی معتقدم، همانطور که شعر ایران،‌ از درون سیستم عروض با همت نیما یوشیج بیرون آمد و نیما با پس و پیش کردن قافیه ها و نگه داشتن ریتم هایی که از سیستم عروض بیرون می آمد، توانست یک سیستم وزنی دیگر تولید کند و از سیستم قدیمی توانست سیستم جدیدی برای تکامل شعر ایران بوجود بیاورد، موسیقی ایرانی هم می تواند موسیقی نوین اش را از موسیقی قدیم اش ایده بگیرد.

2 دیدگاه

  • سینا حسینی
    ارسال شده در تیر ۳۱, ۱۳۹۳ در ۸:۳۳ ب.ظ

    با سلام
    در مورد نکته ای که راجع به چهارمضراب شور فرمودید سوالی داشتم:
    شما بیان کرده اید که نت های دو فا لا ر برای شور لا می تواند یک نوع آکورد باشد. اما بنده متوجه ضرورت حضور فای بکار نشدم، چرا که ما در درآمد شور اصلا فای بکار نداریم و فقط از فا سری استفاده می شود. و اصلا حضور فابکار گوش را از درآمد شور گمراه می کند.

  • ارسال شده در تیر ۳۱, ۱۳۹۳ در ۹:۵۹ ب.ظ

    آقای حسینی عزیز؛ موضوع صحبت ما درآمد شور بودن یا نبودن نبود؛ ایست موقت روی فا هم یکی از اتفاقاتی است که در شور می افتد و جزو شور است، هرچند همانطور که شما گفتید با درآمد فاصله دارد؛ توجه داشته باشید که هر ایستی چه موقت چه غیر موقت، روی هر درجه ای غیر از درجه اول شور، می تواند فضا را به سمتی غیر از درآمد شور تداعی کند (دوم ابوعطا، سوم بیات ترک، چهارم افشاری، پنجم دشتی) ولی وقتی یک چهارمضراب شور اجرا می کنیم، روی تمامی این درجات ایست های موقت می توانید داشته باشید.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

نکاتی درباره امپراتوری جاذبه (VI)

همین طور است اصطلاح آگوگیک که تعریف ارائه شده دارای سه ایراد است، اول آنکه منبعی برای این تعریف ذکر نشده است، دوم آنکه این تعریف یعنی «تغییرات نامحسوس و غیرقابل نمایش سرعت (تمپو) در موسیقی که برای بیان سرزنده موسیقی ضروری است» (بیضایی ۱۳۸۴، ۱۹۷) همان «گستره تمپو (tempo span) و در واقع تغییرات کوچک و ظریف تمپو بدون از دست دادن ضربان اصلی است» (رودلف ۱۳۷۸، ۴۹۸) که قاعدتاً نگاشته هم نمی شود.

دومین دوسالانه جایزه پیانو باربد برگزار می شود

دومین دوسالانه جایزه پیانوی باربد با سرمایه گذاری مجموعه پیانوی باربد و برنامه ریزی و مدیریت مؤسسه فرهنگی-هنری شهرآفتاب و همکاری اساتید برجسته موسیقی کلاسیک کشور ۵ و ۶ اسفندماه در تهران برگزار می شود.

از روزهای گذشته…

نگاهی به «اینک از امید» (IV)

نگاهی به «اینک از امید» (IV)

در بیت بعدی باز به اصفهانک می رسیم ولی اینبار با ایست روی درجه ششم اصفهان و در نهایت فرود به ماهور. این تغییر مدها می تواند نشان دهنده تسلط بالای آهنگساز اثر بر روی موسیقی دستگاهی ایران باشد. در بیت بعدی یک تغییر مد دیگر روی می دهد که اینبار جسورانه تر از دفعات گذشته است. اینبار از روی نت شاهد ماهور با تغییر پرده ها، نوایی ساخته می شود که همخوانی خوبی با شعر دارد و باز نشاندهنده هوشمندی آهنگساز در استفاده از خصوصیات موسیقی دستگاهی ایران است.
ترومپت (II)

ترومپت (II)

قدمت ترومپت را میتوان به ۱۵۰۰ سال قبل ازمیلاد مسیح ویا حتی زودتر از آن دانست. ترومپت های برنز ونقره ای در قبر توتا نخامون در مصر نوع برنزی آن در زمان لردهای اسکاندیناوی، ترومپت های فلزی در چین به همین زمان بر میگردد. ترومپت ها در تمدن سیحون ( در آسیای میانه طوری طراحی شده که از وسط آن با می شد(فوت می کردند) اگر چه بعضی از انواع آنها با تکنیک قابل توجی ساخته می شدند.
Aziza Mustafa Zadeh

Aziza Mustafa Zadeh

عزیزا فرزند واقیف مصطفی زاده ، نوازنده افسانه ای پیانو و آهنگساز Jazz در آذربایجان می باشد. Dizzy Gillespie نوازنده توانای ترمپت Jazz در باره موسیقی واقیف گفته است که موسیقی او از سیاره دیگری آمده است.
لطفی منصوری، بزرگترین کارگردان ایرانی اپرا

لطفی منصوری، بزرگترین کارگردان ایرانی اپرا

لطفی منصوری کارگردان بزرگ اپرا که از سال ۱۹۸۸ تا ۲۰۰۱ کارگردان اصلی اپرای سانفرانسیسکو (San Francisco Opera) بود، متولد ۱۹۲۹است. در زمانی که ترنس مک اووین باز نشستگی خود را اعلام کرد، منصوری کاملا شناخته شده بود. او رئیس کمپانی کانادایی اپرا در تورنو (Toronto) بود، مدرک تحصیلی داروسازی را از لوس انجلس دریافت نموده، اما آن را به منظور دنبال کردن تمام وقت اپرا، رها کرد. در ابتدا به عنوان خواننده جوان با صدای تنور (tenor) به همراه (UCLA’s Opera Workshop) و پس از آن با خود اپرا، ادامه داد.
میرهادی: با تکنولوژی روز جلو رفتیم

میرهادی: با تکنولوژی روز جلو رفتیم

می خواستم بتوانیم با تکنولوژی روز کاری کنیم که گرفتاری های سالن گرفتن و آماده سازی آن از بین برود. البته صحنه جذابیت های خاص خودش را دارد و من منکرش نیستم ولی خب دردسر هایی هم دارد که باعث شد من سال پیش عمل قلب هم داشته باشم!
سمفونی شماره ۹ گوستاو مالر

سمفونی شماره ۹ گوستاو مالر

آثار گوستاو مالر آهنگساز برجسته دوره رمانتیک را نمونه هایی کمال یافته در این مکتب میدانند . موسیقی رمانتیک که مهمترین شعار آن بیان احساسات و عواطف انسانی بود با آثار انقلابی بتهون آغاز شد . به دنبال او بزرگانی چون برلیوز شوپن مندلسون برامس و … این مکتب را پی گرفته و ادامه دادند . به علت هدف رمانتیزم در بیان عواطف و افکار بشری آهنگسازان این دوره سعی در آزاد ساختن موسیقی از قید و بندهای دوره کلاسیک از جمله قواعد کم وبیش ثابت نظم های کم استثنا و … کردند و توجه خود را بیشتر معطوف به محتوای موسیقی کردند .
موسیقی بلوز – قسمت هفتم

موسیقی بلوز – قسمت هفتم

از دیدگاه تاریخی می توان بلوز را به دو دوره تقسیم کرد: بلوز قبل از جنگ جهانی دوم (Prewar Blues) و بلوز بعد از جنگ (Postwar Blues). استفاده از این طبقه بندی از جنبه سبک شناختی نیز مفید است.
مروری بر آلبوم «بدرقه‌ی ماه»

مروری بر آلبوم «بدرقه‌ی ماه»

«بدرقه‌ی ماه» خیلی چیزها دارد شاید حتا بتوان گفت همه چیز. طرح و برنامه‌ی نسبتا متوازن منسجم، گرمای عاطفی برآمده از اجرای پرانرژی نی، روانی ملودی (مثل «ضیافت صبح») و لحظه‌های غافل‌گیرکننده (مانند آشکار شدن دیرهنگام جهت اصلی مدال در خط عود در آغاز قطعه‌ی «بدرقه‌ی ماه»)، وهم و سودا و سوز (چون «دشت مه‌زده» و تک‌نوازی‌ها) و جز آن، بخشی از ساختمانش است. اما افزون بر اینها پرسشی که در آن است و پاسخی که فراچنگش نمی‌آید بر فراز همه‌ی این داشته‌ها می‌ایستد. و آنچه آلبوم (و برخی دیگران نیز) از آن می‌پرسد و با پاسخ نیافتن بر جای هنوز خالی‌اش انگشت می‌گذارد چیست؟ همنوازی در سایه روشن میان قیدهای «ازپیش‌تعیین‌شدگی» و آزادی‌های «تعیین‌نشدگی».
جاش گروبن (III)

جاش گروبن (III)

گروبن در ادامه فعالیتهایش به کشورهای فیلیپین و استرالیا به همراه لانی میسلائوچا (Lani Misalucha) در اکتبر ۲۰۰۷ سفر کرد. در همان سال وی دوئتی را به همراه باربارا استریسند (Barbra Streisand) “تمام آنچه را که راجع به عشق می دانم” و دوئتی دیگر را با میرلی ماتیو (Mireille Mathieu) “در امتداد رنگین کمان” اجرا کرد. گروبن علاقه داشت تا یک روز در مرکز تئاتر برودوی نیویورک اجرا کند. آلبوم نوئل که در ۹ اکتبر ۲۰۰۷ عرضه شد موفقیت فراوانی در آمریکا به دست آورد و رکورد فروش بهترین آلبوم سال ۲۰۰۷ را داشت و این در حالی بود که تنها ۱۰ روز پس از عرضه آن می گذشت!
هوشنگ ظریف: در ضبطها کنترباس زده ام!

هوشنگ ظریف: در ضبطها کنترباس زده ام!

من ساز آقای لطف الله مجد را بسیار دوست داشتم و وقتی هم به هنرستان رفتم، آقای خالقی پرسیدند، چه سازی دوست داری بزنی؟ گفتم تار! همان موقع من با چوب، یک چهارچوب درست کرده بودم، یک دسته که به آن میخ شده بود داشت و به آن نخ بسته بودم …! به تار علاقه زیادی داشتم.