والی: من روی چندصدایی های پنهان موسیقی ایرانی کار می کنم

رضا والی
رضا والی
ما دانشی که داریم را از محققان اروپایی گرفته ایم و آنها موسیقی ایرانی را از عینک اروپایی دیده اند، به همین خاطر است که باید در تمام پیش فرض های علمی مان تجدید نظر کنیم. همین بوده که سالها فکر می کردیم که موسیقی ایرانی باید با هارمونی و کنترپوان غربی چندصدایی شود. ما هم زمانی فکر می کردیم که باید روی موسیقی ایرانی عمودی آکورد بگذاریم، در صورتی که آکورد معنی نمی دهد در موسیقی ایرانی!

ولی بسیار پیش می آید که ما در موسیقی ایرانی ترکیبی از نغمه ها را داشته باشیم که در واقع تشکیل آکورد می دهد؛ مثلا وقتی ما در حال اجرای یک چهارمضراب در شور لا هستیم و سه تار را دو – سل – لا – ر، کوک کرده ایم و روی سیم سل، فا را گرفته ایم؛ در واقع ما در حال اجرای یک آکورد هستیم که واقعا هم شور را به خوبی نشان می دهد؛ این پدال ما در واقع یک آکورد است و چون حرکت ندارد نمی تواند کنترپوان باشد و در واقع نوعی هارمونی ابتدایی است. با پیدا کردن این آکوردهای مناسب برای موسیقی ایرانی، ما هم می توانیم به شکلی که هارمونی پیشرفته در غرب وجود دارد، برای موسیقی ایرانی هم هارمونی داشته باشیم، چنانکه آقایان حنانه، دهلوی، فخرالدینی، روشن روان و بسیاری دیگر از موسیقیدانان ایرانی، تلاشهایی در این زمینه انجام داده اند.
من نظر خودم را می گویم چراکه با نظریات این آهنگسازان چندان آشنایی ندارم، چیزی که خودم به آن رسیدم این بوده که برای آهنگهایی که خودم می سازم، به کلی از چیزهایی که در موسیقی غربی تجویز می شود دور باشم یعنی براث من کنترپوان و هارمونی، معنا ندارد و چیزی که برایم با ارزش است، یافتن چندصدایی های پنهان در موسیقی ایرانی است و آوردن اش از صورت بالقوه به شکل بالفعل.

من در اولین اثری که به این شکل نوشتم که «نگاره ها» نام داشت، این پلی فنی پنهان را به صورت آشکار درآورده ام. من ادعای پیشکسوتی هم نمی کنم، چراکه در سبک جدید موسیقی ایرانی، بسیاری از آهنگسازان از چندصدایی پنهان موسیقی ایرانی استفاده کرده اند، در کارهایی که آقای علیزاده و آقایان شجریان می توانید استفاده از این تکنیک را ببینید که آنها به جای چندصدایی موسیقی غربی از چندصدایی پنهان موسیقی ایرانی استفاده می کنند.

از میان کسانی که برای ارکستر بزرگ موسیقی چندصدایی نوشته اند، چه آثاری را می پسندید؟
من چون آشنایی زیادی با این آثار ندارم و در واقع دسترسی به این آثار نداشته ام، نمی توانم قضاوتی بکنم در مورد این آثار، منتها همینطور که می گویم، تا آنجایی که من شنیده ام، آهنگسازان موسیقی نوین ایرانی از جمله خود من در سالهای پیش، تحت تاثیر موسیقی غربی بوده ایم و حتی اگر موسیقی ایرانی استفاده کرده ایم،

بافت موسیقی ما هارمونی و کنترپوان موسیقی غربی بوده است ولی معتقدم، همانطور که شعر ایران،‌ از درون سیستم عروض با همت نیما یوشیج بیرون آمد و نیما با پس و پیش کردن قافیه ها و نگه داشتن ریتم هایی که از سیستم عروض بیرون می آمد، توانست یک سیستم وزنی دیگر تولید کند و از سیستم قدیمی توانست سیستم جدیدی برای تکامل شعر ایران بوجود بیاورد، موسیقی ایرانی هم می تواند موسیقی نوین اش را از موسیقی قدیم اش ایده بگیرد.

2 دیدگاه

  • سینا حسینی
    ارسال شده در تیر ۳۱, ۱۳۹۳ در ۸:۳۳ ب.ظ

    با سلام
    در مورد نکته ای که راجع به چهارمضراب شور فرمودید سوالی داشتم:
    شما بیان کرده اید که نت های دو فا لا ر برای شور لا می تواند یک نوع آکورد باشد. اما بنده متوجه ضرورت حضور فای بکار نشدم، چرا که ما در درآمد شور اصلا فای بکار نداریم و فقط از فا سری استفاده می شود. و اصلا حضور فابکار گوش را از درآمد شور گمراه می کند.

  • ارسال شده در تیر ۳۱, ۱۳۹۳ در ۹:۵۹ ب.ظ

    آقای حسینی عزیز؛ موضوع صحبت ما درآمد شور بودن یا نبودن نبود؛ ایست موقت روی فا هم یکی از اتفاقاتی است که در شور می افتد و جزو شور است، هرچند همانطور که شما گفتید با درآمد فاصله دارد؛ توجه داشته باشید که هر ایستی چه موقت چه غیر موقت، روی هر درجه ای غیر از درجه اول شور، می تواند فضا را به سمتی غیر از درآمد شور تداعی کند (دوم ابوعطا، سوم بیات ترک، چهارم افشاری، پنجم دشتی) ولی وقتی یک چهارمضراب شور اجرا می کنیم، روی تمامی این درجات ایست های موقت می توانید داشته باشید.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

«داستان وست ساید» با همراهی نوازندگان ایرانی اجرا شد

هنرآموزان موسسه “Bridge of Art” (پل هنر) که از از ۲۴ اگوست وارد کشور اتریش و استان فورالبرگ شده بودند، با رهبری ایوو وارنیتش (رهبر و نوازنده کلارینت اتریشی و مدیر مدرسه موسیقی درنبیرن) آثاری از موسیقی کلاسیک از جمله اثر مشهور لئونارد برنشتاین به نام «داستان وست ساید» را اجرا کردند. در کنار این گروه، هنرجویان دیگری به آموزش نزد استادان کنسرواتوار دولتی فورارل برگ پرداختند.

الیاس: تکنیک های هارمونیکا قابل اجرا روی آکاردئون نیست

جنبه مهم دیگری که شاید موسیقی کلاسیک برای نوازنده‌ها خیلی جالب بوده و خیلی به آن پرداختند این بوده که نوع برخورد با قطعات کلاسیک توسط هارمونیکا می‌تواند خیلی منحصر به‌‌فرد و خاص باشد و می شود از توانایی‌های این ساز در انواع صدادهی‌ها یا افکت‌های مخصوصی که این ساز می‌تواند تولید می کند بهره برد. این تکنیک ها منجر به اجراهای متفاوتی از همان قطعات کلاسیک می شود. ما در هارمونیکا دو مکتب اصلی داریم که گرایش آنها به سمت کلاسیک بوده است. مثلا در آمریکا می‌توانیم مکتب لری ادلر و برادرش و یا جانی پوله و تامی رایل و خیلی‌ کسانی دیگر که می‌توان نام برد… آنها موزیک کلاسیک را از فیلتر‌ هارمونیکا عبور می‌دادند و اجرا می‌کردند.

از روزهای گذشته…

درباره مشکل کوک

درباره مشکل کوک

اگر در جمع موسیقیدانان موسیقی ایرانی باشید، حتما” شنیده اید که گاهی نوازندگان به هم توصیه هایی راجع به بالاتر یا پائینتر بردن پرده های سازها می دهند و بعد از تغییر دستگاه، دوباره نوازنده را می بینیم که پرده ها را به جای اولیه خود باز می گرداند! حتما” این سوال برای شما پیش آمده که آیا جایگاه مشخصی برای نتهای مختلف در موسیقی ایرانی وجود ندارد؟ بهترین جواب برای این پرسش اجراهای دقیق جلیل شهناز و احمد عبادی است.
پادکست (II)

پادکست (II)

نیازی نیست که یک نرم افزار حرفه ای تهیه کنید تا ادیت دلخواهتان را برای پادکست ویدیویی داشته باشید، با داشتن بعضی نرم افزارهای ساده و مناسب هم میتوانید کارهای جالبی خلق کنید. میتوانید برای شروع کار از نرم افزارهای iLife روی مکینتاش تان استفاده کنید.
کتابی در اقتصاد موسیقی (III)

کتابی در اقتصاد موسیقی (III)

ادبیات اقتصادی کتاب پیروِ هدف‌گذاری آن، با زبانی ساده، جنبه‌های اقتصادی تولید و عرضه‌ی موسیقی را بیان می‌کند. برای نمونه در پس جمله‌ای از کتاب، که پیش‌تر نقل شد، این پیش‌فرضِ نانوشته است که هدفْ کسب سود اقتصادی از فعالیت موسیقی است و نه درآمد. در حقیقت، در جملاتی همچون جمله مذکور منظور از درآمد همان سود اقتصادی است؛ زیرا می‌دانیم اگر برای مثال ۱۰۰ ریال هزینه‌ی کل تولید یک اثر موسیقی باشد، صاحب اثر با کسب ۹۰ ریال درآمد هنوز متضرر است و محصول تولیدی با شکست مواجه است. بنابراین موفقیت نهایی زمانی خواهد بود که درآمد کسب‌شده از فروشِ اثر موسیقی، افزون بر اینکه کل هزینه‌های آشکار و پنهان تولید اثر را پوشش می دهد، از آن نیز فراتر رود و سود مدنظر را محقق کند. این نوع ساده‌گویی‌های زبانی و اجتناب از تخصصی‌ترشدن مباحث اقتصادی در دیگر بخش‌های کتاب نیز مشهود است.
Double Time & Double Time Feel

Double Time & Double Time Feel

اگر با گروه های موسیقی بخصوص Jazz کار کرده باشید حتما” برای شما رخ داده که بنا به دلایلی تصمیم می گیرد که قطعه را Double Time Feel اجرا کنید. رهبر گروه به نوازنده ها می گوید که خب لطفا” قطعه را Double Time Feel یعنی با حس اینکه میزان ها به هم فشرده شده اند اجرا کنید.
بد فهمی از گفتار وزیری (III)

بد فهمی از گفتار وزیری (III)

این جریان تا سالهای پایانی دهه چهل شمسی ادامه داشت، همزمان با تاسیس «مرکز حفظ و اشاعه موسیقی ملی ایران»! رادیو در اواخر دهه چهل، پر شده بود از موسیقی های عامیانه و سطحی که البته بعضی از شاگردان مکتب وزیری هم جزو پدیدآورندگان آن بودند.
نگاهی به اپرای مولوی (I)

نگاهی به اپرای مولوی (I)

اپرای مولوی دومین اثر اپرای سبک ایرانی تاریخ موسیقی کلاسیک ایران است؛ اولین تجربه اپرای ایرانی در سال ۱۳۸۷ توسط همین زوج هنری یعنی بهروز غریب پور و بهزاد عبدی با موضوع عاشورا ساخته و اجرا شد که تلفیقی بود از سبک معمول اپرای کلاسیک و موسیقی تعزیه که بسیار مورد توجه و استقبال علاقمندان موسیقی و تئاتر قرار گرفت.
آستور  پیازولا آهنگساز برجسته  nuevo tango (قسمت دوم)

آستور پیازولا آهنگساز برجسته nuevo tango (قسمت دوم)

در سال ۱۹۵۳ به اصرار Ginastera، پیازولا سمفونی “Buenos Aires” خود را در یک مسابقه آهنگسازی شرکت داد و به عنوان جایزه از طرف دولت فرانسه موفق به دریافت بورسیه تحصیلی در پاریس، نزد Nadia Boulanger آهنگساز و رهبر ارکسترشد. Boulanger در مدت کوتاهی زندگی پیازولا را متحول کرد، او خود در این باره می گوید:
والی: می گفتند گوش شما با شنیدن سری و کرن خراب میشود!

والی: می گفتند گوش شما با شنیدن سری و کرن خراب میشود!

انگیزه بسیار زیاد بود، مثلا یک جشنی ترتیب دادیم و تمام قطعات ملیک اصلانیان را زدیم، چهارگاهش را زدیم و در تالار فارابی از طرف مدرسه این برنامه را اجرا کردیم. بچه ها بسیار علاقمند بودند. بعدا که من آمدم شنیدم آقای همایون خسروی کارهای آقای حسین ناصحی را اجرا کردند و متاسفم که این آثار که میتوانست به عنوان یک اثر تاریخی با ارزش باشد، ضبط نشد.
مجید کیانی و “طبیعت در هنر موسیقی” (IV)

مجید کیانی و “طبیعت در هنر موسیقی” (IV)

گام‌ فیثاغورثی‌ در موسیقی‌، که‌ بر “نظریه‌ی‌ اعداد” و چرخه فواصل پنجم استوار بود و از دیر باز و پیش از یونانیان در بین النهرین و چین شناخته‌ شده‌ بود، به دنیای اسلام راه یافت. (در تاثیر پذیری فیثاغورثیان از هندسه و حساب سومری و نیز تاثیر پذیری افلاطون از این حساب و هندسه و همچنین قدسی انگاشتن عدد نزد فیثاغورث و فیثاغورثیان شکی وجود ندارد. در مورد نقش سومریان در تبیین فواصل موسیقایی می توان به: یک و دومراجعه نمود.)
نوشتن همراهی برای یک ملودی (II)

نوشتن همراهی برای یک ملودی (II)

در دو نوشته قبل راجع به نحوه همراهی پیانو (یا گیتار و …) با یک ملودی نوشتیم و توضیح دادیم که چگونه بهتر است در موسیقی Jazz، در لحظاتی که شنونده انتظار شنیدن آنرا ندارد، اقدام به اجرای آکورد ها نماییم.