والی: من روی چندصدایی های پنهان موسیقی ایرانی کار می کنم

رضا والی
رضا والی
ما دانشی که داریم را از محققان اروپایی گرفته ایم و آنها موسیقی ایرانی را از عینک اروپایی دیده اند، به همین خاطر است که باید در تمام پیش فرض های علمی مان تجدید نظر کنیم. همین بوده که سالها فکر می کردیم که موسیقی ایرانی باید با هارمونی و کنترپوان غربی چندصدایی شود. ما هم زمانی فکر می کردیم که باید روی موسیقی ایرانی عمودی آکورد بگذاریم، در صورتی که آکورد معنی نمی دهد در موسیقی ایرانی!

ولی بسیار پیش می آید که ما در موسیقی ایرانی ترکیبی از نغمه ها را داشته باشیم که در واقع تشکیل آکورد می دهد؛ مثلا وقتی ما در حال اجرای یک چهارمضراب در شور لا هستیم و سه تار را دو – سل – لا – ر، کوک کرده ایم و روی سیم سل، فا را گرفته ایم؛ در واقع ما در حال اجرای یک آکورد هستیم که واقعا هم شور را به خوبی نشان می دهد؛ این پدال ما در واقع یک آکورد است و چون حرکت ندارد نمی تواند کنترپوان باشد و در واقع نوعی هارمونی ابتدایی است. با پیدا کردن این آکوردهای مناسب برای موسیقی ایرانی، ما هم می توانیم به شکلی که هارمونی پیشرفته در غرب وجود دارد، برای موسیقی ایرانی هم هارمونی داشته باشیم، چنانکه آقایان حنانه، دهلوی، فخرالدینی، روشن روان و بسیاری دیگر از موسیقیدانان ایرانی، تلاشهایی در این زمینه انجام داده اند.
من نظر خودم را می گویم چراکه با نظریات این آهنگسازان چندان آشنایی ندارم، چیزی که خودم به آن رسیدم این بوده که برای آهنگهایی که خودم می سازم، به کلی از چیزهایی که در موسیقی غربی تجویز می شود دور باشم یعنی براث من کنترپوان و هارمونی، معنا ندارد و چیزی که برایم با ارزش است، یافتن چندصدایی های پنهان در موسیقی ایرانی است و آوردن اش از صورت بالقوه به شکل بالفعل.

من در اولین اثری که به این شکل نوشتم که «نگاره ها» نام داشت، این پلی فنی پنهان را به صورت آشکار درآورده ام. من ادعای پیشکسوتی هم نمی کنم، چراکه در سبک جدید موسیقی ایرانی، بسیاری از آهنگسازان از چندصدایی پنهان موسیقی ایرانی استفاده کرده اند، در کارهایی که آقای علیزاده و آقایان شجریان می توانید استفاده از این تکنیک را ببینید که آنها به جای چندصدایی موسیقی غربی از چندصدایی پنهان موسیقی ایرانی استفاده می کنند.

از میان کسانی که برای ارکستر بزرگ موسیقی چندصدایی نوشته اند، چه آثاری را می پسندید؟
من چون آشنایی زیادی با این آثار ندارم و در واقع دسترسی به این آثار نداشته ام، نمی توانم قضاوتی بکنم در مورد این آثار، منتها همینطور که می گویم، تا آنجایی که من شنیده ام، آهنگسازان موسیقی نوین ایرانی از جمله خود من در سالهای پیش، تحت تاثیر موسیقی غربی بوده ایم و حتی اگر موسیقی ایرانی استفاده کرده ایم،

بافت موسیقی ما هارمونی و کنترپوان موسیقی غربی بوده است ولی معتقدم، همانطور که شعر ایران،‌ از درون سیستم عروض با همت نیما یوشیج بیرون آمد و نیما با پس و پیش کردن قافیه ها و نگه داشتن ریتم هایی که از سیستم عروض بیرون می آمد، توانست یک سیستم وزنی دیگر تولید کند و از سیستم قدیمی توانست سیستم جدیدی برای تکامل شعر ایران بوجود بیاورد، موسیقی ایرانی هم می تواند موسیقی نوین اش را از موسیقی قدیم اش ایده بگیرد.

2 دیدگاه

  • سینا حسینی
    ارسال شده در تیر ۳۱, ۱۳۹۳ در ۸:۳۳ ب.ظ

    با سلام
    در مورد نکته ای که راجع به چهارمضراب شور فرمودید سوالی داشتم:
    شما بیان کرده اید که نت های دو فا لا ر برای شور لا می تواند یک نوع آکورد باشد. اما بنده متوجه ضرورت حضور فای بکار نشدم، چرا که ما در درآمد شور اصلا فای بکار نداریم و فقط از فا سری استفاده می شود. و اصلا حضور فابکار گوش را از درآمد شور گمراه می کند.

  • ارسال شده در تیر ۳۱, ۱۳۹۳ در ۹:۵۹ ب.ظ

    آقای حسینی عزیز؛ موضوع صحبت ما درآمد شور بودن یا نبودن نبود؛ ایست موقت روی فا هم یکی از اتفاقاتی است که در شور می افتد و جزو شور است، هرچند همانطور که شما گفتید با درآمد فاصله دارد؛ توجه داشته باشید که هر ایستی چه موقت چه غیر موقت، روی هر درجه ای غیر از درجه اول شور، می تواند فضا را به سمتی غیر از درآمد شور تداعی کند (دوم ابوعطا، سوم بیات ترک، چهارم افشاری، پنجم دشتی) ولی وقتی یک چهارمضراب شور اجرا می کنیم، روی تمامی این درجات ایست های موقت می توانید داشته باشید.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

شناخت کالبد گوشه‌ها (IX)

حقیقت یافتن یکی از دو سوی این متناقض‌نما دیگر بستگی به مولف و کارش ندارد بلکه بیشتر مربوط به واکنش جامعه‌ی موسیقی است و آن کسانی که کتاب را می‌خوانند و به کار می‌بندند. احتمالا آگاه بودن بر این نکته که تحلیل ردیف به عنوان نوعی دستور زبان چه کاستی‌هایی دارد یا می‌تواند به بار آورد، همان کاستی‌ها را به نقطه‌ی قوتی در دگرگونی تلقی ما از دامنه‌ی خلاقیت در موسیقی دستگاهی تبدیل خواهد کرد، حتا اگر شده با مطرح کردن پرسش‌هایی درباره‌ی حدود تفسیر و … به بیان دیگر اگر دستاوردهای تحلیلی کتاب به عنوان یک حقیقت مسلم یا یک و تنها یک تفسیر قطعی درک شوند سوی اول روی می‌دهد و اگر به عنوان یک تفسیر خاص اما معتبر از میان بسیار تفسیرها، سوی دوم.

آثار مرتضی حنانه به نفع زلزله زدگان کرمانشاه عرضه می شود

برای اولین بار پارتیتورهایی از آثار آهنگساز بزرگ و صاحب سبکِ ایرانی استاد زنده یاد مرتضی حنانه به نفع زلزله زدگان غرب کشور عرضه می شود. امیرآهنگ آخرین شاگرد مرتضی حنانه اعلام کرد: به زودی ده پارتیتور از آثار استاد مرتضی حنانه توسط من و نظارت امیرعلی حنانه در اختیار علاقمندان آثار این آهنگساز برجسته و صاحب سبک قرار می گیرد.

از روزهای گذشته…

تندرلی

تندرلی

نسیم عصر با لطافت و نرمی درخت ها را نوازش میدهد، درختها در حال رقصیدن، نسیم را در آغوش خود میگیرند …
گفتگوی هارمونیک هفت ساله شد

گفتگوی هارمونیک هفت ساله شد

امروز هفتمین سال تولد “گفتگوی هارمونیک” است. در مدت هفت سال فعالیتمان توانستیم ۲۵۸۶ مطلب موسیقی تهیه کنیم و روزانه به نظر شما برسانیم. از این تعداد مطلب انتشار یافته روی سایت، ۲۰۷ مطلب در زمینه موسیقی جز و بلوز، ۱۴۸ مطلب در زمینه موسیقی راک، ۸۱ مطلب در زمینه فیزیک و مهندسی موسیقی، ۶۱ مطلب در زمینه موسیقی فیلم، ۶۴ مطلب در زمینه موسیقی ملل، ۱۹۲ مطلب در زمینه موسیقی معاصر، ۸۱۷ مطلب در زمینه موسیقی کلاسیک غربی، ۷۵۹ مطلب در زمینه موسیقی کلاسیک ایرانی، ۶۵ مطلب در زمینه مبانی نظری موسیقی کلاسیک، ۱۱۰ مطلب در زمینه مصاحبه و گفتگو، ۳۷۳ مطلب عمومی موسیقی، ۲۸۱ مطلب در زمینه نقد و بررسی موسیقی، ۱۵۹ خبر موسیقی، ۷۵ مطلب در مورد تئوری جز، ۲۳۹ مطلب در مورد دانستنیهای موسیقی، ۳۵۱ مطلب در مورد ساز و نوازندگی تهیه شده است.
پیمان سلطانی

پیمان سلطانی

متولد ۱۳۴۹ تهران گرافیست، نوازنده تار، سه تار و سنتور، آهنگساز و رهبر ارکستر p.soltani@peymansoltani.com
میکروتنالیته (III)

میکروتنالیته (III)

امروزه به راحتی میتوان با استفاده از سازهای الکترونیک بین سیستمهای مختلف گام حرکت کرده و دنیای متنوع اصوات و گامها را نشان داد.
عمر فاروق، موسیقیدان ترک (IV)

عمر فاروق، موسیقیدان ترک (IV)

موسیقی متن سلیمان به صورت ویدئو نیز عرضه شد و این جا بود که اکارت ران (Eckart Rahn) مدیر Celestial Harmonies برای اولین بار کار فاروق را شنید. او می گوید: «کلیپ را تماشا کردم و فکر کردم که هیچ گاه نشنیده ام که کسی این طور فلوت بزند.» او نام آهنگ ساز را یادداشت کرد و به دنبال برایان کین رفت.
مغالطات ایرانی – آهنگسازی و تنظیم

مغالطات ایرانی – آهنگسازی و تنظیم

در سنت موسیقی کلاسیک، به صورت عمومی سعی می شود، اصطلاحات مربوط به موسیقی، به صورت همه گیر در تمام کشورها به یک صورت استفاده شود؛ حتی در فرهنگ هایی که برای آن اصطلاح واژه های بومی وجود دارد، استفاده از واژه های شناخته شده تر به صورت بین المللی در اکثر مواقع جای خود را به واژه های بومی می دهند برای نمونه اولین کتاب هارمونی که در ایران توسط سالار معزز ترجمه میشود، عنوان «تناسب» را داشته و بعضی از اصطلاحات آن مانند «هارمونی» و «کلاویه» فارسی سازی شده و به «تناسب» و «مضراب» تبدیل شدند، اما با گذشت زمان، دوباره اصطلاحات غربی آن جای خود را در ادبیات اصلاح شناسی موسیقی ایران باز کرد.
یویو ما از جاده ابریشم می گوید

یویو ما از جاده ابریشم می گوید

از آلبوم های Appalachian Journey و Soul of the Tango گرفته تا Simply Baroque یویو ما همواره به عنوان یکی از مطرح ترین نوازندگان ویولن سل معاصر از جایگاه ویژه ای برخوردار بوده و در تلاش بی وقفه اش جهت عبور از حد و مرزها یک لحظه نیز از پای ننشسته است. در حال حاضر او رهبری پروژه جاده ابریشم را عهده دار است، پروژه ای فرهنگی – تحقیقاتی که اهالی موسیقی کشورهایی را که این مسیر کهن تجاری از آنها عبور می کند، گرد هم آورده است.
فخرالدینی: کتاب تجزیه و تحلیل موسیقی ایرانی را نوشته ام

فخرالدینی: کتاب تجزیه و تحلیل موسیقی ایرانی را نوشته ام

بله وجود دارد و اثر “سربداران” چاپ و “ابن‌سینا” هم نت‌نویسی شده است. همچنین نت نویسی “ابن سینا” توسط بهرام به‌مرام صورت گرفته است اما وی منتظر تایید من است که آنرا به شکل سوئیت سمفونیک در بیاورد؛ البته همه نت‌های من قرار است منتشر شود که ابن‌سینا هم شامل می‌شود.
هستی و شناخت در منظر هنر (I)

هستی و شناخت در منظر هنر (I)

شناخت حاوی مثلثی از خیال، تجربه و عقل است. هر شناختی از خیال آغاز، سپس به تجربه و در فرجام به عقل یا همان مجموعه منطق های زاییده شده فرجام پیدا می کند. حذف هر یک از این سه قلمرو منجر به ابتر ماندن شناخت خواهد شد. خیال نیرو و انگیزه تحرک برای شناخت را فراهم می کند، بستر ظهور عشق و کنجکاوی است، نیرویی است که انسان را وا می‌دارد تا از تسلط خطرناک تکرار برخود رها شود، قدرتی است پرسش آفرین.
ایدئولوژی موسیقی پست مدرن و سیاست‌های چپ (پایانی)

ایدئولوژی موسیقی پست مدرن و سیاست‌های چپ (پایانی)

برخلاف هر دو سبک مکتب فرانکفورت درباره‌ی کالایی کردن و پوپولیسم نو که چیزی بهتر از «بروس اسپرینگزتین» (Bruce Springsteen) نمیتواند تصور کند ( من جدل «جسی لِمیش» (Jesse Lemisch) برعلیه سبک جبهه خلق “موسیقی فولکلور” را بیاد می‌آورم )(۲۹)، من فکر می‌کنم، ما باید این ایده را که گونه‌های معینی از موسیقی – از روی قیاس– اخلاقا و بطور سیاسی خوب است و دیگران نه، پس بزنیم (که معنیش این نیست که کشمکش ایدئولوژیکی در موسیقی و انتخاب آن وجود ندارد).