«دردانۀ دریای عاشقی»

احمد عبادی
احمد عبادی
می خواهم از عبادی بگویم. از زخمه های شفّاف و زلال این دُردانۀ دریای بیکرانِ موسیقی شریف و نجیب ایران. زخمه هایی که قطرۀ اشکی را می مانََد که می نشیند به دیدۀ عاشقان و سالکان این دیار رازآلود و غریب. از نغمه هائی که سحر است و افسون و به لای لای می ماند و زمزمۀ جویبار. از مردی که سالیانی را عاشقانه زیست و زیباترین نغمه ها را ساز کرد.

نغمه در نغمه، ترانه در ترانه، سرود در سرود؛ با زخمه ای بر ساز ظریف و خوش نوائی چون سه تار. سازی که هر نغمه اش طریق سلوک بوده است و معرفت و از دیر باز آویخته بر دیوار خانۀ هر عاشقی آشنا با زبان عشق که این همه نه از آسوده خیالی بوده است و ساده اندیشی که دردی جانکاه بوده است و زبان گویای هر هنرمندیست آشنا با فرهنگ و هنر وعرفان و هر جا آمیخته است به بوی خوش حضرت دوست.

راستی عبادی را می گفتم که بسیار نواخت و سرود و جان مردم این سرزمین را به ساز و نوا کوک کرد. وی وارث و یادگار نسلی از بزرگان و راویان فرهنگ شفاهی موسیقی ایران بود که به «خاندان هنر» معروف شدند. «شاه ولی فراهانی» سر سلسلۀ این خاندان می باشد که می گویند از شاگردان و سر سپردگان به حضرت «مشتاق علیشاه اصفهانی» بوده است و فرزندش «آقا علی اکبر فراهانی»از نوازندگان تار دورۀ ناصری و از دست پروردگان مکتب پدر بوده است.

وی عارفی بود دلسوخته، که شبی بر بام خانه اش در احوال راز و نیاز و نواختن سازی که قلندر می نامیدش، به جوار حضرت حق شتافت.

audio file بشنوید اجرایی در ابوعطا را با سه تار احمد عبادی

فرزندانش «میرزا عبدالله» و «میرزا حسینقلی» بعدها آنچه را که از پدر و بعدها از شاگردان پدر مثل عموزاده شان «میرزا غلامرضا» آموخته بودند به شکل مدّون و منسجمی در آورده وردیف موسیقی ایران را بدین شکلی که امروزه وجود دارد تدوین کردند. تقسیم بندیهای موسیقی دستگاهی موسیقی سنّتی ایران نیز مبنی بر هفت دستگاه وپنج آواز از این زمان رواج پیدا می کند. فرزندان « میرزا حسینقلی» «علی اکبر و عبدالحسین خان شهنازی» بودند که هر کدام در نوازندگی تار دارای سبک و سیاقی خاص بودند.

فرزندان «میرزا عبدالله» دو دختر به نامهای مولود و ملوک و دو پسر به نامهای جواد و احمد. جواد در جوانی فوت می کند. مولود و ملوک محضر پدر را درک کردند و نوازندگی سه تار را از پدر آموختند. ولی احمد که کوچکترین فرزند بود در هنگام مرگ پدر حدود هفت سال بیشتر نداشت و بیش از چند جلسه نتوانست از محضر درس پدر استفاده کند و از این نعمت محروم ماند ولی بعدها نوازندگی سه تار را از خواهران خود خصوصاً ملوک خانم که سه تار را به شیوۀ پدر می نواخت فرا گرفت.

audio file بشنوید اجرایی در اصفهان را با سه تار احمد عبادی

استاد احمد عبادی مدّتی را در مشاغل دولتی سپری کرد. وی مدّتی نیز در شهربانی کلّ کشور گذراند و بعد از سال ۱۳۲۰ به وزارت اقتصاد ملّی انتقال یافت. نخستین اثری که از استاد احمد عبادی ضبط شده صفحاتی است که در سال ۱۳۱۰ توسط کمپانی پولیفون تهیه گردیده است. یکی تکنوازی سه تار در دستگاه ماهور و دیگری در دستگاه شور که audio file رضا قلی ظلّی نیز همراه با آواز با ساز استاد عبادی همراهی می کرد. (رضا قلی ظلّی خواننده در سال ۱۳۲۴ بر اثر بیماری سل در گذشت.)

«استاد احمد عبادی»در سال ۱۳۲۷ توسط استاد اسماعیل نوّاب صفا به رادیو دعوت می شود و برای اوّلین بار در مرداد ماه سال ۱۳۲۷ صدای روح نواز سه تار عبادی از رادیو پخش می شود. شیوه نوازندگی استاد عبادی پس ورود به رادیو تغییر می کند. زیرا در آن هنگام شیوۀ قدما در نوازندگی سه تار بدین شکل بود که تمامی سیمها با یکدیگر به صدا در می آمد وعبادی بزودی تشخیص داد که اینگونه نوازندگی برای نواختن در رادیو مناسب نیست چرا که صداها در می پیچید و از وضوح وشفّافیّت صدا کاسته می شد.

audio file بشنوید اجرایی در همایون را با سه تار احمد عبادی

از اینرو با ملایمت بر روی سیمها نواخت و مضرابهایی مانند «تک سیم» بیشتر مورد استفاده قرار گرفت. وی با کم کردن فاصلۀ سیمها تا صفحۀ ساز و نیز با تغییراتی که در فاصلۀ سیمها با یکدیگر می داد وهمچنین نوع سازهائی که برای نواختن استفاده می کرد، به شیوه و سبک جدیدی در نوازندگی سه تار دست یافت که بسیار منحصر بفرد و ممتاز بود.

«استاد احمد عبادی» به کشورهائی مانند آلمان؛ایتالیا،واطریش سفر کردند و برنامه های متعددی را به اجراء در آوردند. خود ایشان در این مورد گفته اند:«من هیچ فکر نمی کردم که این ساز کوچک من بتواند در میان این همه جمعیّت در اروپا این همه مردم را تحت تأثیر قرار بدهد. امّا دیدم که پس از هر اجراء چند بار دیگر به روی صحنه دعوت شدم و به اجرای برنامه پرداختم.» استاد عبادی بداهه نوازی بسیار چیره دست بود.

audio file بشنوید اجرایی در بیات ترک را با سه تار احمد عبادی

چنانکه خاصیّت و اوج هنر موسیقی شرق است که هنرمند همان لحظه وهمان آنِ خویش را با توّجه به احساس و نوع نگرش خود با نغمه هائی که ساز می کند، حکایتی تازه تر می کند و استاد عبادی از این حیث بسیار چیره دست و متبحر بودند چنانکه حتی در برخی از گوشه های کوچک از دستگاهی خاص، زمان زیادی را به تکنوازی می پرداختند بطوریکه جمله ها و ملو دیها شبیه یکدیگر نبودند و هر جمله از طراوت و تازگی خاصی بر خوردار بود. از دیگر ویژگیهای سبک استاد می توان به تک مضراب های واضح و خوش صدا به سکوتهای عمیق و بجا در بین فواصل جمله ها و چهار مضراب ها و قطعاتی که در اکثر گوشه های دستگاهها گردش می کرد و نیز استفاده از تمامی امکانات صدایی ساز می باشد.

از استاد احمد عبادی آثار بسیاری در زمینۀ تکنوازی و گروه نوازی بجا مانده است. استاد تغییراتی در کوکهای سه تار بوجود آورده اند و کوکهای جدیدی را برای این ساز ابداع کرده اند که شامل دو کاست به نام «کوکهای سه تار» به دوستداران و علاقمندان به هنر نوازندگی سه تار تقدیم گردید. استاد احمد عبادی در روزگار خویش تنها زیست و اما امروز می بینیم که بسیارند کسانیکه میخواهند عبادی وار بنوازند و از هر کسی که می پرسی«سه تار چه کسی را خوشتر می داری »؟ بیدرنگ می گوید: «استاد احمد عبادی»

استاد احمد عبادی این دُردانه دریای عاشقی در هفدهم اسفند ماه هزار و سیصد هفتاد و یک به جوار حضرت حق شتافت.
روحش شاد.

18 دیدگاه

  • فرید
    ارسال شده در اسفند ۱۷, ۱۳۸۵ در ۷:۱۳ ب.ظ

    با تشکر از استاد فراهانی که خود از سرسلسله فرهنگ پرور فراهان هستند. خود دارای شیفتگی هایی هستند که اینچنین توانستند شیفتگی ها و شوریدگی ها عبادی را بیان کنند.

  • محمد
    ارسال شده در اسفند ۱۷, ۱۳۸۵ در ۸:۵۴ ب.ظ

    خواهشمندم اگر در مورد سایر هنرمندان نوازنده تار وسه تار مطلب و اثر شنیدنی دارید برای من ارسال فرمائید. البته همه آثارشان شنیدنی است. اساتیدی همچون شهنازی، شهناز، فروتن، لطف الله مجد، سرخوش و نیز دیگران. با تشکر

  • فرشاد محمودی
    ارسال شده در اسفند ۱۸, ۱۳۸۵ در ۱:۲۱ ق.ظ

    با تشکر از استاد هوشنگ فراهانی مثل همیشه عالی بود.

  • ارسال شده در اسفند ۱۸, ۱۳۸۵ در ۸:۴۸ ب.ظ

    aghar honarmandane emruse ma betavanand ebadivar sendegi konand jaye basi eftekhar ast moteassefane ebadi yeki bud va moteassefane yeki khahad manddaste shoma dard nakond ke asin bosorgvare honare mamlekat ghamsadeye ma yadi kardid

  • ...
    ارسال شده در اسفند ۱۹, ۱۳۸۵ در ۱۱:۴۳ ق.ظ

    بسیار از خواندن این نوشته لذت بردم ساز استاد عبادی بسیار دلنشین و جملات و نغمات ایشان آسمانی
    تشکر از جناب فراهانی کاش این نوشته ی زیبا در روز تولد استاد منتشر می شد

  • شریفی
    ارسال شده در اسفند ۱۹, ۱۳۸۵ در ۲:۲۰ ب.ظ

    آقای فراهانی دست مریزاد مقالات یکی از یکی زیباتر سنجیده تر و گویاتر برای شما آرزوی توفیق بیشتر دارم.

  • فردین
    ارسال شده در اسفند ۱۹, ۱۳۸۵ در ۲:۲۴ ب.ظ

    کاش نوازندگان سه تار امروز می توانستند یک جمله از این کارها را بنوازند همه با وقاحت تمام افتادن به دنبال نواختن سه تار با طبلای هندی و گیتار و یک ریش بزی هم می گذارند و سرشان را میگرند بالا و وای بر سرنوشت موسیقی ایران….

  • ارسال شده در اسفند ۲۰, ۱۳۸۵ در ۱:۱۹ ق.ظ

    besiyar
    aali
    bood
    motshakerm

  • ...
    ارسال شده در اسفند ۲۱, ۱۳۸۵ در ۵:۳۶ ق.ظ

    besyar neveshteye zibayist

  • roshanak
    ارسال شده در اسفند ۲۱, ۱۳۸۵ در ۷:۲۹ ق.ظ

    ba tashakkor az honarmande gerami jenabe aghaye hooshange farahani babate talashe arzandatoon
    roshanak maghsoudlou

  • مهرداد فلاحي
    ارسال شده در اسفند ۲۴, ۱۳۸۵ در ۱۲:۳۳ ب.ظ

    با تشکر از جناب استاد هوشنگ فراهانی بخاطر مقالات زیبایشان و زحمات قابل تقدیری که برای هنر موسیقی کشیده اند.

  • قربانی
    ارسال شده در اسفند ۲۴, ۱۳۸۵ در ۱۱:۱۶ ب.ظ

    با سپاس و تقدیر فراوان از جناب استاد هوشنگ فراهانی بابت تلاشهای بی دریغشان در راه حفظ و اعتلای موسیقی ملی کشورمان.

  • فرزانه
    ارسال شده در اسفند ۲۵, ۱۳۸۵ در ۴:۴۹ ب.ظ

    مرسی خیلی زیبا بود…

  • ارسال شده در فروردین ۶, ۱۳۸۶ در ۴:۰۵ ب.ظ

    khob

  • سينا حسيني
    ارسال شده در اردیبهشت ۳, ۱۳۸۶ در ۹:۲۸ ق.ظ

    ‌آقای فراهانی شما درباره اساتیدی مطلب می نویسید که خواننده را مجبور کند به شما بگوید : دست مریزاد. عالی بود.

  • shadi
    ارسال شده در دی ۱۵, ۱۳۸۶ در ۱:۳۱ ق.ظ

    ba salam khedmate modiriate mohtarame site.
    man yek navazande mobtadie setaram se sale mizanam .mikham foghe sherkat konam age mishe azatun khahesh mikonam manabe foghe navazandegie mosighie sonatiro vasam befrestid.kheili mamanun dar panahe khoda.

  • ارسال شده در فروردین ۲۸, ۱۳۸۷ در ۱۰:۱۷ ق.ظ

    اشک من بیا منو یاری بکن
    گونه هام خشکیده شد کاری بکن
    غیر گریه مگه کاری میشه کرد
    کاری از ما نمی یاد زاری بکن
    اون که رفته دیگه هیچ وقت نمی یاد
    تا قیامت دل من گریه می خواد

  • ترانه
    ارسال شده در شهریور ۲۴, ۱۳۸۸ در ۱۰:۲۰ ب.ظ

    قرن ما شاعر اگر داشت هوا بهتر بود
    خار هم کمتر نبود از گل ، بسا بهتر بود
    وای بر ما که تصور کردیم عشق را باید کشت
    در چنین قرنی که دانش حاکم است
    عشق را از صحنه دور انداختن:
    دیوانگیست
    درماندگیست
    شرمندگیست
    با سپاس فراوان از شما استاد محترم که مانع کشته شدن عشق به موسیقی ناب و اصیل ایرانی میشوید.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

نگاهی به غلبه موسیقی پاپ بر موسیقی کلاسیک در کنسرت «ارکستر سازهای ملیِ» جدید

به یاد می آورم پس از اولین کنسرت ارکستر سمفونیک تهران با عنوان جدید «ارکستر سمفونیک ملی ایران»، غوغایی در جامعه موسیقی به پا شده بود و طرفداران طرح علی رهبری (که تعطیلی ارکستر ملی و ادغام آن با ارکستر سمفونیک تهران و تغییر نام این ارکستر بود) و فرهاد فخرالدینی (که خواستار تشکیل ارکستری مجزا از ارکستر سمفونیک تهران به مانند سالهای گذشته با عنوان ارکستر ملی بود) در مقابل هم صف کشی کرده بودند؛ در نهایت برنده این بحث رهبر سابق ارکستر ملی فرهاد فخرالدینی بود و به سرعت طی برگزاری جلسه ای، ارکستر ملی تقریبا با همان ترتیب سابق شکل گرفت البته با این تفاوت که قرار شد با دعوت از رهبران میهمان، وضعیت تک بعدی ارکستر ملی که به شدت تحت تاثیر موسیقی سبک ارکسترال ایرانی بود تعدیل یابد. *

پویان آزاده: قصد ضبط «چهارگاه برای پیانو و ارکستر» را دارم

در اولین روز برگزاری جشنواره موسیقی فجر، ارکستر ملی به رهبری فریدون شهبازیان، اثری از حسین دهلوی را به روی صحنه برد که بر اساس قطعه ای از جواد معروفی ساخته شده بود. این قطعه که برای یک پیانو و ارکستر با نام «چهارگاه برای پیانو و ارکستر» تنظیم شده بود، با تکنوازی پیانوی پویان آزاده به اجرا رسید. به همین بهانه امروز با پویان آزاده گفتگویی کرده ایم که می خوانید:

از روزهای گذشته…

سمفونی مانفرد؛ یک شاهکار روسی… (III)

سمفونی مانفرد؛ یک شاهکار روسی… (III)

چایکوفسکی در نامه دیگری نیز این بحث را دنبال کرد: «اجازه دهید به بحث خودمان در رابطه با عظمت موسیقی سمفونیک و مجلسی در قیاس با اپرا، این نکته را بیفزایم که در دوران ما تنها موسیقیدان بزرگی که برای تئاتر و اپرا چیزی نمی نویسد “برامس” است. “سزار کوئی” در مقاله ای نوشته است که برامس هم از نظر انسانی و هم از لحاظ هنری یک قهرمان است و همیشه در افکار خود افکار و پندارهای والا را جان می بخشد و شایسته احترام و تحسین است و من، با نظر او موافقم ولی معتقدم که متاسفانه نبوغ او در فضای محدودی او را نشان می دهد و وسعت لازم را ندارد اما با این حال، یک قهرمان محسوب می شود و من در خود این قهرمانی را نمی بینم و نمی توانم خود را در دایره تنگ برامس زندانی کنم. زیرا صحنه نمایش با تمامی زرق و برق هایش به گونه مقاومت ناپذیری مرا به سوی خود می کشد.»
آلبوم عکس به همراه موسیقی از مراسم تجلیل استاد دهلوی

آلبوم عکس به همراه موسیقی از مراسم تجلیل استاد دهلوی

مراسم بزرگداشت استاد دهلوی در تاریخ ۲۵ مرداد ۱۳۸۳ در خانه هنرمندان در تهران برگزار شد. در این مراسم هنرمندان و اساتید موسیقی ایران از جمله سرکار خانم قاجار، سوسن دهلوی (اصلانی)، وزیری تبار و آقایان هوشنگ ظریف، منوچهر صهبایی، محمد سریر، امین الله شهمیری، داوود گنجه ای، رشیدی، پور حسینی و … شرکت داشتند.
نادیا بولانژه

نادیا بولانژه

نادیا بولانژه آهنگساز، رهبر ارکستر و یکی از تاثیرگذارترین معلمان آهنگسازی قرن بیستم است. بولانژه در میان خانواده ای از دو نسل موسیقی دان متولد شد، مادربزرگ او ماری – ژولی خواننده متزو- سوپرانو، پدرش ارنست هنری الکساندر آهنگساز و مدرس ویولون و خواهرش لیلی نیز آهنگساز بودند.
«نیاز به کمالگرایی داریم» (IV)

«نیاز به کمالگرایی داریم» (IV)

در واقع این جشنواره هم از دل همان جمعی بوجود آمد که در راه اندازی فهرست سل و پیش از آن، گروه های یاهو با یکدیگر آشنا شده و تمایل به ارتباط غیر مجازی داشتند. تا چند سال فقط دیدارهای ما به صورت غیر رسمی بود تا اینکه در جلسه ای بعضی از اعضای این گروه تصمیم گرفتند یک مسابقه هم در این گردهمایی برگزار شود و اکثریت دوستان با این طرح موافقت کردند و بیشتر از یکسال طول کشید تا مقدمات برگزاری جشنواره فراهم شود. در این پنج دوره داوران زیادی با ما همکاری کرده اند، مثل آقایان: حمیدرضا عاطفی، پیمان سلطانی، سید ابوالحسن مختاباد، رضا فیاض، آروین صداقت کیش، پویا سرایی، زنده یاد محسن قانع بصیری، شهرام صارمی، دکتر پیروز ارجمند، مهران پورمندان، دکتر هومان اسعدی، هادی سپهری، دکتر کیوان آقامحسنی و سعید یعقوبیان و خانم دکتر نرگس ذاکر جعفری.
منبری: در آواز امروز طیف نداریم

منبری: در آواز امروز طیف نداریم

گلپا همینطور، ادیب خوانساری آوازش مخصوص به خودش بود. محمودی خوانساری کاملاً مخصوص به خود آواز می خواند، بنان و شهیدی و گلچین و دیگران همینطور. هر کدام رنگی داشتند. آواز طیفی بود از رنگ های مختلف. اما امروزه مثلاً فقط آبی داریم. حالا یکی کمرنگ یکی پررنگ، یکی لاجوردی یکی آسمانی یکی آبی دریا و غیره. همه آبی اند به هرحال. قرمز و سبز نداریم. همه دنبال طیف رنگ آبی می روند. در مورد خوانندگان زن هم همینطور. پری زنگنه را داشتیم آکادمیک کار بود. در مقابل مرضیه و دلکش بودند. روح انگیز بود.
گفت و شنودی درباره سازهای ابداعی (V)

گفت و شنودی درباره سازهای ابداعی (V)

بنده به عنوان کسی که از ده سالگی ویلن می نوازم، عرض می کنم قرار دادن یک پارچه ی بزرگ بین صفحه بالایی و زیرچانه ای ویلن و استفاده همزمان از سیم پیراسترو سبز و سیم گیر چوبی با تاندورهای بزرگ، راحت ترین راه برای زدن ویلن به سبک یاحقی و دیگران است (دلیل علمی آنرا خودتان فرمودید)… و این کاری است که همه بلا استثنا انجام میدهند…
از هم پاشیده شدن گروه کول

از هم پاشیده شدن گروه کول

در طی سالهای ۴۷ و ۴۸ تغییراتی در گروه و زندگی خصوصی نات کول (Nat Cole) به وقوع پیوست. اسکار مور گیتاریست و جانی میلر نوازنده بیس به فاصله چند ماه پس از ده سال گروه را ترک کردند. اروینگ اشبی (Irving Ashby) و جو کامفرت (Joe Comfort) جایگزین آنها شدند.
ژرف‌اندیشی درباره‌ موسیقی مردم‌پسند (III)

ژرف‌اندیشی درباره‌ موسیقی مردم‌پسند (III)

فاطمی این گونه‌ها را به عنوان نیا با تصنیف قاجاری پیوند می‌دهد (۹) و سپس تقسیم‌بندی سبک‌شناختی موفقی نیز در متن کتاب برای تاریخ اولیه‌ی تصنیف پس از مشروطه ارائه می‌کند. تصنیف گذشته از این، نقش با اهمیت دیگری هم در نظریه‌ی تاریخی او بازی کرده است. او آن را نوعی موسیقی میانه (Mezzo music) می‌داند که می‌تواند مرزهای کلاسیک/مردم‌پسند را درنوردد و در هر دو سوی طبقه‌بندی حضور داشته باشد، با مناسبات اجتماعی-اقتصادی پیوند خورده و به گونه‌هایی کاملا مردم‌پسند منجر شود؛ آنچنان که به باور فاطمی در تاریخ معاصر شده است.
گری مور

گری مور

رابرت ویلیام گری مور متولد چهارم آوریل سال ۱۹۵۲ در بلفاست، از شهرهای شمالی ایرلند، نوازنده گیتار و خواننده موفق دهه شصت که با گروههایی چون Thin Lizzy ، Colosseum II و Skid Row همکاری داشته است.
ملیحه شیدایی فر

ملیحه شیدایی فر

متولد ۱۳۶۴ تهران محقق صدا و موسیقی لیسانس علوم کامپیوتر [email protected]