آسیب شناسیِ کاربرد نت در موسیقی کلاسیک ایرانی (VII)

«صفوت می گوید: بداهه نوازی یکی از ویژگی های مهم در موسیقی ایرانی است. این ویژگی ابزاری در دست استاد در نوازندگی است، که آشنایی کاملی با موسیقی سنتی پیدا کرده است، چون بداهه نوازی فنی است که نوازنده استاد را قادر به اعمال تغییرات دلخواه در ملودی برحسب احساس خود نماید. بر اساس سنت، شاگرد مجبور است برای فراگیری کامل ردیف سال های متمادی وقت صرف نماید.

زمانی که او توانست تمام تسلسل های ملودیک را به شکلی اجرا نماید که رضایت استاد حاصل شود، قادر به اجرای تمام دستگاه ها است و بالأخره زمانی که مهارتش کامل شد، در فرصتی مناسب اجازه دارد تغییراتی در اجرای آنچه آموخته وارد کند. صفوت اشاره می کند که بداهه نوازی در پیشرفته ترین شکل آن می تواند شامل تغییراتی در ریتم ها بدون تغییر در حالت ها، اجرای تسلسل های ریتمیِ آزاد در درون ریتم، انتقال تسلسل ها به یک کلید دیگر (= از نتی دیگر، تغییر پایه) و نیز گسترده تر کردن گوشه بیشتر از حد متعارف باشد.

وارد کردن تغییرات گسترده تری در ردیف و حتی خلق دلخواه تمام گوشه بدون توجه به طرح هایی که قبلاً توسط اساتید ریخته شده، از دیگر تمهیدها در بداهه نوازی است‌‌» (میلر/۱۳۸۴، ۵۲). ‌‌«عرصه پهناور بداهه سرایی تنها زمانی قابل درک است که این حقیقت را بپذیریم: ارزش هنری یک موسیقیدان به عامل درونی او بستگی دارد، عاملی که بتواند در متن یک برنامه قراردادی، واریاسیون هایی ایجاد کند و بتواند فرمول ها و موتیف هایی را که کهنه شده اند، بازسازی نماید‌‌» (مترجم: صارمی/۱۳۷۴، ۲۵).

آموزش موسیقی ایرانی برای دستیابی به همین هدف نهایی شکل گرفته بود: ‌‌«در ایام گذشته وقتی کسی می خواست موسیقی یاد بگیرد عمیقاً تحت تأثیر آهنگ های سنتی، مردم پسند یا علمی بود. در برخورد با این موسیقی ها، به نوعی حس وزن موسیقی دست می یافت و با فاصله اصوات در دستگاه های مختلف آشنا می شد.

اگر در میان نوازندگان زندگی می کرد، به طور طبیعی سازی می نواخت یا تصنیفی و مایه ای می خواند. نمونه شاگردی که از موسیقی هیچ نمی دانست و می خواست زیردست استادی موسیقی یاد بگیرد، به حتم بسیار نادر بود، برعکس بسیار دیده می شد که آن کس که می خواست موسیقی یاد بگیرد از پیش تاحدودی فهم موسیقی داشت و شاید بدون مهارت اما به هر حال می توانست چند آهنگ بابِ روز را با سازی بنوازد. موسیقی ایرانی قبل از هر چیز مشق موسیقی است و تقریباً به هیچ نظریه ای نیاز ندارد.

بلافاصله بعد از نخستین درس، شاگرد قطعه کوچکی یاد می گرفت؛ مثلاً یک رِنگ یا یک درآمد بدون آرایه اما با ضربه های مناسبِ مضراب. هیچ مفهومی از گام، نت، گوشه، میزان، نت نویسی و به طور خلاصه نت-خوانی وجود نداشت. تنها مراجعه به نت در ارتباط با تار و سه تار بود که دسته هایشان به پرده تقسیم شده اند. مثلاً می گفتند «سی کُرُن» پرده سه گاه است و «سل» پرده شور.

اما این مفاهیم مبهم بودند و ارزش نظری نداشتند. فراگرفتن موسیقی از این طریق هنوز در زمان ما بسیار رایج است. از همان ابتدا شاگرد طرز نشستن استادش را یاد می گیرد، حرکات معلمش را تقلید می کند، انگشتان را مانند او قرار می دهد و سعی می کند طرز گرفتن مضراب او و صدایی را که او از ساز در می آورد تقلید کند‌»(دورینگ/۱۳۸۳، ۴۰ و ۴۱).

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

واکاوی نظری موسیقی امبینت (VIII)

به نظر می رسد همزمان با ظهور عصر فضا، در موسیقی نیز فناوری جدیدی متناسب با آن ظهور کرده است تا موسیقیدانان بتوانند احساسات خود را با آن بیان کنند. همین احساس بعدها (۱۹۸۳) هنوز در برایان انو زنده است و در پشت جلد آلبوم «آپولو» از شیفتگی خود برای خلق آثاری که در راستای دستاوردهای نوین علمی بشر باشد می نویسد.

بررسی برخی ویژگی های ساختاری آثار پرویز مشکاتیان (XIX)

بیشتر آثار پرویز مشکاتیان برای گروه ساز های ایرانی تنظیم شده اند و تعدادی معدودی از آنها توسط هنرمندانی چون محمدرضا درویشی و کامبیز روشن روان برای ترکیب ساز های ایرانی و جهانی تنظیم شده اند. این آثار به شرح زیر هستند:

از روزهای گذشته…

منبری: در آواز امروز طیف نداریم

منبری: در آواز امروز طیف نداریم

گلپا همینطور، ادیب خوانساری آوازش مخصوص به خودش بود. محمودی خوانساری کاملاً مخصوص به خود آواز می خواند، بنان و شهیدی و گلچین و دیگران همینطور. هر کدام رنگی داشتند. آواز طیفی بود از رنگ های مختلف. اما امروزه مثلاً فقط آبی داریم. حالا یکی کمرنگ یکی پررنگ، یکی لاجوردی یکی آسمانی یکی آبی دریا و غیره. همه آبی اند به هرحال. قرمز و سبز نداریم. همه دنبال طیف رنگ آبی می روند. در مورد خوانندگان زن هم همینطور. پری زنگنه را داشتیم آکادمیک کار بود. در مقابل مرضیه و دلکش بودند. روح انگیز بود.
چیستا غریب: تکنیک تدریس من شبیه به استادم اصلانیان است

چیستا غریب: تکنیک تدریس من شبیه به استادم اصلانیان است

چیستا غریب فرزند زنده یاد غلامحسین غریب موسیقیدان و ادیب نامدار ایرانی است. وی بیش از ۳۰ سال است که در مراکز آکادمیک موسیقی کشور ما به تدریس پیانو می پردازد و امروز بسیاری از بهترین نوازندگان پیانوی ایران، شاگرد ایشان بوده اند. امروز اولین قسمت از مصاحبه ای که با ایشان انجام گرفته را می خوانید:
روش سوزوکی (قسمت چهل و دوم)

روش سوزوکی (قسمت چهل و دوم)

قطعاتی را که کلینگر به من می‌داد می‌نواختم و او مرا تصحیح می‌کرد. زمان کلاس طبق معمول دو ساعت طول می‌کشید. او به این مسئله توجه داشت که به من قطعاتی از دوران‌های مختلف را برای نواختن بدهد. احتمالا با این روش می‌خواست که اشتباهات مرا پیدا و تصحیح کند. هرگز به زمانی که صرف آموختن به من می کرد، توجهی نداشت، اما در مقابل برای من که می توان گفت آدمی تنبل بودم و می بایست تمام این قطعات را یکسره اجرا می کردم، این زمان رنج و عذابی مضاعف محسوب می شد. من از ابتدا می‌دانستم که فکر سلیست شدن را باید از ذهنم دور کنم، البته در آن موقع نمی‌دانستم که این مسئله ارتباطی به استعداد ندارد و تنها به میزان تکرار و تمرین مربوط می شود.
کتاب «گردشگری موسیقی: توسعه پایدار شهری و روستایی در ایران» منتشر شد

کتاب «گردشگری موسیقی: توسعه پایدار شهری و روستایی در ایران» منتشر شد

کتاب «گردشگری موسیقی: توسعه پایدار شهری و روستایی در ایران» نوشته دکتر محمدرضا آزاده فر در مهرماه ۱۳۹۸ وارد بازار کتاب ایران شد. محتوای این کتاب با بهره‌گیری از یک سلسله مطالعات بین‌رشته‌ای در حوزه‌های «اقتصاد موسیقی»، «صنعت گردشگری» و «معماری و مدیریت شهری» همراه با نمونه‌های میدانی در چهار اقلیم اصلی ایران ارائه می‌شود که قابل استفاده برای طیف وسیعی از مخاطبان از حوزه‌های موسیقی، گردشگری، شهرسازی، معماری و مدیریت فرهنگی است.
ویولون مسیح استرادیواریوس (IV)

ویولون مسیح استرادیواریوس (IV)

بنابراین ما این ۴ گزینه را برای سنجش و انطباق در اختیار داریم و فقط در رابطه با صفحه رو محدوده خطوط محیطی وجود ندارد که طبیعتا اگر بخواهیم با شواهد بیشتری به استدلال بپردازیم بهتر است صفحه زیر را مورد تحقیق قرار دهیم زیرا که هر چهار گزینه در ارتباط با آن موجود هستند و البته به طور معمول بیشتر صفحه زیر به جهت الگوبرداری مورد استفاده قرار می‌گیرد تا صفحه رو.
اندر تعریف موسیقی کلاسیک (II)

اندر تعریف موسیقی کلاسیک (II)

در این جا است که ویژگی دیگر موسیقی غنی و دارای دامنه زمانی گسترده تر آشکار میشود و آن تداخل مداوم قلمرو حسی و آرزومندی هنرمند با پدیده های جهان بیرون است. همین تداخلات بود که هم به غنی شدن بیشتر درونی اثر و هم به تنوع اثر انجامید. بی دلیل نیست که تنوع موسیقی از بعد از ظهور آهنگساز پدید آمد. به این تداخل، در موسیقی معاصر زمینه ها و میراث های فولکلور نیز اضافه شده، ویژگی که آهنگسازان مدرن از آن بسیار بهره بردند.
موسیقی امیری مازندران (II)

موسیقی امیری مازندران (II)

مقام تبری با اشعار منسوب به امیر پازواری هم در بخش سازی و هم در بخش آوازی به امیری شهرت یافت. این موسیقی گرچه در سراسر مازندران ولی بیشتر از غرب نوشهر تا غرب تنکابن خوانده و نواخته می شود( موسیقی مازندران – جهانگیر نصر اشرفی)
سازهای الکترونیک ابتدایی و پیدایش موسیقی الکترو آکوستیک(I)

سازهای الکترونیک ابتدایی و پیدایش موسیقی الکترو آکوستیک(I)

هرچند که آشنایی انسان با نیروی الکتریسیته به قرن هجدهم برمیگردد، اما اولین سازهایی که الکتریسیته را به شکلی عملی در اختیار گرفتند تا قبل از سالهای ۱۸۹۰ در آمریکا اختراع نشده بودند و حتا این سازها هم در واقع تجربیاتی کوتاه به شمار می آمدند. هرچند که آشنایی انسان با نیروی الکتریسیته به قرن هجدهم برمیگردد، اما اولین سازهایی که الکتریسیته را به شکلی عملی در اختیار گرفتند تا قبل از سالهای ۱۸۹۰ در آمریکا اختراع نشده بودند و حتا این سازها هم در واقع تجربیاتی کوتاه به شمار می آمدند.
خلق موسیقی موفق برای انیمیشن – قسمت دوم

خلق موسیقی موفق برای انیمیشن – قسمت دوم

دان گریدی آهنگساز مجموعه ماجراهای جانی کوئست Jonny Quest- به برای آن کاندید جایزه تلویزیونی امی Emmy شد- انگلیسی جادویی Magic English (سریالی از کمپانی دیسنی)، چندین سریال و فیلم تلویزیونی دیگر دیسنی از جمله دو انیمیشن تلویزیونی دیو و دلبر Beauty And The Beast، داستانهای محبوب کریسمس Favorite Christmas Stories و موسیقی چندین بازی بر مبنای فیلمهای دیسنی از جمله پیترپن Peter Pan، پوکاهانتس Pocahontas است.
مروری بر آلبوم «موسیقی برای تار و پیانو»

مروری بر آلبوم «موسیقی برای تار و پیانو»

اگر پیانویی بخواهد امروز صدای تاری را همراهی کند، نه که به دامن نوستالژی روزی روزگاری پیانو و تار و برنامه‌ی گل‌ها بیافتد و نقشِ نقش بر آبِ دیروزی بودن را بازی کند، چه صدایی خواهد داشت؟ چگونه همراه و همنشین می‌شود؟ پاسخ این پرسش مهم‌ترین چیزی است که در «موسیقی برای تار و پیانو»ی «میلاد محمدی» و «هوشیار خیام» به گوش می‌رسد. صدایی تازه برای همراهی دو ساز، یا از آن کلی‌تر، دو خط موسیقی که هر دو کم‌وبیش همان‌اند که پیش‌تر جدا بوده‌اند، مقصد و مقصود آگهی‌شده‌ی آفرینندگان آلبوم بوده است.