نقدی بر «شیوه نوازی» علی قمصری (II)

اگر این قطعات با رویکردی «آموزشی» ارائه شده اند، پس باید به لحاظ آموزشی دارای مطالب مهم و قابل ارائه ای بوده و به گونه ای کاملا گویا از این دیدگاه اجرا شده باشند اما در هیچ یک از این چهار ویدئو، شیوه های مورد نظر به خوبی اجرا نشده و حق مطلب ادا نشده است.

به عنوان مثال در ویدئوی شماره یک، که به گفته شخص نوازنده، رویکردی «آموزشی» دارد، صرف اجرای چند مضراب چپ و گلیساندو نمی توان مدعی شد، شیوه استاد شهناز نواخته و معرفی شده، تا چه برسد به اینکه، چنین اجرایی، قابلیت این را داشته باشد که الگویی در جهت آموزش برای دیگران باشد!

همه موارد ذکر شده در سطور فوق، از جمله اجرای ریزهای سریع با دینامیک شخصی هیچ شباهتی با تکنیکهای شخصی اساتید مربوطه نداشت، کما اینکه فواصل (در اینجا پرده بندی) که اصل اول در شیوه نوازی است، شباهتی به فواصل استاد شهناز نداشت و یا در اجرای شیوه استاد بیگجه خانی حتی یک ویبراسیون و مضراب و جزئیاتی از این دست مشابه استاد اجرا نشده است. آیا به صرف اجرای یک ملُدی از بیگجه خانی میتوان مدعی شد که شیوه استاد نواخته شده؟! توجه داشته باشید که در شیوه نوازی حتی اجرای صحیح مضراب های راست و چپ هم در القای لحن صحیح شیوه نقش حیاتی دارد.

هر نوازنده ای تمپرامنت مختص به خود را دارد و نمیشود قطعه ای از فلان استاد را با متر درونی و شخصی خود اجرا کرد و با گنجاندن تکنیکها و ویژگی های شخصی خود در قالب نوازندگی فلان استاد، آنرا تحت عنوان آموزش شیوه معرفی کرد. همگی اجرای استاد علیزاده از قطعات «خزان» و «شورانگیز» و همچنین اجرای استاد وزیری مثل «بندباز» را شنیده ایم؛ ویدئوهای منتشر شده کمتر قرابتی از لحاظ ظرایف با اجراهای اصلی دارند.

شاید بهتر بود این ویدئوها با رویکرد تجربی و تحت عناوینی مرتبط با این دیدگاه منتشر می شدند تا رویکردی آموزشی که در این صورت آثار اجرا شده زیبایی و جذابیت مخصوص به خود را داشتند. مادامی که واژه آموزش به کار می رود ناخودآگاه مسئولیت به همراه می آورد و آموزش دهنده می بایست قبل از ضبط و انتشار چنین ویدئوهایی، تبحر و تسلط لازم در موارد یاد شده را کسب نموده و بعد از تایید اساتید مربوطه و متبحر در آن شیوه، بدون دخل و تصرف و هیچ گونه اعمال سلیقه ای اقدام به این عمل نماید.

البته ناگفته نماند که لحن و بیان شخصی نوازنده به تنهایی ظرافت ها و زیبایی های مخصوص به خود را داشته و نگارش این مطالب سعی در انکار سایر قابلیتهای هنرمند گرامی را ندارد.

امید است از این پس با نگاهی دقیق تر و ژرف تر دست به چنین اعمالی بزنیم و همواره در انجام چنین حرکاتی از نظرات و راهنمایی های اساتید پیشکسوت و متبحر در سبکهای مربوطه که سالهای بسیاری از عمر خود را فقط در یکی از شیوه های فوق صرف کرده اند استفاده نمائیم، کما اینکه عزیزان پیشکسوتی همچون شهرام میرجلالی، داوود آزاد، کیوان ساکت هنوز در قید حیات اند.

3 دیدگاه

  • nasrin
    ارسال شده در شهریور ۴, ۱۳۹۳ در ۱۲:۰۵ ب.ظ

    نوشته ی به جا و خوبی بود. با تشکر. خسته نباشید.

  • ابوالفضل
    ارسال شده در شهریور ۴, ۱۳۹۳ در ۱۲:۳۱ ب.ظ

    بادیدگاه شما هم نظرم نباید شیوه این بزرگان رابه این راحتی تقلیل داد برای نوازندگی در هرمکتب باید سالها کار کرد درنوازندگی واخلاق وسوادجناب قمصری شکی نیست اماشاید این دیدگاه ایشان سطحی نگرانه باشد

  • ناشناس
    ارسال شده در شهریور ۶, ۱۳۹۳ در ۸:۰۵ ب.ظ

    عالی

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

نگرشی به تجدد طلبی در هنر و فرهنگ ایرانِ قرن بیستم (XIX)

تنها درویش خان تا حدودی با وزیری تفاهم داشت و برای شنیدن کنسرت ها و خطابه های او به مدرسه خصوصی اش می رفت. اما قبل از این که این رابطه و تفاهم ثمری به بار آورد – و قبل از ریاست اول وزیری در مدرسه موزیک (۱۳۰۷)، درویش خان فوت شد (۱۳۰۵). بعد از فوت او تجدد طلبی به کشمکش بین وزیری و مین باشیان ها یا «موسیقی نوین و علمی ایرانی» با «موسیقی بین المللی و علمی» محدود ماند.

«شیوه‌ی نوازندگی» در موسیقی ما چه معنایی دارد؟ (I)

اگر در موسیقی کلاسیک غربی کار می‌کنیم دادن جواب همه‌فهم به این سوال نسبتا ساده است. یعنی روشی که هر نوازنده آثار را می‌نوازد. بخشی به رابطه‌ی فیزیکی‌ای که یک نوازنده با سازش دارد مربوط است، یعنی مسائلی مثل روش دست گرفتن ساز یا پشت ساز نشستن، نحوه‌ی انگشت گذاشتن، انتقال نیرو به ساز (تقریبا اِکول) و … بخشی هم به مسایل صوتی، مثل صدایی که از ساز درمی‌آورد، دامنه‌ی شدت و ضعف‌هایی که می‌تواند به هر نت یا پاساژ بدهد، شیوش‌های مختلفی که می‌تواند هنگام نواختن هر نغمه یا تکنیک ایجاد کند و بخشی هم به مسایل تکنیکی مثل دامنه‌ی ویبراتوها و از این قبیل.

از روزهای گذشته…

لری ادلر، هنرپیشه هارمونیکا (II)

لری ادلر، هنرپیشه هارمونیکا (II)

لری ادلر در سال های ۱۹۳۸ و ۱۹۳۹ تورهای کنسرتی را، پیش از بازگشتن به آمریکا، در آفریقای جنوبی و استرالیا برگزار کرد (در واقع، در استرالیا بود که برای اولین بار به اجرای سولو در کنسرت کلاسیک با ارکستر سمفونیک سیدنی پرداخت). ادلر در دهه ۴۰ همراه با پاول دریپر (Paul Draper)، رقصنده، تورهایی را در ایالت های مختلف آمریکا برگزار کرد و آنها همچنین با برنامه های خود، اسباب سرگرمی سربازان آمریکایی را در آفریقا و خاور میانه فراهم آوردند.
خالقى از زبان خالقی (III)

خالقى از زبان خالقی (III)

اواخر سال ۱۳۰۳ بود که با دوتن ازشاگردان مدرسه موسیقی، مصطفی ادیب و پرویز ایرانپور روزی نشسته بودیم و قرار گذاشتیم که ازاول سال نو همه کارها را کنار بگذاریم وفقط به موسیقی بپردازیم. پدرم ازاین موضوع اطلاع نداشت و من بدون اجازه به اتفاق پرویز و مصطفی به جای اینکه به مدرسه آمریکایی برویم صبح زود به مدرسه موسیقی رفتیم.
ارکستر فیلارمونیک نیویورک (I)

ارکستر فیلارمونیک نیویورک (I)

ارکستر فیلارمونیک نیویورک (New York Philharmonic)، واقع در شهر نیویورک، یکی از ارکسترهای قدیمی آمریکا است که به عنوان یکی از مهمترین اجرا کنندگان موسیقی کلاسیک شناخته شده است. امروزه خانه اصلی فیلارمونیک واقع در تالار آوری فیشر (Avery Fisher Hall) در مرکز لینکون نیویورک است. این ارکستر در سال ۱۸۴۲ به وجود آمده و نزدیک به ۴ دهه از دیگر مراکز سمفونیک آمریکا قدیمی تر است.
جعفر صالحی: نت نویس کم داریم

جعفر صالحی: نت نویس کم داریم

نرم افزارهای نت نگاری امروز جزئی جداناشدنی از کار موسیقیدانان هستند. یکی از پرطرفدار ترین و البته قدیمی ترین این برنامه ها فیناله است (که البته با نام فاینال هم در ایران شناخته می شود). جعفر صالحی نوازنده تار و سه تار به تازگی مجموعه ای آموزشی مربوط به نرم افزار فیناله را منتشر کرده است که درباره این اقدامش با او گفتگویی داشته ایم که بخش اول آنرا می خوانید:
برنامه مدون آموزش ویولن (قسمت اول)

برنامه مدون آموزش ویولن (قسمت اول)

روش آموزش در نوازندگی ویولن در کنار عواملی چون استعداد فردی، تمرین با برنامه و مستمر، مطالعه و شنیدن آثار موسیقی می تواند زمینه ساز بروز موفقیت و توانمندی در زمینه نوازندگی، ایجاد خلاقیت و رسیدن به آفرینش هنری در سطوح بالاتر در افراد گردد. از اینرو آموزش هدفمند، دارای جایگاهی بی بدیل در نوازندگی است.
نگاهی به «اینک از امید» (IV)

نگاهی به «اینک از امید» (IV)

در بیت بعدی باز به اصفهانک می رسیم ولی اینبار با ایست روی درجه ششم اصفهان و در نهایت فرود به ماهور. این تغییر مدها می تواند نشان دهنده تسلط بالای آهنگساز اثر بر روی موسیقی دستگاهی ایران باشد. در بیت بعدی یک تغییر مد دیگر روی می دهد که اینبار جسورانه تر از دفعات گذشته است. اینبار از روی نت شاهد ماهور با تغییر پرده ها، نوایی ساخته می شود که همخوانی خوبی با شعر دارد و باز نشاندهنده هوشمندی آهنگساز در استفاده از خصوصیات موسیقی دستگاهی ایران است.
نگاهی به موسیقی Jazz در آذربایجان ، قسمت اول

نگاهی به موسیقی Jazz در آذربایجان ، قسمت اول

موسیقی Jazz در آذربایجان شوروی، توسط ارکستر ملی State Popular Orchestra که به نام جز ملی (State Jazz) نیز شهرت دارد پایه گذاری شد.
کنسرت برای دو پیانو

کنسرت برای دو پیانو

۸ مهر ماه کنسرت دیگری از گروه دوئت دو پیانو در تالار وحدت به روی صحنه خواهد رفت. بهاره کمائی و صفا شهیدی که تاکنون آثار برجسته دو پیانویی همچون سونات برای دو پیانو (موتزارت)، واریاسیون های پاگانینی (لوتوسلاوسکی)، سوئیت فندق شکن (چایکوفسکی)، سوئیت کارمن (بیزه)، سوئیت شماره ۱ دو پیانو (آرنسکی)، راپسودی ارمنی (باباجانیان) و … را نواخته اند، در این برنامه، بار دیگر آثار متنوعی از آهنگسازان غربی و ایرانی همچون ولفگانگ آمادئوس موتزارت (اتریش)، امانوئل شابریه (فرانسه)، فردریک شوپن (لهستان)، مانوئل دفایا و مانوئل این فانته (اسپانیا)، سرگئی راخمانینف (روسیه)، حشمت سنجری و صفا شهیدی (ایران) را به اجرا خواهند گذاشت.
Elton John ، مروری بر فعالیت هنری – قسمت دوم

Elton John ، مروری بر فعالیت هنری – قسمت دوم

بین سالهای ۱۹۷۲ و ۱۹۷۶ ، Elton John و Bernie Taupin تبدیل به ماشین های غیر قابل کنترلی شده بودند که آلبوم های بسیار زیبا و موفق به بازار عرضه میکردند. بعنوان مثال آهنگ Roket Man برای مدت ۴ سال ۱۶ بار بعنوان Top 20 انتخاب شد و این در حالی بود که کارهای دیگری چون Crocodile Rock ، Daniel ، Philadelphia Freedom و … نیز بارها جزو Top 20 های جدول بودند.
راوی شانکار، اسطوره زنده موسیقی هند  (II)

راوی شانکار، اسطوره زنده موسیقی هند (II)

برای یافتن چگونگی وجود نت نگاری موسیقی هندی در نت نگاری غرب، شانکار، دیوید مورفی (رهبر ارکستری از کشور ولش) را متقاعد کرد تا به او برای تبدیل آثارش به قطعه ای برای ارکستر کمک کند. کنسرتوی شانکار همراه با مقدمه ای شورانگیز آغاز می شود، معرفی این موسیقی بیگانه (موسیقی هند برای غربیان) شامل چرخش ملودیها، تغییر وزنها و صدای پائین نتها، بر خلاف موسیقی غرب که حرکت و پیشرفتش بیشتر از طریق هارمونی است، موسیقی هندی شدیدا تحت تاثیر ملودی و ریتم است.