آسیب شناسیِ کاربرد نت در موسیقی کلاسیک ایرانی (XIV)

این نکات، صرف نظر از مشکلاتی نظیر استاندارد نبودن سازهای ایرانی برای اجراهای اینچنینی است وگرنه سازهای ایرانی برای اجرا به شیوه اصیل خود دچار نواقص فراوان نیستند؛ گرچه می بایست نهادی متولی این امر، در کنار فرهنگستان موسیقی، با سرمایه و بودجه اساسی برای تحقیق و تکمیل سازهای ایرانی به وجود بیاید(منظور ما از تکمیل سازهای ایرانی نه صرفاً برای استانداردسازی به شیوه غربی برای ایجاد ارکسترهای بزگ، بلکه به منظور بهبود کیفیت ساختمان و مواد به کار رفته در این سازها و قیمت گذاری اصولی و… .

همچنین درباره بسیاری از اصطلاحات موسیقایی و مفاهیمی که به زبان های اروپایی در قرن اخیر به ایران و فرهنگ موسیقایی ایرانیان وارد شده است، نمی توان شخصاً اظهار نظر قطعی کرد. زیرا برداشت ها و معانی گوناگونی از اغلب آنها در دست است و تعیین مفهوم و معنایی یکدست، نیازمند وجود فرهنگستان موسیقیِ دارای کمیته های تخصصی مختلف است).

• نحوه بیان و اجرا در موسیقی ایرانی از اهمیت فوق العاده ای برخوردار است. «از یک اجرای درست باید این انتظارات را داشت: در موسیقی ایرانی کیفیت نت ها مهم است و نه کمیت آنها. سرعت نمی تواند کیفیت را بسازد. متأسفانه آنچه امروزه در موسیقی ایرانی بیشتر آموخته می-شود سرعت، آرپژنوازی و آکورد و گام نوازی است. میرزاعبدالله، استاد موسیقی نسل قبل، در درجه اول از شاگردانش درجه کاملی از صلاحیت معنوی می خواست؛ چون تنها در این مرحله است که می توان به درجه استادی رسید. در مورد تکنیک، او می گوید تمرین بیشتر و تلاش کمتری لازم است تا سیم به ارتعاش درآید.

او می گوید فشار، بیشتر از آنچه مورد نیاز است اضافی است. گاهی اوقات در حین اجرا فشار بیش از حد باعث عصبیت می شود. ‌‌» (میلر/۵۶) ‌‌«زیرا همه چیز در این موسیقی گرایش به لطافت دارد، از هر چیز ناگهانی اجتناب می شود، هر چیز خشنی به دقت لطیف می شود‌‌» (سایگون ۱۳۸۳: ۱۶۶).

• مهمترین اصل در اجرای موسیقی ایرانی بداهه سازی بوده است. «نورعلی خان برومند در زمینه تشریح ‌‌بداهه نوازی گفته است: برای شناخت موسیقی ایران شما باید آواز بلبل را درک کنید، چرا که هیچ وقت آن را تکرار نمی کند و موسیقیدانان ایرانی نباید موسیقی خویش را تکرار کنند‌‌» (نتل/۱۳۸۴، ۱۶).

• شفاهی بودنِ آموزش، ستون اصلی موسیقی ایرانی بوده است. «در حقیقت سنت شفاهی، محکم ترین پیوندی است که همه فرم های موسیقی را به هم پیوند می دهد و تنها و مهم ترین زمینه ای است که به پژوهشهای سنتی، جنبه های عام می بخشد. به طور کلی موجودیت موسیقیِ غیر مکتوب، به بازیافته های شفاهی و محفوظاتی بستگی دارد که حاصل سواد و اندیشه های روشنفکرانه نیست.

موسیقی فرهنگ های پیشرفته ای که فرا روی ماست و برخی از آنها که دارای نت نویسی ابتدایی اند، این نظریه را تأیید می کنند که این نت نویسی ها، علایم اختصاری فرم های الهام گرفته شده ای هستند که تنها به مثابه خط راهنما و کمک به حافظه عمل می کنند‌‌» (مترجم:صارمی/۱۳۷۴، ۲۱).

‌‌ حذف هر یک از موارد پیش گفته به تغییر بیان که از عوامل مهم ارائه یک موسیقی است می انجامد. «تغییر در هر یک از محورهای اساسی موسیقی سنتی ایران مانند صدا، فواصل، گردش نغمات، وزن و تزئین، اجرای موسیقی سنتی را به سوی شیوه های نوین سوق می دهد. که از دو حال خارج نیست: یا موسیقی سنتیِ تغییر یافته در جهت تحول و تکامل است که محکِ زمان اصالت و ماندگاری آن را ثابت خواهد کرد و یا تغییر محورهای اساسی موسیقی سنتی در جهت تحریف و تخریب است‌‌» (کیانی/۱۳۷۱، ۱۳۳).

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

پوریا رمضانیان: تسکینِ ۷۵۰ نفر؟!

این زرنگ‌بازی است که من بگویم به‌خاطر تسکین مردم‌ام کنسرت می‌دهم. تسکینِ ۷۵۰ نفر فقط؟ تکلیف دست‌کم ۵۰ ملیون نفر آدم چیست؟ پس این حرف بدترین دروغ است. سوماً، باز حتی اگر حق با شما باشد و بهبودِ حالِ همان هفتصد نفر را هم غنیمتی بدانیم، چرا باید بلیط بفروشم؟ قطعاً در این شرایط بهتر است کنسرت را رایگان کنم که لااقل کمترین خیری رسانده باشم. و درنهایت این‌که، بماند که در جای دیگر می‌شود مفصل‌تر در این مورد سخن گفت که اصلاً رسالت «موسیقی جدی» تسکین نیست، بلکه تربیت است.

بیانیه گروه کر شانته درباره عدم حضور در جشنواره موسیقی فجر

هنر برای هنرمند اعتراض است. او این اعتراض را نثار هرچیزی می‌کند که مانع رشد است و سلامت. تراژدی یونانی با سرنوشت انسان دست‌وپنجه نرم می‌کند، موسیقی بتهوون بر روزمرگی می‌تازد، شعر حافظ از تزویر و ریا می‌نالد، و نقاشی‌های کاراواجو تا اعماق درون شخصیت‌هایش را به‌مبارزه می‌کشد.

از روزهای گذشته…

کنسرتو ویلن با حال و هوایی ایرانی (گفتگویی با بهزاد رنجبران)

کنسرتو ویلن با حال و هوایی ایرانی (گفتگویی با بهزاد رنجبران)

چند کنسرواتوار تا کنون برای مسابقات شان یک کنسرتو از سده بیست و یکم برگزیده اند؟ و آخرین باری که اثری از یک آهنگساز ایرانی، و نه آلمانی و اتریشی، انتخاب کرده اند چه زمانی بوده است؟ با توجه به یکصدمین سالگرد تأسیس جولیارد، با گزینش یک کنسرتو از بهزاد رنجبران (استاد همین دانشکده) برای مسابقات ویلنِ سال ۲۰۰۶ یک سنت شکنی صورت گرفته است.
هستی و شناخت در منظر هنر (III)

هستی و شناخت در منظر هنر (III)

در جایی دیگر می گوید: آب کم جو، تشنگی آور به دست”. عقل هستی حضوری بی کران از قدرت می آفریند که ما صفات حاصل از آن را همان صفات خداوند تعریف می کنیم یعنی این خداوند است که صاحب عقل اول است. او در تمامی قلمرو هستی به همین دلیل حضور دارد و حضورش را به صورت ظهور گوهر عشق در ما آشکار می سازد.
نگاه تیز منتقدان و دشواریهای اجرای زنده (I)

نگاه تیز منتقدان و دشواریهای اجرای زنده (I)

در تاریخ پر بار هنر جهان، از دیر باز تا کنون، نقش نقد و منتقد به عنوان نقشی مستقیم و نه حاشیه ای در روند شکل گیری نهضت های عظیم هنری مطرح بوده است. چنانکه در مورد برخی مکتب های هنری قرن بیستم، این منتقدان بودند که نهضتی نو را به راه انداختند. نمونه بارز آن مکتب نقاشی action painting است.
غریب، غریبانه رفت…

غریب، غریبانه رفت…

امروز اولین سالگرد درگذشت بهمن پورقناد است. در “وداع با آقای فاگوت” گفته بودم که قرار بود مطلبی در مورد غلامحسین غریب گرکانی تهیه کنیم که متاسفانه چنین فرصتی به وجود نیامد. امروز با توجه به شنیده هایم از بهمن پورقناد و دیگران (نگارنده فقط یکبار با غلامحسین غریب ملاقات داشتم) در این مورد مینویسم.
سر توماس بیچام، رهبر بزرگ انگلیس (IX)

سر توماس بیچام، رهبر بزرگ انگلیس (IX)

برای بیچام موزار «قلب موسیقی اروپا» به شمار می رفت و بنابراین برای آهنگ های موزار احترام بیشتری قائل بود تا اکثر آهنگ سازان دیگر. او رکوئیم ناتمام را ویرایش کرد و دست کم دو اپرای بزرگ را ترجمه کرد و بدین ترتیب مخاطبان کاونت گاردن را با Cosi fan Tutti، The Impressario و Abduction from Sergalio آشنا کرد.
تنظیم همراهی برای ملودی

تنظیم همراهی برای ملودی

در ادامه مطلب قبل راجع به همراهی جلوتر از هارمونی در این نوشته سعی می کنیم با ذکر یک مثال موضوع را بیشتر روشن کنیم. هر چند در آینده روشهای بهتر و حرفه ای تری را برای همراهی و اجرای یک ملودی معرفی خواهیم کنیم.
تأملی در آرای موسیقی خیام (II)

تأملی در آرای موسیقی خیام (II)

استاد همایی در پایان خیامی‏نامه، متن عربی چهار صفحه‏ای منسوب به خیام را از روی نسخه‏ موجود در ترکیه به چاپ رسانیده و احتمال داده است که این چند صفحه، یک فصل یا صفحاتی از شرح خیام بر «کتاب موسیقی» اقلیدس باشد که به دست ما رسیده است.
تأملّی پیرامونِ موقعیتِ عقلانیِ موسیقی از طریقِ تبارشناسیِ دو مفهومِ بنیادین

تأملّی پیرامونِ موقعیتِ عقلانیِ موسیقی از طریقِ تبارشناسیِ دو مفهومِ بنیادین

این نوشته شأن تحلیلی و تفسیری خاصی ندارد و فعلاً فقط از یک تشابه بحث می‌کند. این تشابه بعداً دست‌مایه‌ی یک تحلیل عمیق قرار خواهد گرفت و به شکل مقاله عرضه خواهد شد.
سیداصفهانی: نسل ما از اتفاقات بزرگ هنری دور افتاده

سیداصفهانی: نسل ما از اتفاقات بزرگ هنری دور افتاده

به تازگی کتابی با عنوان «نامبرده، حسین سرشار» به کوشش ساناز سید اصفهانی توسط انتشارات اچ انداس مدیا در لندن به چاپ رسیده است که در این کتاب، مجموعه مصاحبه هایی از دوستان و همکاران این هنرمند، شامل: سیامک شایقی، هوشنگ گلمکانی، نصرت الله کریمی، محمد علی کشاورز، شاهین فرهت، شهلا میلانی، امیر اشرف آریان پور، پری زنگنه، پری ثمر، احمد پژمان، رشید وطن دوست، یارتا یاران، تهیه به انتشار رسیده است.
بیایید موسیقی بسازیم (I)

بیایید موسیقی بسازیم (I)

بسیاری از دوستان بارها طی ارسال نامه راجع به روشهای ساده برای آهنگسازی سئوالاتی را مطرح کرده اند، سعی می کنیم طی چند نوشته بدون آنکه خود را درگیر مسائل پیچیده تئوری نماییم، با حداقل معلومات تئوری روشی را برای اینکار ارائه کنیم. در این نوشته با ذکر یک مثال کوچک به بیان ایده کلی می پردازیم و در نوشته های آینده سعی در تهیه قطعات بلند موسیقی خواهیم کرد.