گفتگوی هارمونیک | Harmony Talk

آسیب شناسیِ کاربرد نت در موسیقی کلاسیک ایرانی (XVII)

اغلب ضعف های نگارندگان نت و اجراکنندگان از روی نت مشترک است. تقویت شناخت نظری و در نهایت تسلط عملی به مواردی که به عنوان ضعف های مشترک نوازندگان و نگارندگان مطرح می گردد، به ارتقاء کیفیتِ نتِ نگارش یافته و اجرای مطلوب تر و نزدیکتر به اصل قطعه از روی نت می انجامد. حال به صورت تیتروار، و نه به شکل مرتب بر اساس اولویت، مواردی را معرفی میکنم(بدیهی است فهرست زیر بسیار ناقص است و حالت کامل تر آن در کتابی که در دست نگارش دارم، آمده):

بخش سوم:

پیشنهادها: شناخت و تقویت ضعف های نگارندگان و اجراکنندگان

اغلب ضعف های نگارندگان نت و اجراکنندگان از روی نت مشترک است. تقویت شناخت نظری و در نهایت تسلط عملی به مواردی که به عنوان ضعف های مشترک نوازندگان و نگارندگان مطرح می گردد، به ارتقاء کیفیتِ نتِ نگارش یافته و اجرای مطلوب تر و نزدیکتر به اصل قطعه از روی نت می انجامد. حال به صورت تیتروار، و نه به شکل مرتب بر اساس اولویت، مواردی را معرفی میکنم(بدیهی است فهرست زیر بسیار ناقص است و حالت کامل تر آن در کتابی که در دست نگارش دارم، آمده):

• ریتم: شناخت ساختار ریتم/ سلول ریتمیک (نقره)/ تأکید در موسیقی (تأکید دینامیکی پریودیک، تأکید دینامیکی غیر پریودیک، تأکید فرکانسی، تأکید کششی)/ میزان/ ضرب/ متر (وزن)/ وزن متقارن و نامتقارن/ متر معین/ متر متغیر/ متر آزاد/ آریتمیک/ کسر میزان/ واحد ضرب/ انواع میزان/ آپ بیت/ میزان ناقص/ ریتم خوانی/ ریتم خوانی قطعات با متر معین/ ریتم-خوانی قطعات با متر آزاد/ تشخیص ریتم قطعات از طریق گوش/ دیکته ریتم/ ساختن ریتم، فیگور، میزان، متر آزاد، به صورت مکتوب/ تجسم ذهنی ریتم (بازی ریتمیک)/ نواختن ریتم با دست یا بر روی ساز.

• نت خوانی: نت خوانی بدون ریتم/ روش های مختلف نت خوانی/ سرعت مناسب/ نت خوانی با ریتم

• فاصله در موسیقی: شناخت انواع فواصل در موسیقی ایران/ خواندن فواصل بدون ریتم (تقلیدی، ذهنی)/ با ریتم (تقلیدی، ذهنی)/ تشخیص فواصل از طریق گوش/ دیکته فاصله (بدون ریتم، با ریتم)/ شناخت سیستم صوتی موسیقی ایران/ تشخیص مقام، گوشه، دانگ در موسیقی ایرانی از طریق گوش/ کوک صحیح/ نواختن فاصله بر روی ساز/ مایه گردانی
• تمپو: مترونوم چیست؟/ اصطلاحات مترونومی/ رعایت تمپوی صحیح از ابتدا تا انتها در قطعات/ تمپو در قطعاتی با متر متغیر/ سرعت در قطعاتی با متر آزاد (آوازها و گوشه های ایرانی)

• دینامیک: آکسان/ حروف اختصاری دینامیکی/ استاندارد دینامیکی/ شدت نواختن در آوازها و گوشه های ایرانی/ تأکید دینامیکی در قطعاتی با متر معین (غیر پریودیک)

• آگوگیک: (تغییرات تندا): علائم تغییرات تندا/ تغییرات تندا در قطعاتی با متر آزاد (آوازها و گوشه های موسیقی ایرانی)

• رِپِرتوآر (کارگان): ردیف موسیقی ایران/ روایات مختلف ردیف/ رپرتوآر در موسیقی ایران/ اهمیت شناخت دانگ های موسیقی کنونی ایران/ فُرم در موسیقی ایران/ آنالیز ردیف/ ردیف آوازی، انواع، لزوم شناخت و فراگیری –
• سایر موارد: نت های زینت/ آرتیکولاسیون/ لِگاتو/ اسپیکاتو/ اِستاکاتو/ تِنوتو و….

از موارد بالا به عنوان نمونه به تشریح مورد نت خوانی در رابطه با نوازندگان می پردازیم. از نکاتی که در اجرای صحیح تر قطعات یاری گر نوازندگان است، نت خوانی آنهاست. در اغلب اوقات نوازندگان تمایلی به نت خوانی موسیقی مورد اجرا در دور ه ای که سرگرم تمرین آن هستند، ندارند.

از ریتم افتادن های غیر ارادی جملات، آکسان دادن های بی مورد به بعضی از نت ها، عدم شناسایی موتیف های مختلف و جم بندی نکردن آنها، کشیدن بیش از اندازه یک نت، به سرعت نرسیدن موسیقی و بسیاری از موارد اینچنینی که در زیر شرح آن می آید، با نت خوانی قابل برطرف شدن است. برای نوازنده ای که قطعه ای در سطح تکنیک خود تمرین می کند، بهره گیری از نت خوانی راهی است که او را قادر خواهد ساخت تا بسیاری از نواقص کار خود را برطرف کند.

هادی سپهری

متولد ۱۳۵۶ تهران
فوق لیسانس اتنوموزیکولوژی از دانشگاه هنرهای زیبا اتنوموزیکولوگ و نوازنده تار، سه تار، دیوان، دف و تنبک
sepehrimusic@gmail.com

۱ نظر

بیشتر بحث شده است