آسیب شناسیِ کاربرد نت در موسیقی کلاسیک ایرانی (XIX)

همواره باید شناخت ذهن مان را از قطعه رشد دهیم. وجود یک درک کلی از آهنگ، زمینه را برای ارائه اجرایی یکدست که در آن روحیات و نظرات نوازنده متجلی است، فراهم می کند.

در پایان لزوم وجود و بکارگیری سیستمی استاندارد برای پرورش شنوایی و آموزش موسیقی ایرانی و تربیت نوازنده و خواننده را یاد آور میشوم. «توانایی در تشخیص صحیح فواصل ‌و ریتم های متنوع اساس درک روابط موسیقایی است.

مهارت در جزء پیش شرط چیرگی بر کل است. اِشکال در تشخیص فواصل برای نوآموزان موسیقی واقعیتی آشکار است و آموزش طولانی و یکنواخت مقدماتِ پرورش گوش مانند تشخیص محض فواصل، گام ها و آکوردها [در مورد موسیقی ایرانی تشخیص گوشه ها، دانگ ها و… ] بدون ارتباط محسوس با موسیقی واقعی نیز معمولاً به نتایج آزاردهنده ای می انجامد. اما باید آموزشِ پرورشِ گوش را به گونه ای از این تأکید فلج کننده بر روی تمرین های مقدماتی رها کرد. کوتاه بودن زمان آموزشِ پرورشِ گوش در مراکز آموزشی یکی از مشکلات است، و مجزا کردن آن از سایر دروس موسیقی مشکلی دیگر. این که آیا می توان خود به تنهایی به تمرین و پرورش گوش پرداخت و یا چگونگی آن، سؤالی است که همواره برای هنرجوی موسیقی ـ و البته نه صرفاً هنگام امتحانات ـ مطرح می گردد که خود دلیلی بر عدم رضایت آنها از شنوایی خود و همچنین آگاهی به اهمیت این رشته است» (کوهن ۱۳۷۵، ۷).

پیشنهاد ما برای استفاده بهینه از نگارش موسیقی ایرانی و همچنین پرورش نوازندگان و خوانندگان توانا برای اجرای موسیقی ایرانی با گرایش های مختلف، ایجاد و بکارگیری سیستمی استاندارد و یکپارچه برای آموزش موسیقی و پرورش شنوایی است.

منابع
آبراهام، جرالد؛
۱۳۸۰ تاریخ فشرده موسیقی آکسفورد (جلد اول)؛ ترجمه: چوبینه، ناتالی؛ زکی زاده، پریچهر؛ انتشارات ماهور؛ تهران؛

برومند، نورعلی؛
۱۳۸۴ درسهایی از استاد نورعلی برومند؛ لوح فشرده؛ ۴ عدد؛ مؤسسه فرهنگی ـ هنری ماهور؛ تهران؛

پهلوان، چنگیز؛
۱۳۸۲ فرهنگ شناسی؛ نشر قطره؛ تهران؛

تهماسبی، ارشد؛
۱۳۸۰ مجموعه آثار درویش خان؛ مؤسسه فرهنگی ـ هنری ماهور؛ تهران؛

۱۳۷۴ جواب آواز؛ مؤسسه فرهنگی ـ هنری ماهور؛ تهران؛

حدادی، نصرت الله؛
۱۳۷۶ فرهنگنامه موسیقی ایران؛ توتیا؛ تهران؛

درویشی، محمدرضا؛
۱۳۸۰ لیلی کجاست؛ نشر ماه ریز؛ تهران؛

دورینگ، ژان؛
۱۳۸۳ سنت و تحول در موسیقی کلاسیک ایرانی؛ ترجمه سودابه فضائلی؛ انتشارات توس؛ تهران؛

۱۳۷۳ ردیف سازی موسیقی ایرانی (ردیف تار و سه تار میرزاعبدالله به روایت نورعلی برومند)؛ ترجمه پیروز سیار؛ انتشارات سروش؛ تهران؛

زونیس، الا؛
۱۳۷۷ موسیقی کلاسیک ایرانی؛ پورمحمد، مهدی؛ انتشارات پارت؛ تهران؛

سایگون، عدنان؛
۱۳۸۳ «اصول بنیانی بیان موسیقایی در موسیقی مُدال خاورمیانه»؛ ترجمه: فاطمی، ساسان؛ فصلنامه موسیقی ماهور؛ سال ششم؛ شماره ۲۴؛تهران ؛

شایگان، داریوش؛
۱۳۸۲ آسیا در برابر غرب، مؤسسه انتشارات امیر کبیر؛ تهران؛

شهبازیان، فریدون؛
۱۳۸۴ فرهنگ و آهنگ؛ ماهنامه اطلاع رسانی- خبری-تحلیلی-آموزشی-پژوهشی در زمینه موسیقی؛شماره ۶؛سال اول؛ تهران؛

صارمی، کتایون؛
۱۳۷۴ دایره المعارف موسیقی جهان؛ انتشارات پیشرو؛ تهران؛

طلائی، داریوش؛
۱۳۷۶ ردیف میرزاعبدالله؛ مؤسسه فرهنگی ـ هنری ماهور؛ تهران؛

علیزاده، حسین؛
۱۳۸۱ ده قطعه برای تار ۱؛ مؤسسه فرهنگی ـ هنری ماهور؛ تهران؛

کوهن، کلمنس؛
۱۳۷۵ خودآموز پرورش گوش؛ کمالی، شقایق؛ انتشارات رودکی؛ تهران؛

کیانی، مجید؛
۱۳۸۴ مصاحبه؛ فصلنامه آهنگ؛ دوره جدید شماره ۱ ؛ مرکز موسیقی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی؛ تهران؛

منا، شهاب؛
۱۳۸۴ آوانگاری ردیف میرزاعبدالله برای سنتور بر اساس اجرای مجید کیانی؛ مؤسسه فرهنگی ـ هنری ماهور؛ چاپ اول؛ تهران؛

مهرانی، حسین؛
۱۳۸۰ بهار مست ـ مجموعه ضربی های استاد ابوالحسن صبا؛ مؤسسه فرهنگی ـ هنری ماهور؛ تهران؛

میلر، لوید؛
۱۳۸۴ موسیقی و آواز در ایران؛ الهامیان، محسن؛ نشر ثالث؛ تهران؛

نتل، برونو؛
۱۳۶۵ اتنوموزیکولوژی؛ ترجمه: خوش ضمیر، مجتبی؛ نشر کتاب آفرین؛ تهران؛

سایت اینترنتی
irannam.com
hosseinmehrani.com

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

درباره «سرزمین کلاغ‌های مهاجر»

مؤسسه فرهنگی هنری «آوای ماد» آلبوم «سرزمین کلاغ‌های مهاجر» به آهنگسازی مزدک کوهستانی را روانه بازار موسیقی کرده است. این آلبوم شامل هفت قطعه برای ویولن و ارکستر زهی است که با تفکرات موسیقایی قرن بیستمی و با رگه‌هایی از موسیقی ایرانی هرچند نهفته در لایه‌های موسیقی پلی‌تنال و بعضاً آتنال موسیقی غربی تصنیف شده‌اند. به گفته مزدک کوهستانی او در این آلبوم تلاش داشته که از آنچه موسیقی مدرن گفته می‌شود فاصله بگیرد. بابک کوهستانی در نقش سولیست این اثر حضور داشته است.

درخشش مژگان چاهیان، در چهل و چهارمین فستیوال بین المللی هنر ایتالیا

مژگان چاهیان به عنوان آهنگساز و نماینده ایران در این فستیوال برگزیده و دعوت به آهنگسازی شد و اثر جدیدش در فستیوال بین المللی هنر ایتالیا اجرا خواهد شد. تعامل بین هنرمندان بین المللی و استعدادهای جوان در آهنگسازی از جمله اهداف این فستیوال است.

از روزهای گذشته…

استفاده از تیونر برای کوک سنتور (I)

استفاده از تیونر برای کوک سنتور (I)

یکی از مشکلات ساز سنتور همواره کوکِ این ساز به طور دقیق و مراقبت از خالی نکردن آن و تغییر کوک برای اجرا در دستگاه های دیگر بوده است. تعداد زیادِ سیمها تا مدتها اغلب مانع پرداختن به مسئله ی کوک هم از طرف معلم و هم از طرف شاگرد می شود و بیشتر باعث عدم تمایل هنرجویان به کوک این ساز می شود (نا گفته نماند که تا حدی نیز محق هستند)
ژرف‌اندیشی درباره‌ موسیقی مردم‌پسند (II)

ژرف‌اندیشی درباره‌ موسیقی مردم‌پسند (II)

کتاب «پیدایش موسیقی مردم‌پسند در ایران» تالیف ساسان فاطمی که چند ماهی است توسط انتشارات ماهور چاپ شده گویی در پی برطرف کردن همین کمبودها و ابهامات است. نخستین نکته‌ی جالب ‌توجه در کتاب مسلم فرض نگرفتن موضوعات ظاهرا معلوم (از قبیل وجود از پیش پذیرفته شده ی گونه‌های مردم‌پسند) و ارائه‌ی پژوهشی تاریخی-موسیقایی با کمک مدارک باقی‌مانده از دوران قاجار (و گاه قدیم‌تر) برای پاسخ به این پرسش است که؛ آیا موسیقی ایرانی گونه‌ای «سبک» هم‌سنخ با خودش داشته است یا خیر؟ از دیدگاه فاطمی پاسخ به این پرسش مثبت است. از همین رو تعریف و کاربرد اصطلاحاتی مانند مردم‌پسند، مردمی و کلاسیک برای مطالعات موسیقی در ایران نیاز به تامل بیشتر و شفاف‌سازی نظری دارد.
بزرگترین خواننده موسیقی کلاسیک ایران در پایتخت هلند

بزرگترین خواننده موسیقی کلاسیک ایران در پایتخت هلند

۱۹ می یا ۲۹ اردیبهشت، محمد رضا شجریان، همراه با پسرش همایون، خواننده و نوازنده تمبک، مجید درخشانی، نوازنده تار، سعید فرج‌پوری، کمانچه و محمد فیروزی، بربط، در آمستردام کنسرت داشت. برنامه در تالار بزرگ موزه حاره‌ای (Tropenmuseum) برگزار شد و سازماندهی آن هم با همکاری بنیاد موسیقی ایرانی «پرنیان» در هلند صورت گرفته بود.
درباره کتاب «شورانگیز» (III)

درباره کتاب «شورانگیز» (III)

ملودیِ گوشه‏ ها برگرفته از ردیف‏های معتبر و گوناگون موسیقی ایرانی است و در گزینش و نگارش آنها ملاک اصلی تنها جمله‏ بندیِ روان، فضای مُدالِ واضح و روشن و سادگیِ نسبی ازنظر تکنیک اجرایی بوده است و نه تعلق به مکتب یا شیوه‏ای خاص. قطعات ضربی نیز بر همین سیاق از شیوه‏ ها و سبک‏های مختلف آهنگسازی و نوازندگی انتخاب شده ‏اند.
بررسی ساختار و نقش دانگ‌های مورد استفاده در گوشه‌های راک ردیف میرزاعبدالله (VIII)

بررسی ساختار و نقش دانگ‌های مورد استفاده در گوشه‌های راک ردیف میرزاعبدالله (VIII)

راک هندی در ردیف میرزاعبدالله اولین گوشه از سلسله گوشه‌های راک است که در دستگاه ماهور با آن برخورد می‌کنیم. واقع‌شدن راک هندی پیش از گوشه‌های دیگر، چنان‌که در ادامه شرح داده خواهد شد، به‌هیچ‌وجه اتفاقی نیست.
گروه الکتریک مایلز دیویس

گروه الکتریک مایلز دیویس

مایلز دیویس در سال ۱۹۶۰ گروه پنج نفر خود را برپا کرد. همکاران او در این گروه شامل تونی ویلیامز، واینا شورتر، هربی هنکوک و ران کارتر ۱ بودند. موسیقی این گروه از پیچیده ترین انواع موسیقی بی باپ بود که مایلز در طول زندگی هنری خود کار کرده است.
لیر یا چنگ ارجان؟ (I)

لیر یا چنگ ارجان؟ (I)

این نوشتار نه یک مقاله تحقیقی بلکه مطلبی است درباره یک معظل فراگیر در سطح جامعه موسیقی به نام «بی اطلاعی». مدتی پیش در فضای مجازی ویدیویی از خبرگزاری ایسنا با کد خبر ۹۶۰۱۰۱۰۰۱۸۷ درباره اجرا با چنگ ارجان انتشار یافت. در این ویدیو خانم رابعه زند از نوازندگان ساز قانون عنوان کرد که یکی از آشنایان ایشان به نام آقای سیف الله شکری (از متخصصین بازسازی سازهای باستانی) پس از پژوهش هایی چند، اقدام به نمونه سازی «بربط جام ارجان» یا همان «چنگ ارجان» با قدمتی حدود ۱۴۰۰ سال قبل از میلاد مسیح نموده است. خوشبختانه با وجود دانش موجود که در فضای مجازی و غیرمجازی درباره دانش سازشناسی در ایران چاپ شده است، منابع اطلاعاتی مناسب جهت تحقیق و پژوهش در دسترس می باشد. با یک جستجوی ساده در اینترنت یا و نگاه به کتب موجود در ایران، می توان متوجه شد که سازهای نقش شده در جام ارجان از دیدگاه سازشناسی “Organology” در چه رده ای قرار می گیرد. اینکه چنین سازی برچه اساس و مستنداتی بازسازی شده است، خود جای بحث فراوان دارد اما این که چرا ساز را به جای «لیر»، «چنگ» نامیده اند خود بسیار جای دارد. با توجه به مطالبی که در این ویدیو عنوان شده لازم است که مطالبی چند در این مورد با استناد به منابعی که در انتها ذکر شده است به صورت مستند ذکر گردد.
منتشری: لاله زار در آن زمان مرکز هنر ایران بود

منتشری: لاله زار در آن زمان مرکز هنر ایران بود

اثر دیگری به نام “چند بهاریه” ضبط کردیم ادامه کارهای فولکلور استاد مثل “هفت سین”، “چهارشنبه سوری”، “گردو‌فروش” و “یکی یه پول خروس” است. اسپانسر این آثار، موسسه فرهنگی-هنری باربد آقای اسفندیاری است که بسته بندی آثار را به صورت بسیار شیک عرضه می کنند و کار ردیف ها را شرکت ماهور انجام داده است. قرار است با توجه به گفتگویی که با آقای موسوی انجام شده، ۴۰-۵۰ تصنیف استاد مهرتاش که تا به حال خوانده نشده – چند آهنگ جدی که بر روی اشعار مولانا و سعدی و حافظ و فروغی‌بسطامی و عراقی ساخته شده است – به صورت سی‌دی وارد بازار شود.
بداهه نوازی، معضلی در موسیقی ایران

بداهه نوازی، معضلی در موسیقی ایران

در مطلب قبلی راجع به محاسن و معایب بداهه نوازی بحث و نتیجه گیری شد که بداهه نوازی اگرچه محاسنی هم دارد، ولی اگر روی صحنه اجرای بیاید میتواند تاحد زیادی مخرب باشد.
«نیاز به کمالگرایی داریم» (V)

«نیاز به کمالگرایی داریم» (V)

به عقیده من استقبال از موسیقی کلاسیک ایرانی در ایران زیاد است و می شود گفت این نسبتِ جمعیتِ علاقمند، از بسیاری از کشور های پیشرفته جهان هم بیشتر است (نسبت به موسیقی کلاسیک همان کشورها، چه با استیل ملی شان چه با استیل غربی) اما مشکل ما کم کیفیت بودن آثار جدید است؛ همین نقصان باعث شده که اهالی موسیقی کلاسیک ایران شنوندگان را فراری بدهند!