آسیب شناسیِ کاربرد نت در موسیقی کلاسیک ایرانی (XIX)

همواره باید شناخت ذهن مان را از قطعه رشد دهیم. وجود یک درک کلی از آهنگ، زمینه را برای ارائه اجرایی یکدست که در آن روحیات و نظرات نوازنده متجلی است، فراهم می کند.

در پایان لزوم وجود و بکارگیری سیستمی استاندارد برای پرورش شنوایی و آموزش موسیقی ایرانی و تربیت نوازنده و خواننده را یاد آور میشوم. «توانایی در تشخیص صحیح فواصل ‌و ریتم های متنوع اساس درک روابط موسیقایی است.

مهارت در جزء پیش شرط چیرگی بر کل است. اِشکال در تشخیص فواصل برای نوآموزان موسیقی واقعیتی آشکار است و آموزش طولانی و یکنواخت مقدماتِ پرورش گوش مانند تشخیص محض فواصل، گام ها و آکوردها [در مورد موسیقی ایرانی تشخیص گوشه ها، دانگ ها و… ] بدون ارتباط محسوس با موسیقی واقعی نیز معمولاً به نتایج آزاردهنده ای می انجامد. اما باید آموزشِ پرورشِ گوش را به گونه ای از این تأکید فلج کننده بر روی تمرین های مقدماتی رها کرد. کوتاه بودن زمان آموزشِ پرورشِ گوش در مراکز آموزشی یکی از مشکلات است، و مجزا کردن آن از سایر دروس موسیقی مشکلی دیگر. این که آیا می توان خود به تنهایی به تمرین و پرورش گوش پرداخت و یا چگونگی آن، سؤالی است که همواره برای هنرجوی موسیقی ـ و البته نه صرفاً هنگام امتحانات ـ مطرح می گردد که خود دلیلی بر عدم رضایت آنها از شنوایی خود و همچنین آگاهی به اهمیت این رشته است» (کوهن ۱۳۷۵، ۷).

پیشنهاد ما برای استفاده بهینه از نگارش موسیقی ایرانی و همچنین پرورش نوازندگان و خوانندگان توانا برای اجرای موسیقی ایرانی با گرایش های مختلف، ایجاد و بکارگیری سیستمی استاندارد و یکپارچه برای آموزش موسیقی و پرورش شنوایی است.

منابع
آبراهام، جرالد؛
۱۳۸۰ تاریخ فشرده موسیقی آکسفورد (جلد اول)؛ ترجمه: چوبینه، ناتالی؛ زکی زاده، پریچهر؛ انتشارات ماهور؛ تهران؛

برومند، نورعلی؛
۱۳۸۴ درسهایی از استاد نورعلی برومند؛ لوح فشرده؛ ۴ عدد؛ مؤسسه فرهنگی ـ هنری ماهور؛ تهران؛

پهلوان، چنگیز؛
۱۳۸۲ فرهنگ شناسی؛ نشر قطره؛ تهران؛

تهماسبی، ارشد؛
۱۳۸۰ مجموعه آثار درویش خان؛ مؤسسه فرهنگی ـ هنری ماهور؛ تهران؛

۱۳۷۴ جواب آواز؛ مؤسسه فرهنگی ـ هنری ماهور؛ تهران؛

حدادی، نصرت الله؛
۱۳۷۶ فرهنگنامه موسیقی ایران؛ توتیا؛ تهران؛

درویشی، محمدرضا؛
۱۳۸۰ لیلی کجاست؛ نشر ماه ریز؛ تهران؛

دورینگ، ژان؛
۱۳۸۳ سنت و تحول در موسیقی کلاسیک ایرانی؛ ترجمه سودابه فضائلی؛ انتشارات توس؛ تهران؛

۱۳۷۳ ردیف سازی موسیقی ایرانی (ردیف تار و سه تار میرزاعبدالله به روایت نورعلی برومند)؛ ترجمه پیروز سیار؛ انتشارات سروش؛ تهران؛

زونیس، الا؛
۱۳۷۷ موسیقی کلاسیک ایرانی؛ پورمحمد، مهدی؛ انتشارات پارت؛ تهران؛

سایگون، عدنان؛
۱۳۸۳ «اصول بنیانی بیان موسیقایی در موسیقی مُدال خاورمیانه»؛ ترجمه: فاطمی، ساسان؛ فصلنامه موسیقی ماهور؛ سال ششم؛ شماره ۲۴؛تهران ؛

شایگان، داریوش؛
۱۳۸۲ آسیا در برابر غرب، مؤسسه انتشارات امیر کبیر؛ تهران؛

شهبازیان، فریدون؛
۱۳۸۴ فرهنگ و آهنگ؛ ماهنامه اطلاع رسانی- خبری-تحلیلی-آموزشی-پژوهشی در زمینه موسیقی؛شماره ۶؛سال اول؛ تهران؛

صارمی، کتایون؛
۱۳۷۴ دایره المعارف موسیقی جهان؛ انتشارات پیشرو؛ تهران؛

طلائی، داریوش؛
۱۳۷۶ ردیف میرزاعبدالله؛ مؤسسه فرهنگی ـ هنری ماهور؛ تهران؛

علیزاده، حسین؛
۱۳۸۱ ده قطعه برای تار ۱؛ مؤسسه فرهنگی ـ هنری ماهور؛ تهران؛

کوهن، کلمنس؛
۱۳۷۵ خودآموز پرورش گوش؛ کمالی، شقایق؛ انتشارات رودکی؛ تهران؛

کیانی، مجید؛
۱۳۸۴ مصاحبه؛ فصلنامه آهنگ؛ دوره جدید شماره ۱ ؛ مرکز موسیقی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی؛ تهران؛

منا، شهاب؛
۱۳۸۴ آوانگاری ردیف میرزاعبدالله برای سنتور بر اساس اجرای مجید کیانی؛ مؤسسه فرهنگی ـ هنری ماهور؛ چاپ اول؛ تهران؛

مهرانی، حسین؛
۱۳۸۰ بهار مست ـ مجموعه ضربی های استاد ابوالحسن صبا؛ مؤسسه فرهنگی ـ هنری ماهور؛ تهران؛

میلر، لوید؛
۱۳۸۴ موسیقی و آواز در ایران؛ الهامیان، محسن؛ نشر ثالث؛ تهران؛

نتل، برونو؛
۱۳۶۵ اتنوموزیکولوژی؛ ترجمه: خوش ضمیر، مجتبی؛ نشر کتاب آفرین؛ تهران؛

سایت اینترنتی
irannam.com
hosseinmehrani.com

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

همه حق اظهارنظر دارند

با این جمله لابد بارها برخورد کرده‌ایم. وقتی از آن استفاده می‌کنیم که کسی به نظر کس دیگری اعتراض کرده باشد. مثلاً وقتی‌که کسی بگوید «این چه مطلب بیراهی است که فلانی نوشته». جمله‌ی لیبرال‌منشانه‌ای است که این روزها طرفدارهایش از گذشته هم خیلی خیلی بیشتر شده و به‌سختی ممکن است بتوانیم با آن مخالفت کنیم.

مروری بر آلبوم «سایه وار»

مسعود شعاری از آن دسته نوازندگان برجسته‌ای است که بخشی از همِّ حرفه‌ای خود را معطوف سبک‌شناسی و اجرای مجدد آثار دیگر استادان بزرگ موسیقی ایرانی برای سه‌تار کرده است. نتیجه‌ی این کندوکاوِ او را پیش‌تر از یک سو در قالب سمینارها و اجراهای زنده‌ی آشنایی با شیوه‌ی نوازندگان قدیم (این که تا چه اندازه موفقیت‌آمیز بوده جایگاهی دیگر می‌خواهد) و از سوی دیگر دست‌کم یک آلبوم با عنوان «کاروان صبا» با تمرکز بر انتقال به سه‌تار و اجرای آثار صبا دیده‌ایم. آلبوم تازه‌ی «سایه‌وار» تداوم همین راه است و از آن رو که اجرای تفسیرمند و هنرمندانه‌ی آثار کارگان کلاسیک موسیقی ایرانی در برهه‌ی حاضر اهمیت فراوان دارد، شایسته‌ی توجه.

از روزهای گذشته…

About گروهی برای بداهه نوازی (IV)

About گروهی برای بداهه نوازی (IV)

این پرسش در واقع نقطه ضعفی است که کاکسون همواره به آن اشاره می کند. «مشکلی که از نظر من وجود دارد این است که همیشه باید موسیقی را در دسته و کلمه ها خلاصه کنیم و واژه ها به داستان های خود نیازمندند که حاصل کنار هم گذاشتن این گونه تاریخچه ها هستند. در حال که داستان ما فقط درباره چهار نفر است که در یک استودیو هستند.»
زمان آن رسیده است که درکمان از موسیقی کلاسیک را نشان دهیم  (I)

زمان آن رسیده است که درکمان از موسیقی کلاسیک را نشان دهیم (I)

پاییز گذشته باراک اوباما میزبان کنسرت موسیقی کلاسیک در کاخ سفید بود. پیش از شروع، گفت: «حالا، اگر هر کدام از شما شنوندگان خیلی موسیقی کلاسیک را نمی شناسید و نمی دانید چه زمانی باید دست بزنید، نگران نشوید. ریس جمهور کندی هم تقریبا همین مشکل را داشت. او و جکی برنامه های موسیقی کلاسیک زیادی را اینجا برگزار کردند و چندین بار او زمانی که لازم نبود شروع به دست زدن کرد. بنابراین مسوول روابط عمومی اش قرار گذاشت که به رییس جمهور از شکاف در علامت دهد چه زمانی باید دست بزند. حالا، من خوشبختانه میشل را دارم که به من بگوید کی دست بزنم. بقیه شما خودتان می دانید.»
گفتگو با عبد الحمید اشراق (IV)

گفتگو با عبد الحمید اشراق (IV)

بله واقعا اینطور بود چه جنگ و جدالهایی خاطرهء دیگری را حکایت می‏کنم تا بیشتر محیط آن زمان را مجسم کنید. در آن زمان رهبری سمفونیک تهران را آقای حشمت سنجریی بر عهده داشت حدود سال ۱۳۵۵ {احتمالا این تاریخ اشتباه است – سردبیر} در برنامه‏ ای در تالار فرهنگ چند قطعه از بزرگان موسیقی را اجرا کردند ما در رابطه با کمبودهای ارکستر مطلبی نوشتیم و کمبودها را از دیدگاه علمی تذکر دادیم، مثلا چون ویولونیست نداشتند چند دانشجو را در صحنه گذاشته بودند یا بدلیل فقدان‏ نوازندهء هبوآ (ابوا)، قطعات را بدون آن اجرا می‏کردند. از این گذشته، نوازندهء فاگوت نیز در دسترس نبود و کم و کاستی‏های دیگری هم بود که در مقاله تذکر دادیم.
مرور آلبوم «شب پیانوی ایرانی»

مرور آلبوم «شب پیانوی ایرانی»

«پیانوی ایرانی» چیست؟ اجرای محتوای دستگاه‌ها و چهارمضراب و رنگ و … با پیانو، همان که مشهورترین نمایندگانش مرتضی محجوبی و جواد معروفی‌اند یا همان که اگر قدری بیشتر با تاریخ موسیقی آشنا باشیم نام‌هایی چون مشیرهمایون شهردار، حسین استوار، سیروس شهردار و حتا اردشیر روحانی را نیز دربر می‌گیرد. این شبه تعریف تا زمان افول این شکل از پیانونوازی در میانه‌ی قرن حاضر کافی می‌نمود. هویت اصطلاح در برابر «پیانوی کلاسیک» قرار می‌گرفت و جز موارد مرزی بسیار خاص برای بیشتر شنوندگان معلوم بود که چه چیزی پیانوی ایرانی است و چه چیزی نه.
عرض اندام دوباره حفظ و اشاعه ای ها (I)

عرض اندام دوباره حفظ و اشاعه ای ها (I)

برنامه چهارم از مجموعه برنامه های در مکتب هنرمندان که به همت فرهنگستان هنر برگزار می گردد، به بزرگداشت داریوش طلایی نوازنده چیره دست تار و سه تار، ردیف دان، محقق و مولف موسیقی اختصاص داشت.
چند توصیه برای محافظت از ساز شما

چند توصیه برای محافظت از ساز شما

مطلبی که پیش رو دارید نوشته آرین شرادر است که برگردان آنرا به پارسی میخوانید: چوب با رطوبت منبسط و در هوای خشک منقبض میشود. ساز ها می توانند هم در مقابل هوای خشک هم در مقابل هوای شرجی مقاوت کنند البته به شرط آنکه زمان کافی برای وفق دادن با محیط به آنها داده شود. اما تغییرات سریع مشکلاتی را بوجود می آورد.
شاید چنین باشد، شاید (II)

شاید چنین باشد، شاید (II)

رنگ‌آمیزی دور از ذهن اولین مشخصه‌ی سوگواری «چکناواریان» است. دور کردن تکنوازان تالار رودکی («فرامرز پایور» و …) از صدادهی (۵) خاصی که در حافظه‌ی شنوندگان موسیقی ایرانی به خوبی ثبت شده کاری دشوار است که چکناواریان به درستی از عهده‌ی آن برآمده. آشنازدایی از موسیقی نوازندگانی که در دوره‌ی اجرای این اثر از مشهورترین‌ها بوده‌اند تا حدودی بر اثر غرابت ماده‌ی موسیقایی و تا حدودی نیز بر اثر تکنیک‌ها و رجیستر اجرایی نامانوس (نسبت به موسیقی دستگاهی که این گروه اجرا می‌کرد) به وجود آمده (به‌خصوص در مورد قیچک).
بررسی اجمالی آثار شادروان <br>روح الله خالقی (قسمت بیست و چهارم)

بررسی اجمالی آثار شادروان
روح الله خالقی (قسمت بیست و چهارم)

جادوی ایهام را فارسی زبانان آگاه، در مکتب حافظ تجربه کرده اند. فرزانه ای که بتواند با هر کس بزبان خود او سخن گوید و نیز هر کس از ظنّ خود یار او شود و با دیوانش تفأل زند و اهل هر فرقه ای او را به خود منسوب بداند، ناگزیر از بکارگیری صنعت «ایهام» است.
هارمونی یکی از کارهای التون جان

هارمونی یکی از کارهای التون جان

با وجود سادگی ظاهری و زیبایی مردم پسند کارهای التون جان، هارمونی موسیقی او اغلب خیلی هم ساده و پیش پا افتاده نیست. یکی از این ترانه ها Your Song است که می خواهیم راجع به آن صحبت کنیم.
گاهی لازم می‌شود نه های دردناکی بگوییم (I)

گاهی لازم می‌شود نه های دردناکی بگوییم (I)

اینکه امروز آن نخ تسبیح را نمی‌بینیم من چنین تصوری ندارم! ولی چیزی که برای من مهم است و فکر می‌کنم واقعیت هم دارد این است که هرمس طی این سالها به همراه شنونده‌هایش تربیت شده و رشد کرده‌است. کمااینکه الان شاید خیلی از کارهایی که ۱۰ سال پیش منتشر می‌کردم را منتشر نکنم و از این بابت خوشحالم و فکر می‌کنم این سیر درحال طی شدن است. خوب یا بد اما به هر حال هرمس سکون ندارد.