گفتگوی هارمونیک | Harmony Talk

آسیب شناسیِ کاربرد نت در موسیقی کلاسیک ایرانی (XVIII)

یکی از مواردی که باعث رویگردانی از استفاده از نت است، عدم توانایی نوازندگان در سلفژ کردن نت هاست. ولی این مسئله نباید باعث شود تا نتوانیم از نت خوانی و فوایدش بهره گیری کنیم. حتی اگر توانایی در سلفژ موسیقی نداریم، با یک صدا ثابت خواندن تمامی نت ها بسیاری از مشکلات را حل میکند.

یکی از مواردی که باعث رویگردانی از استفاده از نت است، عدم توانایی نوازندگان در سلفژ کردن نت هاست. ولی این مسئله نباید باعث شود تا نتوانیم از نت خوانی و فوایدش بهره گیری کنیم. حتی اگر توانایی در سلفژ موسیقی نداریم، با یک صدا ثابت خواندن تمامی نت ها بسیاری از مشکلات را حل میکند.

کنترل تمامی رفتار اجرایی ما و نواختن مان از ذهن سرچشمه می گیرد و تمرین های یک نوازنده صرفاً فیزیکی و با ساز نیست. تمرین فیزیکی و با ساز که همراه باتمرین ذهنی باشد نوازنده را تواناتر و اجرا را بی نقص تر می کند.

در هنگام نواختن بسیار پیش می آید جملاتی را به طور ناخودآگاهانه از ریتم خارج ساخته، تندتر یا کندتر می نوازیم و خود متوجه آن نیستیم (البته این مورد با از ریتم انداختن های ارادی متفاوت بوده و نباید اشتباه گرفته شود). گاهی بی مورد، ذهنمان بر روی بعضی نت ها آکسان می گذارد که در واقع ذهن در آن نت ها، به دلایل نامشخصی درگیر است و دچار ضعف.

حذف این دسته از درگیری های ذهنی، اجرا را یکدست تر کرده و زمینه را برای رسیدن به تمپوهای بالاتر و مطابق اصل قطعه فراهم می سازد. جالب اینجاست در نقاطی که در هنگام نت خوانی دچار ضعف می شویم، هنگام اجرا نیز در آن نقاط وجود ضعف احساس می شود، که نشانگر وجود ضعف در ذهنمان است. با نت خوانی این دسته از مشکلات سریع تر، آسان تر و به روش صحیح تری برطرف می شوند.

فراگیری و تقویت مواردی که در زیر می آید می تواند به تدریج و در یک دوره کوتاه مشکل نت خوانی بدون ریتم و سپس نت خوانی با ریتم را برطرف سازد. فراگیری و شناخت خطوط حامل، خطوط اضافه، رابطه زیرائی صدا با جای نت ها روی خطوط، کلیدها، نت نویسی با کلید یا کلیدهای لازم، نت خوانی با کلید یا کلیدهای لازم (به ترتیب با روش های تک، دوتایی به بالا، دوتایی به پایین، سه تایی به بالا، سه تایی به پایین، چهارتایی به بالا، چهارتایی به پایین، برودری به بالا، برودری به پایین و…)؛در اینجا برای ادامه باید فراگیری ریتم خوانی هم آغاز شود؛ ریتم گذاری روی خط نت، خواندن آن (گذاردن فیگور ریتمیک بدون سکوت و یا با سکوت روی یک خط نتِ بدونِ ریتم به صورت مکتوب و سپس به صورت ذهنی)، نت خوانی قطعات مورد اجرا (آموزشی برای نوآموزان یا غیر آموزشی برای حرفه ای ترها).

نت خوانی و گوش کردن به آنچه که ذهن ما از موسیقی درک می کند، باعث به وجود آمدن یک رویارویی آگاهانه و صحیح بین موسیقی با دیدگاه شخصی و روحیات مان از آهنگ و همین طور از ساز می شود.

هادی سپهری

متولد ۱۳۵۶ تهران
فوق لیسانس اتنوموزیکولوژی از دانشگاه هنرهای زیبا اتنوموزیکولوگ و نوازنده تار، سه تار، دیوان، دف و تنبک
sepehrimusic@gmail.com

۱ نظر

بیشتر بحث شده است