بررسی ساختار و نقش دانگ‌های مورد استفاده در گوشه‌های راک ردیف میرزاعبدالله (II)

از سوی دیگر، داریوش طلایی نیز، با رسم نمودارهایی، دانگ‌های تشکیل‌دهنده‌ی گوشه‌های مختلف راک را ترسیم کرده است (طلایی ۱۳۷۲: ۳۵). این تحلیل به‌روشنی دانگ‌های اصلی تشکیل‌دهنده‌ی هر یک از گوشه‌های راک را معرفی می‌کند؛ با این‌حال، چنین نموداری نمی‌تواند توضیح‌دهنده‌ی پویایی مدال گوشه‌های راک باشد و ضمناً در آن به دانگ‌های فرودی نیز اشاره‌ای نشده است. همچنین، با اتکا به این نمودار نمی‌توان به مطالعه‌ی رفتار ملُدیک گوشه‌ها و فنکسیون دانگ‌ها در روند پیشرویِ گوشه پرداخت. گذشته از موارد ذکر‌شده، طلایی در نمودار خود راک را ـ که مشخص نیست مقصود وی کدام‌یک از گوشه‌های راک است ـ متشکل از دو دانگِ چهارگاه (C) و ماهور (M) می‌‌داند.

اگر فرض کنیم مقصودْ هسته‌ی اصلیِ راک است ـ آن‌گونه که در ادامه خواهد آمد، متناظر است با گوشه‌ی راک هندی ـ چنین ترکیبی نمی‌تواند صحیح باشد. ضمناً، آن‌گونه که کردمافی در نقد این ترکیب می‌نویسد، طلایی «برای حفظِ قانونِ بنیادیِ تئوریِ خویش، مجدداً به وارونه کردن ترتیب دانگ‌ها» دست زده است (کردمافی ۱۳۸۸: ۴۲).

بااین‌حال، به نظر می‌رسد کردمافی نیز استفاده از دانگِ ماهور در ساختار گوشه‌های راک را تنها منحصر به دانگ فرودی راک به ماهور (دانگ دو ـ فا در بالادسته) دانسته، درحالی‌که با انتقالِ ترکیبِ دانگیِ ترسیمیِ داریوش طلایی به یک اکتاو بالاتر، به یکی از ترکیب‌های احتمالی موجود در گوشه‌ی راک کشمیر می‌رسیم.

به عبارت بهتر، به نظر می‌رسد از آنجا که هدف مقالهی کردمافی، نه توضیح مدال همهی فراز و نشیبهای ملدیکِ گوشههای راک در ردیف میرزا عبدالله، بلکه، همانگونه که خود میگوید، صرفاً به دست دادن گامهای اکتاوی ِ موجود در مناطق مدال گوناگون است، در نقدی که به طلایی وارد کرده، خود وجود دانگ دو ـ فا در پایین دسته (با محوریت درجه‌ی هشتم بالاتر از شاهد ماهور) را نادیده انگاشته است.

حسین علیزاده راک را «گوشه‌ای مفصّل و مهم» در دستگاه ماهور ذکر می‌کند که «در دانگ‌های آواز اصفهان نواخته می‌شود» و شاهد و ایست این گوشه را «Do یک اکتاو بالاتر از شاهد و ایست درآمد» می‌داند (علیزاده ۱۳۸۷: ۹۸). علیزاده همچنین راک را گوشه‌ای با انگاره‌ای آهنگین مشابه چهارگاه معرفی می‌کند که در راک با «فواصل اصفهان» ادامه می‌یابد (همان).

آن‌گونه که در ادامه‌ی نوشتار حاضر اشاره خواهد شد، شاهد و ایست گوشه نه‌تنها در طول پیشرویِ گوشه یکسان نیست، بلکه حتی در محدوده‌ی یک دانگِ ثابت نیز تغییر می‌کند.

ضمناَ، با گذر از گوشه‌های مختلفی که با نام راک شناخته می‌شوند، به‌سادگی می‌توان دریافت که فواصل و دانگ‌هایی که علیزاده آنها را مشابه دانگ‌های اصفهان می‌داند به‌هیچ‌وجه ثابت نیستند و نمی‌توان گوشه‌های راک را منحصر به آنها دانست.

هرمز فرهت نیز، در تحلیل گوشه‌های راک، چنین می‌نویسد: «مقام راک از حیث گستره و نقش تُن‌های آن شبیه به مقام عراق ـ نهیب است. هرچند تفاوت‌های مهمی نیز بین آنها وجود دارد» (فرهت ۱۳۹۱: ۱۵۷) و دو خصوصیتِ «ثابت بودن هفتمِ بالا» و «خنثی بودن ششم» را مهم‌ترین تفاوت این دو مقام می‌داند. وی در ادامه نیز به بررسی خصوصیات ریتمیک، ملدیک و ـ تاحدّ کمتری ـ ساختاری دو گوشه‌ی راک هندی و راک کشمیر می‌پردازد (فرهت ۱۳۹۱: ۱۵۸ ـ ۱۵۹). البته مسئله‌ی قابل‌توجه و تا حدودی عجیب، در تحلیل فرهت، ذکر نام راک به‌جای راک هندی، راک کشمیر به‌جای راک عبدالله و راک هندی به‌جای راک کشمیر است (همان).

پی نوشت
۱- احتمالی دانستن این ترکیب‌ها در اینجا بی‌دلیل نیست، زیرا آن‌گونه که در ادامه اشاره خواهد شد، فواصل یکی از دانگ‌های مورد استفاده در روند گوشه‌ی راک کشمیر کاملاً روشن نیست.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

افق‌های مبهم گفت‌وگو (IV)

از چنین راستایی می‌توانیم گفت‌وگو با دیگری فرهنگی را در موسیقی شدنی‌تر بیابیم زیرا آغاز راهش سهل‌تر می‌نماید ( و تنها می‌نماید وگرنه دلیلی نداریم که حقیقتاً باشد). احساس اولیه از دریافت دیگریِ فرهنگ موسیقایی اگر به خودبزرگ‌بینی منجر نشود، همچون طعمه‌ای فریبنده پنجره‌ی گفت‌وگو را می‌گشاید. نخست به این معنا که بدانیم دیگری موسیقایی نیز وجود دارد. بر وجود او آگاه شویم. و سپس خواست فهمیدن او پدید آید. و این خواست مفاهمه چیزی افزون بر آن دارد که پیش‌تر میان دریافت‌کننده و دیگری مؤلف برشمرده شد. اینجا پای «خود» به مفهوم هویت جمعی نیز در میان است.

احمد نونهال: گروه های کر با چالش روبرو هستند

گروه کُر «شانته» به‌ رهبری احمد نونهال با همکاری جشنواره موسیقی صبا در دومین رویداد تابستانه پنج قطعه موسیقی کرال را در موزه نگارخانه کاخ گلستان اجرا کرد. احمد نونهال رهبری جوان و پر انگیزه است و توانسته با وجود مشکلات مختلف این گروه جوان را به روی صحنه ببرد. امروز گفتگوی محمدهادی مجیدی را با او می خوانید:

از روزهای گذشته…

به بهانه ی انتشار خسوف (I)

به بهانه ی انتشار خسوف (I)

ریشه ی واژه ی اوراتوریو (oratorio) به دورانی در قرن شانزدهم باز می گردد که قدیس فلیپ نری (saint philippe neri) روحانی کاتولیک، مجالسی را برای شنیدن آثار موسیقایی در کلیسای مشهور «اوراتوار» (oratoir) واقع در شهر رم تشکیل می داد. واژه ی «اوراتوریو» نیز از نام همین کلیسا مشتق شده است.
انتخاب ساز- قسمت اول

انتخاب ساز- قسمت اول

فراگرفتن هنر نوازندگی با انتخاب نوع ساز آغاز می گردد و اگر این انتخاب در دوران کودکی اتفاق افتد، ساز از اولین خاطرات نوازنده می گردد و در پایان نیز، یاد گار بجای مانده از نوازنده، ساز و اجراهای های اوست.
ماریا آندرسون، صدای نژاد سیاه (III)

ماریا آندرسون، صدای نژاد سیاه (III)

آندرسون اگرچه در سال ۱۹۶۵ خود را بازنشسته کرده بود، اما هم چنان اجراهای عمومی داشت. در چندین مناسبت، “چهره لینکولن” اثر آرون کوپلند را خواند و همچنین چندین اجرا به همراه اپرای فیلادلفیا در ساراتوگا در سال ۱۹۷۶ ایفای نقش نمود. موفقیتهای وی به طور بین المللی شناخته و تقدیر شده، در میان جوایز و افتخارات بیشمارش می توان از جایزه سازمان ملل متحد در سال ۱۹۷۲، جایزه شایستگی دانشگاه پنسیلوانیا ۱۹۷۳، مدال جرج پئوبادی (Peabody Medal) در سال ۱۹۸۱، مدال ملی هنرها ۱۹۸۴ و جایزه آلمانی “پیروزی در دوران زندگی” (Lifetime Achievement) در سال ۱۹۹۱ را نام برد.
مژگان چاهیان برنده جایزه اول مسابقه بین المللی آهنگسازی شد

مژگان چاهیان برنده جایزه اول مسابقه بین المللی آهنگسازی شد

در بیست و چهارمین دوره مسابقه بین المللی آهنگسازی بولونیا ایتالیا، مژگان چاهیان موفق به کسب رتبه اول شد. مسابقه بین المللی آهنگسازی در شهر “بولونیا” ایتالیا از سال ١٩٩۴ توسط تئاتر شهرداری بولونیا راه اندازی شده و هر سال برگزار می گردد و از مهم ترین مسابقات آهنگسازی در دنیا است. از آهنگسازان بزرگی که هر سال به عنوان رئیس هیات داوران این مسابقه انتخاب می شوند می توان به افراد شهیری چون: «انیو موریکونه»، «ریکاردو موتی» و «ریکاردو چلی» اشاره کرد. همچنین هر سال از داوران بین المللی برای قضاوت آثار دعوت به عمل می آید. در سال ٢٠١٢ نیز برای اولین بار از یک آهنگساز ایرانی (امیر اسلامی) در این مسابقه دعوت به عمل آمد تا به عنوان یکی از داوران به قضاوت آثار بپردازد.
هدر اشمیت، پیانیست و آهنگساز

هدر اشمیت، پیانیست و آهنگساز

هدر اشمیت (Heather Schmidt) به عنوان یکی از تکنیکی ترین و در عین حال با موزیکالیته ای برجسته، در دنیا شناخته شده است. او را میتوان به یکی از برترین نوازندگان صحنه دنیا نام برد، نوازنده ای که کنسرتهایش شور و هیجان خاصی در میان مخاطبینش به وجود می آورد. جدا از تبحر بالایش در نوازندگی، اشمیت در آهنگسازی نیز مهارت و استعداد خود را نشان داده است و احساس و نبوغش در خلق قطعات ستودنی است.
جشنواره سایتها و وبلاگهای موسیقی و افق های پیش رو

جشنواره سایتها و وبلاگهای موسیقی و افق های پیش رو

امروز کمتر کسی پیدا می شود که نداند، اینترنت چه خدماتی را به جامعه بشری عرضه کرده است و در کنار این خدمات چه تاثیراتی مثبتی بر زمینه های ظاهرا بی ارتباطی مثل ترافیک تا محیط زیست دارد. هر ساله در نشست های متعددی در کشورمان، این موارد شمرده می شود ولی پس از پایان نشستها هیچ تغییر محسوسی روی نمی دهد.
در گذشت رابرت مک فرین، خواننده اپرا

در گذشت رابرت مک فرین، خواننده اپرا

روز جمعه گذشته رابرت مک فرین پدر Robert McFerrin Sr.، اولین مرد سیاهپوستی که در اپرای متروپولیتن نیویورک به اجرای سولو پرداخت،بر اثر حمله قلبی درگذشت. او همچنین پدر رهبر ارکستر و خواننده موفق و برنده جایزه گرمی Grammy بابی مک فرین Bobby McFerrin است.
مدرسه موسیقی سلطنتی ارتش (RMSM)

مدرسه موسیقی سلطنتی ارتش (RMSM)

مدرسه موسیقی سلطنتی ارتش در توئیکنهام در غرب لندن به تعلیم نوازندگان برای گروه های ۲۹ گانه موسیقی ارتش انگلیس می پردازد. این مدرسه بخشی از سپاه موسیقی ارتش است که مکان آن نلر هال (Kneller Hall) می باشد که قبلا اقامتگاه روستایی گارفری نلر، نقاش درباری، بوده و در سال ۱۸۴۸ پس از آتش سوزی بازسازی شده است.
منتشری: لاله زار را به ابتذال کشاندند

منتشری: لاله زار را به ابتذال کشاندند

اینکه چرا لاله زار به این روز افتاد، داستان جالبی دارد که خود استاد مهرتاش آنرا برایم تعریف کرد و در این اواخر خودم عینا آن را مشاهده کردم. استاد مهرتاش تعریف کرد:
“همه ما موریکونه را دوست داریم”

“همه ما موریکونه را دوست داریم”

آثار موریکونه را باید نوعی از موسیقی عنوان کرد که در گذر زمان نه تنها از ارزشهایش کاسته نمیشود بلکه همواره زوایای پنهان از خلاقیت و ابعاد گسترده کاری وی را نشان می دهد. آثار وی قسمتی از احساس ما را که نسبت به موسیقی حساسیت دارد لمس میکند و بر آن تاثیر عمیقی میگذارد. آهنگسازی بیش از ۴۰۰ فیلم و مجموعه تلویزیونی از وی شخصیتی دست نیافتی ساخته است و به جرات میتوان عنوان کرد که اگر موریکونه و آهنگ هایش نبود، شاید فیلمهایی که امروز توانسته اند جوایزی را تصاحب کنند قادر به نائل شدن به این افتخار نبودند!