دو مضراب چپ (قسمت دوم)

دومضراب و دومضراب چپ
تکنیک دومضراب تقریبا در آثار تمامی سنتور نوازان قدیم و معاصر مشاهده می شود و تقریبا جزء اولین و اصلی ترین تکنیک های رایج مضرابی در آثار سنتور نوازان است.
دومضراب به صورت چهار نت متوالی و با مضراب (راست – راست – چپ – چپ ) است و به audio file این صورت اجرا می شود.

چون دومضراب از مضراب های اصلی و اولیه در سنتور نوازی است به همین دلیل در کتابهای مقدماتی هم توجه خاصی به این تکنیک مضرابی شده است.

به این تصویر توجه کنید (کتاب دستور سنتور (فرامرزپایور) درس ۲۹ قطعه ای در افشاری)





کتاب دستور سنتور (فرامرز پایور) درس ۳۱ جُغتایی در دستگاه سه گاه




کتاب خودآموز سنتور (حسین صبا) تمرین شماره ۲۱ ضربی شهناز

دومضراب هم به صورت قطعه مستقل و هم به عنوان تکنیک مضرابی، در میان قطعات ضربی و آوازی اجرا می شود. به نمونه ای از دومضراب در قطعۀ دومضراب شهناز اثر حبیب سماعی توجه کنید که از دومضراب به عنوان قطعه ای مستقل استفاده شده است.

به اجرای قسمتی از audio file دومضراب شهناز اثر حبیب سماعی توجه کنید.

به نت و اجرای قسمتی از قطعۀ audio file دومضراب اصفهان (نهیب) ساخته پرویز مشکاتیان توجه کنید.

به نت و اجرای قسمتی از قطعۀ audio file دومضراب جُغتایی در سه گاه تنظیم فرامرز پایور توجه کنید.

مثال هایی که تا به حال دیده و شنیدید همگی قطعات مستقل و کاملی بودند که با استفاده از تکنیک دومضراب ساخته شده اند. حال به مثال هایی توجه کنید که در قسمتهایی از آن ها از دومضراب استفاده شده است.

به قسمتی از نت و اجرای قطعۀ audio file ترانه ساختۀ فرامرز پایور در دستگاه ماهور توجه کنید.

به قسمتی از نت و اجرای قطعۀ audio file پیش درآمد سه گاه ساختۀ فرامرز پایور توجه کنید.

به قسمتی از نت و اجرای قطعۀ audio file ضربی حسینی ساختۀ فرامرز پایور از کتاب هشت آهنگ توجه کنید.

به قسمتی از نت اجرای قطعه ای در audio file ماهور ر ساختۀ اردوان کامکار در نوار «دریا» توجه کنید.

در مقالات بعدی به ادامه این بحث خواهیم پرداخت.

16 دیدگاه

  • محمد
    ارسال شده در تیر ۶, ۱۳۸۶ در ۹:۵۸ ب.ظ

    عالی. لطفا آقای جواهری در مورد سایر موضوعات حوزه سنتور نوازی هم مطالبی ارائه کنید.
    در صورت امکان در مورد سابقه نوازندگی خودتون بیشتر بگید.
    با سپاس از شما

  • ارسال شده در تیر ۷, ۱۳۸۶ در ۱:۵۲ ق.ظ

    baa tashakor e faraavan . estefaadeh kardim aaghaaye Javaahery baazam lotfan

  • سنتور ني
    ارسال شده در تیر ۷, ۱۳۸۶ در ۹:۲۸ ق.ظ

    سلام
    بگذارید من دوسه نمونه دیگه هم از دو مضراب چپ رو که حسب مورد الان در ذهنم هست یادآور بشم
    دوچپ دوراست وقتی که ملودی با تغییر پوزیسیون همراهه و عنداللزوم مضراب۲چپ۲راست نواخته میشه و یا در قطعه ۴مضراب بیداد اثر استاد مشکاتیان ویا مضرابهای پا ملخی اما ایناو اونایی که شما میگی با اون ۲ مضراب چپ نگاشته شده در قطعه جامه دران فرق دارن به قول مولوی:
    کار پاکان را قیاس از خود مگیر
    گر چه در گفتن نماید شیر شیر

  • choka
    ارسال شده در تیر ۷, ۱۳۸۶ در ۱۰:۲۱ ق.ظ

    با سپاس از زحمات بی دریغ شما در جهت سرفرازی و حفظ موسیقی ایرانی

  • ahmad
    ارسال شده در تیر ۸, ۱۳۸۶ در ۱:۴۳ ب.ظ

    این جناب سنتور نی همیشه مخالف تشریف دارند .لطفا به سایت اقای مشکاتیان مراجعه ومشکل خودتون را با ایشان مطرح فرمائید ونظرایشان را بپرسید

  • ارسال شده در تیر ۱۳, ۱۳۸۶ در ۴:۵۸ ب.ظ

    سلام:نوشته ی جالب توجهی بود،گرچه رشته ی هنری من سه تار است ولی دانستن اینگونه مطالب راجع به سازهای دیگر برایم جذاب است.
    خوشحال می شوم که از وبلاگ سه تار دیدن کنید.

  • کیومرث پیرگلو
    ارسال شده در تیر ۱۸, ۱۳۸۶ در ۵:۲۸ ق.ظ

    دوست عزیز آقای جواهری ؛

    درود بر شما و خسته نیاشید . فقط میخواستم عرض کنم که شما بدون توجه به این مسایل کارتان را دنبال کنید و بعدها زمان نشان میدهد که شما کار با ارزشی کرده اید . در اینجا از زحماتت سپاسگزاری میکنم و به امید دیدار در ایران عزیز . به دوستان درودهای مرا ابلاغ بفرماید .

    دوست شما

    کیومرث پیرگلو

  • مسعود
    ارسال شده در تیر ۲۰, ۱۳۸۶ در ۷:۱۹ ق.ظ

    بسیار کار جالب و آموزنده است.ادامه دهید.موفق باشید

  • محمداسکندری
    ارسال شده در دی ۲۰, ۱۳۸۶ در ۳:۴۵ ب.ظ

    لطفادرباره ی بهتر نواختن وتمرین کردن درست بیشتر بنویسیدوقطعاتی را که می گذاریدنام منبع انرا نیز بنویسیدواستادان برجسته ی سنتور را هم معرفی تا از آنها بهره مند شویم.متشکرم.موفق باشید

  • ناشناس
    ارسال شده در بهمن ۱۱, ۱۳۸۶ در ۳:۳۳ ق.ظ

    nothAye qeteye ardavan eshtebah dArad, aya in notha ra az khodashan gerefteih?

  • amin
    ارسال شده در فروردین ۱۴, ۱۳۸۷ در ۲:۳۷ ب.ظ

    لطفا در باره ی دیگر تکنیک ها بحث کنید

  • مجيد
    ارسال شده در خرداد ۹, ۱۳۸۷ در ۱۰:۴۷ ق.ظ

    سلام
    خیلی علاقمندم که سنتور نواختن را یاد بگیرم ولی نمیدونم از کجا شروع کنم.اولین قدم چیه و چی باید بخونم.لطفا راهنماییم کنید

  • حسين
    ارسال شده در تیر ۱۷, ۱۳۸۷ در ۱۱:۰۳ ب.ظ

    salam

    man esmam hosseyne santooram mizanam matalebe khoobi minevisid movafagh bashid

  • محمدرضا قاسمی
    ارسال شده در تیر ۳۱, ۱۳۸۷ در ۴:۰۴ ب.ظ

    باعرض سلام: چنان چه برایتان مقدور است نت قطعه ی تک نوازی سنتور در دستگاه شور (شور می) نواخته ی استاد اردوان کامکار را که در آلبوم “ماهی برای سال نو” ظبط گردیده است، را به طور کامل در سایت قرار دهید یا به ایمیل من بفرستید. سپاسگزارم.

  • مرجان
    ارسال شده در مرداد ۲۵, ۱۳۸۸ در ۱۰:۰۹ ق.ظ

    سلام.من مبتدی این رشته هستم.کتاب دستور استاد پایور رو کار می کنم.دستگاه شور رو با استاد کار کردم.استاد خوب تو شهرستان نیست و من تصمیم گرفتم خودم ادامه بدم.لطفاً در مورد “قواعد سنتور” کتابی معرفی کنید که بتونم به کارم ادامه بدم.ممنونم

  • علي
    ارسال شده در آذر ۱۱, ۱۳۹۰ در ۱۱:۲۱ ق.ظ

    با سلام
    لطفا نت کامل قطعه ماهور اردوان کامکار رو بنویسید
    با تشکر

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

مروری بر آلبوم «تصنیف‌های عارف قزوینی»

اجرایِ مقبولِ همه‌ی تصنیف‌های عارف در یک مجموعه، درباره‌ی شخصیت او و تصنیف‌سازی‌اش و در مورد تصنیفِ قاجاری به طور عام، فرصتِ تأملی دیگر می‌دهد. ازاین رو هر چند تصریح شده که هدف، گردآوریِ نمونه‌ای آرشیوی یا آموزشی نبوده اما می‌توان چنین کارکردی نیز برای این مجموعه قائل شد وگرنه با تمام تلاشی که در شنیدنی‌شدنِ اجرای همه‌ی بندهای تصانیف شده، هنوز شنیدن سیزده دقیقه تکرارِ تضرعِ عارف برای ماندنِ مورگان شوستر در ایران، در مقامِ یک اثر موسیقی چندان توجیهی ندارد*.

نگرشی به تجدد طلبی در هنر و فرهنگ ایرانِ قرن بیستم (XXIII)

مقارن با این تحولات نوار کاست به عنوان یک وسیله ارتباط جمعی جدید و مستقل از تشکیلات دولتی در ایران رایج شد. دو گروه شیدا و عارف نیز خود نوارهای موسیقی خودشان را با کیفیت بسیار خوب به بازار عرضه کردند. گروه های شیدا و عارف همگام با انقلاب کنسرت هایی با مایه های سیاسی و اجتماعی ترتیب دادند که با استقبال مردم به خصوص گروه های دانشجویی روبرو شد. در این میان کنسرت های گروه شیدا با آهنگ های محمد رضا لطفی (بشارت و سپیده) و پرویز مشکاتیان (ایرانی) همراه با اشعار هوشنگ ابتهاج (ه. ا. سایه) و آواز محمد رضا شجریان، خاطره درویش خان، ملک الشعرا بهار و حسین طاهرزاده را زنده می کرد.

از روزهای گذشته…

کوشش برای حفظ صلح با زبان موسیقی

کوشش برای حفظ صلح با زبان موسیقی

بهزاد رنجبران، آهنگساز ایرانی مقیم نیویورک و استاد دانشکده‌ی جولیارد، از موفق‌ترین آهنگسازان ایرانی در ایالات متحده است. وی در هنرستان عالی موسیقی در تهران، دانشگاه ایندیانا و دانشکده جولیارد تحصیل کرده و هم‌اکنون در جولیارد به تدریس مشغول است. فعالیت عمده‌ی بهزاد رنجبران در سال‌های گذشته متمرکز بر روی ساخت منظومه‌های سمفونیک بر پایه‌ی شاهنامه فردوسی بوده است. آثاری که با ارکستر سمفونیک لندن اجرا و در آلبومی با عنوان Persian Trilogy منتشر شده‌اند.
پر فروشترین کنسرتها

پر فروشترین کنسرتها

آخرین اطلاعاتی که از فروش کنسرت های مختلف در گوشه و کنار دنیا آمده است بیانگر این می باشد که هنوز کنسرت بزرگ Rod Stewart که در ماه جولای برگزار شده، در صدر جدول فروش بلیط قرار دارد.
فلسفۀ سازهای ابداعی (I)

فلسفۀ سازهای ابداعی (I)

این روز ها در آشفته بازار موسیقی ایران خبر های گوناگون و متعددی می شنویم. خبر هایی داغ از گروه های “بزرگ”، کنسرت های “بزرگ”، ابداع، اکتشاف، انواع تلفیق، نوآوری و… یکی از ملال آورترین خبر های تکراری این روز ها، خبر ابداع ساز های جدید است. ساز هایی با اشکال گوناگون و در ظاهر متفاوت از لحاظ ساختار و صدا. تنور این آشفته بازار بی صاحب آنقدر داغ است که از هر صنفی در آن می توان یافت. از خواننده و آوازه خوان گرفته تا نجار و بقال و سیرابی فروش…
بدون گواهی تولد

بدون گواهی تولد

نت کینگ کول با نام نتانیل آدامز کولز (Nathaniel Adams Coles) در سال ۱۹۱۹ در آلاباما متولد شد. نت به عنوان کودک سیاه پوستی که در یک خانواده فقیر ساکن جنوب آمریکا به دنیا آمده بود، گواهی تولد نداشت و روز تولدش به این خاطر به یاد مانده است که روز عید سنت پاتریک بوده است.
نی و قابلیت های آن (XIII)

نی و قابلیت های آن (XIII)

در چند قسمت در مورد محدوده های صوتی و شیوۀ انگشت گذاری ساز نی صحبت کردیم و در ادامه به بررسی برخی ویژگی های اجرایی ساز نی در تکنوازی، همنوازی و گروهنوازی می پردازیم. همانطور که ذکر شد نی از لحاظ تنوع صدایی و تولید صداهای متفاوت دارای قابلیت های بسیار برای یک آهنگساز بوده و آهنگسازانی که از فواصل اجرایی ساز نی و قابلیت های آن آگاهی کامل داشته باشند میتوانند از آنها به بهترین نحو و در حالات متفاوت استفاده نمایند برای مثال صداهای بم نرم و بم معمولی نی دارای دو شخصیت کاملا متضاد هستند، به نحوی که حتی می توان چنین تصور نمود که این دو نوع صوت از دو ساز متفاوت تولید می شوند.
تأملی در آرای موسیقی خیام (IV)

تأملی در آرای موسیقی خیام (IV)

در بین سایر فواصل ذو الاربع‏های بیست و یک گانه‏ خیام، علاوه بر فاصله‏ دوم بزرگ که در قدیم آن را «طنینی» می‏نامیدند (۲۰۴ سنت) و فاصله نیم پرده (دوم کوچک) که در گذشته «بقیه» نامیده می‏شد (و حدود ۹۰ سنت بود) فواصل دیگری مانند یک پرده گام طبیعی (زارلن:۱۸۲ سنت) نیز در سومین، پنجمین، ششمین، هفتمین و گونه هفتم از سومین نوع ملون خیام آمده و فاصله‏ نت‏های کرن‏ (d-e) در سومین ذو الاربع وی به کار رفته است. با اینکه خیام می‏نویسد، فارابی کاربرد دو پرده از گام طبیعی و فاصله‏ اخیر را بیان داشته است، مع الوصف آن را مطبوع نمی‏شمارد و طبیعی است که امروز نیز این ذو الاربع به گوش خوش‏آهنگ نباشد.
سلطانی: اعتراض شاملو به موسیقی ایرانی نادرست است

سلطانی: اعتراض شاملو به موسیقی ایرانی نادرست است

فیثاغورث هم شش قرن قبل از میلاد با پنهان شدن در تاریکی و در سکوت به هنرجویانش می آموخت که ذهن جنجالی-شان را در حوزه ی تمرکز پرورش دهند. به همین دلیل آن چه که در این بین، میان مخاطب و اصوات فاصله ایجاد می کند و یا ارجاع تصویری می یابد، عدم تمرکز موسیقایی و متمرکز نشدن بر روی صوت و ترکیب است.
فرج نژاد: معتمدی را خواننده توانمندی می بینم

فرج نژاد: معتمدی را خواننده توانمندی می بینم

خواننده‌ها هر کدام یک قواعدی دارند و صدا و رنگ صدا و تکنیک‌های خواننده‌ها هر کدام یک احساسی را به مخاطب منتقل می‌کنند، من احساس کردم در این مجموعه صدای محمد معتمدی و نوع بیان شعرش و دراماتیک اجرا کردن او با دیدگاه من به عنوان یک آهنگساز و با هدف عالی من برای این آلبوم سنخیت بیشتری داشت و خوب نتیجه فکر می‌کنم نتیجه‌ای شد که امروز وقتی به آن فکر می‌کنم من را خشنود می‌کند و خوب سینای سرلک خواننده بزرگی است و مسلماً من همکاری خودم را با سینای سرلک هم ادامه خواهم داد هر دو از دوستان و هنرمندان بسیار خوب هستند.
گفت و شنودی درباره سازهای ابداعی (IX)

گفت و شنودی درباره سازهای ابداعی (IX)

در اینجا به نوشته شما در مورد دیدار با آقای شجریان می پردازم:‌ شما فرمودید سازی که ایشان ساخته اند از چوب گردو بوده است. به نظر شما چوب گردو با وجود چگالی و وزن بالایی که دارد، مناسب برای کاسه رزونانسی است؟ شما خوب می دانید که سازگرهای ایرانی با اینکه از آکوستیک اطلاع چندانی ندارند ولی به جز دسته ساز که نیاز به چوبی دارد که فقط محکم باشد هیچ وقت برای کاسه رزونانس سراغ گردو نمی روند؛ تنها سازی که کاسه آن را از چوب گردو می سازند سنتور است که نوع ارتعاش آن و وزنی که روی صفحه آن است به کلی با ویولون متفاوت است (ضمنا سنتور را هم با چوبهای دیگری مثل آزاد، افرا، توت می سازند)
گذر از مرز ستایشِ محض (V)

گذر از مرز ستایشِ محض (V)

با وجود اینکه دانش گسترده‌ی کاردیو در زمینه‌ی موسیقی آوانگارد و روش کار اشتوکهاوزن به مراتب از فلینت هم دقیق‌تر بود ولی به دلیل بستر فکری و ایدئولوژی‌اش در نقد وی نیز مانند دیگر نقدهای از این دست کمتر مطالب فنی موسیقایی می‌یابیم، چرا که موضوع پر اهمیت خود موسیقی نبود بلکه کارکرد اجتماعی آن بود. او به گرایش اشتوکهاوزن به شرق دور و هند به عنوان نوعی ادای فروشندگان نگاه می‌کند و می گوید: «فروشنده‌ای مانند اشتوکهاوزن شما را وامی‌دارد باور کنید که لغزیدن به درون خودآگاهی گیهانی از رسیدن به تناقضات دردناکی که جهان اطراف را احاطه کرده دورتان می‌کند.» (۱۳) در حقیقت نقشی که وی و همفکرانش برای کلیه‌ی اندیشه‌های سوغات شرق دور قائل بودند نوعی نقش تخدیرکننده بود.