منتشری: به برنامه گلهای پیرنیا نرسیدم

محمد منتشري
محمد منتشري
ما ۵-۶ آواز خوان و ۱۰۰ تصنیف خوان داشتیم. شما خودتان ردیف آوازی کار کردید و می دانید آواز مشکلات خاص خودش را دارد و حنجره و توانایی مخصوص خود را می طلبد. تصنیف به گونه ای دیگر است: اولا آهنگ تصنیف توسط آواز خوان ساخته می شود و به خواننده یاد می دهند ولی آواز به این صورت نیست و خود خواننده روی شعر آهنگسازی می کند و برای آن قالب مخصوص اش را می سازد پس آواز خوان هم سازنده و هم خواننده اثر است.

راجع به موضوع تحریر که بنده عرض کردم: مشکلی که بعد از انقلاب اتفاق افتاده است این است که تحریر ها را از آواز ها حذف‌ کرده‌اند، در صورتی که ما تحریر ها را از بلبل اخذ کردیم؛ چرا به بلبل «هزار‌دستان» می گویند؟ زیرا ۱۰۰۰ نوع تحریر را شبیه همدیگر ارائه می دهد. موسیقی ما ایرانی ها نسبت به تمام موسیقی های دنیا به طبیعت نزدیک تر است چون چهچهه های عامیانه که تحریر نام دارد، از طبیعت گرفته شده است و این از مختصات بزرگ ترین ردیف آوازی ماست و نباید ترکیب آن را دستکاری کرد و تغییر داد.

در قیاس با دهه های گذشته -از ظلّی، طاهر‌زاده، اقبال آذر و قمر تا خوانندگانی که کارشان را در دهه ۳۰ شروع کردند مثل شجریان، شما و دیگران، تنوع حالت های ریتمیک در تحریر ها عوض شده است. مجموعه ای از الگوهای ثابت تحریر داریم که خواننده ها در همه موقعیت ها از آن ها استفاده می کنند؛ مثلا هر جا مصوت بلند داریم “ها ها ها” و هر جا مصوت کوتاه داریم “هه هه هه” خوانده می شود، چرا دایره ذهن ها این طور محدود است؟ چرا صدا ها به نوعی ترسیده و جمع شده است؟
عرض کردم که ما ۵ آوازه خوان صاحب‌ مکتب داشتیم که به ادبیات فارسی کاملا آشنا بودند و آثار ده ساله ای که مرحوم پیرنیا -که خدا او را رحمت کند- به وجود آورد تکرار نشد. تا کنون نظیر آثاری که توسط پیر نیا و عوامل و هنرمندانی که همراه او با عشق در برنامه “گلها” کار کردند، خلق نشده.

با گلها همکاری کردید؟
من به برنامه گلها در زمان پیرنیا نرسیدم.

ما در حال راه اندازی برنامه ای به نام “گلهای نو” هستیم یعنی “گلها” را مجددا در رادیو راه اندازی می کنیم: اجرای مجدد آثار قدیم توسط خوانندگانی که بازمانده آن نسل قدیم هستند. آن آهنگ های قدیمی به افراد جدید داده نمی شود. افرادی که به آن شکل حالت جدید می دهند و برنامه می سازند برای خواننده های جوان و گمنام؛ مثلا در صدا و سیما خواننده ای داریم از ملایر که از بسیاری خواننده ها بهتر می خواند ولی شناخته شده نیست [به آنها فرصت می دهیم]
بله، استادمان گوشزد می کرد که به خودتان غرّه نشوید، ممکن است در هر زمانی درب کلاس باز شود و شخصی بیاید و از همه شما بهتر بخواند و صحیح هم می گفت، کما اینکه این اتفاق افتاد. الان هم ممکن است در گوشه و کنار ایران چنین افرادی باشند. اتفاقا با این مطلبی که شما ذکر کردید به یادم آمد که من شخصی را به نام آقای “فرزاد عرب‌زاده” که ویولن می زند را پیدا کردم. یکی از شاگردان من سی دی ویولن آقای عرب‌زاده را به من داد ولی نگفت که چه کسی نوازندگی این ساز را انجام داده است و گفت این سی دی را گوش کنید. من آن را گوش دادم و با خودم گفتم که “پرویز یا‌حقی” است. شاگردم گفت که خیر، پرویز یا‌حقی نیست. این اثر مربوط به شخصی ۴۵-۴۶ ساله به نام فرزاد است که شاگرد “پرویز” است.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

گفت و گو با جان کیج (III)

در انتهای طولانی ترین راهروی بین مثلث ها یک فیلم پخش می شد و در راهرو دیگر اسلایدهایی به نمایش درآمدند. من بر یک نردبان رفتم و به سخنرانی پرداختم که سکوت هایی را نیز در بر داشت. نردبان دیگری نیز وجود داشت که ام. سی. ریچاردز (M. C. Richards) و چارلز اسلن (Charles Oslen) در زمان های متفاوتی بر روی آن رفتند. در برهه هایی، که من پرانتزهای زمانی (Time bracket) می نامم، بازیگران با رعایت محدودیت هایی آزاد بودند – فکر می کنم شما به آنها بازه (compartment) می گویید – بازه هایی که آنها مجبور به پر کردنشان نبودند مانند چراغ سبز در ترافیک. تا این بخش آغاز نمی شد آنها اجازه نداشتند اجرا کنند، اما وقتی که شروع می شد می توانتسند تا زمانی که می خواستند در طول آن به اجرا بپردازند. رابرت راشنبرگ (Robert Rauschenberg) گرامافونی قدیمی که شیپور داشت را روشن کرده بود و یک سگ در گوشه ای به آن گوش می داد، دیوید تیودر (David Tudor) پیانو می نواخت و مرس کانینگهام (Merce Cunningham) و رقصنده های دیگر بین و اطراف تماشاچیان حرکت می کردند. عکس های راشنبرگ بالای سر تماشاچیان آویزان شده بود.

«بازخوانی آرای فارابی در باب موسیقی» در کنگره فارابی

کنگره «فارابی» با همکاری نهادها و سازمان‌‌های فرهنگی و هنری در سال ۹۹ برگزار می‌شود. بخشی از این کنگره به «بازخوانی آرای فارابی در باب موسیقی» اختصاص دارد که با هدف ایجاد بستری مناسب برای شناخت آرای موسیقایی فارابی و تأثیرات آن بر موسیقی حوزه ایرانی، عربی و ترکی توسط فرهنگستان هنر برگزار می‌شود.

از روزهای گذشته…

نقد تاریخ نگاری موسیقی ایرانی (VI)

نقد تاریخ نگاری موسیقی ایرانی (VI)

اگر به این رویداد تاریخی از دیدگاه فرهنگ ملی بنگریم و آنچنان که نویسنده کتاب ایران گواهواره دانش و هنر… بررسی نموده و آواز خواندن چند بنای ایرانی را (که موسیقی دان حرفه ای هم نبوده اند و معلوم نیست که بدون ساز چه می خوانده اند) در مکه باعث رواج موسیقی ایرانی در مملکت عرب دانسته، بررسی کنیم، باید به این نتیجه برسیم که موسیقی ایرانی در دوران بهرام گور ساسانی (موسیقی دوران خسرو پرویز و داستان های نظامی درباره بارید و نکیسا مربوط است به حدود ۱۵۰ سال بعد از این واقعه) در حقیقت موسیقی هندی بوده و ایرانیان موسیقی خاص خود یعنی موسیقی ایرانی نداشته اند.
آرامش در بازگشت به خانه است!

آرامش در بازگشت به خانه است!

اثری که تحت عنوان ضرب تار منتشر شده است، در نام، بر همکاری برابر و همنوازی به معنای واقعی تاکید دارد، چیزی که در اندیشه جمعی گروه دستان پیش از این نیز مشاهده شده است، یعنی گروه و فعالیت گروهی، نه جمع آمدن عده‌ای به دور یک مرکز با عنوان سرپرست گروه.
میکرو تنالیته (II)

میکرو تنالیته (II)

کاربرد میکروتن به عنوان فواصل کوچکتر از نیم پرده و پرده که هویت مستقل دارند. در دیدگاه نوین تمام فواصل میکروتنال، هویتی مستقل داشته و به عنوان فاصله فرعی و جمع شدنی یا کم شدنی با فواصل اصلی پرده ونیم پرده محسوب نمی شوند.
ملودی، همراهی و هارمونی

ملودی، همراهی و هارمونی

در این نوشته سعی می کنیم بطور خلاصه معنی اصطلاح های متداولی مانند ملودی، همراهی و هارمونی را تشریح کنیم.
ارکستر سمفونیک لندن (I)

ارکستر سمفونیک لندن (I)

ارکستر سمفونیک لندن (London Symphony Orchestra)، مهمترین ارکستر انگلستان و همچنین یکی از مشهورترین ارکسترهای دنیا می باشد. از سال ۱۹۸۲ این ارکستر در مرکز هنری باربیکن (Barbican) لندن قرار گرفت و امروز بسیاری از مشهورترین آثار موسیقی کلاسیک ضبط شده، با این ارکستر ضبط شده است.
گفتگو با تیبو (II)

گفتگو با تیبو (II)

«مارسیک نمونه یک استاد خوب بود. هر جلسه که در کنسرواتوار نزد او می رفتم (ما سه روز در هفته از او درس می گرفتیم)، او یک اتود از جاوینیز (Gavinies)، فیوریلو (Fiorillo)، دونت (Dont) به من می داد تا برای جلسه بعد آماد کنم. ما همچنین تمام آثار پاگانینی و آثاری از ارنست (Ernst) و اسپور (Spohr) را کار کردیم. برای تکنیک های آرشه نیز مارسیک از پاساژهای مختلفی که به اتود تبدیل شده بودند استفاده می کرد. ما گام ها را نیز که از نان شب ویولونیست مهم ترند، هر روز تمرین می کردیم.
ماهور ملک (قسمت اول)

ماهور ملک (قسمت اول)

جهانگیر ملک در نوازندگی استودیو تبحر و قابلیت های خاصی داشت؛ به تائید اساتید موسیقی جهانگیر ملک، از جمله نوازندگانی بود که قابلیت اجراء و ضبط برنامه در استودیو را حتی با یکبار شنیدن قطعه، دارا بود. او از لحاظ ساعات اجرا و ضبط برنامه در استودیو، (همانطور که پیشتر گفته شد) بیشترین آثار را به یادگار گذاشته و این اتفاق در تاریخ موسیقی ایران بی نظیر بوده است.
جیمز براون، پدرخوانده موسیقی سول، درگذشت

جیمز براون، پدرخوانده موسیقی سول، درگذشت

اسوشیتدپرس، آتلانتا- جیمز براون James Brown، پدرخوانده پرانرژی موسیقی سول Soul، که صدای خش دار و ریتمهای انقلابی وی، او را به یکی از مهمترین بنیان گذاران موسیقی رپ، فانک و دیسکو تبدیل کرده بود، صبح روز دوشنبه ۲۵ دسامبر، در سن ۷۳ سالگی درگذشت.
جان کیج و ذن بودیسم (VI)

جان کیج و ذن بودیسم (VI)

در گذشته و آینده نمی توان یک اثر هنری را خلق کرد به همان اندازه که نمی توان زندگی کرد. این درجه از اهمیتِ مقدس گونه که ذن بودیسم برای زمان حال قائل است منشاء وجودی هنر خلق الساعه و فی البداهه ی ذن است.
حفظ کنیم یا نه؟ (I)

حفظ کنیم یا نه؟ (I)

سال گذشته در روزنامه ای خواندم که به یک نوازنده جوان به دلیل توانایی هایش در اجرای یکی از آثار سخت معاصر از حفظ ، جایزه داده اند. از آن زمان تا به حال روی مساله تاثیر حفظ کردن بر اجرای خوب فکر می کنم. آیا بدون نت نواختن توانایی های اجرایی نوازنده را ثابت می کند؟ برای دریافت جواب با بسیاری از همکارانم صحبت کردم.