تکنیکِ دست چپ و بازو در ویولنسل، مورّب یا عمود؟ (I)

تکنیکِ دست چپ و بازو در ویولنسل، مورّب یا عمود؟
نویسنده: جِیمی فیست
برگردان به فارسی: مهدی دولتی

این اصول را به یاد بسپارید:

۱- مفاصلِ خود را بشناسید.
۲- حرکاتِ کاربردیِ خود را بشناسید.
۳- حرکاتِ غیرِکاربردیِ خود را بشناسید.
۴- وضعیتِ خنثی از نظر کالبدشناسی را بکار بگیرید.
۵- حرکت می‌تواند شما را از فشار رها کند.
۶- از هر حرکتِ غیرِکاربردی جلوگیری نکنید.
۷- تکنیک‌هایِ روان را به جای تکنیک‌های ساکن بکار بگیرید.
۸- کار را به چند قسمت تقسیم کنید.
۹- گروه وسیعی از ماهیچه‌ها را به کار بگیرید.
۱۰- هر انقباضی را با انبساط همراه کنید.

کدام وضعیت برای دستِ چپ بهتر است؛ مایل یا عمود؟
احتمالاً اختلاف نظر در روشِ استفاده از دست چپ را با این جدیتی که در بین نوازندگان ویولنسل وجود دارد، در بینِ هیچ یک از نوازندگانِ سازهای زهیِ دیگر نمی‌توان یافت. در انگشت‌گذاریِ ویولنسل، دو مکتب با اختلافِ نظرِ بنیادی وجود دارد:
۱- انگشت‌گذاریِ مکعبی یا عمود (boxed or square) که در این روش انگشت‌ها با زاویه ۹۰ درجه روی سیم‌ها قرار می‌گیرند. از نوازندگان شاخص این مکتب می‌توان به کازال، لئونارد رُز، پیر فورنیه و فریتز ماگ اشاره کرد.
۲- انگشت‌گذاریِ مُورّب (pronated or slanted) که در آن انگشت‌ها با حالتی زاویه‌دار (غیرِ عمود) رویِ گریف می‌نشینند. ویلیام پلیث، پیاتیگورسکی، ستارکر و رودولف ماتز از جمله نوازندگان سرشناس این مکتب هستند.

از آنجا که هر دو روش اجرا کنندگان و آموزگاران ممتازی دارد، این پرسش مطرح است که مزایای هریک از این روش‌ها چه می‌تواند باشد؟

بررسی انگشت‌گذاری به روشِ عمود
یک جای خیلی خوب برای یافتنِ شرح و دفاعی ممتاز از انگشت‌گذاری عمود، جایی در کتابِ «هنرِ نوازندگیِ ویولنسل» نوشته‌ی «لوییس پاتر» است. او در این کتاب نوشته:


عکس‌هایی از کتابِ «هنرِ نوازندگیِ ویولنسل» نوشته‌ی «لوییس پاتر» که حالت صحیحِ انگشت‌گذاریِ عمود در پوزیسیون بسته را نشان می‌دهد.
۱- انگشت‌ها می‌بایست با زاویه قائمه روی گریف قرار بگیرند.
۲- انگشتها باید دقیقاً در محل نواختن نت‌ها نگه داشته شوند.
۳- هنگام نواختن یک نت، بندِ انگشتِ مربوطه باید از مفصل تا شده و عمود بر سیم و گریف فرود بیاید.

در این روش وضعیتِ انگشت‌ها روی نت‌ها تا حد امکان باید با زاویه‌ی ۹۰ درجه حفظ شود، حتی در پوزیسیون‌های گسترش یافته (بجز انگشتی که پوزیسیون را گسترش می‌دهد).

معمولاً انگشتِ شست در انگشت‌گذاریِ‌ عمود، بایستی روبرویِ انگشت دوم قرار گیرد.

مهمترین استدلال برای دفاع از انگشت‌گذاریِ عمود این است که به نواختنِ هرچه دقیق‌ترِ نت‌ها کمک می‌کند.

بررسیِ انگشت‌گذاری به روشِ مورب
هوادارانِ انگشت‌گذاریِ مورب، بر این باورند که انگشت‌گذاریِ عمود کاستی‌هایی را در بر دارد. ویلیام پلیث، آموزگارِ ژاکلین دوپره، در کتاب خود «ویولنسل»، با توجه به ساختار طبیعیِ دست بیان می‌کند که:
۱- انگشت‌ها هرگز قادر نخواند بود که با حالت ایستاده‌ی ۹۰ درجه روی گریف قرار بگیرند.
۲- تنها دو انگشت میانی می‌توانند عمود باشند.
۳- هر چیزی هم که شدنی باشد این دیگر ناشدنیست که انگشت چهارم در این وضع بد حالت نشود. در این روش، انگشتِ چهارم به شکلِ لنگه‌کفشی که از یک سویَش فرسوده و بدشکل شده باشد، با سیم تلاقی می‌کند.

گِرهارد مَنتِل در کتابِ خود «تکنیکِ ویولنسل» می‌نویسد که انگشت‌گذاریِ عمود، حالتی طبیعی از دست را به‌نمایش نمی‌گذارد.

باید توجه داشت که به طور طبیعی:
۱- انگشت‌ها دارای درازای یکسان نیستند.
۲- انگشت‌ها قدرتِ یکسان ندارند.
۳- تواناییِ انگشت‌ها در فاصله گرفتن از همدیگر یکسان نیست (کمترین امکان دور شدن بین انگشت دوم و سوم است) و برای هر کدام باید حساب جدایی باز کرد.
۴- آخرین بندِ انگشتان در وضعیتِ خمیده با هم موازی نیستند.
۵- پهنای نوکِ انگشت‌ها، از انگشتی به انگشت دیگر متفاوت است.
۶- مفاصل انگشتان با یکدیگر هم‌خط نیستند.

یک دیدگاه

  • بابک
    ارسال شده در آذر ۱۲, ۱۳۹۳ در ۸:۲۲ ب.ظ

    ممنون از مطالب پربارتون.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

تحقیقی درباره باربد؛ موسیقیدان دوره ساسانی (I)

باربد، موسیقیدان و هنرمند بزرگ ایرانی، مربوط به دوره طلایی ساسانی. کسی که پایه های موسیقی ایرانی و شعر عروضی عرب را بنیان نهاد. شخصیتی جادویی که برای هر روز ماه و سال، جنگ ها، پادشاهان و غیرت و عظمت ایرانی آهنگ و شعر ساخت و سروده های زرتشت را در قلب ایرانیان حک کرد. نوازنده چیره دست بربط و شاه رامشگران ایران. در این مقاله هر چند کوتاه، به دوران زندگی پر افتخار این مرد بزرگ می پردازیم. سفر او از شهری کوچک در خراسان تا تیسفون پایتخت امپراطوری ساسانی و شروع دوران رشد و شوفایی او و هنر ایران. سپس اولین شکست خسرو پرویز از اعراب و شروع دوران افول فرهنگ و عظمت و هنر ایران. در هر مجالی که فرصت داد اشعاری که بزرگان در باب وی سرودند را آوردیم و در سروده های فردوسی که به مدح و ستایش باربد پرداخته به جستجو و بررسی پرداختیم. با وجود بیش از پانصد کتاب در زمینه باربد یا مرتبط با ایشان سعی بر آن نمودیم که با استفاده از منابع دقیقتر و جامع، اصل و چکیده زندگی این اسطوره ایرانی را به تصویر و نگارش بکشیم. باشد که مورد توجه علاقمندان به فرهنگ و هنر ایرانی مخصوصا موسیقی ایرانی قرار گیرد.

مروری بر آلبوم «تصنیف‌های عارف قزوینی»

اجرایِ مقبولِ همه‌ی تصنیف‌های عارف در یک مجموعه، درباره‌ی شخصیت او و تصنیف‌سازی‌اش و در مورد تصنیفِ قاجاری به طور عام، فرصتِ تأملی دیگر می‌دهد. ازاین رو هر چند تصریح شده که هدف، گردآوریِ نمونه‌ای آرشیوی یا آموزشی نبوده اما می‌توان چنین کارکردی نیز برای این مجموعه قائل شد وگرنه با تمام تلاشی که در شنیدنی‌شدنِ اجرای همه‌ی بندهای تصانیف شده، هنوز شنیدن سیزده دقیقه تکرارِ تضرعِ عارف برای ماندنِ مورگان شوستر در ایران، در مقامِ یک اثر موسیقی چندان توجیهی ندارد*.

از روزهای گذشته…

قول و غزل یا قول و غزل (III)

قول و غزل یا قول و غزل (III)

عنوان قول و غزل در آلبوم منتشر شده توسط سروش نیز وضعیتی مشابه این دارد. به عبارت دیگر علارغم اینکه قول و غزل از دنیای موسیقی به عاریت گرفته شده و با گذر از فیلتر شعر و ادبیات، به عنوان اسم یک آلبوم موسیقی انتخاب شده است، لیکن به واسطه منسوخ بودن این اصطلاح شناسی در موسیقی روزگار خود، فاقد هرگونه دلالت موسیقایی صریح بوده است.
نقد تاریخ نگاری موسیقی ایرانی (XV)

نقد تاریخ نگاری موسیقی ایرانی (XV)

در این جهان متمدن و به هم پیوسته تا قرن ۱۵ میلادی اساس فلسفه و علم، اساس هنر و زیباشناسی و از جمله موسیقی، و سه مذهب بزرگ و به هم پیوسته یهودی، مسیحی و اسلام بوجود آمده و استقرار یافته اند. مشکل از آنجا شروع می شود که این جهان متمدن با سابقه چند هزار ساله، تا به امروز تداوم نمی یابد. جهان چند هزار ساله فقط در زمان نسبتا کوتاه دو قرن (قرن های ۱۶ و ۱۷ میلادی) به کلی دگرگون می شود.
ژرف‌اندیشی درباره‌ موسیقی مردم‌پسند (II)

ژرف‌اندیشی درباره‌ موسیقی مردم‌پسند (II)

کتاب «پیدایش موسیقی مردم‌پسند در ایران» تالیف ساسان فاطمی که چند ماهی است توسط انتشارات ماهور چاپ شده گویی در پی برطرف کردن همین کمبودها و ابهامات است. نخستین نکته‌ی جالب ‌توجه در کتاب مسلم فرض نگرفتن موضوعات ظاهرا معلوم (از قبیل وجود از پیش پذیرفته شده ی گونه‌های مردم‌پسند) و ارائه‌ی پژوهشی تاریخی-موسیقایی با کمک مدارک باقی‌مانده از دوران قاجار (و گاه قدیم‌تر) برای پاسخ به این پرسش است که؛ آیا موسیقی ایرانی گونه‌ای «سبک» هم‌سنخ با خودش داشته است یا خیر؟ از دیدگاه فاطمی پاسخ به این پرسش مثبت است. از همین رو تعریف و کاربرد اصطلاحاتی مانند مردم‌پسند، مردمی و کلاسیک برای مطالعات موسیقی در ایران نیاز به تامل بیشتر و شفاف‌سازی نظری دارد.
بانوی بزرگ بلوز

بانوی بزرگ بلوز

اتا جیمز (Etta James) با نام جمیستا هاوکینز (Jamesetta Hawkins) در تاریخ ۲۵ ژانویه ۱۹۳۸ در لوس آنجلس به دنیا آمد. منتقدین و بزرگان موسیقی از او اینگونه یاد می کنند، یکی از عظیم ترین قدرتها در موسیقی آمریکا، بزرگترین خواننده پس از بیلی هالیدی، اتا جیمز قلب و روح موسیقی R&B، پر احساس ترین خواننده ایست که خداوند آفریده، بزرگترین خواننده بلوز مدرن که تا به حال به وجود آمده که شکی در آن نیست و …
اپرای متروپلیتن (VI)

اپرای متروپلیتن (VI)

تالار اپرا متروپلیتن (Metropolitan Opera House): ساختمان اپرای تاریخی که در فیلادلفیا، پنسیلوانیا واقع است. این عمارت در مدت زمان کوتاهی، نزدیک به چندین ماه در سال ۱۹۰۸ ساخته شد. نهمین تالار اپرایی بود که توسط مدیر انجن موسیقی و تئاتر: اسکار همراشتین اول (Oscar Hammerstein I) ساخته شد. در ابتدا این تالار خانه شرکت اپرای همراشتین بود، بنابراین در آن زمان به تالار اپرا فیلادلفیا شهرت داشت.
گروه کمل (I)

گروه کمل (I)

گروه کمل (Camel)، از جمله گروههای بسیار خوب موسیقی راک پیشرو یا progressive rock بریتانیاست که علی رغم هواداران و پیروان فراوان نتوانست به شهرت و محبوبیت هم دوره های خود از جمله آلن پارسونز پراجکت (the Alan Parsons Project) دست یابد. گروه کمل در طی دوران فعالیت خود دچار تغییرات متعددی شدند اما در تمام این تغییرات، اندرو لاتیمر (Andrew Latimer) همچنان رهبر گروه باقی ماند.
بحیرایی: دانستن سلفژ برای خواننده واجب است

بحیرایی: دانستن سلفژ برای خواننده واجب است

باید بگویم که صدا در خانواده ما موروثی بود و عموهای من همگی صدای خوشی داشتند و دارند. پدرم هم صوت خوبی در تلاوت قرآن داشت و همچنین علاقه زیادی به نوحه خوانی و تعزیه داشت. ولی از آنجایی که خانواده ما مثل اکثر خانواده های ایرانی خانواده ای سنتی هستند و مذهبی، متاسفانه پدرم علاقه زیادی به موسیقی نداشت و ما را منع میکرد از گوش دادن به موسیقی، چه برسد به فعالیت جدی در این زمینه!
صداسازی در آواز (IX)

صداسازی در آواز (IX)

باز هم با در نظر گرفتن الگوی فوق این موضوع تا حد زیادی به نحوه به کارگیری دو عامل فک پایین یا A3 و حد فاصل انتهای دو فک یا A2 بستگی دارد.به این شکل که برخی با افزایش طول A2 نیازی به باز کردن بیشتر دهان ندارند و بعضی دیگر با باز کردن فک پایین بخصوص در نت های بالا که منجر به باز شدن بیشتر دهان خواهد شد اجرایشان را پی می گیرند.این تفاوت را می توان به خوبی در اجرای مشترک کتلین بتل و جسی نورمن دید که اولی بیشتر از افزایش طول A2 استفاده می کند درحالیکه دومی با تکیه بر قابلیت فک پایین، دهان خود را بیشتر باز می کند. (برای درک بیشتر چگونگی افزایش A2 تصور کنید که می خواهید یک جسم خارجی را که در بین دندانهای کرسی شما گیر کرده، با زبان خود خارج کنید.)
دویچه گرامافون (I)

دویچه گرامافون (I)

شعار Raucous در توصیف تکنولوژی نوین ضبط و پخش این بود: “قوی ترین٬ بلندترین و طبیعی ترین صدا”. ماشین سخنگو در ابتدا تنها در مغازه های دوچرخه و اسباب بازی فروشی یافت می شد اما امیل برلینر Emile Berliner ٬مخترع گرامافون و صفحه٬ قابلیتهای این ماشین خودکار را شناخت و ازاین تکنولوژی نوین برای راهیابی هنر وهنرمندان به خانه های مردمی سود جست که امکان دسترسی به موسیقی را نداشته اند.
سان را و فلسفه کیهانی (VIII)

سان را و فلسفه کیهانی (VIII)

سان را و آبراهام همچنین لیبل مستقلی را در اواسط دهه ۵۰ راه اندازی کردند که در ابتدا نامش El Saturn Records بود اما مانند آرکسترا، این لیبل نیز چند بار تغییر نام داد. تمرکز این لیبل در آغاز سینگل های ۴۵ rpm سان را و دیگر آشنایان هنرمند او بود اما سپس در دهه ۵۰ دو آلبوم کامل به نام های Super-Sonic Jazz را در سال ۱۹۵۷ و Jazz In Silhouette را در سال ۱۹۵۹ منتشر کرد.