کتابی در اقتصاد موسیقی (I)

نقد و معرفی کتاب اقتصاد موسیقی: فرایند تولید، بازاریابی و فروش محصولات (به همراه بررسی نظام اقتصادی موسیقی ایران)، نوشته‌ی محمدرضا آزاده‌فر، تهران، پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات، دی ۱۳۹۰، ۵۲۲ صفحه، شمارگان ۱۰۰۰، قیمت ۷۰۰۰۰ ریال.

مقدمه

عبارت «اقتصاد موسیقی» را می‌توان به تمامی مباحثی ارجاع داد که به بررسی و تحلیل عوامل تولید و توزیع و در نهایت مصرف محصولات موسیقایی می‌پردازند، اما نباید فراموش کرد که اقتصاد موسیقی صرفاً نگاهی است اقتصادی به دنیای موسیقی. به عبارت بهتر، «اقتصاد موسیقی» شاخه‌ای از علم اقتصاد نیست و نمی‌تواند باشد. اما می‌توان ابزارهای تحلیل اقتصادی را در خصوص صنعت موسیقی بکار بست. علم اقتصاد همواره به دنبال یافتن نقاط است: نقطه تعادل، نقطه بهینه، نقطه سر‌به‌سر و غیره، اما حوزه فرهنگ به طور عام و موسیقی به طور خاص به علت وجود شاخه‌های گوناگونِ دارای ویژگی‌های مختلف و نیز به واسطه پیچیدگی‌هایی که گاه کمّی‌کردن شاخص‌ها را با مشکل مواجه می‌کنند، نمی‌تواند در مدل‌های اقتصادی وارد شود.

این مسئله در محیطی همچون ایران موضوعیت بیشتری می‌یابد چراکه ساز و کارهای تجمیع اطلاعات به عللی مانند عدم وجود نهادهای لازم و فربه‌بودن موسیقیِ زیرزمینی اندک‌اند، هرچند نباید از نظر دور داشت که به هر روی در علوم اقتصادی، حتی در خصوص مسائلی همچون فرهنگ، نیز امکان یک‌سری برآوردها و کمّی‌سازی‌ها فراهم است و این برآوردها می‌توانند به تحلیل‌هایی از بازار و نیروهای مؤثر در آن بیانجامند. همین تحلیل‌ها نیز، به‌رغم داشتن خطا، اطلاعاتی از وضعیت بازار به‌دست می‌دهند و بی‌تردید داشتن هرگونه اطلاعات، در خصوص عوامل بازار و روابط حاکم در صنعت، احتمالِ خطا در تصمیم‌گیری‌های یک واحد اقتصادی را کاهش خواهد داد.

در این رویکرد، هنرمندی که وارد بازار موسیقی می‌شود و محصولی ارائه می‌دهد به مثابه‌ی یک واحد اقتصادی خواهد بود که رفتار اقتصادی‌ او به میزان دانش و آگاهی او از الگوریتم پیچیده روابط بازار، بستگی خواهد داشت. آنچه بارها دیده و شنیده‌ایم این بوده است که اهالی موسیقی همواره از وضعیت اقتصادی خود و بازار موسیقی شِکوِه کرده‌اند. بسیاری از آنها، به ویژه در آغاز راه، کلاه‌های زیادی سرشان رفته و مبالغ هنگفت و بیهوده‌ای هزینه کرده‌اند و بر اثر نداشتن تجربه یا آشنانبودن با چند و چون روابط حاکم بر بازار به بیراهه‌ها رفته‌اند.

کتاب مورد نظرِ این جستار، در کمترین سطح، مجموعه طبقه‌بندی‌شده‌ی اطلاعاتی است که می‌تواند برای هنرمندِ موسیقی‌دان، در مقام عامل اقتصادی در بازار موسیقی، راه‌گشا باشد. تا قبل از این کتاب، فارسی‌زبانان نوشته‌های پراکنده‌ای را اغلب درباره‌ی حقوق مؤلفان و ناشران، کپی رایت و سانسور نوشته بودند، اما این نخستین کتاب به زبان فارسی است که جامع و مدون به مباحث گوناگون در حوزه اقتصاد موسیقی پرداخته است.

شاید دیر می‌نماید، اما جای خرسندی است که اولین گام در این زمینه ترجمه نبوده و در این باره قلم‌ورزی شده است. همین تألیف بودن‌ِ این کتاب سبب شده است تا مصادیق و نمونه‌هایی از موسیقی ایران نیز در آن گنجانده شود و خواننده ایرانی را هرچه بیشتر با کتاب همراه ‌سازد. دیگر اینکه، با توجه به نداشتن برنامه‌ای درسی با عنوان واحد اقتصاد موسیقی یا صنعت موسیقی در دوره‌های تحصیلی رشته‌ی موسیقی در ایران، کتاب حاضر می‌تواند منبع درسی مناسب و کارامدی برای چنین واحد درسی باشد.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

خسرو جعفرزاده درگذشت!

متاسفانه با خبر شدیم، خسرو جعفرزاده، موسیقی شناس و معمار و از نویسندگان ثابت سایت گفتگوی هارمونیک، بدورد حیات گفت و جامعه نویسندگان موسیقی ایران را در اندوه و درد باقی گذاشت. ژورنال گفتگوی هارمونیک، این واقعه دردناک را به همسر هنرمند او پروفسور فروغ کریمی و علاقمندان نوشته های او تسلیت گفته و امیدوار است به زودی انتشار آثار منتشر نشده او را از سر بگیرد. در ادامه نوشته ای از علیرضا میرعلی نقی نویسنده نام آشنای عرصه موسیقی و محقق تاریخ معاصر موسیقی ایران را در این باره می خوانید:

دنبال ساز دست دوم می‌گردید؟

گاه از زبانِ آنها که تصمیم گرفته‌اند به دنیای موسیقی گام بگذارند می‌شنویم که دنبال یک «ساز دست دوم» هستند؛ احتمالاً با این ذهنیت که قیمت‌اش ارزانتر باشد یا اینکه اگر از ادامه‌ی راه منصرف شدند، زیاد متضرر نشوند.

از روزهای گذشته…

کنسرت گیتار کلاسیک نوید زندآوه

کنسرت گیتار کلاسیک نوید زندآوه

نوید زندآوه گیتاریست تهرانی، همواره از سال ۱۳۸۴ اجراهایی را در سالن های مطرح تهران برگزار کرده که با استقبال خوبی رو برو شده است. وی اولین اجرای خود را در باشگاه دانشجویان دانشگاه تهران اجرا کرد و اولین رسیتال رسمی خود را در سال ۱۳۸۵ در تالار فارابی دانشگاه هنر برگزار کرد که با استقبال بی نظیری روبرو شد.
سهیلی: تهیه کننده باید به کارشناس مراجعه کند

سهیلی: تهیه کننده باید به کارشناس مراجعه کند

نوشته که پیش رو دارید گفتگویی است با محسن سهیلی، تهیه‌کننده موسیقی و سرمایه گذار کنسرت «بگو کجایی» که قرار است ۹ شهریور ماه سال جاری در برج میلاد به روی صحنه برود؛ این گفتگو در برنامه نیستان در شبکه فرهنگ انجام شده است.
اِدیت پیاف، گنجشککِ آواز فرانسه (XI)

اِدیت پیاف، گنجشککِ آواز فرانسه (XI)

به لطفِ سخاوتِ دَنیل بونِل (Danielle Bonel)، منشی ادیت پیاف، مجموعه ای از اسناد و مدارک در مورد ادیت پیاف به کتابخانه ی ملی فرانسه اِهدا شد. این اسناد بیشتر مربوط به سال های آخر زندگی پیاف است و شامل دست نوشته های متنِ ترانه ها، برنامه ها، پوسترِ نمایش ها، عکس های مختلف در شهر و بر روی صحنه، مجموعه ای از نامه هایِ دوستدارانِ پیاف و همچنین تعدادی وسیله ی شخصیِ ادیت است.
آنسامبل «آکو» راهی مسابقات جهانی هارمونیکا

آنسامبل «آکو» راهی مسابقات جهانی هارمونیکا

آنسامبل هارمونیکا آکو (ACHO) به سرپرستی الیاس دژآهنگ در مسابقات جهانی هارمونیکا ۲۰۱۷ شرکت می کند. این اتفاق اولین حضور یک گروه هارمونیکای ایرانی در این مسابقات و در این سطح می باشد. اعضای گروه را الیاس دژآهنگ سرپرست و نوازنده ی کروماتیک، مژگان عبدیان نوازنده ی کروماتیک، محسن دهقانی نوازنده ی کروماتیک، شاهین حسین زاده نوازنده ی کورد (chord) و مسعود داراب نوازنده ی باس تشکیل می دهند.
به چه سبکی سنتور بنوازیم؟ (I)

به چه سبکی سنتور بنوازیم؟ (I)

سبک مقوله ای است که در تمام رشته های هنری مطرح است. بطور مختصر می توان به شیوه ای که معمولا هنرمندان برجسته در خلق یا ارائه ی کارهای خود اعمال می کنند و اغلب وجه تمایز مشخصه ای با دیگر شیوه ها دارد را سبک نامید. در موسیقی نیز در چند شاخه سبک جلوه گری می کند مانند نوازندگی، آهنگسازی و تنظیم که در این مقاله سعی بر آن دارم تا پیرامون سبک نوازندگی در سنتور نکاتی را اشاره کنم.
درجه و رنگ

درجه و رنگ

حتما” تابحال از خود این سئوال را پرسیده اید که چگونه با وجود آنکه یک ترمپت تنها سه کلید دارد می تواند ملودی های بسیار زیبا با تعداد زیادی نت را اجرا کند؟
در‌آمدی بر دیسکوگرافی و کتابشناخت ردیف دستگاه‌های موسیقی ایران (I)

در‌آمدی بر دیسکوگرافی و کتابشناخت ردیف دستگاه‌های موسیقی ایران (I)

مهم‌ترین بخش کارگان (رپرتوار) موسیقی کلاسیک ایران که همچنان از دوره‌ی پیش از ضبط موسیقی (مکتوب و صوتی) در دسترس قرار دارد ردیف دستگاه‌های موسیقی ایران است. با توجه به اهمیت یافتن ردیف به عنوان ماده‌ی اصلی آموزشی پس از دهه‌ی ۱۳۴۰ شمسی و همچنین خطر از دست رفتن قسمت اعظم این میراث کلاسیک در آن سال‌ها، وزارت فرهنگ و هنر و رادیو و تلویزیون ملی وقت تلاش‌هایی در زمینه‌ی ضبط و نغمه‌نگاری ردیف از اجرای استادان بزرگ موسیقی ایرانی به عمل آورد.
رونمایی از آلبوم «ماندالای درون» (VII)

رونمایی از آلبوم «ماندالای درون» (VII)

جا دارد از آقایان هومان اسعدی، بهنام ابوالقاسم، مانی جعفرزاده، حمیدرضا دیبازر، فردین خلعتبری و کارن کیهانی بابت صحبتهای پر مهرشان تشکر کنم و همچنین از استاد نادر مشایخی، علی صمدپور، مرتضی شیرکوهی، شهرام توکلی، مهیار علیزاده، هومن اتابکی و سایر عزیزانم که با وجود ترافیک کاری زیاد امروز حضور پیدا کردند.
شریفیان: تکلیفمان را روشن کنیم

شریفیان: تکلیفمان را روشن کنیم

اینها حقیقتاً انسان را ناراحت و دلزده می کند و فکر می کنم راهش این است که یک بازنگری ها و فکرهایی برای به وجود آوردن فضای مناسب رشد برای خود مان بکنیم. تکلیف خود مان را یک مقدار روشن کنیم و به خلاقیت ها بپردازیم و به آنها اجازه رشد بدهیم. خیلی از اتفاقاتی که در سینما می افتند می بینیم جنبه های انتقادی اجتماعی دارند. خب این خیلی خوب است. اما در نهایت انتقادی که راه حل نداشته باشد…
موسیقی تانگو (I)

موسیقی تانگو (I)

تانگو Tango سبکی از موسیقی است که از میان مهاجران آرژانتین و اوروگوئه به اروپا به وجود آمده است. این موسیقی به طور سنتی توسط یک گروه سکستت (شش نفره) نواخته میشود و به نام اورکوئستا تیپیکا orquesta típica شناخته میشود. این سکستت شامل دو ویولون، پیانو، دبل بیس و دو باندونیون Bandoneón (سازی از خانواده آکاردئون) است. ترکیبهای قدیمی تر این مجموعه گاهی شامل فلوت، کلارینت و گیتار نیز بود. موسیقی تانگو و همچنین رقص تانگو در اکثر نقاط جهان شناخته شده است.