کتابی در اقتصاد موسیقی (I)

نقد و معرفی کتاب اقتصاد موسیقی: فرایند تولید، بازاریابی و فروش محصولات (به همراه بررسی نظام اقتصادی موسیقی ایران)، نوشته‌ی محمدرضا آزاده‌فر، تهران، پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات، دی ۱۳۹۰، ۵۲۲ صفحه، شمارگان ۱۰۰۰، قیمت ۷۰۰۰۰ ریال.

مقدمه

عبارت «اقتصاد موسیقی» را می‌توان به تمامی مباحثی ارجاع داد که به بررسی و تحلیل عوامل تولید و توزیع و در نهایت مصرف محصولات موسیقایی می‌پردازند، اما نباید فراموش کرد که اقتصاد موسیقی صرفاً نگاهی است اقتصادی به دنیای موسیقی. به عبارت بهتر، «اقتصاد موسیقی» شاخه‌ای از علم اقتصاد نیست و نمی‌تواند باشد. اما می‌توان ابزارهای تحلیل اقتصادی را در خصوص صنعت موسیقی بکار بست. علم اقتصاد همواره به دنبال یافتن نقاط است: نقطه تعادل، نقطه بهینه، نقطه سر‌به‌سر و غیره، اما حوزه فرهنگ به طور عام و موسیقی به طور خاص به علت وجود شاخه‌های گوناگونِ دارای ویژگی‌های مختلف و نیز به واسطه پیچیدگی‌هایی که گاه کمّی‌کردن شاخص‌ها را با مشکل مواجه می‌کنند، نمی‌تواند در مدل‌های اقتصادی وارد شود.

این مسئله در محیطی همچون ایران موضوعیت بیشتری می‌یابد چراکه ساز و کارهای تجمیع اطلاعات به عللی مانند عدم وجود نهادهای لازم و فربه‌بودن موسیقیِ زیرزمینی اندک‌اند، هرچند نباید از نظر دور داشت که به هر روی در علوم اقتصادی، حتی در خصوص مسائلی همچون فرهنگ، نیز امکان یک‌سری برآوردها و کمّی‌سازی‌ها فراهم است و این برآوردها می‌توانند به تحلیل‌هایی از بازار و نیروهای مؤثر در آن بیانجامند. همین تحلیل‌ها نیز، به‌رغم داشتن خطا، اطلاعاتی از وضعیت بازار به‌دست می‌دهند و بی‌تردید داشتن هرگونه اطلاعات، در خصوص عوامل بازار و روابط حاکم در صنعت، احتمالِ خطا در تصمیم‌گیری‌های یک واحد اقتصادی را کاهش خواهد داد.

در این رویکرد، هنرمندی که وارد بازار موسیقی می‌شود و محصولی ارائه می‌دهد به مثابه‌ی یک واحد اقتصادی خواهد بود که رفتار اقتصادی‌ او به میزان دانش و آگاهی او از الگوریتم پیچیده روابط بازار، بستگی خواهد داشت. آنچه بارها دیده و شنیده‌ایم این بوده است که اهالی موسیقی همواره از وضعیت اقتصادی خود و بازار موسیقی شِکوِه کرده‌اند. بسیاری از آنها، به ویژه در آغاز راه، کلاه‌های زیادی سرشان رفته و مبالغ هنگفت و بیهوده‌ای هزینه کرده‌اند و بر اثر نداشتن تجربه یا آشنانبودن با چند و چون روابط حاکم بر بازار به بیراهه‌ها رفته‌اند.

کتاب مورد نظرِ این جستار، در کمترین سطح، مجموعه طبقه‌بندی‌شده‌ی اطلاعاتی است که می‌تواند برای هنرمندِ موسیقی‌دان، در مقام عامل اقتصادی در بازار موسیقی، راه‌گشا باشد. تا قبل از این کتاب، فارسی‌زبانان نوشته‌های پراکنده‌ای را اغلب درباره‌ی حقوق مؤلفان و ناشران، کپی رایت و سانسور نوشته بودند، اما این نخستین کتاب به زبان فارسی است که جامع و مدون به مباحث گوناگون در حوزه اقتصاد موسیقی پرداخته است.

شاید دیر می‌نماید، اما جای خرسندی است که اولین گام در این زمینه ترجمه نبوده و در این باره قلم‌ورزی شده است. همین تألیف بودن‌ِ این کتاب سبب شده است تا مصادیق و نمونه‌هایی از موسیقی ایران نیز در آن گنجانده شود و خواننده ایرانی را هرچه بیشتر با کتاب همراه ‌سازد. دیگر اینکه، با توجه به نداشتن برنامه‌ای درسی با عنوان واحد اقتصاد موسیقی یا صنعت موسیقی در دوره‌های تحصیلی رشته‌ی موسیقی در ایران، کتاب حاضر می‌تواند منبع درسی مناسب و کارامدی برای چنین واحد درسی باشد.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

بررسی برخی ویژگی های ساختاری آثار پرویز مشکاتیان (II)

ضربی: این قطعات در موسیقی قدیم ایران اکثرا دوضربی یا سه ضربی بودند و معمولا به همراه ساز تنبک اجرا می شدند. ضربی هم به مانند چهارمضراب در اکثر ردیف های سازی موسیقی دستگاهی ایران به چشم می خورد و در اکثر مواقع به عنوان اثری مستقل در میان گوشه ها یا تکنوازی ها اجرا می شده است. شاید بارز ترین قطعۀ تحت این عنوان، قطعۀ ضربی اصول از ردیف میرزا عبدالله به روایت نورعلی خان برومند باشد که قطعه ایست کاملا مستقل که از توالی نغمات متعدد در دستگاه شور تشکیل شده است.

آواز بنان (IV)

او غزلی را اجرا کرده است با ردیف «نشینم» (۲) که غزل‌سرا به جای «ببوسم»، «نشینم» را انتخاب کرده و بنان با چنان مهارتی این غزل را اجرا کرده که زهر و ابتذال کلمه را گرفته و این کاری است که از عهده همه کس برنمی‌آید.

از روزهای گذشته…

آفرینندگی اعداد (III)

آفرینندگی اعداد (III)

پاچ از لحاظ تاریخی به سیستم فواصل معرفی شده توسط بطلمیوس در قرن دوم میلادی اشاره می کند که در آن کسرهای حاوی اعداد اول تا ۱۱ مورد استفاده قرار گرفته است.
“رازهای” استرادیواری (XI)

“رازهای” استرادیواری (XI)

استراد با داشتن یک اندازه واقعی از ساز و تهیه الگو از بخش های لازم با استفاده از چوب یا کاغذ و تعیین ابعاد و ضخامتها، کار خود را شروع می کرد. سازی که طی این روند ساخته می شد اغلب در آینده حتی با فاصله چندین سال دوباره تکرار می شد و به همین علت، وی به عنوان کار نهایی قطعاتی را که در ساخت ساز بکار می رفتند، از جمله کلیه قالبها، طرح ها، الگوها، اندازه ها و الگوهای انحناهای طولی و عرضی را با حروف الفبای مشابه و یکسان علامتگذاری کرده و تمام آنها را بصورت منظم در یک پاکت نامه نگهداری می کرد.
زوموزیکولوژی

زوموزیکولوژی

Zoomusicology یکی از شاخه های موزیکولوژی و جانورشاسی میباشد. این شاخه به بررسی موسیقی در میان حیوانات میپردازد که میتوان به دو عنوان تبدیل شود : ۱- تاثیر موسیقی بر حیوانات ۲- صوت و نقش آن در ارتباط ما بین همنوعانشان.
محمد رضا درویشی و کلیدر (IV)

محمد رضا درویشی و کلیدر (IV)

یکی از مشکلات بزرگی که هنوز گریبانگیر موسیقی در ایران است، مشکل عدم وجود منتقد و تحلیل گر جدی و تخصصی در موسیقی است و سالها است که ما در موسیقی شاهد منتقدین و تحلیلگران متخصص در موسیقی نیستیم. به همین خاطر هر از چند گاهی شاهد هستیم چند خبرنگار و روزنامه نگار برای خالی نبودن عریضه دست به قلم می شوند و نقد هایی نه چندان جدی و تخصصی در زمینۀ موسیقی می نویسند.
منتشری: ۱۳ سال از آواز دور بودم

منتشری: ۱۳ سال از آواز دور بودم

نمیدانم، شاید چون ساده تر بوده است. من هم با این اعتقاد در تلویزیون فقط آواز می خواندم. در رادیو از من درخواست خواندن تصنیف می کردند که من در جوابشان می گفتم که من آواز‌خوانم و تصنیف نمی خوانم. آقای اعتمادی به من گفت که من یک آهنگ ساختم، شما بشنوید و اگر خوشتان نیامد به شخص دیگری سفارش می دهیم. این آهنگ در آواز شوشتری بود که روی سه گاه مدلاسیون شده بود. کلامش هم از آقای رضا سحبان بود و ملودی جالبی داشت.
مدرسه موسیقی سلطنتی ارتش (RMSM)

مدرسه موسیقی سلطنتی ارتش (RMSM)

مدرسه موسیقی سلطنتی ارتش در توئیکنهام در غرب لندن به تعلیم نوازندگان برای گروه های ۲۹ گانه موسیقی ارتش انگلیس می پردازد. این مدرسه بخشی از سپاه موسیقی ارتش است که مکان آن نلر هال (Kneller Hall) می باشد که قبلا اقامتگاه روستایی گارفری نلر، نقاش درباری، بوده و در سال ۱۸۴۸ پس از آتش سوزی بازسازی شده است.
موسیقی قوالی (I)

موسیقی قوالی (I)

در طی چند مقاله سعی در معرفی موسیقی قوالی که شامل بررسی تاریخچه اشعار، اعضای گروه، ساز بندی می باشد داریم. قوالی موسیقی مذهبی صوفی های شبه قاره هند می باشد. قوالی یک سنت موسیقیایی پر شوریست که بیش از ۷۰۰ سال سابقه دارد و در اصل در معابد مقدس صوفی ها یا خانقاه ها در محدوده جغرافیایی که امروزه هند و پاکستان نامیده میشود رواج داشته است.
فرج نژاد: جشنواره موسیقی فجر به سمت تجاری شدن رفته است

فرج نژاد: جشنواره موسیقی فجر به سمت تجاری شدن رفته است

هر زمان دیگری در طول سال هم شما به در حقیقت سالن‌های کنسرت مراجعه کنید یا سایت‌های فروش بلیط خوب این عزیزان هستند مشکل خاصی نیست یعنی به سمت تجاری شدن پیش رفت و از آن اهداف اولیه‌ی جشنواره فجر خوب خیلی فاصله گرفت و این بی‌تفاوتی مدیران جشنواره ما را ناراحت کرد به موسیقی ایرانی و به انواع مختلف موسیقی که در ایران در حال حاضر فعالیت می‌کنند و جریان‌های هنری هستند و رفتن جشنواره از سمت جریان‌های هنری به سمت جریان‌های تجاری برای مؤلفین و کسانی که به صورت حرفه‌ای کار موسیقی را دنبال می‌کنند خوب دلچسب و دلپسند نبود این را هم اضافه بکنم که من اگر به جشنواره فجر ایراد و اشکالی را وارد می‌دانستم به خاطر خودم نبود چون من شاید هیچ وقت در جشنواره فجر شرکت نکنم یا من در تمام این سال‌ها فقط یکبار آن هم در اندازه ۴۵ دقیقه یک تکنوازی را روی صحنه‌ی جشنواره بردم و هیچ وقت نرفتم ولی این را نمی‌توانستم ببینم که یکسری از جوان‌های کشور در شهرستان‌ها در مناطق محروم از آمدن روی صحنه و دیده شدن محروم می‌شوند این دلسردی در جامعه به وجود می‌آورد.
نوآوری و تفکر انتزاعی در موسیقی ایران (II)

نوآوری و تفکر انتزاعی در موسیقی ایران (II)

کوشش موسیقی امروز بر این است که ما را یکباره با تاریخ غیر قانونی (تاریخ نامشروع)، آناکرونیزم خلاقانه و فانتزی تاریخی روبرو کند. زیرا در دوران خاصی از فرهنگ و تاریخ، به دلیل حذف بخش عظیم بشریت از تاریخ رسمی، استخراج و بیان مخفی گاه های تاریخ اهمیت پیدا میکند. در واقع موسیقی و تاریخ رسمی عصر حاضر تلاش میکند تا تاریخ امروز جهان را جانشین تاریخی کند که میبایست وجود داشته باشد.
بررسی برخی آراء و گفتارهای نورعلی برومند از منظر دیدگاه‌های اتنوموزیکولوژی (I)

بررسی برخی آراء و گفتارهای نورعلی برومند از منظر دیدگاه‌های اتنوموزیکولوژی (I)

گفته‌ها و اظهار نظرهای بیان‌شده توسط مطّلعین و موسیقیدانان هر فرهنگ موسیقایی حامل بینش‌ها و نکات حائز اهمیتی هستند که بررسی و تحلیل محتوای آنان و مطابقتشان با نمونه‌های مشابه و مرتبط نتایجی مفید حاصل می‌آورد. مثال بارزِ مطلب اخیر جمله ‏ای از زنده‌یاد نورعلی برومند است که بر برونو نتل تأثیرگذار بود، به طوری که آن را عنوان یکی از مقاله‏ هایش قرار داد (نک. برونو نتل ۱۳۸۱ب). در این نوشتار نیز سعی شده مانند شیوۀ نتل در مقالۀ مذکور، با تدقیق و تعمّق بر این جمله و دیگر اظهاراتِ برومند، بر اساس دیدگاه‏های مختلفِ اتنوموزیکولوژی در چهار قسمت و از چهار منظرِ مختلف نسبت به این آراء و گفتارها بحث و بررسی انجام شود. نقش تاثیرگذار و سازندۀ زنده‌یاد نورعلی برومند بر حیات دیروز و امروز موسیقی کلاسیک ایرانی شایان توجه بوده و قابل انکار و چشم‌پوشی نیست و نیّت اصلی این بررسی صرفاً جستجو و دست‌یابی به گوشه‌ای از بینش‌ها و نگرش‌های حاضر و جاری در گسترۀ موسیقی ایران است و ارزیابی یا انتقاد از مطالب نقل شده و مورد اشاره مقصود نیست.