یادآوری های پیرامون بررسی سه شیوه هنر تک نوازی
در موسیقی ایرانی، پژوهش مجید کیانی (V)

محمدرضا لطفي و مجيد كياني
محمدرضا لطفي و مجيد كياني
شیوه های هنر تک نوازی در موسیقی ایرانی
در این باره باید عرض شود که این شیوه ها به ویژه در موسیقی سنتی ایران کاملاً شخصی است و هر استادی شیوه خاص خود را دارد. به عنوان مثال در میان نوازندگان برنامه های «گلها» که در پژوهش آقای کیانی همه تحت عنوان صاحبان شیوه «شیرین نوازی» معرفی شده اند، می توان شیوه های کاملاً متفاوت و مختلفی را شناسایی کرد. در شیوه های تار جلیل شهناز و فرهنگ شریف تقریبا هیچ وجه مشترکی نمی توان یافت، همینطور در شیوه های نوازندگی استادان موسیقی علی اکبر خان شهنازی و نورعلی خان برومند اختلاف و تفاوت روشنی مشهود است. اگر بخواهیم شیوه های نوازندگی را در «دهه اخیر» بررسی کنیم، باید شیوه های استادانی مانند فرامرزپایور و پرویز مشکاتیان را که هر دو متفاوت و مختلفند بررسی و مقایسه کنیم. اما آقای کیانی به جای پژوهش در شیوه های نوازندگی، در حقیقت محاکمه ای به نمایش گذاشته اند که خودشان هم متهم (تحریف نواز و شیرین نواز)، هم شاکی (سنت نواز) و هم قاضی (پژوهشگر) هستند و رأی به محکومیت متهم داده اند.

پیکار کهنه و نو و نقش سنت و خلاقیت
محمد علی جمالزاده، حدود ۷۰ سال پیش فصل جدید «نثر نوین» فارسی را در کتاب یکی بود یکی نبود با این بیت فرخی سیستانی آغاز کرد که:
فسانه گشت و کهن شد حدیث اسکندر
سخن نوآر که نو را حلاوتی است دگر

پیکار کهنه و نو در ادبیات داستان مفصلی دارد که در این مختصر نمی گنجند. می دانیم که بیشتر طرفداران ادبیات سنتی که در ۷۰ سال گذشته با جدیت با شعر و نثر نو مخالفت می کردند چنین می پنداشتند که شعر نو جای غزل حافظ و سعدی و مولانا را می گیرد و این آثار فراموش خواهند شد. و این بیت فرخی نیز و چنین هشداری می دهد. در مثل عوام نیز معروف است که «نو که آمد به بازار کهنه شود دل آزار» . اما هم تجربه های ۷۰ سال گذشته هم این بیت فرخی هم حدود هزار سال عمر دارد نشان می دهند که هر چند سخن نو را حلاوتی است دگر اما «هنر»، کهنه به معنی «فرسوده» و «بی اعتبار» نمی شود بلکه «کهن سال و سال دیده و نفیس و گرانمایه» می گردد.

هنرهای ایرانی، که در فرهنگ جامعه جا افتاده و برای خود جایی باز کرده اند به خصوص آن بخش هایی که یادگار روزهای بهتر و پر برکت تری بوده اند، بیدی نیستند که به بادهای «نوآوری و تحول» بلرزند. موسیقی ایرانی در تمام دوره پهلوی که حتی با ابلاغ شاه و وزیر وقت با آن مبارزه می شد و هیچ دلسوزی مانند پژوهشگر محترم نداشت و در سالن اصلی هیچ تئاتری برایش شرح و تفسیر برگزار نمی شد، در سینه استادانی چون علی اکبر خان شهنازی، نور علی خان برومند، سعید هرمزی، یوسف فروتن و… خرم و شاداب زیست و به نسل بعد و از جمله به پژوهشگر محترم منتقل شد. پس این هنر امتحان جان سختی خود را داده است و برای بقای آن نگرانی خاصی وجود ندارد. هرچند که صدای تار علینقی وزیری، یک روزی در گوش روح الله خالقی «چون نغمه پیانو» صدا داده باشد. (۳) حفظ و اشاعه موسیقی سنتی ایران بسیار لازم و مهم است اما با حفظ و اشاعه موسیقی سنتی نباید سد راه جویندگان و مشتاقان هنر نو و تحول یافته شد. در این مورد همان طور که آقای کیانی هم اشاره کرده اند.

«زمان، خود بهترین صافی است» صافی اصلی، همان «پذیرش» هنر نو در جامعه در طول زمان» خواهد بود شعر حافظ و ردیف میرزا عبدالله و نثر جمال زاده و شعر نیما و… به این علت جزئی از بنای فرهنگی ایران هستند که در فرهنگ جامعه برای خود جا باز کرده او کسی در بند این نیست که آیا این آثار هنری به «تایید نظر پیر استاد» رسیده اند یا نه.

منابع و توضیحات
۳- آقای کیانی، هم در جزوه بررسی سه شیوه و هم در کتاب هفت دستگاه، داستانی که روح الله خالقی از علینقی وزیری نقل کرده و صدای پخته تار او را به «نغمه پیانو» تشبیه کرده است. به عنوان مدرک برای تغییر صدا و غربی شدن صدای تار آورده اند.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

شهرام صارمی از مدیریت اجرایی جشنواره موسیقی فجر استعفا کرد

در پی استعفای اعتراض آمیز علی ترابی، شهرام صارمی مدیر اجرایی سی و پنجمین جشنواره موسیقی فجر، یک روز پس انتصاب مدیر جدید دفتر موسیقی وزارت ارشاد با انتشار نامه‌ای سرگشاده از سمت خود استعفا کرد.

مروری بر آلبوم «سالنامه»

سالنامه در میان آثار فیاض، بیش از همه در مسیرِ «در گذر» است. علاوه بر مشابهت در فرایند آهنگسازی و نوعِ کنار هم نشاندنِ و برخورد با مواد و مصالح موسیقی، حضور صریحِ برخی نقش‌­مایه­‌های «در گذر»، مدگردی­‌های متنوع، استفاده از نوازندگانِ گروه در مقامِ خواننده و ساختار کلی مجموعه، این همانندی را پررنگ­‌تر می­‌کند.

از روزهای گذشته…

حرکت کروماتیک و موازی آکوردها

حرکت کروماتیک و موازی آکوردها

اغلب نوازندگان Jazz ، بخصوص پیانو و گیتار که در بسیاری موارد مسئولیت مشخص کردن هارمونی موسیقی را بعهده دارند از تکنیک های خاصی برای جذاب تر کردن آکوردها یا وصل ها استفاده می کنند.
ویولن از کجا آمده است

ویولن از کجا آمده است

عده کثیری از تاریخ نویسان موسیقی منشا آن چیزی را که ما امروزه به نام ویولن می شناسیم از ایتالیا، در سالهای ۱۴۹۶ تا ۱۵۰۵ میدانند.
موسیقی آفریقای جنوبی (VIII)

موسیقی آفریقای جنوبی (VIII)

سنت پاپ/راک هنوز هم در آفریقای جنوبی رایج است اما با پیشرفت و تنوعی بیشتر. گروه هایی مانند “Springbok Nude Girls”، که شاید بتوان گفت یکی از بهترین گروه های راک آفریقای جنوبی در دهه ۹۰ است، به موسیقی گیتار محور و سخت تر روی آوردند. با این حال گروه های تحسین شده ای مانند “Fetish” نیز به تجربه گرایی با صداهای الکترونیکی با استفاده از کامپیوتر ها و سمپل ها روی آوردند.
کاوه رهنما

کاوه رهنما

متولد ۱۳۴۶ تهران لیسانس الکترونیک نوازنده پیانو، پژوهشگر موسیقی
تاریخ برگزاری تور گروه The Who اعلام شد

تاریخ برگزاری تور گروه The Who اعلام شد

گروه افسانه ای موسیقی راک The Who، برای اولین بار پس از گذشت بیش از ۲۰ سال، تور خود را آغاز میکنند. این تور با کنسرتهایی در ایالات متحده، کانادا، آمریکای جنوبی، آسیای شرقی، اروپا و استرالیا برنامه ریزی شده و اولین کنسرت آن روز ۱۲ سپتامبر در فیلادلفیا اجرا خواهد شد.
ارکستر سمفونیک جوانان بیلکنت

ارکستر سمفونیک جوانان بیلکنت

ارکستر سمفونیک جوانان بیلکنت (BGSO) یکی از ارکستر های جوان و برجسته در ترکیه است. نوازندگان این ارکستر همگی موزیسین های جوانی هستند که تحصیلات خود را در موسیقی، از سنین پایین و در مدرسه ابتدایی دانشگاه موسیقی و هنرهای اجرایی آغاز کردند. ارکستر سمفونیک جوانان بیلکنت در سال ۱۹۹۴ به عنوان یک گروه مجلسی و با مدیریت ماهیر چاکار (Mahir Çakar) پایه ریزی شد.
نقد تاریخ نگاری موسیقی ایرانی (VIII)

نقد تاریخ نگاری موسیقی ایرانی (VIII)

تقی بینش در تاریخ مختصر موسیقی ایرانی (ص ۴۵): «در آثار منظوم و منثور دوران اسلامی ایران، نام و شرح حال افسانه آمیز عده ای از موسیقی دانان دوره ساسانی به ویژه زمان خسرو پرویز دیده می شود که خود موضوع بحث انگیزی را تشکیل می دهد. نبودن این اسامی در متون پهلوی یا به عبارت صحیح تر متون بازمانده و بازسازی شده پهلوی از یک سو و اختلاف در ضبط آن ها از سوی دیگر (مانند سرکش، سرکس، سرگس، سرکب) سایه شک یا تردیدی ایجاد می کند که شاید تمامی آن ها یا بخش عظیمی از آن ها، زاییده تخیل یا ساخته و پرداخته کسانی باشد که خبر مختصری را شنیده و در جایی دیده و از قبیل داستان های مربوط به باربد، شاخ و وبرگ داده اند.»‌ در مورد نام آهنگ ها در همان جا (ص ۶۵) آمده است:
میشل پتروسیانی (I)

میشل پتروسیانی (I)

غروب یکی از روزهای تابستان سال ۱۹۷۸ در کوچه های تنگ و تاریک یکی از روستاهای فرانسه، با کلاهی شبیه به کلاه هایی که کانت بیسی (Count Basie) از آنها استفاده می کرد، از یک سیتروئن بسیار قدیمی پیاده شد و گفت : “سلام دوستان …”
نتایج دهمین جشن سالیانه موسیقی جز

نتایج دهمین جشن سالیانه موسیقی جز

سانی رولینز Sonny Rollins مهمترین نوازنده ساکسوفن، در دهمین جشن سالیانه جوایز جز Jazz Awards به یک پیروزی دوجانبه دست یافت و به عناوین نوازنده سال ساکسوفون تنور و همچنین موسیقی دان برگزیده سال دست یافت.
گفتگو با یوگنی کیسین

گفتگو با یوگنی کیسین

در سال ۱۹۸۴ در روسیه نوازنده ای به جهان معرفی شد که در اجرای خود کنسرتو پیانوهای شوپن را به نحو احسن نواخت نکته مهم در این قضیه این بود که این اجرا توجه نوجوانی ۱۲ ساله به وقوع پیوست و تا به امروز توانسته است با مهارت خویش دنیای موسیقی را معطوف به خود نماید.