منتشری: میراث آوازی ما را باید جوانان حفظ کنند

محمد منتشري
محمد منتشري
مساله دیگری که به یاد آوردم – و اتفاقا در رادیو نیز گفتم – این است که یک غزل از مولانا یافتم که اسم اکثر گوشه های آوازی ما در آن غزل وجود دارد. من در رادیو گفتم که مولانا که انسان کوچکی نبوده است پس این مطلب ارزش موسیقی ما را می رساند که چنین کسی آن قدر به ردیف های آوازی ما اشراف داشته است که اسم آن ها را آورده است. ببینید که چه جالب است؛ آن را برای شما می خوانم:
“ای چنگ پرده های سپاهانم آرزوست” که سپاهان همان بیات اصفهان است.
“ای نای، ناله خوش و سوزانم آرزوست”
“از پرده حجاز به عشّاق تحفه بر” که حجاز گوشه ای در ابوعطاست، عشاق هم نام یک گوشه است.

“چون هدهدم صفیر سلیمانم آرزوست”
“در خواب کرده ای ز رهاوی مرا کنون” که باز اشاره به گوشه رهاوی دارد.

“بیدار کن به زنگله ام کانم آرزوست”
البته این ها ۱۰-۱۲ بیت است و من ۳-۴ بیت آن را به خاطر دارم. این ارزش موسیقی آوازی ما را می رساند که چنین انسان بزرگی اکثر گوشه های آوازی ما را در یک غزل ۱۰-۱۲ بیتی آورده است.

“چون راست و بوسلیک که خوش‌الحانم آرزوست” که “راست” یک گوشه است و “بوسلیک” همین طور که “حاجیانی” هم به آن می‌گویند. شما در اشعار حافظ هم جستجو کنید به این نوع شعر بر‌می خورید. حافظ غزلی دارد که می گوید:
“چون بشنوی سخن اهل دل مگو / سخن شناس نِه‌ای؛ جانِ من، خطا این‌جاست”
“در اندرون منِ خسته‌دل ندانم کیست / که من خموشم و او در فغان و در غوغاست”

این بیت مهم است:
“دلم ز پرده برون شد کجایی ای مطرب / بنال، هان! که از این پرده کار ما به نواست”

اتفاقا استاد، این شعر را برای آواز بیات که کار‌می‌کردیم، انتخاب کرد و بیتی که کلمه “نوا” در آن بود را به گوشه نوا برده بود. در آن جا مساله جالبی اتفاق افتاده بود و من همیشه به این استناد می کنم.

حدود یک ساعت با هم گفتگو کردیم! موسیقی دان هایی که با ما گفتگو می کنند، می گویند منتظر حرفی هستیم که از ما پرسیده‌ نمی‌شود. آن را از خودتان بپرسید و پاسخ دهید!
من در مورد موسیقی آوازی ما که بزرگترین میراث فرهنگی ماست و از باربد و نکیسا به ارث رسیده است، دغدغه دارم. به این منظور نسخه ای از ردیف هایی که ضبط کردیم را برای ثبت یونسکو به فرانسه فرستادیم منتها دیشب مدیر برنامه ما، آقای بابایی، تماس گرفت و گفت که بنده خودم بایستی آنجا باشم ولی من چگونه ۵-۶ میلیون هزینه هواپیما دهم؟ گفتم اگر مدارکی نیاز است من فکس می‌کنم و او گفت خیر، گفته اند خود خواننده اثر بایستی بیاید و الان ما در این فکر هستیم که چگونه آن انجام دهیم. به جوانان نصیحت می کنم که این میراث بایستی به دست آن ها حفظ شود.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

مروری بر کتاب «ردیف آسان است؛ قدم به قدم با ردیف موسیقی ایران، دستگاه شور»

روژا پیتِر –ریاضیدان مجار- در کتاب «بازی با بینهایت» بدون اینکه نام کتابش را «ریاضی آسان است» بگذارد، هنرمندانه پیچیده‌ترین موضوعاتِ ریاضی را دست‌یافتنی کرده است. اگر فرمانروای مطلقِ همه‌ی دانش‌ها می‌تواند آسان شود پس ردیفِ ما هم علی‌القاعده باید بتواند. کتابِ حاضر با وجود تلاش‌هایی که شده نه تنها در این کار توفیقی نیافته بلکه به جای زدودنِ ملال و پیچ و خم‌های زاید از پیکره‌ی موضوع (بر طریقِ یک متدلوژیِ منسجم و به پشتوانه‌ی یک ساختمانِ نظری مستحکم و واحد) به خوبی توانسته است نشان دهد که ردیف چقدر می‌تواند غامض و گیج‌کننده باشد.

تکروی بااستقامت! (II)

نتیجه همان که در سال ۱۳۴۹ براثر «مشکلات سیاسی» از بانک کشاورزی اخراج شد. مخالفت با رژیم شاه در آن زمان بین روشنفکران عادی بود اما بین موسیقیدانان که عموما به جماعتی محافظه کار و خطرگریز و «صلح کل» نامیده شده اند، چنین مخالفت هایی اصلا رایج نبود بلکه سازش با وضع موجود و تلاش درجهت جلب منافع مادی بود که ارجح شمرده می شد. نتیجه هرچه بود، رجبی دیگر به کاردولتی برنگشت و زندگی «بهمن گونه و رجبی وار» او از آن زمان شکل گرفت. او هنرمندی بود برخلاف جریان آب. به شب نشینی و مطربی نمی رفت، از ارباب قدرت بیزار بود، از تعارف و حفظ ظاهر به قیمت ریاکاری نفرت داشت و صراحت تلخش دشمن تراش بود، اهل مطالعه بود، ورزش حرفه ای را برگزیده و کوهنوردی همیشگی بود.

از روزهای گذشته…

چه نوع موسیقی میل دارید؟ (I)

چه نوع موسیقی میل دارید؟ (I)

بیش از دو هزار سال پیش فیثاغورث نظریه خود را درباره پیروی موسیقی از قوانین طبیعیِ هارمونی مطرح کرد. به طور دقیق تر او به این نتیجه رسید که در طبیعت همه چیز از ریتم ها و الگوهای موسیقی پیروی می کنند. از آن زمان تاکنون، موسیقی برای ایجاد تعادل بین ذهن و بدن و بازگشت ذهن به هارمونیش با طبیعت استفاده می شود.
جایگاه موسیقی در عهد ساسانیان (IV)

جایگاه موسیقی در عهد ساسانیان (IV)

باربد از دیگر رامشگران، بربط نوازان و استادان موسیقی بسیار مطرح دوره ی خسرو پرویز است. در تعریف لغوی بربط باید گفت خوارزمی در مفاتیح العلوم بربط را سینه ی مرغابی معنی کرده است، چون کاسه و دسته ی آن به مرغابی شبیه است.
موسیقی مناسب تماشاگر را میخکوب میکند (I)

موسیقی مناسب تماشاگر را میخکوب میکند (I)

تلویزیون در اصل رسانه ای متکی به تصویر است، اما نباید تاثیر صدا و به خصوص موسیقی را در آن از یاد ببریم. جوئل بکرمن (Joel Beckerman)، کسی است که کار خود را بر مبنای تحقیق و دریافت تاثیر موسیقی بر احساسات و اینکه چگونه این موسیقی میتواند تماشاگران تلویزیون را به دام بیاندازد، بنا کرده است.
چوب، عاملی ارزشمند برای ساخت سازها (II)

چوب، عاملی ارزشمند برای ساخت سازها (II)

در این میان هنرمندان، صنعتگران و سایر اقشار متقاضی این ماده اولیه، دچار مشکلات عدیده ای هستند.به طور مثال هنرمندان و سازندگان ادوات موسیقی که مشخصا در گروه تول