دو مضراب چپ (قسمت پنجم)

دومضراب چپ در آثار حبیب سماعی
دیدیم که در چهارمضراب ابوعطا ساخته حبیب سماعی، چگونه مضراب چپ به اجرای زینت ها و ریزه کاری ها می پردازد. شکل تعمیم یافته همین نوع مضراب بعدها با فرمی مدون در سایر آثار حبیب سماعی مشاهده می شود که آن ها هم مانند پایه چهارمضراب شور که قبلاً ذکر شد، الهام بخش بسیاری از بزرگان از جمله ابوالحسن صبا می شود.

یکی از قطعات معروف حبیب سماعی که اجراهای متعدد و متفاوتی از آن موجود است، قطعۀ دومضراب شهناز است که نت آن، هم توسط حسین صبا منتشر شد و هم ابوالحسن صبا آن را در ردیف سنتورنوازی خود گنجاند.

این قطعه در این کتاب ها با توجه به اینکه برای مراحل مقدماتی سنتور نوازی نگاشته شده بود، به صورت ساده و با حالت دومضراب معمولی نوشته شده ولی اجراهای متعدد این قطه با حالت دو مضراب چپ هم موجود است که در اینجا به هر دو حالت اجرایی این قطعه اشاره می شود.

audio file حالت اول اجرای قطعۀ دومضراب شهناز حبیب سماعی با دومضراب ساده.




audio file حالت دوم اجرای قطعۀ دومضراب شهناز حبیب سماعی با دومضراب چپ.


یکی دیگر از قطعات معروف حبیب سماعی که الهام بخش آثار بسیاری از بزرگان بوده قطعۀ سه مضراب زابل سه گاه است. این قطعه هم توسط هنرمندان بسیاری اجرا شده است.

لازم به ذکر است که پایه و ساختار این قطعه که بسیار هم مورد علاقۀ ابوالحسن صبا بود، الهام بخش پایۀ چهارمضراب معروف وی در اصفهان یعنی «به زندان» گردید. همچنین ابوالحسن صبا این اثر را در ردیف شمارۀ یک سنتور در دستگاه سه گاه با عنوان سه مضراب زابل منتشر کرد.

audio file به نت و اجرای سه مضراب زابل اثر حبیب سماعی توجه کنید.


حالا به چند نمونه از تنظیم ها و اجراهای متعدد از به زندان اثر ابوالحسن صبا توجه کنید. تمامی این تنظیم ها به همراه دومضراب چپ هستند.

الف – تنظیم به زندان ابوالحسن صبا برای سنتور توسط دکتر احد بهجت


ب – تنظیم به زندان ابوالحسن صبا برای سنتور توسط مینا افتاده


ج- audio file اجرای به زندان ابوالحسن صبا برای سنتور (پشنگ کامکار)

د- تنظیم به زندان ابوالحسن صبا برای تار، سنتور و تنبک (مهرداد دلنوازی)


ه – audio file بشنوید قسمتی از قطعۀ بزندان با تنظیم مهرداد دلنوازی برای سازهای تار، سنتور و تنبک تار : مهرداد دلنوازی، سنتور : سعید ثابت، تنبک : سیامک بنایی

از قطعاتی که تحت تاثیر همین پایه ساخته شده می توان به قطعه جستجو ساختۀ پرویز مشکاتیان اشاره کرد که پایۀ آن تلفیقی است از سه مضراب و دومضراب چپ.

به قسمتی از نت و audio file اجرای قطعۀ جستجو ساخته پرویز مشکاتیان توجه کنید.



از دیگر قطعاتی که از این نوع پایه در آنها استفاده شده، می توان به قسمت دوم از قطعۀ «زرد ملیجه» اثر ابوالحسن صبا اشاره کرد که در تنظیم سنتور آن از این گونه مضراب استفاده می شود.

audio file به قسمتی از نت و اجرای این قطعه توجه کنید.


در انتها به قطعه ای از فرامرز پایور با عنوان سه مضراب ابوعطا که از همین ساختار پیروی می کند، توجه کنید. البته در این قطعه مضراب چپ به صورت ساده در نظر گرفته شده ولی با توجه به نوع ساختار، این قطعه با دو مضراب چپ هم به مانند سه مضراب زابل سه گاه حبیب سماعی قابل اجراست.

audio file به قسمتی از نت و اجرای سه مضراب ابوعطا ساخته فرامرز پایور توجه کنید

( در اجرای این قطعه سعی شده از تکنیک دومضراب چپ استفاده شود)

10 دیدگاه

  • عليرضا فارسي
    ارسال شده در دی ۱, ۱۳۸۶ در ۶:۱۷ ق.ظ

    واقعا دست وپنجه ات درد نکند.جواهری عزیز تنها همین رابگویم که اگرشما اقدام به چاپ این کتابها نمیکردید من سنتور راکنارمیگذاشتم شخصا معتقدم باچاپ این کتابها سطح تکنیک اجرایی نوازندگان سنتور بیشتر میشود.درحقیقت بعدازاینکه با این کتبها آشناشدم وشروع به اجرا وتمرین کردم باصدای متفاوتی ازسنتور مواجه شدم که مرا بیش ازپیش شیفته کرد.با تمام احترامی که برای اساتید گذشته قایلم معتقدم مضرابهای گذشته ارضا کننده امروز نیست و قطعا باید تحولی بوجود آید.مشتاقانه وباتمام وجود شما را رصد میکنم.
    زین همرهان سست عناصر دلم گرفت
    شیر خدا و رستم دستانم آرزوست

  • Rasooli
    ارسال شده در بهمن ۹, ۱۳۸۶ در ۶:۴۹ ب.ظ

    salam ostad in karha shoma khodetan behtar midanid ke che tasire be sezai mizare ru nasle jadid be khusus honarjuyan musighi.

  • Asadian
    ارسال شده در بهمن ۹, ۱۳۸۶ در ۱۱:۳۹ ب.ظ

    Mamnoon aaghaaye Javahery e aziz.Aali bood.

  • ارسال شده در اسفند ۲, ۱۳۸۶ در ۱۰:۴۸ ق.ظ

    سلام
    مضراب های قدیمی خیلی زیباست .

  • علی انصاری
    ارسال شده در بهمن ۲۷, ۱۳۸۷ در ۳:۲۳ ب.ظ

    از این همه دقت نظر شما کمال تشکر را دارم و امیدوارم که بازهم چنین مقالات جالب و خوبی رو بازهم از شما ببینم. در صورت امکان نت آثاری رو که در مقالاتتون مثال می زنید، کامل بنویسید تا ما با اجرای کامل اونا هم تکنینک رو به خوبی متوجه بشیم و هم از قطعه لذت ببریم.
    در ضمن می خوام بپرسم که اجرای کامل قطعه ی سرانداز اون طور که در کتاب ۲۰ قطعه نت نویسی شده، کجا می تونم پیدا کنم. چرا این قطعه بطور کامل اجرا نمیشود؟

  • ارسال شده در فروردین ۲۲, ۱۳۸۸ در ۴:۱۲ ب.ظ

    با سلام خدمت دوست گرامی آقای علی انصاری
    نت های موجود در این مقالات برای مثال بوده بنابراین شما می توانید اصل آنها را که به صورت کتاب های متعدد منتشر شده تهیه نمایید
    ضمنا اجرای کامل قطعه سرانداز توسط آقای محمد رضا رستمیان در نوار ۲۰ قطعه برای سنتور موجود است

  • ارسال شده در بهمن ۱۸, ۱۳۸۸ در ۳:۳۷ ب.ظ

    چقدر خوب توضیح دادید من تار میزنم و وقتی که مضراب می زنم چنان استوار و محکم میزنم و صدایی حاصل میشه که استادم میگه انگار هم سازت هم خودت عاشقی

  • علی
    ارسال شده در شهریور ۸, ۱۳۸۹ در ۱۱:۳۸ ب.ظ

    وب سایت جالبی است

  • ارسال شده در اسفند ۲۲, ۱۳۸۹ در ۲:۴۴ ب.ظ

    عالی است

  • مانی
    ارسال شده در دی ۱۸, ۱۳۹۱ در ۸:۴۰ ب.ظ

    خسته نبااااااااااااشین.فوق العادست.کاش لینکی بذارین که بشه دانلود کرد .

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

گزارشی از سخنرانی آروین صداقت کیش در سمینار «موسیقی و امر دراماتیک» (IV)

صداقت‌کیش ادامه داد: در امر دراماتیک اما این گونه نیست و درون و بیرون با هم یکی می‌شوند. اگر اجازه دهید مثالی در مورد امر هنری بزنم. کسانی که تئاتر بازی می‌کنند رابطه‌شان با متن نمایشی درونی است. یعنی نمی‌توانیم این رابطه را به درونی و بیرونی تقسیم کنیم و بگوییم این شخصیت واقعا وجود دارد و آن شخصیت فقط روی صحنه وجود دارد، همه‌شان وجود دارند. بنابراین این نظام باید با یکدیگر یکی و ادغام شده باشد. اگر به موضوع دادن پول به فروشنده به عنوان یک کنش برگردم، نمی‌توانیم بگوییم الان بیرون این نظام ارتباطی هستیم و نظام داخلی آن با نظام بیرونی‌اش متفاوت است. اگر کسی هم از بیرون به این رویداد نگاه کند فقط در حال نگاه کردن به یک کنش است و مانند موضوع داستان نیست که نتواند داخل آن شود، او هم می‌تواند وارد این کنش شود و مرزی ندارد.

شهرام صارمی از مدیریت اجرایی جشنواره موسیقی فجر استعفا کرد

در پی استعفای اعتراض آمیز علی ترابی، شهرام صارمی مدیر اجرایی سی و پنجمین جشنواره موسیقی فجر، یک روز پس انتصاب مدیر جدید دفتر موسیقی وزارت ارشاد با انتشار نامه‌ای سرگشاده از سمت خود استعفا کرد.

از روزهای گذشته…

موسیقی و نلسون ماندلا (I)

موسیقی و نلسون ماندلا (I)

زندگی نلسون ماندلا، سال هایی که او در زندان سپری کرد، انگیزه و مبارزه خستگی ناپذیرش با آپارتاید (جدا نژادی)، از او سمبولی ساخته بود که به منبع بزرگ الهام هنرمندان بسیار به ویژه موسیقیدان ها تبدیل شده بود.
یادداشتی بر آلبوم «تاخت»

یادداشتی بر آلبوم «تاخت»

تردیدی نیست که فربه‌گی تجربه‌ی زیسته‌ی یک هنرمند، می‌تواند به خلق او غنا بخشد. اما هنر در نهایت با ابزار و تکنیک سر و کار دارد و قوه‌ی خلاقه-ای اگر باشد- در خاکِ شناختِ هر چه بیشتر و عمیق‌ترِ دانش و فن می‌تواند نمو یابد. فقدانِ چنین اشرافی پشت هر استعدادی را به خاک می‌نشاند. در مسیر آموختن نیز هر سطحی از شناختِ ابزار و تکنیک، قوه‌ی خلاقه را تنها تا سطح مشخصی امکان بروز می‌دهد و بیش از آن راهی پیش روی هنرمند باز نخواهد بود. به زانو درآوردن ابزار، و اشراف هرچه بیشتر بر دانش و فن، تازه آغاز نمودِ تجربه‌ی ‌زیسته است.
سان را و فلسفه کیهانی (I)

سان را و فلسفه کیهانی (I)

سان را (Sun Ra) که نام اصلیش هرمان پول بلاونت (Herman Poole Blount) و نام قانونیش Le Sony’r Ra است، در بیست و دوم ما می سال ۱۹۱۴ در بیرمنگام در آلاباما به دنیا آمد و در سی ماه می ۱۹۹۳ در گذشت. او آهنگساز پرکار جز، مدیر رهبر گروه موسیقی، نوازنده پیانو و سینت سایزر، شاعر و فیلسوفی بود که به خاطر «فلسفه کیهانی» (cosmic philosophy)، آهنگ ها و اجراهایش مشهور بود. او در سال ۱۹۷۹ به Alabama Jazz Hall of Fame پیوست.
برنامه مدون آموزش ویولن (قسمت اول)

برنامه مدون آموزش ویولن (قسمت اول)

روش آموزش در نوازندگی ویولن در کنار عواملی چون استعداد فردی، تمرین با برنامه و مستمر، مطالعه و شنیدن آثار موسیقی می تواند زمینه ساز بروز موفقیت و توانمندی در زمینه نوازندگی، ایجاد خلاقیت و رسیدن به آفرینش هنری در سطوح بالاتر در افراد گردد. از اینرو آموزش هدفمند، دارای جایگاهی بی بدیل در نوازندگی است.
تاثیر موسیقی درخلاقیت کودکان (IV)

تاثیر موسیقی درخلاقیت کودکان (IV)

بعضی از محققان اعتقاد دارند که خلاقیت توسط موسیقی تقویت می‌شود، ولی سبک‌های مختلف موسیقی بر روی افراد اثرات متفاوت می‌گذارند. دلیلش این است که موسیقی وابستگی زیادی به وضعیت روحی و روانی افراد دارد و خلاقیت در طول زمان پیشرفت می‌کند. به هر حال در مطالعاتی که انجام شده، مشخص گردیده که آموزش موسیقی به مدت یک سال خلاقیت را به طور قابل توجهی افزایش می‌دهد. یکی از این مطالعات به این صورت انجام گرفته که دانش آموزان یک کلاس به مدت یک سال روزی سی دقیقه آموزش موسیقی گرفتند در حالی که دانش آموزان کلاس دیگر در همان زمینه، آموزش موسیقی نگرفتند.
تراژدی مدرنیسم در موسیقی ایران (V)

تراژدی مدرنیسم در موسیقی ایران (V)

بالاخره دوست من وارد ارکستر شد و قرار شد نوازنده گروه شود. او با دیدن نت نویسی عجیب استاد خواست که برایش توضیح دهند که معنی این نوشته ها چیست، استاد، مایستر را مامور آموزش به او کرد؛ مایستر که نوازنده یک ساز ایرانی بود به او گفت، به اینها که رسیدی ریز بزن… همینجا دوستم گفت کدام ریز را بزنم؟ نوازنده گفت، مهم نیست باید ریز بزنی! و پاسخ گرفت، نصف تکنیکهای تنبک ریز های مختلف آن است، شکل ریزها است که صداها را تفکیک میکند و برای مثال چند نمونه از ریز های بهمن رجبی را اجرا کرد (او یکی از بهترین شاگردان بهمن رجبی بود!) مایستر جواب داد استاد فرق اینها را نمیداند شما ریز بزنید!
اجرا و تحلیل سه اثر پیانویی در دانشگاه هنرهای زیبا

اجرا و تحلیل سه اثر پیانویی در دانشگاه هنرهای زیبا

روز یکشنبه ساعت ۱۲ روز سی ام اردیبهشت ماه سال جاری دانشکده موسیقی پردیس هنرهای زیبا دانشگاه تهران میزبان آروین صداقت کیش و سینا صدقی از نویسندگان و منتقدین موسیقی اکادمیک در ایران است. در این برنامه کارن سلاجقه، مطهر حسینی و افشین مطلق فرد به ترتیب آثار پیانوییِ شروین عباسی، فرنود حقانی پور و نیما عطرکار روشن را خواهند نواخت. شایان ذکر است این برنامه با محوریت موسیقی معاصر از نگاه تکنیک آهنگسازی و ساختارهای زیبایی شناسانه معاصر به تحلیل آثار فوق خواهند پرداخت.
فراخوان برای صلح جهانی

فراخوان برای صلح جهانی

به پیشنهاد گروه خیزش صلح (peace wave) در یاهو (Yahoo) طبل نوازان جهان – نوازندگان سازهای کوبه ای – دعوت شده اند تا بصورت هماهنگ در اقدامی نمادین، در روز جهانی زمین که اتفاقا” مصادف با نوروز ایرانیان است، بنوازند.
جلیل شهناز و چهارمضراب (VII)

جلیل شهناز و چهارمضراب (VII)

از لحاظ جمله‌بندی تقسیم این قطعات به چند فراز جداگانه ممکن است. گاهی اوقات ارتباط جملات پیاپی در یک قطعه زیاد برقرار نیست. این موضوع نباید تعجب زیادی برانگیزد چرا که شرایط بداهه گاه استفاده از چنین تضادهایی را ایجاب می‌کند. علاوه بر این تضادها، گاه به نظر می‌رسد سکوت‌های میان جملات نیز کاربردی دوگانه می‌یابد؛ اولی که در جملات پیش مشخص شد اما دیگری ممکن است فراهم کردن فرصتی برای لختی اندیشیدن و آفریدن جمله‌ی بعدی باشد.
“رازهای” استرادیواری (VII)

“رازهای” استرادیواری (VII)

موزه Civic در کرمونا شامل مجموعه ای از قالبها، طرح ها، نقشه ها، الگوها و مطالعاتی هستند که توسط Stradivari صورت گرفته است که تا کنون، بیش از آنکه در معرض آزمایشات مهم قرار گیرند، در حکم موضوعاتی نادر بوده و همیشه کنجکاوی را تحریک کرده اند. زمانی که این گنجینه تحت اختیار استاد Fiorini بود امکانی برای من فراهم شد که بتوانم بر روی آن مطالعاتی انجام دهم. در آن زمان من کاربرد هر قطعه را به تنهایی شناسایی کردم. اغلب این قطعات ریز نوشته هایی از استراد یا پسرانش بودند.