دو مضراب چپ (قسمت پنجم)

دومضراب چپ در آثار حبیب سماعی
دیدیم که در چهارمضراب ابوعطا ساخته حبیب سماعی، چگونه مضراب چپ به اجرای زینت ها و ریزه کاری ها می پردازد. شکل تعمیم یافته همین نوع مضراب بعدها با فرمی مدون در سایر آثار حبیب سماعی مشاهده می شود که آن ها هم مانند پایه چهارمضراب شور که قبلاً ذکر شد، الهام بخش بسیاری از بزرگان از جمله ابوالحسن صبا می شود.

یکی از قطعات معروف حبیب سماعی که اجراهای متعدد و متفاوتی از آن موجود است، قطعۀ دومضراب شهناز است که نت آن، هم توسط حسین صبا منتشر شد و هم ابوالحسن صبا آن را در ردیف سنتورنوازی خود گنجاند.

این قطعه در این کتاب ها با توجه به اینکه برای مراحل مقدماتی سنتور نوازی نگاشته شده بود، به صورت ساده و با حالت دومضراب معمولی نوشته شده ولی اجراهای متعدد این قطه با حالت دو مضراب چپ هم موجود است که در اینجا به هر دو حالت اجرایی این قطعه اشاره می شود.

audio file حالت اول اجرای قطعۀ دومضراب شهناز حبیب سماعی با دومضراب ساده.




audio file حالت دوم اجرای قطعۀ دومضراب شهناز حبیب سماعی با دومضراب چپ.


یکی دیگر از قطعات معروف حبیب سماعی که الهام بخش آثار بسیاری از بزرگان بوده قطعۀ سه مضراب زابل سه گاه است. این قطعه هم توسط هنرمندان بسیاری اجرا شده است.

لازم به ذکر است که پایه و ساختار این قطعه که بسیار هم مورد علاقۀ ابوالحسن صبا بود، الهام بخش پایۀ چهارمضراب معروف وی در اصفهان یعنی «به زندان» گردید. همچنین ابوالحسن صبا این اثر را در ردیف شمارۀ یک سنتور در دستگاه سه گاه با عنوان سه مضراب زابل منتشر کرد.

audio file به نت و اجرای سه مضراب زابل اثر حبیب سماعی توجه کنید.


حالا به چند نمونه از تنظیم ها و اجراهای متعدد از به زندان اثر ابوالحسن صبا توجه کنید. تمامی این تنظیم ها به همراه دومضراب چپ هستند.

الف – تنظیم به زندان ابوالحسن صبا برای سنتور توسط دکتر احد بهجت


ب – تنظیم به زندان ابوالحسن صبا برای سنتور توسط مینا افتاده


ج- audio file اجرای به زندان ابوالحسن صبا برای سنتور (پشنگ کامکار)

د- تنظیم به زندان ابوالحسن صبا برای تار، سنتور و تنبک (مهرداد دلنوازی)


ه – audio file بشنوید قسمتی از قطعۀ بزندان با تنظیم مهرداد دلنوازی برای سازهای تار، سنتور و تنبک تار : مهرداد دلنوازی، سنتور : سعید ثابت، تنبک : سیامک بنایی

از قطعاتی که تحت تاثیر همین پایه ساخته شده می توان به قطعه جستجو ساختۀ پرویز مشکاتیان اشاره کرد که پایۀ آن تلفیقی است از سه مضراب و دومضراب چپ.

به قسمتی از نت و audio file اجرای قطعۀ جستجو ساخته پرویز مشکاتیان توجه کنید.



از دیگر قطعاتی که از این نوع پایه در آنها استفاده شده، می توان به قسمت دوم از قطعۀ «زرد ملیجه» اثر ابوالحسن صبا اشاره کرد که در تنظیم سنتور آن از این گونه مضراب استفاده می شود.

audio file به قسمتی از نت و اجرای این قطعه توجه کنید.


در انتها به قطعه ای از فرامرز پایور با عنوان سه مضراب ابوعطا که از همین ساختار پیروی می کند، توجه کنید. البته در این قطعه مضراب چپ به صورت ساده در نظر گرفته شده ولی با توجه به نوع ساختار، این قطعه با دو مضراب چپ هم به مانند سه مضراب زابل سه گاه حبیب سماعی قابل اجراست.

audio file به قسمتی از نت و اجرای سه مضراب ابوعطا ساخته فرامرز پایور توجه کنید

( در اجرای این قطعه سعی شده از تکنیک دومضراب چپ استفاده شود)

10 دیدگاه

  • عليرضا فارسي
    ارسال شده در دی ۱, ۱۳۸۶ در ۶:۱۷ ق.ظ

    واقعا دست وپنجه ات درد نکند.جواهری عزیز تنها همین رابگویم که اگرشما اقدام به چاپ این کتابها نمیکردید من سنتور راکنارمیگذاشتم شخصا معتقدم باچاپ این کتابها سطح تکنیک اجرایی نوازندگان سنتور بیشتر میشود.درحقیقت بعدازاینکه با این کتبها آشناشدم وشروع به اجرا وتمرین کردم باصدای متفاوتی ازسنتور مواجه شدم که مرا بیش ازپیش شیفته کرد.با تمام احترامی که برای اساتید گذشته قایلم معتقدم مضرابهای گذشته ارضا کننده امروز نیست و قطعا باید تحولی بوجود آید.مشتاقانه وباتمام وجود شما را رصد میکنم.
    زین همرهان سست عناصر دلم گرفت
    شیر خدا و رستم دستانم آرزوست

  • Rasooli
    ارسال شده در بهمن ۹, ۱۳۸۶ در ۶:۴۹ ب.ظ

    salam ostad in karha shoma khodetan behtar midanid ke che tasire be sezai mizare ru nasle jadid be khusus honarjuyan musighi.

  • Asadian
    ارسال شده در بهمن ۹, ۱۳۸۶ در ۱۱:۳۹ ب.ظ

    Mamnoon aaghaaye Javahery e aziz.Aali bood.

  • ارسال شده در اسفند ۲, ۱۳۸۶ در ۱۰:۴۸ ق.ظ

    سلام
    مضراب های قدیمی خیلی زیباست .

  • علی انصاری
    ارسال شده در بهمن ۲۷, ۱۳۸۷ در ۳:۲۳ ب.ظ

    از این همه دقت نظر شما کمال تشکر را دارم و امیدوارم که بازهم چنین مقالات جالب و خوبی رو بازهم از شما ببینم. در صورت امکان نت آثاری رو که در مقالاتتون مثال می زنید، کامل بنویسید تا ما با اجرای کامل اونا هم تکنینک رو به خوبی متوجه بشیم و هم از قطعه لذت ببریم.
    در ضمن می خوام بپرسم که اجرای کامل قطعه ی سرانداز اون طور که در کتاب ۲۰ قطعه نت نویسی شده، کجا می تونم پیدا کنم. چرا این قطعه بطور کامل اجرا نمیشود؟

  • ارسال شده در فروردین ۲۲, ۱۳۸۸ در ۴:۱۲ ب.ظ

    با سلام خدمت دوست گرامی آقای علی انصاری
    نت های موجود در این مقالات برای مثال بوده بنابراین شما می توانید اصل آنها را که به صورت کتاب های متعدد منتشر شده تهیه نمایید
    ضمنا اجرای کامل قطعه سرانداز توسط آقای محمد رضا رستمیان در نوار ۲۰ قطعه برای سنتور موجود است

  • ارسال شده در بهمن ۱۸, ۱۳۸۸ در ۳:۳۷ ب.ظ

    چقدر خوب توضیح دادید من تار میزنم و وقتی که مضراب می زنم چنان استوار و محکم میزنم و صدایی حاصل میشه که استادم میگه انگار هم سازت هم خودت عاشقی

  • علی
    ارسال شده در شهریور ۸, ۱۳۸۹ در ۱۱:۳۸ ب.ظ

    وب سایت جالبی است

  • ارسال شده در اسفند ۲۲, ۱۳۸۹ در ۲:۴۴ ب.ظ

    عالی است

  • مانی
    ارسال شده در دی ۱۸, ۱۳۹۱ در ۸:۴۰ ب.ظ

    خسته نبااااااااااااشین.فوق العادست.کاش لینکی بذارین که بشه دانلود کرد .

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

نگاهی به غلبه موسیقی پاپ بر موسیقی کلاسیک در کنسرت «ارکستر سازهای ملیِ» جدید

به یاد می آورم پس از اولین کنسرت ارکستر سمفونیک تهران با عنوان جدید «ارکستر سمفونیک ملی ایران»، غوغایی در جامعه موسیقی به پا شده بود و طرفداران طرح علی رهبری (که تعطیلی ارکستر ملی و ادغام آن با ارکستر سمفونیک تهران و تغییر نام این ارکستر بود) و فرهاد فخرالدینی (که خواستار تشکیل ارکستری مجزا از ارکستر سمفونیک تهران به مانند سالهای گذشته با عنوان ارکستر ملی بود) در مقابل هم صف کشی کرده بودند؛ در نهایت برنده این بحث رهبر سابق ارکستر ملی فرهاد فخرالدینی بود و به سرعت طی برگزاری جلسه ای، ارکستر ملی تقریبا با همان ترتیب سابق شکل گرفت البته با این تفاوت که قرار شد با دعوت از رهبران میهمان، وضعیت تک بعدی ارکستر ملی که به شدت تحت تاثیر موسیقی سبک ارکسترال ایرانی بود تعدیل یابد. *

پویان آزاده: قصد ضبط «چهارگاه برای پیانو و ارکستر» را دارم

در اولین روز برگزاری جشنواره موسیقی فجر، ارکستر ملی به رهبری فریدون شهبازیان، اثری از حسین دهلوی را به روی صحنه برد که بر اساس قطعه ای از جواد معروفی ساخته شده بود. این قطعه که برای یک پیانو و ارکستر با نام «چهارگاه برای پیانو و ارکستر» تنظیم شده بود، با تکنوازی پیانوی پویان آزاده به اجرا رسید. به همین بهانه امروز با پویان آزاده گفتگویی کرده ایم که می خوانید:

از روزهای گذشته…

هارمونی پویا

هارمونی پویا

در مطلب قبل راجع به هارمونی استاتیک، عملکرد هارمونی استاتیک را مشاهده کردیم و دیدیم که آهنگساز ممکن است برای تاکید روی تنالیته موسیقی هارمونی را همواره میان تونیک و یکی دیگر از درجات به نوسان بیندازد. گوش در این نوع از هارمونی خیلی ساده می تواند موسیقی را پیش گویی کند، در صورتی که یکی از مزیت های موسیقی خوب می تواند آن باشد که آهنگساز در موارد مورد نیاز قدرت پیش داوری را از شنونده بگیرد.
نکته های پزشکی و روانشانسی، برای همه نوازندگان (I)

نکته های پزشکی و روانشانسی، برای همه نوازندگان (I)

بسیاری از نکات هستند که رعایت آنها در هنگام تمرینات تاثیر بسزایی در پیشرفت شما دارند. همانند یک نوازنده حرفه ای فکر کنید حتی اگر امروز شروع به یادگیری ساز نموده اید! نوازندگان حرفه ای بسیاری بوده اند که بدلیل عدم توجه به بدن و اعضای خود و تمرینات مداوم بعد از سالها دیگر نمیتوانند به نوازندگی ادامه دهند و دچار مشکلات حاد جسمی شده اند.
بیانیه‌ی هیات داوران پنجمین جشنواره‌ی سایت‌ها و وبلاگ‌های موسیقی

بیانیه‌ی هیات داوران پنجمین جشنواره‌ی سایت‌ها و وبلاگ‌های موسیقی

پنجمین دوره‌ی جشنواره‌ی سایت‌ها و وبلاگ‌های موسیقی ایران را در شرایطی به اجرا در می‌آوریم که ضرورت حضور بیشتر اهالی هنر موسیقی در چنین فعالیت‌هایی بیش از پیش احساس می‌شود به ویژه که در این دوره، هیات داوران با مقالاتی ارزشمند در شاخه‌های مختلف موسیقی روبرو بودند. هیات داوران امیدوار است در جشنواره‌ی امسال توانسته باشد زمینه را برای حضور بیشتر اهل اندیشه و موسیقی در جهت نمایان شدن بهتر پتانسیل‌های موجود در این شاخه از موسیقی کشور فراهم سازد.
ضیائی: ابزارهایی برای آنالیز سازها وجود دارد

ضیائی: ابزارهایی برای آنالیز سازها وجود دارد

بله، اما این افراد تعدادشان زیاد نیست و جای بسی خوشحالی و افتخار است که این نیاز احساس شده است و با توجه به دوری و شرایط سخت اقتصادی در آن کشور، انتخاب صحیح و درستی را در جهت کسب سایر علوم در پیش گرفته اند و البته نمیتوان مطمئن بود همه افرادی که وارد این بخش از علم و هنر سازسازی می شوند توانایی ماندن، ادامه و صعود را داشته باشند، چون در ابتدا شاید تصویر ذهنی هر شخص از آنچه می پوید در قیاس با آنچه بدست می آورد متفاوت باشد، زیرا که رشته هایی از این قبیل ویژگی های بارزی را در موضع مرجع آموزشی و شخص هنرجو اقتضا می کند؛ در برخی دیگر انتخاب یک رشته تحصیلی عاملی می شود برای انتخاب رشته های نزدیک تر به آنچه در توانایی های آن انسان تعریف شده است و یا حتی سایر تخصص ها که نهایتا می تواند منجر به تغییر رشته شود.
دومین جشنواره وبلاگ‌ها و سایت‌های موسیقی برگزار می‌شود

دومین جشنواره وبلاگ‌ها و سایت‌های موسیقی برگزار می‌شود

دومین جشنواره وبلاگ ها و سایت های موسیقی ایران آبان ماه سال جاری در خانه هنرمندان برگزار می شود و علاقمندان تا ۲۰ مهر ماه فرصت دارند تا آثار خود را به دبیرخانه جشنواره ارسال کنند.
چه نوع موسیقی میل دارید؟ (II)

چه نوع موسیقی میل دارید؟ (II)

موسیقی موتسارت برای کسانی که از بیماری صرع رنج می برند نیز مفید است. پژوهشی در این زمینه نشان داد که گوش دادن به آهنگ های موتسارت حتی زمانی که فرد بیهوش است فعالیت های مربوط به ایجاد صرع را در بسیاری از بیماران کاهش می دهد. مورد کاوی یک دختر مبتلا به صرع نشان داد که تعداد حمله های صرع در او، با ده دقیقه گوش دادن به موتسارت پس از بیدار شدن از خواب، به طور قابل ملاحظه ای کاهش یافته است.
رمضان: استاد به اندازه کافی نداریم

رمضان: استاد به اندازه کافی نداریم

میدانید، نوازندگی پیانو، حرفه پر از فراز و نشیبی است. امروز میتوانم بگویم نحوه تدریس من حاصل تمام آموخته ها و تجربیاتم در این فراز و نشیب ها و نهایتا زندگی هنریم است. حاصل تعلیماتی است که به طور کلی چه در ایران چه در اروپا از استادانم گرفته ام و تجربیاتی که با اجرا در کنسرتهایم داشته و دارم.
تدارک ارکستر (VIII)

تدارک ارکستر (VIII)

در مراحل ضبط از یک اثر ارکستری (که معمولا هم اجرای یک موسیقی کلاسیک را انجام میدهند) عمومآ از میکروفونهای خازنی با دیاگرام کوچک استفاده میشود؛ چرا که دریافت دقیق صدای آن برای این کار بسیار مناسب است. از شرکتهایی که اختصاصآ در زمینه تجهیزات ضبط موسیقی کلاسیک فعالیت دارند، میتوان به Sennheiser و Schoeps و DPA اشاره داشت. محل نصب میکروفونها از بالای سازها تا ارتفاع چهارمتری خواهد بود.
فرهنگ اسلامی و پیدایش موسیقی چند صدائی در اروپا (I)

فرهنگ اسلامی و پیدایش موسیقی چند صدائی در اروپا (I)

در ضمن بررسی منابعی برای تهیه مقاله ای درباره نقد تاریخنگاری موسیقی ایرانی به این مقاله جالب بر خوردم که برای روشنگری تاریخی درباره مبادلات فرهنگی و موسیقایی شرق و غرب لازم و مفید است؛ و با مقاله های «نقد تاریخنگاری موسیقی ایرانی» و جستارِ پیوست «درباره عقب ماندگی و پیشرفت» ارتباط دارد.
دو مضراب چپ (قسمت ششم)

دو مضراب چپ (قسمت ششم)

در قسمت های گذشته به بحث درباره این تکنیک در آثار آهنگسازان سنتور از جمله ابوالحسن صبا، فرامرز پایور، پرویز مشکاتیان، اردوان کامکار و … پرداختیم؛ در این قسمت به قطعه دیگری از ساخته های حبیب سماعی توجه کنید که در آن باز هم از دومضراب چپ استفاده شده است. این قطعه چهارمضراب ابوعطا است که در کتاب دوم ردیف های سنتور ابوالحسن صبا منتشر شده است. (توجه کنید که نت این قطعه برای دوره مقدماتی سنتور نوشته شده است)