انتشار اولین کتابشناسی توصیفی موسیقی ایران (I)

علی رضا میرعلی نقی
علی رضا میرعلی نقی
خرداد ماه امسال آخرین اثر با ارزش علیرضا میرعلینقی منتشر شد؛ “کتابشناسی و مقاله شناسی توصیفی موسیقی ایران”، جلد اولش بدون تبلیغات و سر و صدای خاصی به بازار آمد و به سرعت کم یاب شد. همانطور که در مقدمه کتاب هم آمده، شماره اول کتابشناسی موسیقی که امروز به بازار کتاب راه پیدا کرده در واقع باید سال ۱۳۶۹ منتشر میشد، ولی این نوشته ها تا امروز به دلایلی که بر همه پیگیران این عرصه واضح است به انتشار نرسید.

هرچند در آنزمان نه میرعلینقی، میرعلینقی امروز بود نه شرایط انتشار و خبر رسانی اینگونه بود و ممکن بود این کتاب هم سرنوشت کتب با ارزشی را پیدا کند که در این سالها آمدند و گرد و خاک گرفته به دور ریخته شدند (در همین کتاب نام نمونه هایی از این دست بسیار است) و نویسنده این کتاب هم افسرده و ناامید از انتشار جلد های بعدی منصرف میشد.

فراموش نباید کرد که کتابشناسها هم در بسیاری مواقع درگیرهای روانی ای مانند کلکسیونرها پیدا میکنند، چراکه برای بی نقص بودن اثرشان همواره باید از مقالات و کتب جدید باخبر باشند و این تشویش همواره در چنین افرادی وجود دارد؛ مخصوصا این روش طاقت فرسا و پرزحمتی که میرعلی نقی برای کتابش در نظر گرفته که زیر هر عنوان مختصری از مقاله یا آن کتاب را بطور خلاصه آورده است.

در مقدمه کتاب شرح آشنایی میر علینقی با استاد عبدالحسین آذرنگ و آشنایی او با شیوه استاندارد نگارش کتابشناسی و مقایسه این کتاب با کتابهای مشابه قبلی، مفصلا” نوشته شده است، همچنین ۱۰۰۰ مدخل جدید و تجدید نظری که روی تمام کتاب پس از ملاقات و استفاده از نظرات آذرنگ اعمال شده.

میرعلینقی درباره کتابش در گفتگویی میگوید:” قرار است تا سال آینده دو جلد دوم و سوم این کتاب هم منتشر شود” این خبر مسرت بخشی است البته اگر کیفیت مطالب و چاپ، کمتر از جلد اول نباشد و باز بتوان سرمایه گذاری مانند حوزه هنری داشته باشد که حداقل تضمینی برای تجدید چاپ آن تا حدی وجود داشته باشد.

میر علینقی درباره این کتاب می افزاید: “این جلد ها مقید به زمان بندی “خطی” نیست که مثلا از دوره قاجار شروع شود و تا امروز ادامه پیدا کند. کتابشناسی مخصوص اطلاع رسانی و معرفی منبع است و برای من، کتابشناسی از زمانی شروع میشود که ما، مجله مخصوص موسیقی داریم و نیز کتابهای تخصصی موسیقی، یعنی تقریبا” از عصر مین باشیان ها و وزیری شروع میشود تا به امروز.”

“کار من این است که در هر جلد تعدادی از نشریات را حوزه استخراجی مقالات در نظر میگیرم و این نشریات دو خصوصیت باید داشته باشند اول اینکه “دوره کامل” باشند (یعنی تاریخ تولد و پایان فعالیت مطبوعاتی داشته باشند) و دوم اینکه مقالات موسیقی داشته باشند.”

همانطور که گفته شد مهمترین مشخصه کتابشناسی میرعلینقی نسبت به کتابشناسی های قبلی (به غیر از کاملتر بودن آن) داشتن خلاصه نویسی هایی است که زیر مشخصات هر کتاب یا مقاله ارائه داده است.

در این خلاصه نویسی ها نویسنده در آزمونی سخت قرار میگیرد، چراکه هم او از نظر علمی باید متوجه منظور مقالات مختلف در رشته های گوناگون موسیقی شود و هم باید با وجود رساندن جان مطلب بی طرفی خود را نیز حفظ کند.

یکی از نمونه های مهمی که از حفظ بی طرفی نویسنده برای نگارنده جالب به نظر رسید در خلاصه نویسی مطلبی بود که در نقد یکی از آثار خودش (میرعلینقی) نوشته شده بود و میرعلینقی میتوانست به جای اینکه بنویسد “ذکر تناقض گویی ها، کلی گویی ها و گفته های غیر مستند (میرعلینقی) ” ، زیرکانه بگوید “نقدی بر نوشته میرعلینقی”! ولی کامل و بی طرفانه مقاله را توصیف کرده بود.

7 دیدگاه

  • mehraban
    ارسال شده در آبان ۱۰, ۱۳۸۶ در ۴:۴۷ ب.ظ

    آقای میر علی نقی اثر اگر ارزشمند باشد خودش جا باز میکند نیاز به این همه تبلیغ و… نیست شما هر ده سال یک کتاب سازی انجام میدهید واز طریق ارتباطاتتان آن را تو بوق و کرنا میکنید .به والله کار عجیب غریبی نکردهاید کافی است به کتابشناسی کتابشناسی ها مراجعه کنید مفهمید کار چندان علمی ومفیدی انجام نداده اید .به هر حال وقت گذاشتید وکاری انجام شده منتش را سر کل عالم دارید می گذارید کتابشناسی ویدا مشایخی هنوز هم کامل تر گویا تر کاربردی تر است .لطفا با این تبلیغات زورکی ملت را مرعوب نکنید ایگونه کتابها مخاطب خودش را دارد اگر کسی نیاز داشته باشدحتما دنبالش میرود ونیازش را بر آورده میکند نیاز به هیاهو نیست .(لطفا سانسور نشود)

  • ارسال شده در آبان ۱۰, ۱۳۸۶ در ۷:۲۱ ب.ظ

    دوست گرامی! مثل اینکه متوجه نشدید تصویر بالای صفحه مربوط به نویسنده این مطلب نیست! نویسنده این مطلب بنده هستم اگر شما هم دوست دارید کتاب گرانقدر خانم مشایخی را بخونید کسی جلوی شما را نگرفته! و اگر دوست دارید در تاریخ آن کتاب بمانید مشکلی نیست بمانید! شاید دوست داشته باشید اخبار ۱۰ سال پیش را هم ببینید این هم مشکلی نیست فقط مشکل اینجاست که با بی انصافی زحمات فردی را نادیده میگیرید که در این سالها عمرش را برای شما گذاشته است و حتما میدانید (با مطالعه تیراژ و قیمت این کتاب) برگشت مالی نسبت به عمر رفته وجود نداشته.
    بهتر است مشکلات شخصیتان را با نویسنده کنار بگذارید و اگر دلیل قانع کننده ای برای عدم کیفیت این کتاب دارید بفرمایید.

  • milad
    ارسال شده در آبان ۱۱, ۱۳۸۶ در ۱۱:۰۸ ق.ظ

    سلام آقای پور قناد شما چرا بهتان بر خورده است آقای میر علینقی که خودش عادت دارد با بی رحمی تمام هر کسی را که به او گفته باشد بالای چشمش ابرو در روزنامه ها ومجلات از دم تیغ بگذراند او که معروف است با ۱۰ هزار تومان پرونده یکی را میبندد والا از میرعلینقی در این زمینه ها بی رحمتر وبی انصاف تر کسی هست.سجاد خان شما هنوز خوش نام هستید خودتان را برای این گونه افراد به آب وآتش نزنید.در مورد کتاب ایشان هم دوست عزیز ما مهربان خیلی هم بی راه نگفتن .اینجا جای نقد نیست جای نظرات کوتاه است اگر تا کنون کسی پاسخ تبلیغات صوری ایشان را نداده ممکن است به دلیل اهمیت ندادن به این کتاب وبه ایشان بوده.شما که زحمت کشیدید واز زحمات ایشان تقدیر کرده اید کاش درباره کثافت کاری های این مرد هفت خط هم چیزی می نوشتید همه از رفتار این آقای تاریخ دان با خبرند یک تاریخ دان قبل از هر چیز باید راستگو با وجدان وفاداربه واقعیات با عطوفت یکرنگ و… باشد اگر شما این خصوصیات را دیده اید من دیگر حرفی ندارم نمونه اش کارهای ایشان در برابر آقای درویشی و…

  • ارسال شده در آبان ۱۱, ۱۳۸۶ در ۳:۵۴ ب.ظ

    آقای میلاد! (فکر میکنم این نام هم واقعی نباشد چون ایمل شما واقعی نبود! حالا مهم نیست)
    استفاده از این الفاظ در شان سایت و بینندگانش نیست.
    من خودم را به “آب و آتش” نمیزنم فقط از شما خواستم برای اتهاماتی که وارد کردید(!)سندی ارائه بدهید، فرمودید اینجا جای نظرات کوتاه است (امیدوارم این را برای فرار از دلیل و مدرک نگفته باشید) ولی وقتی “اتهام” را وارد کردید لطفا دلیل و سندی بفرمایید، از ماجرای آقای درویشی و … هم اطلاعی ندارم!

  • bi taraf
    ارسال شده در دی ۳, ۱۳۸۶ در ۴:۵۴ ق.ظ

    سلام.
    آقای سجاد نمیشناسمتون !!!
    از اون آقا خواسته بودین نمونه بیاره !!!!
    میخوام یه مطلبی رو خدمتتون عرض کنم.
    انقدر ترور شخصیت توسط حضرت آقای میر علی نقی انجام شده که حد نداره .
    جماعت موسیقی کاملا واقفند از نون به نرخ روز خوردن ایشان و تعریف و تمجیدشان از هر آنکه دوش محفل انسی با وی داشته .
    محتسب شیخ شد و فسق خود از یاد ببرد
    قصه ماست که در هر سر بازار بماند
    شاید ایشون بتونه از عاطفه زمان سو استفاده بکنه ولی وجدان بیدار زمان رو چه میکنه ؟
    مواظب خودت باش .
    بدون داری تو آسیاب کی آب میریزی .

  • پیام
    ارسال شده در فروردین ۸, ۱۳۸۷ در ۷:۴۵ ب.ظ

    رفقای گران مایه فکر میکنم شما کمی اشتباه آمده اید، اینجا کتابی که توسط جناب میر علی نقی نوشته شده است معرفی شده است، اگر این بالا نوشته شده بود معرفی شخصیت جناب میر علی نقی شاید حق با شما بود که باید از تمام ابعاد به این شخصیت نگاه شود، اما در حال متاسفانه یا خوشبختانه این مقاله به معرفی این عزیز نپرداخته است پس این همه های و هوی که هوده ای در بر ندارد به راه نیاندازه اید.
    اگر جناب میر علی نقی با تبر هم رفته بود سر کسی را ز ده بود باز ربطی به این مسئله نداشت که کتابش در این سایت معرفی نشود، چه برسد با قلم که هر شخصی آزاد است که هر گونه مایل است از آن استفاده کند و شما حق ندارید از این بابت به ایشان حمله کنید و خواستار سلب آزادی ایشان باشید، صرفا می توانید جواب ایشان را در محل مناسب به آن بدهید، و اگر به نظرتان مطلب ِ اشتباهی نوشته است به آن جوابیه ای بدهید و اشتباهات ایشان را گوش زد شوید.
    سجاد عزیز هم خوش نامی اش را به خاطر طرفداری از این و آن به دست نیاورده که حالا با طرفداری از کسی بد نام بشود، هر چند که ایشان در حال طرفداری نیستند و از قضا منصفانه قضاوت می کنند.
    و به قول سجاد البته با کمی تصحیح بهتر است اگر مشکل شخصی با نویسنده دارید آن را در مکان دیگری بیان کنید و در اینحا به نقد اثر بپردازید.

  • طوبی عبدی
    ارسال شده در خرداد ۱۸, ۱۳۸۹ در ۱۰:۱۶ ق.ظ

    چرا همه، همه جا باهم دعوا دارن؟ چرا آدم هاتا این حد بی رحم شدن و همدیگر را به بد ترین لحن وبد ترین شکل ترور شخصیتی میکنند؟ چرا آدم ها دیگه کمتر یا بهتره بگم اصلا همدیگر را دوست ندارن چر؟؟؟؟ این چه دنیاییه که واسه خودمون ساختیم؟ این چه بلایی است که بر سر خودمون میاریم؟

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

امیرآهنگ: شریف لطفی مرا به حنانه معرفی کرد

استاد حنانه در آن زمان یعنی در اوایل سال ۱۳۶۵ که من خدمتشان رفتم سر گرم ساختن موسیقی متن سریال تلویزیونی (هزار دستان) و موسیقی متن فیلم مستند (موج و گلیم) بودند. همچنین بر روی کتاب های پژوهشی و تالیفی خود کار می کردند. کتاب هایی همچون: گام های گمشده، تئوری موسیقی کنونی ایران، فرهنگ موسیقی ایران، رساله پولیفونی بر مبنای موسیقی ایران، ترجمه و تفسیر مقاصد الالحان از عبدالقادر مراغه ای و… کتاب های دیگر. البته نوشتن برخی از این کتاب ها را به پایان برده بودند و در حال تایپ و بازنگری و ویرایش آنها بودند. بر روی برخی دیگر هم در حال کار و تکمیل کردن شان بودند.

بررسی ساختار دستگاه شور در ردیف میرزاعبدالله» (V)

برونو نتل و کارول بابی راکی نیز در مقاله‌ی ارزشمند خود با عنوان «روابط درونی میان اجزای دستگاه شور»، گوشه‌های اصلی این دستگاه را در سه بلوک گنجانده‌اند که این بلوک‌بندی بر اساس نحوه‌ی توزیع گوشه‌های اصلی مشترک در ردیف‌ها (هجده نمونه ردیف مورد استفاده در این پژوهش) بنیان نهاده شده‌است.

از روزهای گذشته…

ریچارد واگنر، خداوندگار اپرا (I)

ریچارد واگنر، خداوندگار اپرا (I)

ویلهلم ریچارد واگنر (Wilhelm Richard Wagner) آهنگساز بزرگ آلمانی، رهبر ارکستر، کارگردان تئاتر و مقاله نویسی است که بیشتر به خاطر اپراهایش معروف است. برخلاف دیگر آهنگسازان مشهور اپرا، واگنر هم سناریو و هم لیبرتو را برای کارش نگارش می کرد. آهنگهای واگنر به خصوص آثار دوره های آخر زندگی وی، برای بافتی کنتراپونتال (contrapuntal texture)، کروماتیزم غنی، هارمونیک و ارکستراسیون بدیع با استفاده از لیت موتیفها (leitmotifs)، تصنیف شده اند که ارائه دهنده کاراکترهای مختلفی هستند. واگنر پیشگام زبان برتری در موسیقی بود، مانند کروماتیسیزم شدید و جابجایی های سریع تن صداها که توانست آنرا به سرعت در موسیقی کلاسیک اروپا پیشرفت دهد.
بررسی اجمالی آثار شادروان <br> روح الله خالقی (قسمت بیست و نهم)

بررسی اجمالی آثار شادروان
روح الله خالقی (قسمت بیست و نهم)

در «وزیری نامه» شرح این آثار و بیان تأثیر ژرفِ آنها و نفوذشان در عمیقترین زوایای روح خالقی به گونه ای است که برتر از آن میسر نیست. بدین اعتبار اگر گفته شود که او این آهنگها را کمتر از آثار خویش دوست نداشت، سخنی به گزاف گفته نشده است. ارزشی که او برای تابلو موزیکال های وزیری مثل «نیمشب» یا آهنگهائی چون «خریدار تو» و «دلتنگ» قائل بود، بی تردید بیش از بسیاری از کارهای خودش بود اما غرض از ذکر این مطلب چیست؟ او بارها بر این نکته تأکید کرده است که آثار وزیری را همه کس درک نمیکند.
جزئیاتى که آموزش موسیقى به آن نیاز دارد

جزئیاتى که آموزش موسیقى به آن نیاز دارد

یک تمرین خوب با یک برنامه خوب و صحیح آغاز مى شود. اگر شما ۵ دقیقه تمرین را در برنامه یک روز شلوغ خود جا مى دهید یا یک بعدازظهر کامل را صرف این کار مى کنید، باید نحوه درست تمرین کردن را بدانید. تمرین کردن جزئیات زیادى دارد که آموزش موسیقى محتاج آن است. البته قطعاً زمانى که به درستى تمرین مى کنید هم مسائلى از قبیل مشکلات موجود در قطعات، شگفتى هاى پنهان در آنها و تجربه هاى تازه هم به وجود مى آید. اما مى توانید از قبل خود را براى آنها آماده کنید. یک برنامه صحیح به شما شیوه تمرکز حواستان روى یک مشکل براى برطرف کردن آن را آموزش مى دهد. منظور من از برنامه، توالى خشک یک سرى فعالیت نیست.
بهار و تابستان از چهار فصل ویوالدی

بهار و تابستان از چهار فصل ویوالدی

بهار با طراوت تمام در می ماژور آغاز می شود، ملودی های زنده ویلن در این بخش از موسیقی بوضوح احساس شکوفه دادن درختان و گلها و شادی پرنده ها را به انسان منتقل می کند و بطور کامل توصیف کننده فصل بهار می باشد.
دو نمود از یک تفکر (IV)

دو نمود از یک تفکر (IV)

همین مساله سبب آن می گردد تا در درک و دریافت یک اثر معماری یا موسیقی ایرانی، با اتفاقی “آنی” طرف نباشیم و همه چیز با کشف و شهود، مراقبه و به صورت تدریجی انجام گیرد. کشف تفاوت ها و خصیصه های هر بنا، کشف جزییات تزیینات سر در یک بنا یا شبستان یک مسجد و یا کشف تفاوت های تاویل دو نوازنده یا موسیقی دان متفاوت در مواجهه با گوشه ای یکسان است که “تنوع” در عین “وحدت” را در هنر ایرانی معنا می بخشد. شاید این تفکر “کشف و شهود”ی، کلیدی باشد برای دریافت بیشتر بینش آثار هنری در شرق و به خصوص در ایران.
از بداهه نوازی تا آهنگ سازی (V)

از بداهه نوازی تا آهنگ سازی (V)

آنچه موجب خلق اثری هنری و به ویژه موسیقی می شود، زایش درونی اثر و تجسد بیرونی آن است. علت نیز روشن است، هر اثری دارای دو ویژگی جوهره ی هنری و تکنیک های تجلی است. علم به اولی از راه معرفت شناسی و علم به دومی از راه منطق ها و عقل ویژه ی ساختاری به دست می آید. ما برای اولی دارای حس ویژه و خاص خود و برای دومی دارای احساس های پنج گانه ایم، دستگاه هایی که به تجربیات مشترک توجه دارند.
سعیدی: همیشه با ساز همسرم می نوازم

سعیدی: همیشه با ساز همسرم می نوازم

همیشه یادشان می‌کنم، همیشه… در حقیقت می‌توانم بگویم که یکی از اساتیدی بودند که در زندگی هنری من خیلی مؤثر بودند هم ایشان هم استاد دکتر صفوت و البته استاد مفتاح هم که جای خودشان را دارند چون سبک مضراب زدن را در حقیقت ایشان به من یاد دادند و اگر ایشان نبودند، خب من نمی‌توانستم به اینجا برسم. هرچند تکنیک‌های ایشان با چیزی که امروز من اجرا می کنم فرق دارد چون من دیدم کارم یک جور دیگر است، تکنیک را عوض کردم و فرم کار را عوض کردم. حالا ان‌شاءالله این سی دی هزار گیسو که به بازار بیاید تمام این تغییرها و تمام این تفاوت‌ها را شما می‌توانید حس بکنید.
درباره‌ی نقد نماهنگ (VI)

درباره‌ی نقد نماهنگ (VI)

هرچه موقعیت‌های غیرواقعی یا فراواقعی خلاقانه‌تر و هوشمندانه‌تر طراحی شده باشند به برآمدن لایه‌های معنایی تازه‌ای در اثر می‌انجامد و از این حیث اثر در مجموع بارورتر و سرشارتر می‌شود. اگرچه آفرینش چند نماهنگ روی یک آهنگ امری کمیاب است و نماهنگ‌سازی پدیده‌ای (فعلا اغلب) تک‌آفرینشی است اما اگر در یک آزمایش ذهنی شرایطی جز شرایط واقعی امروز در نظر مجسم شود آنگاه به سادگی بعدی را که افزودن لایه‌های معنایی دیگر به پیچیدگی یک اثر هنری می‌دهد، می‌توان دید. هر بار که سطوح تماس و پیوند تغییر می‌کند آنچه برنشانده است، از نو ساخته می‌شود (۹).
آکوستیک اتاق – ۳

آکوستیک اتاق – ۳

میزان انعکاس صوت در یک اتاق یا سالن به موسیقی یا هر صدای دیگری، عمق و فضا می دهد. هر چند این شاخص یکی از اولین نیازهای هر علاقمند به موسیقی یا مهندس صوت است اما شاید نتوان از آن بعنوان مهمترین خصیصه برای یک انعکاس خوب یاد کرد.
تور اروپایی گروه بین المللی رومی و سالار عقیلی

تور اروپایی گروه بین المللی رومی و سالار عقیلی

گروه بین المللی مولانا رومی، تور اروپایی امسال (۲۰۱۲) خود را به خوانندگی سالار عقیلی در چند کشور اجرا خواهند کرد. گروه رومی (Rumi Ensemble) را جاوید افسری راد آهنگساز و سنتور نواز، پایه گذاری کرده و جمعی از هنرمندان برجسته از ایران، هند، اروپا و آمریکا در آن حضور دارند. این گروه از نیمه دوم فوریه امسال برای اجرای کنسرتهایی در هلند، بلژیک، آلمان، اسپانیا، سوئد و نروژ به روی صحنه خواهد رفت.