روش‌های آوانگاری فُنمیک و فُنتیک (III)

در ارتباط با مطلب اخیر، لازم است به موضوعی که تا حدودی دارای اشتراک با آن است پرداخته‌شود. انتخاب روشِ آوانگاری فنمیک و فنتیک به این‌که آوانگارْ خودیِ آن فرهنگ باشد یا نباشد وابستگی قطعی ندارد، بلکه به مقصود و نوع ارتباطِ آوانگار با آن موسیقی مرتبط است. آوانگاری‌های فنتیکِ بلابارتوک، نمونه‌ی تلاشِ یک فردِ خودیِ فرهنگی در جهت رسیدن به توصیفی کامل از موسیقی‌اش به منظور حفظِ هرآنچه از آن موسیقی می‌شنید بود (نتل ۱۳۹۲: ۱۵۴)، یا به عنوان مثال دیگر، از آوانگاری‌های محمد‌تقی مسعودیه از گونه‌های موسیقی کلاسیک ایرانی در کتابش با عنوانِ مبانی اتنوموزیکولوژی می توان نام برد. از طرف دیگر، نتل(۱۳۶۵: ۸۷) آوانگاری‌های جرج هرتسگ را یکی از بهترین آوانگاری‌های فنمیک معرفی می‌کند.

بحث درباره‌ی فُنمیک / فُنتیک و آوانگاری‌های ماشینی
نتل (۱۳۹۲: ۱۵۴) عقیده دارد که آوانگاریِ قوم‌موسیقی‌شناسی در جهتی عکسِ مسیری که زبان‌شناسی پیموده، از یک شروعِ فنمیک به سمت رویکردی فنتیک حرکت کرد. آوانگاری فنتیک نیز در طول گذشت زمان به سمت رسیدن به شرایط آرمانی‌اش، یعنی ثبت تمامی صداهای موسیقایی و همه‌ی تمایزات، در تغییر و تحول بوده‌است. به‌طوری‌ که «از آوانگاری خالص پدیده‌های فنتیک موسیقایی شروع به رشد کرده و این رشد ضرورت به‌کارگیری ماشین‌های آوانگاری را بیشتر [کرد…]» (نتل ۱۳۶۵: ۹۲). اما نظراتی در مخالفت با ایده‌ی رسیدن به این شرایط آرمانی وجود دارد. مثلاً اشترایشر معتقد است: «مقصودِ ایده‌آل ِ آوانگاریِ موسیقایی دست‌یافتنی نیست، زیرا این فرآیند در پی یافتن معادلی دیداری برای پدیده‌ای شفاهی است» (نتل ۱۳۹۲: ۱۴۷). به موازات این عقیده و در بیهوده‌ انگاشتنِ استفاده از ماشین در نیل به این مقصود، یاب کونست می‌گوید: «ممکن است با به‌کارگیری روش مکانیکی ـ دیداری برای ثبتِ صدا […] دقت نت‌نگاری به نقطه‌ای برسد که آدم در پیچ و خم جزییات گم شود و اصل را نبیند» (همان: ۱۵۸).

ملوگراف‌ها (آوانگاری‌های ماشینی) – جدا از مسأله‌ی نقش‌شان در دست‌یابی به مقصودِ ایده‌آلِ آوانگاری فنتیک و انتقادهای وارده به آن- می‌توانند در آوانگاری به روش فنتیک غیرآرمانی و یا فنمیک به آوانگار یاری برسانند. اما آن‌ها به تنهایی نمی‌توانند به دو روش اخیر خروجی داشته ‌باشند و باید با اطلاعات و تحلیلِ بشری همراه شوند. نتل (۱۳۹۲: ۱۵۹) در این‌باره می‌نویسد: «آوانگاری ماشینی نمی‌تواند آنچه معنادار است را از آنچه بی‌معنا است، آنچه به صورت فیزیولوژیکی شنیده می‌شود را از آنچه عضوی از یک جامعه تصمیم می‌گیرد بشنود یا نشنیده بگیرد تمییز دهد». با این همه، اما ملوگراف به آوانگار کمک می‌کند «بی‌طرفانه» بشنود و از برخی محدودیت‌ها رها شود و آوانگاری‌اش به تکامل بیشتری دست یابد (نتل ۱۳۶۵: ۸۵؛ ۱۳۹۲: ۱۶۰). مشارکتِ «چیزهای خاصی» که در ملوگراف مشاهده می شود با شنود و درک موسیقایی آوانگار توجه او را به اتفاقات موسیقایی خاصی جلب می‌کند، به‌طوری که آوانگار می‌تواند از طریق مشاوره با مطلعِ خبره میزان اهمیت و معناداربودنِ آن‌ها را جویا شود و یا، از سویی دیگر، آن‌ها را به منظور آوانگاری فونتیک به‌کار ببرد (نتل ۱۳۹۲: ۱۶۱-۱۶۲).

مراجع
نتل، برونو
۱۳۶۵ اتنوموزیکولوژی یا روش بررسی و شناخت موسیقی اقوام و ملل، ترجمه‏ مجتبی خوش‌ضمیر، تهران: کتاب آفرین.

۱۳۹۲ «تا نت‌نوشت را نبینم چیزی نمی‌توانم بگویم: آوانگاری»، فصلنامه‏ی موسیقی ماهور، ترجمه‏ی لیلا رسولی، زمستان، شماره‏ ۶۲: ۱۴۵-۱۶۵٫

Hood, Mantle
۱۹۷۱ The Ethnomusicologist, Los Angeles: University of California.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

اختلالات صدای خوانندگان (VII)

انسان برای اینکه بتواند حرف بزند، یاد گرفته است، با تداوم مرحله ی بازدم، صداسازی کند. صحبت کردن و آواز خواندن مستلزم تداوم جریان هوا به طریقی است که تارهای صوتی را به ارتعاش درآورد. گوینده ها یا خواننده ها، هنگام تمرین روی صدایشان، غالبأ به طور آگاهانه، روی کنترل سازوکار تنفس، تمرکز می کنند. ولی این کنترل آگاهانه نباید با نیازهای فیزیولوژیکی شخص به هوا در تضاد باشد.

مروری بر آلبوم «افرا»

«افرا» را اگر با فرهنگ غالبِ نوازندگیِ زمانه‌ی انتشارش بسنجیم باید با شنیدن همان چند مضراب اول در سه‌گاه، در آن کوکِ پایینِ این سازِ فروتن، روی چشم بگذاریم. در این روزگارِ فقیر و حقیرِ گیر کرده روی فواصلِ کوچک، یافتنِ نوازنده‌ای که ادبیات تحریر و آرایه بر سرانگشتانِ چالاک‌اش جاری باشد دشوار است.

از روزهای گذشته…

سلطانی: کیج در پی یک نظام انسانی مستقل از برتری ها و اختلاف ها بود

سلطانی: کیج در پی یک نظام انسانی مستقل از برتری ها و اختلاف ها بود

بسیاری از صاحب نظران عقیده دارند که تغییراتِ عناصر موسیقایی در آثار موسیقی مینی مال به قدری کند است که می توان آن را موسیقی خلسه آور نامید. اما غالب مینی مالیست ها این برچسب را هم قبول ندارند. آن ها معتقدند که باید به دقت و با روند های نظام مند مواضعشان را تنظیم کنند.
اصول نوازندگی ویولن (III)

اصول نوازندگی ویولن (III)

توجه به چگونگی نگهداری شست چپ در حالت صحیح و نکاتی که مربوط به این انگشت و ناحیه ی متصل به آن در کف دست چپ است، همواره باید مورد توجه نوازندگان ویولون باشد.
فراخوان پنجمین جشنواره وبلاگ ها و سایت های موسیقی

فراخوان پنجمین جشنواره وبلاگ ها و سایت های موسیقی

پنجمین جشنواره وبلاگ ها و سایت های موسیقی ایران روز پنجشنبه بیست و سوم اردیبهشت ماه سال جاری در فرهنگسرای ارسباران برگزار می شود. علاقه مندان به شرکت در این جشنواره که با حمایت موسسه فرهنگی و هنری راداندیش نو و فرهنگسرای ارسباران برگزار می گردد، می توانند آثار خود را تا ۱۷ اردیبهشت ماه به دبیرخانه جشنواره ارسال کنند.
شبدیز و سارنگ

شبدیز و سارنگ

همانطور که گفته شد، از خصوصیات قطعات فرامرز پایور و اردوان کامکار این است که قطعاتشان دقیقا” مخصوص سنتور است. مثلا” اگر به شیوه ساخت قطعه “فانوس” توجه کنید، متوجه می شوید که ساخت این قطعه در واقع چیدمان مینیاتور گونه الگوهای مضرابی روی ملودیهایی از گوشه های اصفهان است.
آموزش گیتار به کودکان (IV)

آموزش گیتار به کودکان (IV)

یکی از ابزار مهمی که نوازنده همیشه باید در دسترس داشته باشد، پایه‌ نت با قابلیت تنظیم ارتفاع و گیره‌های نگه‌دارنده‌ی نت است.
گفتگو با مائوریزو پُلینی (III)

گفتگو با مائوریزو پُلینی (III)

ارتباط برقرار کردن با موسیقی در هر دو یکی است. در کار ضبط در استودیو، تماشاگر غایب است و این باعث مصنوعی شدن کار می شود. اما شما باید در نظر بگیرید که تماشاگران به آن گوش خواهند داد، تنها در زمانی متفاوت از آن لحظه…
موسیقی در کوهستان

موسیقی در کوهستان

اگر بتاریخ بنگریم بی شک مظاهر طبیعت را اولین مربی بشر در زمینه هنرمییابیم خصوصا در هنر موسیقی که بسیاری از مورخان و محققان اولین آموزگار موسیقی را اصوات طبیعت میدانند.
رفتار موسیقایی، ساختار اجتماعی (II)

رفتار موسیقایی، ساختار اجتماعی (II)

در اوایل دهه ۱۹۳۰ آنسامبل تخت و کارگانش به تدریج زیر سایه ی آنسامبل ها و کارگان مدرن قرار گرفتند و بدین ترتیب، تا میانه قرن بیستم، میراث تخت دیگر عملا کهنه و منسوخ شده بود (راسی۱۲:۱۳۹۴). چه عواملی باعث شد که تخت و کارگان آن افول کند؟دهه ۳۰ را می توان دهه ی مهمی در تاریخ موسیقی مصر دانست. انقلاب ۱۹۱۹ خود را تثبیت کرده بود، مصر از سلطه بریتانیا خارج شده بود، سینما در اوایل این دهه شکل گرفت و در مدت کوتاهی به هالیوود خاورمیانه تبدیل شد. هنوز هم سینمای مصر با تولید سالیانه ۱۰۰ فیلم به عنوان یک سینمای قدرتمند در جهان مطرح است.
کنسرت فیروزه نوائی در دومین فستیوال هنر معاصر اجرا می شود

کنسرت فیروزه نوائی در دومین فستیوال هنر معاصر اجرا می شود

کنسرت فیروزه نوایی در فستیوال بین‌المللی موسیقی معاصر تهران در سه قسمت در روز چهارشنبه ۱۳ اردیبهشت در تالار رودکی در ساعت ۵ بعد از ظهر اجرا می شود. در بخش اول نوائی به همراه گیتار فرزین طهرانیان قطعه ای از شروین عباسی به نام «وید» (Void) در دوقسمت و سوناتی برای فلوت و گیتار از مهران روحانی اجرا می شود، در بخش دوم نوائی به همراه پیانوی نیلوفر بدرکوهی «نوکتورن» اثر محمد سعید شریفیان و «بالاد» اثر محمدرضا تفضلی و اثری با نام «رویا» اثر حسین علیزاده (که پیشتر برای فرزانه و فیروزه نوائی با تنظیمی برای هارپ و فلوت اجرا و ضبط شده بود با تنظیم دیگری برای پیانو وفلوت با ویرایش نیلوفر بدرکوهی) اجرا می شود، در بخش سوم این برنامه گروهی هشت نفره از نوازندگان کر فلوت تهران به اجرای قطعه ای از رضا ناژفر می پردازند و قطعه ای دیگر ساخته پرویز داوودی برای چهار فلوت به روی صحنه خواهد رفت.
مارسین دیلا؛ آقای برنده (I)

مارسین دیلا؛ آقای برنده (I)

در سال های اخیر بیش از هر زمان، شاهد برگزاری مسابقات و همایش های موسیقی در زمینه نوازندگی بوده ایم. این مسابقات هنوز نتوانسته اند موافقت همه هنرمندان و دست اندرکاران موسیقی را با خود همراه کنند؛ انتقاداتی از این دست که: “نمی توان همه را با یک سنگ، محک زد”؛ “سلیقه داوران تاثیری انکار نشدنی در انتخاب برندگان دارد” و “کسانی که شایستگی کسب رتبه دارند اما حائز رتبه نمی شوند” بر این مسابقات وارد شده است. با این همه، کسب رتبه در مسابقات معتبر، تاییدی است بر کیفیت کار نوازندگان.